Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 27:25

«Όταν ετοίμαζε τον ουρανό, ήμουν μαζί του, και όταν όριζε τον θρόνο του πάνω στους ανέμους, όταν στερέωνε τα σύννεφα ψηλά, ήμουν πλάι του συνταιριάζοντας τα πάντα. Εγώ ήμουν εκείνη με την οποία έχαιρε, και καθημερινά ευφραινόμουν ενώπιον του προσώπου του.» Αναφέρονται ως «στροφές λόγων», επειδή, όταν τις περιστρέφει κανείς στη διάνοιά του, τις διανοίγει και ανακαλύπτει το νόημα που εμπεριέχεται σε αυτές· όπως είναι οι εξής: «Διασώθηκε από τον καύσωνα ο συνετός υιός, ενώ ο παράνομος υιός καταστρέφεται από τον άνεμο κατά τον θερισμό·» και πάλι: «Να φροντίζεις τα χλωρά φυτά της πεδιάδας, και να κουρεύεις το χορτάρι, και να συλλέγεις χόρτο ορεινό, για να έχεις πρόβατα προς ενδυμασία·» και πάλι: «Εάν καθίσεις να δειπνήσεις σε τραπέζι ισχυρών αρχόντων, να εξετάζεις νοερά όσα παρατίθενται ενώπιόν σου.» Και τα παρόμοια με αυτά έχουν ονομαστεί ως κατανόηση της αληθινής δικαιοσύνης· διότι κάποιοι έχουν εκλάβει με διάφορους τρόπους το δίκαιο, όπου άλλοι μεν λέγουν ότι δίκαιο είναι το να επιστρέφει κανείς εκείνα τα οποία έλαβε προς φύλαξη· άλλοι δε, το να ανταποδίδει κακό αντί κακού, και αγαθό αντί αγαθού. Συμβαίνει όμως τέτοιου είδους ορισμοί να μην είναι ακριβείς. Διότι, μην πεις: «Με όποιον τρόπο μου συμπεριφέρθηκε, έτσι θα του συμπεριφερθώ και εγώ, και θα τον εκδικηθώ για όσα με αδίκησε». Γι' αυτόν τον λόγο, αυτός διδάσκει την αληθινή δικαιοσύνη, ότι αυτό είναι το αληθώς δίκαιο, το να αποδίδει κανείς στον καθένα ό,τι του ανήκει. «Πρωτίστως δε, να τιμάς τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου, και να του προσφέρεις τις απαρχές από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου.»

Ας ειπωθεί, λοιπόν, στους πνευματικούς ποιμένες: φρόντιζε τα χλωρά φυτά του κάμπου, και θέριζε χορτάρι, και συγκέντρωσε ώριμο χόρτο, για να έχεις πρόβατα για ενδυμασία. Έγιναν, εξάλλου, και με άλλον τρόπο οι θεσπέσιοι μαθητές ανάμεσα στα έθνη, και αναδείχθηκαν καθοδηγητές των δικών τους ποιμένων, δηλαδή των σοφών και των δασκάλων, προσφέροντας την πιο αληθινή διαπαιδαγώγηση στους ακροατές. Και ότι στάθηκαν πολύ πιο δυνατοί και ανώτεροι από εκείνους, θα μπορούσε κανείς να το αντιληφθεί πολύ εύκολα, αναλογιζόμενος το εξής: Διότι μια δυσβάσταχτη πέτρα βρισκόταν πάνω στο πηγάδι, την οποία ένα τεράστιο πλήθος ποιμένων μετά βίας κατάφερνε να μετακινήσει. Αυτό όμως το έκανε ολομόναχος ο Ιακώβ. Τι λοιπόν υποδηλώνει το πηγάδι, και τι πάλι η πέτρα, ας προσπαθήσουμε να το εξηγήσουμε. Διότι έτσι θα κατανοήσουμε και τη διαφορά στη δύναμη των ποιμένων, καθώς και την υπεροχή και ανωτερότητα της σύνεσης των μαθητών του Σωτήρος.

Ονομάζονται στροφές λόγων, επειδή, όταν κάποιος τους περιστρέφει στη διάνοιά του, τους διανοίγει και βρίσκει το νόημα που εμπεριέχεται σε αυτούς. Τέτοιοι είναι οι εξής: «Διασώθηκε από τον καύσωνα ο συνετός υιός· ενώ καταστρέφεται από τον άνεμο κατά τον θερισμό ο παράνομος υιός». Και πάλι: «Να επιμελείσαι τα χλωρά φυτά της πεδιάδας, και θα θερίσεις χορτάρι, και συγκέντρωσε ορεινό χόρτο, ώστε να έχεις πρόβατα για ιματισμό».

ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί γεωργίας και γεωργών· και ότι είναι καλό το να εργάζεται κανείς. «Έδιωξε ο Κύριος τον Αδάμ από τον παράδεισο της τρυφής, για να καλλιεργεί τη γη από την οποία προήλθε.» «Ο Νώε, ως γεωργός, άρχισε να καλλιεργεί τη γη, και φύτεψε αμπελώνα, και ήπιε από το κρασί, και μέθυσε.» «Ο Ισάχαρ επιθύμησε το καλό, αναπαυόμενος ανάμεσα στους κλήρους· και βλέποντας ότι η ανάπαυση είναι καλή, και η γη εύφορη, έβαλε τον ώμο του στον κόπο, και έγινε άνδρας γεωργός.» «Να φροντίζεις τα χλωρά φυτά στον κάμπο, και θα θερίσεις χορτάρι· σύναζε χόρτο βουνίσιο, για να έχεις πρόβατα για ενδυμασία. Να τιμάς δε τον κάμπο, για να έχεις αρνιά.» «Να καλλιεργείς τη γη σου· διότι πλοία δεν έρχονται πλέον από την Καρχηδόνα.» «Οργώστε για τον εαυτό σας νέα χωράφια, και μην σπέρνετε ανάμεσα σε αγκάθια.» «Μην μισήσεις την επίπονη εργασία και τη γεωργία που θεσπίστηκε από τον Ύψιστο.» «Αυτός που καλλιεργεί τη γη, θα υψώσει τη θημωνιά του.» «Χάρη και ομορφιά επιθυμεί το μάτι, και περισσότερο και από τα δύο την πρασινάδα του σπόρου.» «Πώς θα αποκτήσει σοφία αυτός που κρατά το άροτρο, και καυχιέται για το βουκέντρι, που οδηγεί τα βόδια, και ασχολείται συνεχώς με τις εργασίες του, και η συζήτησή του περιστρέφεται γύρω από τους ταύρους; Θα αφοσιωθεί ολόψυχα στο να ανοίγει αυλακιές, και η αγρυπνία του θα είναι για την τροφή των δαμαλιών.» «Ο γεωργός που κοπιάζει πρέπει πρώτος να μεταλαμβάνει από τους καρπούς.»