Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 24:30

Η δε προσευχή του Ιακώβ προς τον Θεό λέει: Εάν μου δώσεις, λέει, άρτο να φάω και ιμάτιο να περιβληθώ· δεν λέει: Εάν μου δώσεις τρυφή και πολυτέλεια. Τι λέει δε ο σοφότατος Σολομών; Πλούτο και πενία, λέει, μη μου δώσεις· αλλά χορήγησέ μου τα απαραίτητα και τα επαρκή, ώστε να μη χορτάσω και γίνω ψεύστης και πω: Ποιος με βλέπει; ή πέφτοντας στη φτώχεια κλέψω, και ορκιστώ στο όνομα του Θεού μου· ορίζοντας αφενός ως πλούτο τον υπερκορεσμό, και ως πενία την παντελή έλλειψη των αναγκαίων για τη ζωή· αφετέρου διά της αυταρκείας δηλώνοντας συγχρόνως το ανελλιπές αλλά και το απέριττο ως προς την εξυπηρέτηση της ανάγκης. Η αυτάρκεια όμως είναι διαφορετική για τον καθένα ανάλογα με τη σωματική κατάσταση και την προκειμένη ανάγκη. Διότι ο μεν ένας χρειάζεται περισσότερη και πιο δυναμωτική τροφή εξαιτίας του κόπου, ο δε άλλος ελαφρύτερη και πιο εύπεπτη, και εν γένει την κατάλληλη εξαιτίας της ασθένειάς του· κοινώς όμως για όλους απαιτείται η πιο λιτή και η πιο εύκολα προσποριζόμενη. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, η φροντίδα και η ευπρέπεια του τραπεζιού είναι αναγκαία, εφόσον δεν υπερβαίνουμε πουθενά τα όρια των αναγκών μας· αλλά αυτό ας είναι το όριο της περιποιήσεως: εκείνο που επιζητείται σύμφωνα με την ανάγκη του καθενός εκ των φιλοξενουμένων. Διότι, όπως λέει, πρέπει να συμπεριφερόμαστε ως άνθρωποι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, αλλά δεν τον καταχρώνται.

ΛΕ΄. ΠΕΡΙ ΠΛΟΥΤΟΥ ΚΑΙ ΠΕΝΙΑΣ Επειδή ο Σολομών είπε στις Παροιμίες: «Πλούτο και πενία μην μου δώσεις», ο Πλάτων στο τρίτο βιβλίο της Πολιτείας αναφέρει: «Άλλα λοιπόν, όπως φαίνεται, παραγγείλαμε στους φύλακες, τα οποία πρέπει με κάθε τρόπο να προσέχουν μήπως τους ξεφύγουν ποτέ και παρεισφρήσουν κρυφά στην πόλη. Ποια είναι αυτά; Ο πλούτος, είπα εγώ, και η πενία. Διότι ο μεν πλούτος προκαλεί τρυφηλότητα, οκνηρία και νεωτερισμό, ενώ η πενία προκαλεί ανελευθερία και κακοεργία, πέρα από τον νεωτερισμό.» [Κακοεργία δε είναι κάθε άτιμη πράξη.]

Γι' αυτό, λοιπόν, παρακαλώ την αγάπη σας να προσέχει τα λεγόμενα· διότι έτσι το κέρδος σας θα είναι διπλό. Αφενός, μεταφέροντας τα όσα λέγονται σε όσους απουσιάζουν, θα τους καταστήσετε πιο επιμελείς, και αφετέρου θα κάνετε τη δική σας ψυχή πιο φιλοσοφημένη. Διότι όπως ακριβώς η φύση της γης, όταν παραμελείται, βγάζει βλαβερά αγριόχορτα, ενώ, όταν δέχεται συνεχώς την περιποίηση των γεωργικών χεριών, αποδίδει ώριμο τον καρπό, έτσι ακριβώς και η ψυχή του ανθρώπου: όταν αφήνεται στη ραθυμία, γεννά τα αγκάθια των αμαρτημάτων, όταν όμως απολαμβάνει την πρέπουσα φροντίδα, φέρει πλούσιο τον καρπό της αρετής. Γι' αυτό και κάποιος σοφός προτρέπει λέγοντας: «Σαν το χωράφι είναι ο άφρων άνδρας, και σαν τον αμπελώνα ο άνθρωπος που στερείται σύνεσης· εάν τον εγκαταλείψεις, θα χερσωθεί και θα γεμίσει αγριόχορτα». Για να μη συμβεί, λοιπόν, αυτό τώρα, χρησιμοποιούμε συνεχώς το δρεπάνι του λόγου· και εάν μεν βλαστήσει κάτι κακό, το αποκόπτουμε ακατάπαυστα, εάν όμως κάτι είναι ώριμο και φέρει καρπό, το τρέφουμε και το ποτίζουμε, και το οδηγούμε στην πλήρη ακμή του, επιδεικνύοντας συνεχή επιμέλεια.