Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 24:31

Η δε προσευχή του Ιακώβ προς τον Θεό λέει: Εάν μου δώσεις, λέει, άρτο να φάω και ιμάτιο να περιβληθώ· δεν λέει: Εάν μου δώσεις τρυφή και πολυτέλεια. Τι λέει δε ο σοφότατος Σολομών; Πλούτο και πενία, λέει, μη μου δώσεις· αλλά χορήγησέ μου τα απαραίτητα και τα επαρκή, ώστε να μη χορτάσω και γίνω ψεύστης και πω: Ποιος με βλέπει; ή πέφτοντας στη φτώχεια κλέψω, και ορκιστώ στο όνομα του Θεού μου· ορίζοντας αφενός ως πλούτο τον υπερκορεσμό, και ως πενία την παντελή έλλειψη των αναγκαίων για τη ζωή· αφετέρου διά της αυταρκείας δηλώνοντας συγχρόνως το ανελλιπές αλλά και το απέριττο ως προς την εξυπηρέτηση της ανάγκης. Η αυτάρκεια όμως είναι διαφορετική για τον καθένα ανάλογα με τη σωματική κατάσταση και την προκειμένη ανάγκη. Διότι ο μεν ένας χρειάζεται περισσότερη και πιο δυναμωτική τροφή εξαιτίας του κόπου, ο δε άλλος ελαφρύτερη και πιο εύπεπτη, και εν γένει την κατάλληλη εξαιτίας της ασθένειάς του· κοινώς όμως για όλους απαιτείται η πιο λιτή και η πιο εύκολα προσποριζόμενη. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, η φροντίδα και η ευπρέπεια του τραπεζιού είναι αναγκαία, εφόσον δεν υπερβαίνουμε πουθενά τα όρια των αναγκών μας· αλλά αυτό ας είναι το όριο της περιποιήσεως: εκείνο που επιζητείται σύμφωνα με την ανάγκη του καθενός εκ των φιλοξενουμένων. Διότι, όπως λέει, πρέπει να συμπεριφερόμαστε ως άνθρωποι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, αλλά δεν τον καταχρώνται.

Ο Κύριος γνωρίζει εκ των προτέρων τη σκέψη του μοναχού που επιθυμεί την ιεροσύνη. Η ιεροσύνη είναι μεγάλος βαθμός, εάν τελείται άσπιλα. Ο φιλόχριστος βασιλιάς είναι μακάριος, διότι θα αφήσει τη μνήμη του για ευλογία, και ο έπαινός του θα είναι στον ουρανό και στη γη. Ο άπιστος βασιλιάς δεν γνώρισε σοφία στη ζωή του, και όταν πέθανε άφησε τη μνήμη του για κατάρα, και το όνειδός του δεν θα εξαλειφθεί ποτέ, ενώ ο θρόνος του πιστού στερεώνεται αιώνια. Ο δίκαιος κριτής θα αναζητηθεί και στόματα δικαίων θα τον ευλογήσουν, ενώ ο άδικος δεν θα ελεήσει την ψυχή του, διότι δεν θα εφαρμόσει κρίση και δικαιοσύνη πάνω στη γη. Είναι γραμμένο: αυτός που συκοφαντεί τον φτωχό, πληθαίνει τα δικά του κακά. Μην καταπιέζεις τον πένητα, επειδή είναι φτωχός, και μην ατιμάζεις τον αδύναμο στην πύλη της πόλεως, διότι ο Κύριος θα αναλάβει την κρίση του. Διότι είναι γραμμένο: σώσε αυτούς που οδηγούνται στον θάνατο, και μην παραδώσεις τον υπηρέτη στα χέρια του κυρίου του, μήπως σε καταραστεί και αφανιστείς. Είναι γραμμένο: εκείνος που χαίρεται για αυτούς που καταστρέφονται δεν θα αθωωθεί, ενώ εκείνος που δείχνει ευσπλαχνία θα ευλογηθεί. Στον πιστό ανήκει όλος ο κόσμος των αγαθών, ενώ στον άπιστο ούτε ένας οβολός. Δανείζει στον Θεό εκείνος που ελεεί τον φτωχό, και σύμφωνα με τη δωρεά του θα του ανταποδώσει. Είναι γραμμένο: ζύγι μεγάλο και μικρό, και διπλά μέτρα, είναι και τα δύο ακάθαρτα ενώπιον του Κυρίου. Όποιος σκάβει λάκκο για τον πλησίον του, θα πέσει μέσα σε αυτόν.

Γι' αυτό, λοιπόν, παρακαλώ την αγάπη σας να προσέχει τα λεγόμενα· διότι έτσι το κέρδος σας θα είναι διπλό. Αφενός, μεταφέροντας τα όσα λέγονται σε όσους απουσιάζουν, θα τους καταστήσετε πιο επιμελείς, και αφετέρου θα κάνετε τη δική σας ψυχή πιο φιλοσοφημένη. Διότι όπως ακριβώς η φύση της γης, όταν παραμελείται, βγάζει βλαβερά αγριόχορτα, ενώ, όταν δέχεται συνεχώς την περιποίηση των γεωργικών χεριών, αποδίδει ώριμο τον καρπό, έτσι ακριβώς και η ψυχή του ανθρώπου: όταν αφήνεται στη ραθυμία, γεννά τα αγκάθια των αμαρτημάτων, όταν όμως απολαμβάνει την πρέπουσα φροντίδα, φέρει πλούσιο τον καρπό της αρετής. Γι' αυτό και κάποιος σοφός προτρέπει λέγοντας: «Σαν το χωράφι είναι ο άφρων άνδρας, και σαν τον αμπελώνα ο άνθρωπος που στερείται σύνεσης· εάν τον εγκαταλείψεις, θα χερσωθεί και θα γεμίσει αγριόχορτα». Για να μη συμβεί, λοιπόν, αυτό τώρα, χρησιμοποιούμε συνεχώς το δρεπάνι του λόγου· και εάν μεν βλαστήσει κάτι κακό, το αποκόπτουμε ακατάπαυστα, εάν όμως κάτι είναι ώριμο και φέρει καρπό, το τρέφουμε και το ποτίζουμε, και το οδηγούμε στην πλήρη ακμή του, επιδεικνύοντας συνεχή επιμέλεια.

ΤΙΤΛΟΣ Λ΄. —Περί ασύλου και όσων καταφεύγουν σε ιερούς τόπους· και ότι πρέπει αφενός να βοηθούνται οι αθώοι, και αφετέρου να αποπέμπονται οι ένοχοι. «Εάν κάποιος επιτεθεί στον πλησίον του για να τον σκοτώσει με δόλο και αναζητήσει άσυλο, να τον πάρεις ακόμη και από το θυσιαστήριό μου για να θανατωθεί.» «Μην παραδώσεις δούλο στα χέρια του αφέντη του, μήπως σε καταραστεί και καταστραφείς.» Συνέβη μια επιφανής γυναίκα να μείνει χήρα, καθώς ο σύζυγός της είχε φύγει από τη ζωή όχι πολύ καιρό πριν. Ο πάρεδρος του δικαστή όμως την καταπίεζε, προσπαθώντας να την σύρει με τη βία σε γάμο παρά τη θέλησή της. Εκείνη, μην έχοντας πώς να ξεφύγει από την τυραννία, συλλαμβάνει μια σκέψη που ήταν περισσότερο συνετή παρά παράτολμη. Καταφεύγει στην Ιερή Τράπεζα και καθιστά τον Θεό προστάτη της ενάντια στην κακομεταχείριση. Τι έπρεπε λοιπόν να πράξει, όχι ο μέγας Βασίλειος –ο οποίος αποτελεί νομοθέτη για όλους στα ζητήματα αυτά– αλλά και οποιοσδήποτε άλλος πολύ κατώτερός του, ο οποίος όμως ήταν ιερέας, δεν θα έπρεπε άραγε να την υπερασπιστεί; Να μην της απλώσει χέρι βοηθείας, σεβόμενος τη φιλανθρωπία του Θεού και τον νόμο που τιμά τα θυσιαστήρια; Να μη θελήσει πρώτα να πράξει και να υποστεί τα πάντα, παρά να δεχθεί κάτι το απάνθρωπο εις βάρος της; Και να προσβάλει έτσι την Ιερή Τράπεζα, καθώς και την πίστη με την οποία εκείνη ικέτευε;