Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 24:53

Μέγιστο απόκτημα, λοιπόν, είναι ο ενάρετος βίος. Πρόσεχε, επομένως, να μην παρασυρθείς από φιλήδονους ανθρώπους, οι οποίοι με την ποικιλόμορφη ακολασία τους μολύνουν τα ίδια τους τα σώματα, σύμφωνα με εκείνον που λέει: γιατί όσα γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό έστω και να τα αναφέρει κανείς. Αλλά και ο Παροιμιαστής, ελέγχοντας την αθέμιτη πράξη, λέει: τέτοιος είναι ο δρόμος της μοιχαλίδας γυναίκας, η οποία, όταν αμαρτήσει, πλένεται και ισχυρίζεται ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο. Έτσι και αυτοί, παρασυρόμενοι από τη συνήθεια των αμαρτημάτων, αν και πράττουν τα πιο αισχρά, τα περιφρονούν ωσάν να μην έχουν διαπράξει κανένα κακό, δείχνοντας όλη τους την προθυμία προς τις διαβολικές επιθυμίες, ιδίως δε όταν χλευάζουν τις Αγίες Γραφές σαν να είναι γελοίες. Η καταδίκη αυτών είναι δίκαιη. Αυτοί συχνάζουν και στα καπηλειά, πίνοντας κρασί μέχρι μέθης· γι' αυτό η ευλάβεια και η σωφροσύνη προκαλούν την αποστροφή τους.

Τέτοια είναι η οδός της μοιχαλίδας, η οποία, όταν αμαρτήσει, αφού νιφτεί λέει ότι δεν έπραξε τίποτα άτοπο· τέτοια είναι η διαγωγή της Εκκλησίας που πιστεύει στον Χριστό, η οποία, αφού πόρνευσε με τα είδωλα, τα αποτάχθηκε μαζί με τον διάβολο και, αφού ξεπλύθηκε από τις αμαρτίες και έλαβε άφεση, λέει ότι δεν έπραξε τίποτα άτοπο. «Από τρία τινάζεται η γη», από τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. «Και το τέταρτο δεν μπορεί να το αντέξει», την έσχατη επιφάνεια του Σωτήρος. «Εάν δούλος γίνει βασιλιάς», ο Ισραήλ, ο οποίος έγινε δούλος στην Αίγυπτο και βασίλευσε στη γη της επαγγελίας. «Και άφρονας εάν χορτάσει από τροφές», αφού έλαβε τη γη έτοιμη και έφαγε και χόρτασε, κλώτσησε. «Και δούλη εάν διώξει την κυρία της», η κυριοκτόνος συναγωγή που σταύρωσε τη σάρκα του Χριστού έξω από την πύλη. «Και μισητή γυναίκα εάν τύχει καλού άνδρα», η εξ εθνών Εκκλησία του Χριστού. «Τέσσερα είναι τα ελάχιστα πάνω στη γη, αλλά αυτά είναι σοφότερα των σοφών· τα μυρμήγκια, τα οποία δεν έχουν δύναμη, ετοιμάζουν την τροφή τους το καλοκαίρι», τα έθνη, δια της πίστεως στον Χριστό, ετοιμάζουν για τον εαυτό τους την αιώνια ζωή με τα αγαθά έργα. «Και οι χοιρογρύλλιοι, έθνος όχι ισχυρό, έφτιαξαν στους βράχους τις κατοικίες τους», τα έθνη έχουν οικοδομηθεί πάνω στην «πνευματική πέτρα, τον Χριστό», «η οποία έγινε κεφαλή γωνίας».

«Τέτοιος είναι ο δρόμος της μοιχαλίδας γυναίκας, η οποία, όταν πράξει την αμαρτία, νίβεται και λέει ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Τέτοια είναι η διαγωγή της Εκκλησίας: επειδή πίστεψε στον Χριστό μετά την εκπόρνευσή της με τα είδωλα, αφού αποτάχθηκε αυτά και τον διάβολο, αφού απέλουσε τις αμαρτίες και έλαβε άφεση των παραπτωμάτων, «λέει ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». «Εξαιτίας τριών» [του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος] «σείεται ολόκληρη η γη, και το τέταρτο δεν μπορεί να το αντέξει». Διότι ήλθε πρώτα διδάσκοντας δια του νόμου, δεύτερον προκηρύσσοντας τα μελλοντικά δια των προφητών, και τρίτον φανερώνοντας ολοφάνερα τον εαυτό Του δια του Ευαγγελίου.

Διότι, όπως ακριβώς ο Άδης δεν παύει να δέχεται ψυχές ανθρώπων, έτσι και ο έρωτας της αμαρτίας δεν θα σταματήσει να εκπορνεύει και να διαφθείρει τις ψυχές των ανθρώπων. Το ίδιο νόημα έχουν τόσο ο Τάρταρος όσο και τα υπόλοιπα. «Το μάτι που περιγελά τον πατέρα και ατιμάζει τα γηρατειά της μητέρας». Εκείνον που βλασφημεί τον Θεό και Πατέρα και εξουθενώνει τον Χριστό, τη σοφία του Θεού. «Ας το βγάλουν τα κοράκια των φαραγγιών». Τα ακάθαρτα και πονηρά πνεύματα, το διορατικό μάτι της αφροσύνης. «Και ας το καταφάνε οι νεοσσοί των αετών». Θα γίνουν καταπάτημα για τα πόδια των αγίων. «Τρία είναι αδύνατον να νοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω: τα ίχνη του αετού που πετάει». Την Ανάληψη του Χριστού. «Και τους δρόμους του φιδιού πάνω στον βράχο». Ο διάβολος δεν βρήκε ίχνος αμαρτίας στο σώμα του Χριστού. «Και τα ίχνη πλοίου που ταξιδεύει στη θάλασσα». Της Εκκλησίας, η οποία κυβερνάται σε αυτή τη ζωή σαν σε πέλαγος από την ελπίδα στον Χριστό μέσω του σταυρού. «Και τους δρόμους του ανθρώπου στη νεότητά του». Αυτού που γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο. Διότι, λέει, «Ιδού, ο άνθρωπος που το όνομά του είναι Ανατολή». «Τέτοιος είναι ο δρόμος της μοιχαλίδας γυναίκας, η οποία, όταν διαπράξει την αμαρτία της, πλένεται και λέει ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Τέτοια είναι η διαγωγή της Εκκλησίας που πιστεύει στον Χριστό, η οποία, αφού επόρνευσε με τα είδωλα, τα αποτάχθηκε μαζί με τον διάβολο και αφού απέλουσε τις αμαρτίες της και έλαβε άφεση, λέει ότι «δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». «

Αλλά, φτάνοντας σε αυτό το σημείο του λόγου, γνωρίζω ότι κάποιος θα μπορούσε να μου θέσει εκείνο το απορηματικό ερώτημα του Πλάτωνα: «ένας, δύο, τρεις· ο τέταρτος όμως πού είναι;» επιμένοντας έντονα να προστεθεί στους τρεις προαναφερθέντες αντάρτες ως τέταρτος και εκείνος ο μυρμηγκάνθρωπος, που έχει τη μορφή του Θερσίτη, ή και υποστηρίζοντας ότι πρέπει να συλλεχθεί και αυτός, σαν ένα καλάθι από το περίσσευμα των τροπαίων σου, και να παραδοθεί στον λόγο. Εγώ, όμως, χρησιμοποιώντας υπό άλλη, εφαρμόσιμη στα προκείμενα έννοια, το γνωμικό του Σολομώντα, που λέει: «από τρία πράγματα σείεται η γη, το δε τέταρτο δεν μπορεί να το αντέξει», δεν θεωρώ σωστό να συνάψω στα τρία αυτά κακά, που αναστάτωσαν τη δυτική γη της επικράτειάς μας, μια σαύρα που σκαρφαλώνει για να στήσει το σπιτάκι της στα οχυρώματα του βασιλιά. Σοφός είναι ο μύθος που παρουσιάζει το λιοντάρι να κοιμάται και με την έκταση μόνο της μίας πατούσας του να ανατρέπει την πορεία του ποντικιού, και που περιγράφει το κουνούπι να σαλπίζει γύρω από τον άρχοντα των θηρίων, και αμέσως να πιάνεται στους ιστούς της αράχνης. Αλλά αυτό το κουνούπι, που έβγαλε η Κύπρος, καθώς και το ποντίκι, που τα βουνά της Ροδόπης κοιλοπόνεσαν και γέννησαν, ας χαθεί άφαντο και χωρίς να αφήσει ίχνη, χωρίς καν να μνημονεύεται το όνομά του από εμάς, σύμφωνα με το παλαιό παράγγελμα των Ελλήνων για εκείνον που πυρπόλησε τον ναό της Αρτέμιδας στην Έφεσο.