Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 24:51

Του Ιππολύτου. Τι σημαίνει «η σοφία οικοδόμησε για τον εαυτό της οίκο»; Ο Χριστός είναι η (σοφία) του Θεού (δις) για την άφεση των αμαρτιών = Αναστάσιος Σιναΐτης, Ερώτησις 42 (Migne LXXXIX Col. 593 A-C). Στη βδέλλα (δις) παύει να εκπορνεύεται και να διαφθείρει τις ψυχές των ανθρώπων· το ίδιο νόημα έχουν ο Τάρταρος και τα υπόλοιπα = Απόσπασμα XXI, σελ. 163 κ.ε. «Μάτι που περιγελά τον πατέρα και ατιμάζει τα γηρατειά της μητέρας», δηλαδή αυτόν που βλασφημεί τον Θεό και Πατέρα, και εξουθενώνει τον Χριστό, την σοφία του Θεού. «Είθε να το βγάλουν κόρακες από τις φάραγγες», δηλαδή τα ακάθαρτα και πονηρά πνεύματα (να βγάλουν) το διορατικό μάτι της αφροσύνης. «Και είθε να το καταφάνε τα μικρά των αετών», δηλαδή θα γίνουν καταπάτημα στα πόδια των αγίων. «Τρία πράγματα μού είναι αδύνατο να κατανοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω: τα ίχνη του αετού που πετά», δηλαδή την Ανάληψη του Χριστού. «Και τους δρόμους του φιδιού πάνω στον βράχο», δηλαδή ο διάβολος δεν βρήκε ίχνος αμαρτίας στο σώμα του Χριστού. «Και τα ίχνη του πλοίου που διασχίζει τη θάλασσα», δηλαδή της Εκκλησίας που κυβερνάται σαν σε πέλαγος, σε τούτον τον βίο, με την ελπίδα στον Χριστό μέσω του σταυρού. «Και τους δρόμους του άνδρα στη νεότητά του», δηλαδή Αυτού που γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο· διότι «ιδού», λέει, «ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του».

Στη βδέλλα, δηλαδή στην αμαρτία, θυγατέρες είναι η πορνεία, ο φθόνος, η ειδωλολατρία. «Και δεν τη χόρτασαν». Διότι αυτή η αμαρτία δεν χορταίνει ποτέ, θανατώνοντας πάντοτε τον άνθρωπο μέσα από αυτές τις πράξεις, χωρίς ποτέ να μεταβάλλεται, αλλά αυξανόμενη συνεχώς. «Διότι η τέταρτη», λέει, «δεν αρκέστηκε στο να πει, φτάνει». Λέγοντας δε τέταρτη, εννόησε την επιθυμία για τα πάντα. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα είναι ένα, αλλά έχει πολλά μέλη, έτσι και η αμαρτία, παρόλο που είναι μία, έχει μέσα της πολλές και ποικίλες επιθυμίες, μέσω των οποίων επιβουλεύεται τον άνθρωπο. Και χρησιμοποιώντας παραδείγματα λέει: «Ο Άδης, και ο έρωτας της γυναίκας, και ο Τάρταρος, και η γη που δεν χορταίνει με νερό, και το νερό, και η φωτιά, δεν πρόκειται ποτέ να πουν "Αρκεί"». Διότι, όπως ακριβώς ο Άδης δεν παύει να δέχεται τις ψυχές των [άνομων] ανθρώπων, έτσι ούτε ο έρωτας για την αμαρτία, σαν της γυναίκας, θα σταματήσει να εκπορνεύει, κάνοντας τον άνθρωπο σαν έναν προδότη της ίδιας του της ψυχής. Και ο Τάρταρος, ευρισκόμενος πάντοτε σε πένθιμο και σκοτεινό τόπο, δεν φωτίζεται από καμία ακτίδα φωτός· έτσι ακριβώς είναι και καθένας που δουλεύει στην αμαρτία με κάθε πάθος της σάρκας, σαν τη γη που δεν χορταίνει από νερό, μη δυνάμενος ποτέ να προσέλθει στην εξομολόγηση και στο λουτρό της παλιγγενεσίας, όπως το νερό και η φωτιά που δεν λένε "Αρκεί". «Τρία πράγματα μου είναι αδύνατον να κατανοήσω και το τέταρτο δεν το γνωρίζω: τα ίχνη του αετού που πετά».

Διότι, όπως ακριβώς ο Άδης δεν παύει να δέχεται ψυχές ανθρώπων, έτσι και ο έρωτας της αμαρτίας δεν θα σταματήσει να εκπορνεύει και να διαφθείρει τις ψυχές των ανθρώπων. Το ίδιο νόημα έχουν τόσο ο Τάρταρος όσο και τα υπόλοιπα. «Το μάτι που περιγελά τον πατέρα και ατιμάζει τα γηρατειά της μητέρας». Εκείνον που βλασφημεί τον Θεό και Πατέρα και εξουθενώνει τον Χριστό, τη σοφία του Θεού. «Ας το βγάλουν τα κοράκια των φαραγγιών». Τα ακάθαρτα και πονηρά πνεύματα, το διορατικό μάτι της αφροσύνης. «Και ας το καταφάνε οι νεοσσοί των αετών». Θα γίνουν καταπάτημα για τα πόδια των αγίων. «Τρία είναι αδύνατον να νοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω: τα ίχνη του αετού που πετάει». Την Ανάληψη του Χριστού. «Και τους δρόμους του φιδιού πάνω στον βράχο». Ο διάβολος δεν βρήκε ίχνος αμαρτίας στο σώμα του Χριστού. «Και τα ίχνη πλοίου που ταξιδεύει στη θάλασσα». Της Εκκλησίας, η οποία κυβερνάται σε αυτή τη ζωή σαν σε πέλαγος από την ελπίδα στον Χριστό μέσω του σταυρού. «Και τους δρόμους του ανθρώπου στη νεότητά του». Αυτού που γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο. Διότι, λέει, «Ιδού, ο άνθρωπος που το όνομά του είναι Ανατολή». «Τέτοιος είναι ο δρόμος της μοιχαλίδας γυναίκας, η οποία, όταν διαπράξει την αμαρτία της, πλένεται και λέει ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Τέτοια είναι η διαγωγή της Εκκλησίας που πιστεύει στον Χριστό, η οποία, αφού επόρνευσε με τα είδωλα, τα αποτάχθηκε μαζί με τον διάβολο και αφού απέλουσε τις αμαρτίες της και έλαβε άφεση, λέει ότι «δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». «

ΥΙΕ΄. ΣΤΟΝ ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Σχετικά με το γεγραμμένο: «Τρία πράγματα μού είναι αδύνατο να κατανοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω» κ.λπ. Αυτά που ζήτησες δεν στερούνται διπλού νοήματος, αλλά κυοφορούν πολύ σοφή έννοια. Διότι η άβυσσος της γνώσης του Θεού, αφού έκανε σοφό τον συνετότατο Σολομώντα, έσπειρε μέσα του πολλές αφορμές σχετικά με τη θεία ενανθρώπηση. Το αν ο ίδιος τις αγνοούσε, δεν το γνωρίζω, σε εμάς όμως αρμόζουν απόλυτα, μεταξύ των οποίων είναι και τα τέσσερα για τα οποία ο Σολομών απορούσε, θεωρώντας τα ακατανόητα. Εσύ, αντίθετα, ζητάς να τα διδαχθείς, σαν να είναι ευκολονόητα. Αλλά εγώ δεν θα σου τα πω, επειδή είσαι ικανός να τα βρεις, αν δεν αποφύγεις τον κόπο.