Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 22:2

Διότι σε αυτήν εκπαιδεύονται οι σοφοί. Κατανόηση δε των λόγων της φρονήσεως είναι η διδασκαλία περί του μόνου και αληθινού Θεού. Διότι μεταξύ των Ελλήνων, άλλοι μεν είπαν ότι ο Θεός είναι σώμα, άλλοι δε τον παρομοίασαν και με είδωλα. Οι δε αιρετικοί, παρεφρόνησαν και αυτοί σχετικά με το Ον. Για τον λόγο αυτόν, ο συγγραφέας εξηγεί την αληθινή γνώση περί του Θεού, και αφενός μεν για το ανέκφραστό Του αναφέρει: «Η δόξα του Θεού κρύπτει τον λόγο». Για δε την πρόνοιά Του λέει: «Σε κάθε τόπο τα μάτια του Κυρίου παρατηρούν και τους κακούς και τους αγαθούς»· και πάλι: «Ο πλούσιος και ο φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους· και τους δύο όμως τους δημιούργησε ο Κύριος»· και, «Όταν ο δανειστής και ο χρεώστης συναντηθούν, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο»· και, «Διότι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου· και παρατηρεί όλες τις πορείες του». Ως προς δε την κριτική Του ιδιότητα λέει: «Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο· οι προσευχές όμως όσων πορεύονται ορθά είναι δεκτές από Αυτόν»· και πάλι: «Ο Κύριος γκρεμίζει τους οίκους των υβριστών, στερέωσε όμως το όριο της χήρας». Αναφορικά δε με τη δημιουργική Του ιδιότητα, δεν κάνει λόγο γενικά, αλλά αναφέρει ότι μέσω του δικού Του Λόγου και της σοφίας Του δημιουργεί τα πάντα· πράγμα που προπαντός χαρακτηρίζει τον αληθινό Θεό, το ότι δηλαδή είναι Πατέρας του Υιού. Λέει λοιπόν: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη»· και πάλι: «Ο Κύριος δημιούργησε τις χώρες, και τις ακατοίκητες περιοχές, και τα κατοικημένα πέρατα της γης κάτω από τον ουρανό».

Όταν δε ήλθε ο Σωτήρας, αφού πλέον ο παιδαγωγός είχε ασκήσει τον σωφρονισμό του στο μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, παραδίδοντας τα τελειότερα μαθήματα σε συμφωνία με τον νόμο, δηλαδή του «μη φονεύσεις, μην κλέψεις, μη ψευδομαρτυρήσεις», είπε ότι «σε εκείνον που σε ραπίζει στη δεξιά σιαγόνα, στρέψε του και την άλλη», ώστε η διακονία να καταστεί έργο ζωής, με την ολοκληρωτική κατάργηση του φόνου. Διότι αυτός που δέχεται το χτύπημα στη σιαγόνα δεν προκαλεί παροξυσμό φόνου, αλλά παραλύει το χέρι του φονιά, κατευνάζοντας με την ταπεινοφροσύνη την κακία που υπάρχει μέσα του. Και έτσι σε όλα συμφωνούν η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη. 81. Έπειτα πάλι επιχειρηματολογεί, προκειμένου να εισαγάγει τη διδασκαλία περί δύο προσώπων προς στήριξη της αποκαλούμενης από αυτόν δυάδας, καθώς και των δύο φύσεων, των άναρχων αρχών και ριζών, για τις οποίες ήδη μιλήσαμε προηγουμένως· επιθυμώντας να πει παρόμοια πράγματα για τη διαίρεση των πραγμάτων, και τολμώντας να διαιρεί κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν αισθάνεται ντροπή να λέει ότι η Παλαιά Διαθήκη είπε: «δικό μου είναι το χρυσάφι και δικό μου το ασήμι»· ενώ η Καινή Διαθήκη λέει: «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Αλλά αγνοεί ότι και η Παλαιά Διαθήκη πάλι λέει: «πλούσιος και φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους, και ο Κύριος έπλασε και τους δύο».

Και η Καινή Διαθήκη συμφωνεί στο ίδιο σημείο, μακαρίζοντας αφενός τους φτωχούς που είναι εκ φύσεως φτωχοί, και αφετέρου τους φτωχούς τω πνεύματι, ώστε να έχουν ισχύ και τα δύο· ώστε και οι μαθητές γύρω από τον Πέτρο, καυχώμενοι, να δείξουν την αληθινή φτώχεια, λέγοντας ότι «ασήμι και χρυσάφι δεν έχω, αλλά αυτό που έχω, αυτό σου δίνω: στο όνομα του Ιησού Χριστού σήκω και περπάτα»· ώστε να καταδείξει ότι ο μακαρισμός των εκ φύσεως φτωχών δεν είναι αντίθετος προς τον μακαρισμό των φτωχών κατά πνεύμα, οι οποίοι κατέχουν μεν κάποια αγαθά με δικαιοσύνη, αλλά είναι φτωχοί επειδή ταπεινοφρονούν· για τους οποίους έλεγε: «πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιω» και τα εξής. Έπειτα διασαφηνίζει λέγοντας ότι «αυτοί τα έπραξαν από τα υπάρχοντά τους»· και βλέπεις το ένα και αυτό Πνεύμα, να αναδεικνύει στην Παλαιά Διαθήκη τον φτωχό και τον πλούσιο, και συγχρόνως να πράττει το ίδιο και στην Καινή Διαθήκη, καθώς και ο Σωτήρας επαινεί και τους δύο. Διότι, ενώ παρατηρούσε το γαζοφυλάκιο, είδε αυτούς που έριχναν χρήματα στον κορβανά, και δεν απέρριψε τις προσφορές των πλουσίων, αλλά επαίνεσε και τη χήρα που έριξε τα δύο λεπτά, εξαιτίας της προαναφερθείσας φτώχειας, ώστε να εκπληρωθεί το γεγραμμένο: «Πλούσιος και πένης συναντήθηκαν, ο δε Κύριος εποίησε και τους δύο».

Διότι, εάν αυτός που περιφρονεί τον φτωχό παροργίζει Εκείνον που τον εδημιούργησε, τότε αυτός που φροντίζει το δημιούργημα τιμά τον Δημιουργό. Και πάλι, όταν ακούς: «Φτωχός και πλούσιος συναντήθηκαν, και τους δύο όμως ο Κύριος τους εποίησε», μην υποθέσεις ότι τον έναν τον έκανε φτωχό και τον άλλον πλούσιο με σκοπό να στραφείς ακόμη περισσότερο εναντίον του φτωχού· διότι δεν είναι βέβαιο ότι μια τέτοια διαίρεση προέρχεται από τον Θεό. Αντιθέτως, λέγει ότι και οι δύο είναι ομοίως πλάσματα του Θεού, έστω και αν τα εξωτερικά τους αγαθά είναι άνισα. Αυτό ας σε παρακινεί προς τη συμπάθεια και τη φιλαδελφία, ώστε, όταν υπερηφανευθείς από εκείνα τα άνισα αγαθά, να συσταλείς από τούτη τη σκέψη και να γίνεις πιο μετριοπαθής. Τι άλλο λέγει; «Αυτός που ελεεί τον φτωχό, δανείζει στον Θεό». Ποιος δεν δέχεται έναν τέτοιον οφειλέτη, ο οποίος στον κατάλληλο καιρό θα επιστρέψει το δάνειο μαζί με τον τόκο; Και πάλι: «Με τις ελεημοσύνες και την πίστη καθαρίζονται οι αμαρτίες».

Γι' αυτόν τον λόγο, αυτός εξηγεί την αληθινή γνώση περί του Θεού, λέγοντας, όσον αφορά το ανέκφραστο Αυτού: «Η δόξα του Θεού κρύβει τον λόγο»· όσον αφορά δε την πρόνοιά Του, αναφέρει: «Σε κάθε τόπο οι οφθαλμοί του Κυρίου παρατηρούν τους κακούς και τους αγαθούς». Και πάλι: «Πλούσιος και φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους, και τους δύο όμως τους δημιούργησε ο Κύριος». Και: «Όταν δανειστής και οφειλέτης συναντηθούν, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο». Και: «Διότι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου, και Αυτός παρατηρεί όλες τις πορείες του». Όσον αφορά δε την κρίση Του, αναφέρει: «Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο· οι προσευχές όμως των ευθέων γίνονται δεκτές από Αυτόν». Και πάλι: «Ο Κύριος κατακρημνίζει τις οικίες των αλαζόνων, στερέωσε όμως τα όρια της χήρας (στο χειρόγραφο διαβαζόταν: της χώρας)». Όσον αφορά δε το δημιουργικό Του έργο, δεν αναφέρει απλώς ότι δημιουργεί, αλλά ότι δημιουργεί τα πάντα διά του δικού Του Λόγου και της Σοφίας· πράγμα που χαρακτηρίζει κατεξοχήν τον αληθινό Θεό, το ότι δηλαδή είναι Πατέρας του Υιού. Λέει, λοιπόν: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη». Και πάλι: «Ο Θεός δημιούργησε χώρες και ακατοίκητους τόπους, και τα κατοικημένα πέρατα της υπ' ουρανόν».