Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 23:4

Εμείς, λοιπόν, στο μέτρο που ήταν δυνατόν να εξετάσουμε τις ίδιες τις λέξεις του ρητού με τον πιο απλό τρόπο, τα εκφράσαμε αυτά με πολλά λόγια· ο μακάριος Ιωάννης, όμως, μέσα από την Επιστολή, με λίγα λόγια και με τρόπο πιο τέλειο από εμάς θα δείξει το νόημα των γεγραμμένων, και αφενός θα ελέγξει τον τρόπο σκέψης των ασεβών, αφετέρου θα διδάξει πώς εμείς βρισκόμαστε μέσα στον Θεό, και ο Θεός μέσα σε εμάς. Και πώς πάλι εμείς γινόμαστε ένα μέσα σε Αυτόν, αλλά και πόσο απέχει κατά τη φύση ο Υιός από εμάς. Και θα κάνει λοιπόν τους Αρειανούς να πάψουν να νομίζουν πλέον ότι θα γίνουν σαν τον Υιό, για να μην ακούσουν και αυτοί: «Εσύ είσαι άνθρωπος και όχι Θεός»· και: «Μην εξισώνεσαι, όντας φτωχός, με τον πλούσιο». Γράφει, λοιπόν, ο Ιωάννης λέγοντας τα εξής: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε Αυτόν και Αυτός σε εμάς, διότι μας έχει δώσει από το Πνεύμα Του». Επομένως, εξαιτίας της χάριτος του Πνεύματος που μας έχει δοθεί, και εμείς βρισκόμαστε μέσα σε Αυτόν και Αυτός μέσα σε εμάς. Και επειδή το Πνεύμα είναι του Θεού, όταν αυτό βρίσκεται μέσα μας, είναι εύλογο και εμείς, έχοντας το Πνεύμα, να θεωρείται ότι βρισκόμαστε μέσα στον Θεό· και με αυτόν τον τρόπο ο Θεός είναι μέσα σε εμάς.

Εμείς λοιπόν, όσο ήταν δυνατόν να εξετάσουμε πιο απλά τις ίδιες τις λέξεις του ρητού, τα είπαμε αυτά εκτενώς. Ο μακάριος Ιωάννης, όμως, μέσα από την επιστολή του, με λίγα λόγια και μάλλον τελειότερα από εμάς, θα καταδείξει το νόημα των όσων έχουν γραφεί και, αφενός, θα ελέγξει τον τρόπο σκέψης των ασεβών, αφετέρου, θα διδάξει πώς εμείς βρισκόμαστε μέσα στον Θεό και ο Θεός μέσα σε εμάς, και πώς πάλι εμείς γινόμαστε ένα μέσα σε Αυτόν, και πόσο διαφέρει κατά τη φύση ο Υιός από εμάς. Και θα κάνει λοιπόν τους Αρειανούς να πάψουν πλέον να νομίζουν ότι θα γίνουν σαν τον Υιό, για να μην ακούσουν και αυτοί: «εσύ όμως είσαι άνθρωπος και όχι Θεός» και «μην εξισώνεσαι εσύ, που είσαι φτωχός, με τον πλούσιο». Γράφει λοιπόν ο Ιωάννης τα εξής: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε Αυτόν και Αυτός σε εμάς, επειδή μας έχει δώσει από το Πνεύμα Του». Επομένως, εξαιτίας της χάρης του Πνεύματος που μας έχει δοθεί, εμείς βρισκόμαστε μέσα σε Αυτόν, και Αυτός μέσα σε εμάς. Και επειδή το Πνεύμα είναι του Θεού, γι' αυτό τον λόγο, όταν αυτό κατοικεί μέσα μας, εύλογα θεωρείται ότι και εμείς, έχοντας το Πνεύμα, βρισκόμαστε μέσα στον Θεό, και με αυτόν τον τρόπο ο Θεός βρίσκεται μέσα σε εμάς. Άρα δεν βρισκόμαστε εμείς μέσα στον Πατέρα με τον ίδιο τρόπο που βρίσκεται ο Υιός μέσα στον Πατέρα· διότι ο Υιός δεν μετέχει στο Πνεύμα προκειμένου εξαιτίας αυτού να βρίσκεται μέσα στον Πατέρα, ούτε λαμβάνει το Πνεύμα, αλλά μάλλον ο Ίδιος το χορηγεί σε όλους.

Κανείς από όσους διαθέτουν σύνεση δεν σε κατακρίνει, εάν δεν προσφέρεις πολυτελή τροφή· αλλά εάν δεν παραθέσεις άρτο ούτε προσφέρεις ύδωρ, είτε σε μαθητή του Χριστού είτε σε οποιονδήποτε άλλον, ενώ έχεις τη δυνατότητα έστω για αυτά. Μην είσαι βιαστικός στα λόγια σου, σε προστάζει η σοφία· μην προσπαθείς να εξισωθείς, όντας φτωχός, με τον πλούσιο, ούτε να επιζητείς να γίνεις σοφότερος από τους σοφούς. Σοφία είναι και το να γνωρίζει κανείς τον εαυτό του, αλλά και το να μην υπερηφανεύεται, ούτε να παθαίνει ό,τι παθαίνουν οι φωνές, οι οποίες σβήνουν εντελώς, εάν υψωθούν υπερβολικά από έλλειψη μέτρου. Είναι προτιμότερο, ενώ είναι κανείς σοφός, να υποχωρεί από επιείκεια, παρά, όντας αμαθής, να προβάλλει υπέρμετρα τον εαυτό του από θράσος.

Διότι, παίρνοντας μέτρα ασφαλείας και γι' αυτό το ζήτημα στην ίδια σύνοδο, λένε τα εξής: «Ότι δεν πρέπει ένας λαϊκός να εγείρει δημόσια δογματικό ζήτημα ή να διδάσκει, οικειοποιούμενος έτσι διδασκαλικό αξίωμα, αλλά να υποτάσσεται στην τάξη που παραδόθηκε από τον Κύριο και να ανοίγει τα αυτιά του σε αυτούς που έχουν λάβει το χάρισμα του διδασκαλικού λόγου και να διδάσκεται από αυτούς τα θεία.» Εφόσον, λοιπόν, έτσι έχουν τα πράγματα, γιατί δεν προτιμάς να ακολουθείς τους πατέρες και τους διδασκάλους της Εκκλησίας, εφόσον είσαι ακόμη λαϊκός -ιδού, σε σένα απευθύνω τον λόγο, που μου προβάλλεις μάταια τα καινοφανή ζητήματα- και όπως θεωρούν σωστό αυτοί, στα οποία εμβαθύνει ο θεόπνευστος νους τους, να θεωρείς σωστό και εσύ, αλλά σου αρέσει να ερευνάς πράγματα βαθύτερα από τα μέτρα σου και βιάζεσαι να φανείς σοφότερος από τους σοφούς; Δεν άκουσες τη Σοφία που λέει: «Μη γίνεσαι βιαστικός στα λόγια... ούτε να παραβάλλεις τον εαυτό σου, όντας φτωχός, με τον πλούσιο»; Δεν άκουσες τον Γρηγόριο, τη σάλπιγγα του Θεού, να συμβουλεύει και να λέει έτσι: «Ας σεβόμαστε αυτή την τάξη, αδελφοί, αυτήν ας διαφυλάξουμε: ο ένας ας είναι ακοή, ο άλλος χέρι, ο άλλος κάτι άλλο. Ο ένας ας διδάσκει, ο άλλος ας μαθαίνει. Και εκείνος που μαθαίνει, με υπακοή, και εκείνος που προσφέρει, με ιλαρότητα. Ας μην είμαστε όλοι γλώσσα, το οποίο είναι το πιο εύκολο, ας μην είμαστε όλοι απόστολοι, ας μην είμαστε όλοι προφήτες, ας μην διερμηνεύουμε όλοι. Γιατί κάνεις τον εαυτό σου ποιμένα, ενώ είσαι πρόβατο; Γιατί γίνεσαι κεφάλι, ενώ τυγχάνει να είσαι πόδι;»

Διότι μέσα στη μία Εκκλησία ο Θεός δημιούργησε διάφορα μέλη, σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου, τον οποίο ερμηνεύοντας ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, παρουσιάζει με σαφήνεια την τάξη που υπάρχει σε αυτά, λέγοντας: «Αυτή την τάξη ας σεβόμαστε, αδελφοί, αυτήν ας φυλάττουμε. Ο ένας ας είναι ακοή, ο άλλος γλώσσα, ο άλλος χέρι, ο άλλος κάτι άλλο. Ο ένας ας διδάσκει, ο άλλος ας μαθαίνει. Και μετά από λίγα: Και εκείνος που μαθαίνει ας το κάνει με ευπείθεια, και εκείνος που χορηγεί με ιλαρότητα, και εκείνος που υπηρετεί με προθυμία. Ας μην είμαστε όλοι γλώσσα, το οποίο είναι το πιο εύκολο· ας μην είμαστε όλοι Απόστολοι· ας μην είμαστε όλοι Προφήτες· ας μην είμαστε όλοι διερμηνευτές. Και μετά από μερικά: Γιατί κάνεις τον εαυτό σου ποιμένα, ενώ είσαι πρόβατο; Γιατί γίνεσαι κεφάλι, ενώ τυγχάνεις πόδι; Γιατί επιχειρείς να στρατηγείς, ενώ είσαι ταγμένος μεταξύ των στρατιωτών; Και αλλού η Σοφία παραγγέλλει: Μην είσαι βιαστικός στα λόγια, μην ανταγωνίζεσαι, όντας φτωχός, τον πλούσιο, ούτε να επιζητείς να είσαι σοφότερος από τους σοφούς. Εάν δε κάποιος συλληφθεί να παραβιάζει τον παρόντα Κανόνα, ας αφορίζεται για σαράντα ημέρες».