Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 24:17

Για τον λόγο αυτόν, τα έθνη των Μωαβιτών περιγελούσαν τη Σιών, δηλαδή την Ιερουσαλήμ, και την ονόμαζαν ερημωμένο βράχο, χωρίς βέβαια να χλευάζουν την ίδια οι άθλιοι, αλλά τον Θεό των πάντων. Και μάλιστα έλεγαν ότι το χέρι που τους έσωζε είχε αδυνατίσει, και για αυτόν τον λόγο έπεσαν κάτω από τα πόδια των εχθρών τους. «Ω λοιπόν, θυγατέρα του Μωάβ», λέει – και ο λόγος ήταν προφανώς ειρωνικός –, «μήπως το όρος Σιών είναι έρημος βράχος; Μήπως», λέει, «μόνο η Σιών καταπονήθηκε; Μήπως μόνο αυτή έπεσε κάτω από τα πόδια των εχθρών και νόσησε από την ερήμωση των κατοίκων της; Ή μήπως εσύ περιέπεσες σε ακόμη χειρότερα από αυτήν; Διότι θα κυριευθείς από τους εχθρούς, και σαν νεοσσός που αρπάζεται από τη φωλιά, θα μεταφερθείς σε άλλη χώρα, και θα δουλεύεις σε εχθρούς, και θα είσαι σε αυτούς οικτρή αιχμάλωτη, καταρρακωμένη, και υπό τον ζυγό της δουλείας». Χρήσιμο λοιπόν και αναγκαίο είναι το παράγγελμα: «Αν πέσει ο εχθρός σου, μην επιχαρείς, διότι θα το δει ο Κύριος και δεν θα του αρέσει, και θα αποστρέψει τον θυμό Του από αυτόν».

Εάν είσαι υγιής στο σώμα, μην υπερηφανεύεσαι, αλλά να φοβάσαι. Διότι, όπως ακριβώς μια πολύχορδη κιθάρα βρίσκεται στο χέρι ενός ανθρώπου, έτσι και κάθε σάρκα βρίσκεται στο χέρι του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας. Είναι γραμμένο: διαρκώς τα μάτια των κακών προσδοκούν τα κακά, ενώ οι αγαθοί αναπαύονται πάντοτε. Οδοί ζωής είναι οι στοχασμοί του συνετού, ώστε, απομακρυνόμενος από τον άδη, να σωθεί. Είναι γραμμένο: ο απαίδευτος δεν θα αγαπήσει αυτούς που τον ελέγχουν, ούτε θα συναναστραφεί με τους σοφούς. Εκείνος που περιφρονεί τον πένητα αμαρτάνει, ενώ όποιος ελεεί τους φτωχούς είναι μακάριος. Είναι γραμμένο: εάν πέσει ο εχθρός σου, μην χαρείς. Και στο παραπάτημά του μην υπερηφανευτείς. Διότι θα το δει ο Κύριος και δεν θα του αρέσει, και θα αποστρέψει την οργή Του από εκείνον. Όποιος κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει τον αδύναμο, θα παρακαλέσει και ο ίδιος, και δεν θα υπάρξει κανείς να τον εισακούσει. Μην καυχιέσαι για το αύριο, διότι δεν γνωρίζεις τι θα φέρει η επόμενη ημέρα. Μην πράττεις το κακό, και το κακό δεν θα σε βρει. Μην αγαπάς την καταλαλιά, για να μην εξολοθρευτείς. Είναι γραμμένο: όποιος αποκρίνεται σε έναν λόγο προτού τον ακούσει, αυτό αποτελεί για εκείνον αφροσύνη και ντροπή. Δεν χαίρεται ο πατέρας για τον απαίδευτο υιό, ενώ ο υιός που παιδαγωγείται θα γίνει σοφός. Η σοφία δεν βρίσκεται στην πολυμάθεια των γραμμάτων, αλλά, καθώς είναι γραμμένο, αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου. Το να γνωρίζει δε κανείς τον νόμο είναι γνώρισμα αγαθής διάνοιας. Η πίστη γεννά αγαθή διάνοια, και η αγαθή διάνοια είναι ποταμός ζωντανού ύδατος. Και όποιος την αποκτήσει, θα ξεδιψάσει από τα νερά της.

Ή αυτό εννοεί, ότι δεν πρέπει κανείς να σπεύδει απερίσκεπτα στους πολέμους. Διότι πρόσεξε, όταν πρέπει να γίνει επιλογή, λέγει, δεν προβάλλεται στο μέσο η σοφία; Εάν πέσει ο εχθρός σου, μην επιχαρείς εις βάρος του. [Κώδ. φ. 103 α.] Διότι, εάν επιχαίρεις θεωρώντας ότι έλαβες εκδίκηση, ο Δεσπότης θα σταματήσει μέχρι εκείνο το σημείο από φιλανθρωπία· και δεν θα τιμωρήσει δύο φορές για το ίδιο πράγμα. Ή και ελεεί μεν εκείνον που έπεσε, οργίζεται δε με εκείνον που επάρθηκε.

Διότι, εάν δεν αφήνει να περάσουν ατιμώρητοι εκείνοι που επιχαίρουν για τις συμφορές των εχθρών τους —επειδή λέει: «Μη χαίρεσαι για την πτώση των εχθρών σου, μήπως το δει ο Θεός και δεν του αρέσει»— πολύ περισσότερο δεν θα αφήσει ατιμώρητους εκείνους που φθονούν αυτούς που δεν τους έχουν αδικήσει σε τίποτα. Ας αποκόψουμε, λοιπόν, αυτό το πολυκέφαλο θηρίο. Διότι είναι πολλά τα είδη του φθόνου. Επειδή, εάν αυτός που αγαπά εκείνον που τον αγαπά δεν διαφέρει σε τίποτα από τον τελώνη, αυτός που μισεί εκείνον που δεν τον έχει αδικήσει σε τίποτα, πού θα σταθεί; Και πώς θα αποφύγει τη γέεννα, αφού γίνεται χειρότερος και από τους εθνικούς;

Ή ότι «δεν ψεύδομαι ενώπιον του Θεού»· διότι αυτό είναι ψεύδος, το να εξαρτάται κανείς με αυτόν τον τρόπο από τα ανθρώπινα πράγματα. «Και αν περιχαρής έγινα για την πτώση του εχθρού μου και αν είπα στην καρδιά μου: εύγε, εύγε, τότε ας ακούσει το αυτί μου την κατάρα μου, και ας γίνω περίγελος από τον λαό υποφέροντας δεινά». Με τα έργα του εκπλήρωνε εκείνο που λέει: «Εάν πέσει ο εχθρός σου, μην ευφρανθείς γι' αυτόν, και στην ολίσθησή του μην επαίρεσαι». Έπειτα και προς τους υπηρέτες πόσο ήπια συμπεριφερόταν· «Και αν πολλές φορές είπαν», λέει, «οι θεραπαινίδες μου: "ποιος θα μας έδινε να χορτάσουμε από τις σάρκες του;", επειδή εγώ ήμουν πάρα πολύ αγαθός». Διότι από αυτό φαίνεται όλη η επιείκεια, όταν προς τον υποταγμένο είναι κανείς φιλάνθρωπος και όχι βίαιος. «Αλλά έξω», λέει, «δεν διανυκτέρευε ο ξένος, και η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε κάθε οδοιπόρο. Και αν, έχοντας αμαρτήσει εκουσίως, έκρυψα την αμαρτία μου· διότι δεν ντράπηκα το μεγάλο πλήθος του λαού μου, ώστε να μην την εξομολογηθώ ενώπιόν τους». Αυτό δείχνει πολλή φιλοσοφία. Βλέπεις ότι δεν απέβλεπε καθόλου στη δόξα ούτε ενεργούσε για να τον δουν οι υπόλοιποι; Διότι εκείνος που με τέτοιο τρόπο περιφρονεί τη δόξα τους, ώστε να εξαγγέλλει και τις εκούσιες αμαρτίες του —διότι τις ακούσιες και ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να τις ομολογήσει, εφόσον πρόκειται να τύχει συγγνώμης από τους ακροατές. «Διότι δεν ντράπηκα», λέει, «το μεγάλο πλήθος του λαού μου».

Τα αμαρτήματα συνηθίζουν να γεννιούνται από το πλήθος των όχλων και από την αφθονία των αναγκαίων αγαθών. ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. —Περί επιβουλής, και για εκείνους που επιβουλεύονται τον πλησίον τους. «Άνοιξε λάκκο, τον έσκαψε βαθιά, και ο ίδιος θα πέσει μέσα στον βόθρο.» «Σε αυτή την παγίδα που έκρυψαν, πιάστηκε το δικό τους πόδι.» «Έσκαψαν μπροστά μου βόθρο, και έπεσαν οι ίδιοι μέσα σε αυτόν.» «Οι αμαρτωλοί θα πέσουν στα δικά τους δίχτυα.» «Αυτός που σκάβει λάκκο για τον πλησίον του, ο ίδιος θα πέσει μέσα σε αυτόν. Και εκείνος που κυλάει την πέτρα, πάνω του θα την κυλήσει.» «Όποιος στήνει δίχτυ μπροστά στον φίλο του, το τυλίγει γύρω από τα δικά του πόδια.» «Εκείνος που σκάβει λάκκο, θα πέσει μέσα σε αυτόν, και όποιον γκρεμίζει φράχτη, θα τον δαγκώσει φίδι· όποιος βγάζει πέτρες, θα ταλαιπωρηθεί από αυτές.» «Αυτός που σκάβει λάκκο, θα πέσει μέσα σε αυτόν, και αυτός που στήνει παγίδα, θα πιαστεί σε αυτήν. Αυτός που πράττει πονηρά, μέσα σε αυτά θα κυλιστεί, και δεν θα καταλάβει από πού του ήρθαν.» Γιατί ονομάζεται μαθητής; Γιατί γίνεται και επίβουλος, επιβουλευόμενος τον δικό του δάσκαλο, μιμούμενος εκείνον τον Ιούδα που έγινε προδότης του ίδιου του δασκάλου του;» ΤΙΤΛΟΣ ΙΔʹ. —Περί των εχθρών και της πτώσης τους· και ότι δεν πρέπει να χαιρόμαστε για τη δυστυχία των εχθρών. «Αν πέσει ο εχθρός σου, μην τον χαρείς, και στο παραπάτημά του μην υπερηφανεύεσαι. Διότι θα το δει ο Κύριος και δεν θα του αρέσει, και θα αποστρέψει την οργή Του από εκείνον. Μην χαίρεσαι για τη συμφορά των κακοποιών.» «