Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 24:16

Αλλά επειδή με τη νηστεία ο Δαβίδ απέπλυνε τη μοιχεία και με δάκρυα εξάλειψε τους σπίλους των αιμάτων, και κάθε νύχτα έλουζε την κλίνη του με δάκρυα επειδή άκαιρα είδε γυναίκα να λούζεται, γι' αυτό «εις το τέλος εν ύμνοις». Στην αρχή με ψόγους, «εις το τέλος εν ύμνοις»· στην αρχή οφθαλμός που ανέβλυζε επιθυμία, «εις το τέλος» οφθαλμός που έχυνε πηγές δακρύων. Το «Εις το τέλος εν ύμνοις. Ψαλμός τω Δαβίδ» είναι η πράξη της μετάνοιας, ο καρπός της σωτηρίας. Και επειδή «όπου επλεόνασε η αμαρτία, εκεί περίσσευσε η δικαιοσύνη», γι' αυτό έλεγε: «Όταν τον επικαλέστηκα, με εισάκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου». Διότι, επειδή απέρριψα την αμαρτία ως τυραννία, και ενδύθηκα τη δικαιοσύνη ως βασιλεία, «εισήκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου». Διότι, επειδή ήταν δίκαιο πράγμα, αφού πλανήθηκα να επιστρέψω, και αφού έπεσα να ανορθωθώ, όπως είναι γεγραμμένο: «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος και θα σηκωθεί» — επειδή, λοιπόν, έπεσα αδίκως, αλλά μετανόησα δικαίως, «εισήκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου». Διότι ως «δικαιοσύνη» του, τώρα ο Δαβίδ εννοεί τη μετάνοια.

Έχει γραφτεί: «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή των λόγων του. Και ο δίκαιος τι έκανε;» Τι; Πέφτοντας επτά φορές την ημέρα στην αμαρτία, μέσα στα σφάλματα σηκώθηκε με τη μετάνοια. Έχει γραφτεί: «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος και θα σηκωθεί»· γι' αυτό και ο Πέτρος ρωτά: «Πόσες φορές την ημέρα θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα του το συγχωρήσω; Έως επτά φορές;» Και ο Χριστός απαντά: «Δεν σου λέω έως επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά». Εσύ, ως άνθρωπος, συγχώρησε τα τετρακόσια ενενήντα· δικό μου έργο, ως Θεού, είναι να συγχωρήσω τα πεντακόσια. «Δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή», ο Φαρισαίος και η πόρνη· «ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα. Επειδή όμως δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δύο».

Ερώτηση του ίδιου προς τον ίδιο Γέροντα: Εάν, πέφτοντας σε πειρασμό, παραβώ την εντολή, τι πρέπει να κάνω; Απόκριση του Ιωάννη: Εάν, έχοντας λάβει εντολή από τους αγίους, την παραβείς, μην ταραχτείς ούτε να απελπιστείς ώστε να την εγκαταλείψεις, αλλά να θυμάσαι εκείνον που λέει για τον δίκαιο ότι «Επτά φορές την ημέρα πέφτει και σηκώνεται» και τον Κύριο που λέει στον Πέτρο ότι «Έως εβδομήντα φορές το επτά θα συγχωρήσεις τον αδελφό σου». Εάν λοιπόν έδωσε εντολή στους ανθρώπους να συγχωρούν έτσι, πόσο μάλλον ο Ίδιος, ο οποίος είναι πλούσιος σε έλεος και οικτιρμούς υπερνικώντας τα πάντα; Εκείνος που μέσω του Προφήτη καθημερινά βοά: «Επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς, διότι είμαι ελεήμων», και πάλι: «Και τώρα, Ισραήλ». Πρόσεχε όμως μήπως, ακούγοντας ότι δεν καταργείται η εντολή, γίνεις ράθυμος και φτάσεις στην αμέλεια, διότι αυτό το πράγμα είναι βαρύ. Αλλά ούτε στα όσα φαίνονται μικρά πράγματα να καταφρονείς την εντολή, αλλά ακόμη κι αν υπάρξει σε αυτά αμέλεια, σπεύσε να διορθωθείς. Διότι από μια τέτοια ραθυμία οδηγείται κανείς στα μεγαλύτερα σφάλματα.

Απόκριση του Ιωάννη: Εάν αυτός που ρώτησε είναι αγωνιστής, ανακαλεί την απιστία του, πιστεύοντας ότι δεν ψεύδεται το Άγιο Πνεύμα, το οποίο μιλάει μέσα από το στόμα των αγίων του όπως θέλει, διότι λέει: «Ο Θεός μίλησε στο άγιό του». Διότι, εάν δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι αυτός που μιλάει μέσα από το στόμα εκείνου που ερωτήθηκε, ο άνθρωπος αυτός είναι άπιστος και έχει κατακριθεί εξ αρχής. Εάν όμως πιστεύει αλλά διστάζει, είναι δυνατόν να διορθωθεί, ακούγοντας τον Εκκλησιαστή να λέει: «Επτά φορές την ημέρα πέφτει ο δίκαιος και σηκώνεται». Και πάλι πρέπει να προσέχει ότι πολλές φορές ο Θεός μίλησε μέσω των θείων Γραφών για τους δούλους του και, φαινομενικά, τους συνέβησαν τα αντίθετα. Για παράδειγμα, είπε ο Θεός: «Εκείνους που με δοξάζουν θα τους δοξάσω», και όμως βρίσκουμε κάποιους από τους αγίους να περνούν τη ζωή τους μέχρι την τελευτή τους μέσα σε ατιμώσεις και πολλές θλίψεις.

Ότι συμβαίνουν και στους δικαίους ολισθήματα, σύμφωνα με το, «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος και θα σηκωθεί». Άλλο λοιπόν είναι το να σφάλλει κανείς ακατάπαυστα, και άλλο, ενώ προσπαθεί να κατορθώσει τη δικαιοσύνη, κάποιες σπάνιες φορές να υποκύπτει στην κοινή ασθένεια της φύσης. «Διότι ποιος θα κατανοήσει τα παραπτώματα;» σύμφωνα με το γεγραμμένο. «Και ποιος θα καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά;» <Στη θλίψη με επλάτυνες.> (A f. 21 b.) Επειδή είπε ότι με εισάκουσε ο Θεός, σαν κάποιος να τον ρώτησε: «Ως προς τι εισακούστηκες, ω προφήτη; Και ποια επιθυμία σου έφτασε σε αίσιο πέρας;» διασαφηνίζει τον τρόπο της βοήθειας, και λέει ότι «Επλατύνθηκα μέσα στη θλίψη»· δηλαδή, όχι μόνο απαλλάχθηκα από τις δυσκολίες και από το να βρίσκομαι σε οδυνηρές καταστάσεις, αλλά ορίστε, ευρύνομαι και προς την ευθυμία. Διότι με εισάκουσε, όχι δίνοντάς μου χρήματα, ούτε για να υπερισχύσω των εχθρών (διότι δεν ζήτησα αυτά), αλλά με την άνεση που υπήρξε μέσα στη θλίψη. (A f. 22.) Ο Παύλος λοιπόν άκουσε: «Σου αρκεί η χάρη μου· διότι η δύναμή μου τελειοποιείται στην ασθένεια.» Και όσοι διέφυγαν τις παγίδες της αμαρτίας, και όσοι τελειώθηκαν στην πίστη και υπέμειναν θλίψεις και βασανιστήρια υπέρ του Χριστού, θα απολαύσουν τα άνωθεν αγαθά. Ο λόγος αυτός θα μπορούσε να αναφερθεί και στον Σωτήρα, δείχνοντας ότι και Αυτός τελειώθηκε μέσω των παθημάτων, και εξαιτίας του ότι έπαθε έγινε υψηλότερος.

Τα έθνη λοιπόν ευλογούν τον Χριστό, γι' αυτό και κληρονομούν τη βασιλεία· οι Ιουδαίοι όμως που τον βλασφημούν, στο τέλος αφανίζονται και εξολοθρεύονται. <Και την οδό του θα θελήσει.> (A f. 198 b, B f. 130) Είναι ίσως προτιμότερο να νοήσουμε ότι ο Κύριος θα θελήσει την οδό του ανθρώπου, δηλαδή θα την κάνει θελητή και θα την αποδεχθεί. Διότι, όπως θεωρεί ανεπιθύμητες τις οδούς των παρανόμων, έτσι καθιστά θελητές τις οδούς εκείνων που έχουν επιλέξει να αγαθοεργούν. Και ό,τι αρέσει στον Θεό, αυτό βεβαίως είναι οπωσδήποτε και εξαίρετο και γεμάτο από κάθε έπαινο· διότι ο Θεός δεν θα ήθελε κάτι που δεν είναι έτσι. <Όταν πέσει δεν θα συντριβεί, διότι ο Κύριος στηρίζει το χέρι του.> (A f. 198 b, B f. 130) Ακόμη και αν συμβεί, λέει, να παραστρατήσει λίγο ο δίκαιος, δεν θα αδικηθεί· αλλά, σαν γενναιότατος αθλητής που πιέστηκε και υποχώρησε για λίγο, αμέσως θα αναλάβει τις δυνάμεις του. Γιατί; Επειδή έχει τον Θεό να τον στηρίζει· διότι αυτό πάντοτε παραχωρεί ο Θεός στους δικαίους, απονέμοντας το έλεος στις ανθρώπινες μικροψυχίες. «Διότι επτά φορές», λέει, «θα πέσει ο δίκαιος και θα αναστηθεί»· διότι πρέπει να αναδύονται σαν μέσα από τα κύματα εκείνοι που κάποτε υπέμειναν τη διαβολική πλεονεξία και έσφαλαν σε κάτι μικρό.

«Να συγκεντρώνετε τον λαό, τους άνδρες και τις γυναίκες, και τα παιδιά, και τον προσήλυτό σου που βρίσκεται στις πόλεις σου, για να ακούσουν και να μάθουν να φοβούνται Κύριον τον Θεό τους, και να φροντίσουν να εφαρμόζουν όλα τα λόγια αυτού του νόμου.» Ακούς ότι από τη μια έγραψε τον νόμο· από την άλλη παραγγέλλει και στους εκλεγμένους, δηλαδή τους ιερείς και βεβαίως και τους πρεσβυτέρους, όταν παρέλθει το έβδομο έτος, στον καιρό της αφέσεως, κατά την εορτή της Σκηνοπηγίας, να συγκεντρώνουν τους πάντες, νέους και γέροντες, γυναίκες και παιδιά, και τότε σε όσους έχουν συγκεντρωθεί να τον διαβάζουν. Διότι το ότι επρόκειτο να περάσουν πολλά και αναρίθμητα χρόνια μέχρι να επιλάμψει ο Χριστός και να φανερωθεί ο καιρός της ενανθρωπήσεως, μπορεί κανείς να το αντιληφθεί από την υποχρέωση να κάνουν την ανάγνωση κάθε επτά χρόνια. Διότι ο αριθμός επτά είναι δηλωτικός πλήθους στην Αγία Γραφή, σύμφωνα με εκείνο, νομίζω, το ρητό: «Η στείρα γέννησε επτά». Και πάλι: «Μην εμπιστευθείς ποτέ τον εχθρό σου· διότι επτά είναι οι πονηριές στην καρδιά του». Και είπε κάπου και ο συγγραφέας των Παροιμιών: «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί». Παρατήρησε όμως ότι στα επτά χρόνια πριν από την άφεση, δηλαδή στους χρόνους πριν από την έλευση του Χριστού, ο νόμος δεν διαβαζόταν. Διότι είναι όμοιο το να μην τον διαβάζει κανείς καθόλου με το να μην μπορεί να κατανοήσει τίποτα, έστω κι αν τον διαβάζει.

Εξετάζοντας με ακρίβεια ποιος ήταν ο λόγος που έδωσε ως εντολή και ο οποίος εκτείνεται σε πολλές γενεές –διότι δεν υπονοεί κάποιον αριθμό ετών, αλλά το διηνεκές και το πλήθος, όπως η έκφραση «επτάκις»: «Η στείρα γέννησε επτά», δηλαδή πολλά, και «Επτάκις θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί»– θα βρεις ότι αυτός έχει ειπωθεί ως εξής προς τον Αβραάμ: «Και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης». Και, «Μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης, και πληθαίνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου». Θα έβρισκες δε ότι παρόμοια πράγματα υποσχέθηκαν και επιβεβαιώθηκαν με όρκο και στον Ισαάκ, τόσο για τη γη όσο και για τον πολλαπλασιασμό του σπέρματος. Αυτά δε εκπληρώθηκαν μετά από πάρα πολλές γενεές διά της επιφανείας του Χριστού, ο οποίος προέρχεται από το σπέρμα του Αβραάμ και έγινε Σωτήρας μας. Ακόμη και τώρα η επαγγελία ενεργεί και παραμένει, μέχρις ότου εισέλθει το πλήρωμα των εθνών. Αυτός, λοιπόν, μετά από μακρό αιώνα και μετά από πάρα πολλές γενεές –διότι χρησιμοποίησε τις χιλιάδες αντί για να δηλώσει απλώς πολλά– εκπλήρωσε αυτές τις επαγγελίες προς τους πατριάρχες, έχοντας δωρίσει σε όλα τα έθνη την ευλογία του Αβραάμ διά του Σωτήρος μας Ιησού και διά της διδασκαλίας Του.

Έχει τιμηθεί, λοιπόν, η έβδομη ημέρα, το Σάββατο, και για αυτόν τον λόγο ο έβδομος αριθμός θεωρείται τίμιος στους Ιουδαίους· κατά τον οποίο τελούνται η εορτή της Σκηνοπηγίας, η εορτή των Σαλπίγγων και η ημέρα του Ιλασμού. Επίσης, και το έβδομο έτος θεωρείται τίμιο σε αυτούς, το οποίο ονομάζεται έτος της αφέσεως. Διότι τους επιτρεπόταν να καλλιεργούν τη γη επί έξι έτη, ενώ κατά το έβδομο έτος έπρεπε να αρκούνται στα αυτοφυή προϊόντα, όταν κατείχαν τη Γη της Επαγγελίας. Έξι έτη υπηρετούσε ως δούλος ο Εβραίος και το έβδομο απελευθερωνόταν από τη δουλεία. Το εβδομηκοστό έτος έληξε για αυτούς η αιχμαλωσία. Ομοίως μπορεί κανείς να παρατηρήσει και τα καθ' ημάς. «Επτά φορές», αναφέρει, «θα πέσει ο δίκαιος και θα εγερθεί». Έτσι ενστερνιζόμαστε και εμείς την επτάδα. Ο έβδομος απόγονος από τη δημιουργία δεν γνώρισε θάνατο· αυτό αποτελεί μυστήριο της Εκκλησίας. Ο έβδομος από τον Αβραάμ, ο Μωυσής, έλαβε τον Νόμο. Αυτό σήμανε μεταβολή του τρόπου ζωής, κατάλυση της ανομίας, είσοδο της δικαιοσύνης, έλευση του Θεού, ευταξία στον κόσμο, νομοθέτηση των πρακτέων. Κατά την εβδομηκοστή έβδομη γενεά από τον Αδάμ, ο Χριστός φανερώθηκε. Γνωρίζει το μυστήριο της επτάδας ο Πέτρος: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;» Αποκρίθηκε ο Διδάσκαλος και ούτε Αυτός απομακρύνθηκε από τον αριθμό επτά, αλλά μίλησε μεν σύμφωνα με όσα γνώριζε ο μαθητής, πλην όμως ο Δεσπότης υπερέβη το μέτρο με τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Στο ερώτημα «Πόσες φορές θα αμαρτήσει και θα συγχωρήσω;» δεν απάντησε: «έως έξι φορές» ή «έως οκτώ φορές». Έπειτα συμπλήρωσε: «Έως εβδομηκοντάκις επτά». Με την αύξηση αυτή δεν μετέπεσε σε άλλον αριθμό.

Έχει τιμηθεί, λοιπόν, η έβδομη ημέρα, το Σάββατο. Ο έβδομος αριθμός είναι σεβαστός στους Ιουδαίους, κατά τον οποίο λαμβάνουν χώρα οι Σκηνοπηγίες, οι Σάλπιγγες και η ημέρα του Ιλασμού. Ιερό είναι σε αυτούς και το έβδομο έτος, το λεγόμενο έτος της αφέσεως. Διότι τους επιτρεπόταν να καλλιεργούν τη γη για έξι έτη, ενώ το έβδομο έτος έπρεπε να αρκούνται στα αυτοφυή, όταν κατείχαν τη Γη της Επαγγελίας. Έξι έτη υπηρετούσε ως δούλος ο Εβραίος και το έβδομο απελευθερωνόταν από τη δουλεία. Κατά το εβδομηκοστό έτος έληξε για αυτούς η αιχμαλωσία. Στη συνέχεια, ας δούμε και τα δικά μας: «Επτά φορές», λέει, «θα πέσει ο δίκαιος και θα σηκωθεί». Έτσι οικειοποιούμαστε και εμείς τον αριθμό επτά. Ο έβδομος απόγονος από τη δημιουργία δεν γνώρισε θάνατο, πράγμα που αποτελεί μυστήριο της Εκκλησίας. Ο έβδομος απόγονος από τον Αβραάμ, ο Μωυσής, έλαβε τον Νόμο: αλλαγή τρόπου ζωής, κατάλυση της ανομίας, είσοδος της δικαιοσύνης, παρουσία του Θεού, ευταξία του κόσμου, νομοθέτηση όσων πρέπει να πράττονται. Στην εβδομηκοστή έβδομη γενεά από τον Αδάμ εμφανίστηκε ο Χριστός. Γνωρίζει το μυστήριο του αριθμού επτά ο Πέτρος: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;» Γνωρίζει λίγα· το μυστήριο δεν το έχει μάθει ακόμη· διότι είναι ακόμη μαθητής. «Έως επτά φορές;» Ο Διδάσκαλος δεν απομακρύνθηκε από το επτά. Ο μαθητής μίλησε σύμφωνα με όσα γνώριζε, αλλά ο Δεσπότης τον ξεπέρασε σε πλούτο.

Αυτός δε είναι ο απόρρητος και μυστικός τους λόγος. Λένε λοιπόν ότι οι Αιγύπτιοι, όντας οι αρχαιότεροι όλων των ανθρώπων μετά τους Φρύγες, και έχοντας ομολογουμένως πρώτοι μετά από αυτούς αναγγείλει σε όλους τους άλλους ανθρώπους τελετές και όργια όλων μαζί των θεών, καθώς και τις ιδέες και τις ενέργειες των θεών, διατηρούν τα μυστήρια της Ίσιδας ιερά, σεβάσμια και ανείπωτα για τους αμύητους. Και αυτά δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκείνο που αρπάχτηκε και αναζητείται από την επτάστολη και μαυροντυμένη, το οποίο είναι η αισχύνη του Όσιρι. Τον δε Όσιρι τον ονομάζουν νερό· ενώ η Ίσιδα η επτάστολη, που φέρει πάνω της και είναι στολισμένη με επτά αιθέριες στολές —διότι έτσι ονομάζουν αλληγορικά τους πλανήτες αστέρες και γι' αυτό τους αποκαλούν αιθέριους—, είναι η μεταβλητή γένεση, η οποία αναδεικνύεται ως κτίση που μεταμορφώνεται από το άρρητο, το ανεξεικόνιστο, το ανεννόητο και το άμορφο. Και αυτό είναι, λέει, εκείνο που έχει ειπωθεί στην Γραφή: «επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος και θα αναστηθεί»· διότι αυτές οι πτώσεις, λέει, είναι οι μεταβολές των άστρων, οι οποίες κινούνται από εκείνον που κινεί τα πάντα.

Στον Νείλο. Το ότι «επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος» δεν έχει ειπωθεί τυχαία, αλλά επειδή εκείνος που παλεύει σύμφωνα με τους κανόνες πέφτει αναγκαστικά με τρόπο αθλητικό. Αυτό όμως δεν αποτελεί πάντοτε αιτία ήττας, αλλά πολλές φορές και νίκης. Διότι πολλοί που έπεσαν, παρέλυσαν τη δύναμη εκείνων που φαίνονταν να στέκονται όρθιοι, ρίχνοντας με το πόδι ολόκληρο το σώμα τους στο έδαφος και αρπάζοντας τη νίκη.

Γι' αυτό δεν είπε μόνο ότι θα πέσει, αλλά πρόσθεσε ότι και θα εγερθεί, για να φανερώσει τον στέφανο. Εάν δε, όταν σφάλλει ο άνθρωπος, συνέλθει γρήγορα, να το θεωρήσεις ως το άριστο.

Ανέτειλε φως μέσα στο σκοτάδι για τους ευθείς, αυτός που είναι ελεήμων. «Αιώνια θα παραμείνει η μνήμη του δικαίου, από [κακή] είδηση.» «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας ακούγεται στις σκηνές των δικαίων.» «Ο Κύριος αγαπά τους δικαίους.» «Ο Κύριος δεν θα αφήσει να λιμοκτονήσει η ψυχή του δικαίου. Πηγή ζωής βρίσκεται στο χέρι του δικαίου.» «Για τους δικαίους θησαυρίζεται ο πλούτος των ασεβών.» «Οι οδοί των δικαίων λάμπουν σαν το φως· προχωρούν και φωτίζουν, μέχρι να γίνει πλήρης η ημέρα.» «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί.» «Με τα αγαθά των δικαίων ανορθώθηκαν πόλεις, ενώ με τα στόματα των ασεβών καταστράφηκαν.» «Οι αγαθοί θα γίνουν κάτοικοι της γης, και οι άκακοι θα παραμείνουν σε αυτήν.» «Οι κατοικίες του δικαίου ευλογούνται.» «Τα χείλη των δίκαιων ανδρών στάζουν χάρη.» «Οι ρίζες των δικαίων δεν θα ξεριζωθούν.» «Οι οίκοι των δικαίων ευλογούνται.» «Εκείνος που βλέπει με επιείκεια, θα ελεηθεί.» «Εκείνος που πορεύεται με ευθύτητα, φοβάται τον Κύριο.» «Εκείνος που ζει άμεμπτα με δικαιοσύνη, θα αφήσει μακάρια τα παιδιά του.» «Στον αγαθό άνθρωπο, μπροστά στο πρόσωπό Του, έδωσε σοφία, και γνώση, και ευφροσύνη.» «Οι ψυχές των δικαίων βρίσκονται στο χέρι του Θεού, και δεν πρόκειται να τις αγγίξει βάσανο. Φάνηκε στα μάτια των αφρόνων ότι πέθαναν, και θεωρήθηκε συμφορά η αναχώρησή τους, και συντριβή η απομάκρυνσή τους από εμάς· αυτοί όμως βρίσκονται σε ειρήνη.»

Από τα ίδια: επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος και θα αναστηθεί. Ως «δίκαιο» εδώ πρέπει να εννοήσουμε τον μόνο αληθινά δίκαιο, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Επειδή, λοιπόν, λέγεται ότι Αυτός μέσα μας και πέφτει και ανασταίνεται, εφόσον από φιλανθρωπία καταδέχθηκε όλα τα δικά μας, και η φύση μας έπεσε επτά φορές —πρώτη κατά την παράβαση του προπάτορα, δεύτερη κατά τη μιαιφονία που αποτόλμησε ο Κάιν, ο οποίος πρώτος εισήγαγε καινοτομώντας τον φόνο στη φύση, τρίτη κατά τη γενεά του Νώε, στην οποία δεν παρέμεινε το Πνεύμα του Θεού επειδή αυτοί ήταν σαρκικοί, τέταρτη κατά την πυργοποιία, πέμπτη κατά τη γενεά του Αβραάμ, από την οποία μόνο αυτός ευαρέστησε τον Θεό, έκτη την εποχή του Μωυσή, καθώς η γενεά εκείνης της εποχής είχε εκτραπεί σε τόση αθεΐα ώστε να σταλεί ο ίδιος από τον Θεό για να βοηθήσει απέναντι σε τόση ασέβεια, έβδομη κατά τη γενεά των προφητών, η οποία ξεπέρασε όλες τις προηγούμενες γενεές στο μέτρο της κακίας— επειδή λοιπόν, όπως ελέχθη, η φύση μας έπεσε επτά φορές, ο Κύριος, κινούμενος από άφατη φιλανθρωπία, την ανέστησε, ενώνοντας την ίδια τη φύση με τον Εαυτό Του καθ' υπόστασιν.

Διότι επτά φορές, λέει, θα πέσει ο δίκαιος και θα εγερθεί, πράγμα το οποίο εάν είχαν πράξει όλοι όσοι έχουν εκπέσει, θα είχαν επιδείξει τελειότατη και ολόκαρδη μετάνοια.

Ερμηνεία: Εκείνοι δε οι οποίοι, αφού προδόθηκαν στους τυράννους από κάποιους άλλους και βασανίστηκαν, αρνήθηκαν την πίστη μην αντέχοντας· ομοίως και εκείνοι που από μόνοι τους προσήλθαν στο μαρτύριο και έπειτα, μην αντέχοντας, αρνήθηκαν· αυτοί, λέγω, εάν πάλι για δεύτερη φορά πήγαν και ομολόγησαν την πίστη, και ρίχτηκαν στη φυλακή και βασανίστηκαν, ορίζει ο παρών Κανόνας ότι είναι δίκαιο να γίνονται δεκτοί με χαρά στην καρδιά, και να συμμετέχουν στις προσευχές μαζί με τους άλλους πιστούς, και να μεταλαμβάνουν τα θεία Μυστήρια, και να παρακινούνται με λόγια προς το μαρτύριο, ώστε, αφού γίνουν πιο ανδρείοι, να αξιωθούν τη βασιλεία των ουρανών. Και για να μη θεωρηθούν μη αποδεκτοί εξαιτίας του ότι προηγουμένως αρνήθηκαν, ο Άγιος παραθέτει μαρτυρία από την Αγία Γραφή, η οποία λέει ότι επτά φορές, δηλαδή πολλές φορές, θα πέσει ο δίκαιος, και πάλι θα σηκωθεί. Αυτό το σήκωμα, εάν όλοι οι αρνησίχριστοι το έκαναν, εάν δηλαδή αγωνίζονταν να επανορθώσουν την πτώση τους και ομολογούσαν πάλι τον Κύριο ενώπιον των τυράννων, τότε θα έδειχναν με αυτόν τον τρόπο τελειότατη και ολόκαρδη μετάνοια.