Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 23:14

Γνωρίζοντας, λοιπόν, την ωφέλεια που προκύπτει από αυτήν, ο Σολομών προτρέπει: Μην παραλείπεις να παιδαγωγείς το μικρό παιδί, διότι, εάν το χτυπήσεις με το ραβδί, δεν θα πεθάνει. Διότι εσύ μεν θα το χτυπήσεις με το ραβδί, την ψυχή του όμως θα τη σώσεις από τον θάνατο. Άλλωστε, ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Αυτή η παιδεία είναι πολυτιμότερη από πολλά χρήματα για όσους σκέπτονται ορθά. Γι' αυτό λέει ο Σολομών: Λάβετε παιδεία, και όχι αργύριο· ώστε σε καιρό δοκιμασιών, είτε όταν το σώμα ασθενεί είτε όταν τα του οίκου υποφέρουν, να μην κάνεις ποτέ πονηρή σκέψη για τον Θεό, αλλά με πολλή υπομονή να δέχεσαι τα χτυπήματά Του, παιδαγωγούμενος για όσα αμάρτησες, και να λες και εσύ, επειδή γνώρισες την παιδεία, το εξής: Θα υπομείνω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα εις Αυτόν· καθώς και το: Είναι καλό για μένα το ότι με ταπείνωσες.

Διότι όσο φθείρεται ο εξωτερικός μας άνθρωπος, τόσο ανακαινίζεται ο εσωτερικός. Επομένως, δεν θανατώνει άλλον και ζωοποιεί άλλον· αλλά τον ίδιο, μέσω αυτών που θανατώνει, ζωοποιεί· και μέσω αυτών που πλήττει, θεραπεύει, σύμφωνα με την Παροιμία που λέει ότι: Εσύ μεν θα τον πλήξεις με ράβδο, τη δε ψυχή του θα λυτρώσεις από τον θάνατο. Επομένως, πλήττεται μεν η σάρκα, για να θεραπευτεί η ψυχή· θανατώνεται δε η αμαρτία, για να ζήσει η δικαιοσύνη. Το δε χωρίο, «Κατέβηκαν κακά από τον Κύριο στις πύλες της Ιερουσαλήμ», έχει από μόνο του την εξήγηση.

Διότι, βεβαίως, στα παραπτώματα στα οποία ενδέχεται να υποπέσουν, εφόσον δεν έχουν απαλλαγεί εντελώς από την ανθρώπινη αδυναμία, κανείς δεν θα τους έβλεπε ούτε να δυσφορούν υπερβολικά, ούτε βέβαια να έχουν παρασυρθεί ολοκληρωτικά στην αδικία, αλλά ούτε και να αποφεύγουν και να αποσείουν από πάνω τους την παιδαγωγία του Θεού, αλλά μάλλον να ζητούν να μην υποστούν την παιδαγωγία αυτή με οργή, ούτε να ελεγχθούν με πικρία· διότι αυτό σημαίνει το να τιμωρούνται. Επειδή σε όλους τους ανθρώπους, έστω και αθέλητα, κάποιες φορές συμβαίνει να παραβαίνουν τους θείους νόμους· αλλά και πάλι ο Ιατρός των πνευμάτων επανορθώνει αυτό που συνέβη, μερικές φορές με σύμμετρες ενέργειες. Γράφει γάρ κάπου ο Σολομών: «Να παιδαγωγείς τον υιό σου, διότι έτσι θα είναι ευέλπις· διότι εσύ μεν θα τον χτυπήσεις με ράβδο, και δεν θα πεθάνει, αλλά θα λυτρώσεις την ψυχή του από τον θάνατο.» <Διότι τα βέλη σου μπήχτηκαν βαθιά μέσα μου, και εστήριξας βαριά επάνω μου το χέρι σου.> (A f. 205 b, B f. 134 b) Λέει, λοιπόν, ότι έχουν μπηχτεί μέσα του τα βέλη του Θεού, και ότι έχει στηριχτεί επάνω του το χέρι Του, προφανώς αυτό που τον κεντά, και μάλιστα αυτό συμβαίνει συνεχώς και αδιάκοπα· διότι συχνά το ένα μετά το άλλο συμβαίνουν τα θλιβερά γεγονότα σε εκείνους που παιδαγωγούνται από τον Θεό ή που δοκιμάζονται· όπως ακριβώς συνέβη και στον Ιώβ, διότι απανωτά του αναγγέλλονταν συμφορές, παρόλο που εκείνος παρέμενε ακλόνητος.

Πώς λυτρώνει η σοφία την ψυχή του νέου από τον θάνατο; Τι συμβουλεύει να κάνει κανείς, ώστε να μην πεθάνει ο νέος; Ας ακούσουμε την ίδια τη σοφία: «Εάν τον χτυπήσεις», λέει, «με ράβδο, δεν θα πεθάνει· διότι εσύ μεν θα τον χτυπήσεις με τη ράβδο, την δε ψυχή του θα τη λυτρώσεις από τον θάνατο». Φαίνεται, λοιπόν, πως η φράση «Με χτύπησαν» υποδηλώνει την αθανασία, καθώς ο λόγος λέει ότι «Εάν τον χτυπήσεις με τη ράβδο, δεν θα πεθάνει», και ότι δεν είναι δυνατόν να λυτρωθεί διαφορετικά η ψυχή από τον θάνατο, εάν δεν χτυπηθεί με τη ράβδο. Συνεπώς, αποδεικνύεται από όσα αναφέραμε ότι είναι καλό το να δεχθεί κανείς το χτύπημα, διότι είναι πραγματικά καλό το να λυτρωθεί η ψυχή από τον θάνατο. Ο προφήτης λέει ότι έτσι ενεργεί και ο Θεός, ο οποίος ζωοποιεί θανατώνοντας και θεραπεύει πλήττοντας: «Διότι εγώ», λέει, «θα θανατώσω και θα δώσω ζωή, θα χτυπήσω και εγώ θα θεραπεύσω». Γι' αυτό και ο μέγας Δαβίδ δεν είπε ότι από μια τέτοια ράβδο προέρχεται πληγή, αλλά παρηγοριά, λέγοντας: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν»· μέσω των οποίων ετοιμάζεται για αυτόν η θεία τράπεζα και όσα περιέχει στη συνέχεια η ψαλμωδία: και το έλαιο επί της κεφαλής, και ο άκρατος οίνος του ποτηριού, που επιφέρει τη νηφάλια μέθη, και το έλεος που τον ακολουθεί για το καλό του, καθώς και η μακροημέρευση στον οίκο του Θεού.

Εάν, λοιπόν, αυτά παρέχει εκείνη η γλυκεία πληγή, σύμφωνα τόσο με την παροιμιώδη διδασκαλία όσο και με τη φωνή του προφήτη, άρα είναι αγαθό το να παταχθεί κανείς με τη ράβδο, από την οποία προέρχεται η αφθονία τόσων αγαθών.

Διότι και ο τάδε περιβαλλόταν από σάρκα, και ο δείνα που κατοικεί στον κόσμο και ζει πάνω στη γη προκόβει πνευματικά· και εσύ η ίδια, όταν πράττεις το αγαθό, περιβεβλημένη με σάρκα το κάνεις αυτό. Και εάν δυσφορεί ακούγοντας αυτά, μην αποσύρεις το χέρι σου· διότι δεν πρόκειται να πεθάνει εάν την πατάξεις, αλλά από τον θάνατο θα τη γλιτώσεις. Και αν πει πάλι ότι: «Ο τάδε με εξόργισε», πες της: «Αλλά ήταν στο χέρι σου να μην εξοργιστείς· πολλές φορές άλλωστε συγκράτησες την οργή σου». Εάν πει ότι: «Η ομορφιά της τάδε με συνεπήρε», πες της: «Αλλά μπορούσες να συγκρατηθείς». Φέρε ως παράδειγμα εκείνους που υπερίσχυσαν, φέρε ως παράδειγμα την πρώτη γυναίκα, η οποία είπε: «Το φίδι με απάτησε», και όμως δεν απαλλάχθηκε από την ενοχή.

Αυτό δε που λέει σημαίνει το εξής: Σας τα επιτάσσω αυτά, όχι επειδή δεν σας λυπάμαι, αλλά επειδή σας σπλαχνίζομαι πάρα πολύ. Διότι όποιος λυπάται το παιδί του, το καταστρέφει· ενώ όποιος δεν το λυπάται, το διασώζει. Αυτό έλεγε και κάποιος σοφός, ότι: «Εάν χτυπήσεις τον υιό σου με τη ράβδο, δεν πρόκειται να πεθάνει· τουναντίον, θα λυτρώσεις την ψυχή του από τον θάνατο». Και πάλι: «Εκείνος που περιποιείται υπερβολικά τον υιό του, θα αναγκαστεί να επιδέσει τα τραύματά του». Αυτό συμβαίνει και στο στρατόπεδο.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του να διαπαιδαγωγούν οι γονείς τα δικά τους τέκνα και να τα σωφρονίζουν. Διότι, εάν δεν το πράξουν αυτό, γίνονται ένοχοι για τις αμαρτίες εκείνων. «Ο Ηλεί ήταν πάρα πολύ ηλικιωμένος, και άκουσε όσα έκαναν οι γιοι του με τις γυναίκες που στέκονταν κοντά στις θύρες της σκηνής του μαρτυρίου, και δεν τους νουθετούσε. Και είπε ο Κύριος: Δεν ορκίστηκα έτσι στον οίκο του Ηλεί, ότι ποτέ δεν πρόκειται να εξιλεωθεί η αδικία του οίκου του Ηλεί ούτε με θυμιάματα ούτε με θυσίες στον αιώνα;» «Διαπαιδαγώγει τον γιο σου, και θα σε αναπαύσει, και θα χαρίσει στολίδι στην ψυχή σου.» «Όποιος λυπάται το ραβδί, μισεί τον γιο του· ενώ εκείνος που τον αγαπά, τον διαπαιδαγωγεί επιμελώς.» «Μην αποφεύγεις να διαπαιδαγωγείς το παιδί, διότι, εάν το χτυπήσεις με το ραβδί, δεν πρόκειται να πεθάνει. Εσύ μεν θα το χτυπήσεις με το ραβδί, αλλά την ψυχή του θα τη γλιτώσεις από τον θάνατο.» «Τα χτυπήματα και ο έλεγχος δίνουν σοφία.» «Ο δίκαιος πατέρας ανατρέφει καλά διαπαιδαγωγώντας· και η ψυχή του ευφραίνεται για τον συνετό γιο.» «Διαπαιδαγώγει τον γιο σου· διότι έτσι υπάρχει καλή ελπίδα.» «Έχεις παιδιά; Διαπαιδαγώγησέ τα, και λύγισε από τη νεότητά τους τον τράχηλό τους.» «Τα μαστιγώματα και η διαπαιδαγώγηση είναι σε κάθε καιρό σοφία.» «Διαπαιδαγώγησε τον γιο σου και κοπίασε γι' αυτόν, για να μην προσκόψεις εξαιτίας της ασχημοσύνης του.» «Αυτός που αγαπά τον γιο του, θα του επιβάλλει συχνά μαστιγώσεις.» «Αυτός που διδάσκει τον γιο του, θα προκαλέσει φθόνο στον εχθρό, και ενώπιον των φίλων θα αγαλλιάζει γι' αυτόν.» «Το αδάμαστο άλογο καταλήγει σκληρό, και ο ανεξέλεγκτος γιος καταλήγει αυθάδης.»