Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 27:3

Έως πότε, υιοί των ανθρώπων, θα φαίνεστε ότι δεν φρονείτε τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων; «Υιοί των ανθρώπων, έως πότε» λοιπόν δεν γίνεστε υιοί του Θεού; Αναγνωρίστε κατά την εικόνα τίνος έχετε πλαστεί και, αφήνοντας την κάτω εικόνα ως παροδική και περαστική —«Βεβαίως ως εικόνα πορεύεται κάθε άνθρωπος»— προσέλθετε στον άνω ζωγράφο της εικόνας· «Τα άνω να φρονείτε, όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού. Υιοί των ανθρώπων, έως πότε» λοιπόν δεν γίνεστε υιοί του Θεού, μη γεννώμενοι από σάρκα και αίμα, αλλά αναγεννώμενοι από τον Θεό; «Όσοι δε τον δέχτηκαν», λέει, «έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, σε όσους πιστεύουν στο όνομά του, οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό. Υιοί των ανθρώπων»· υιούς των ανθρώπων σας αποκαλώ. Γιατί δεν σηκώνετε το βλέμμα σας στον ουρανό, ούτε γίνεστε υιοί του Θεού, αλλά κάμπτεστε από τη συνήθεια σαν από μολύβι; «Βαρυκάρδιοι», λιθόψυχοι, προερχόμενοι από την άμμο, οργίλοι, άφρονες, όπως έχει γραφτεί· «Βαρύ πράγμα ο λίθος και δυσβάστακτο η άμμος, αλλά η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη και από τα δύο. Βαρυκάρδιοι», φαραωνικοί, φιλαιγύπτιοι, προς τους οποίους έλεγε ο Σαμουήλ· «Και για ποιον λόγο σκληρύνατε τις καρδιές σας, όπως ακριβώς σκλήρυνε ο Φαραώ και η Αίγυπτος την καρδιά τους;»

Σε βλέπω ως δικαστή σε υψηλό βήμα, τον σταυρό· ως κατάδικος εγώ κρέμομαι στο ξύλο· «Σπλαχνίσου με». Είπα: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Εισάκουσε την προσευχή μου». Έπειτα, καθώς είδε την κτίση να συμπάσχει με τον Κτίστη και τον κόσμο να σείεται σαν ένα σπίτι —διότι όταν έπασχε το θεμέλιο, το σπίτι συμπάσχονταν, «επειδή εν αυτώ εκτίσθηκαν τα πάντα», και καθώς κρεμόταν ο οικοδόμος, το έργο διαλυόταν— επειδή ο ουρανός και η γη στασίαζαν εναντίον των κυριοκτόνων, εκείνοι όμως δεν κατανύχθηκαν, ο ληστής τους επιτιμά: «Υιοί των ανθρώπων, έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Έστω· βλέποντας τον τετραήμερο Λάζαρο να τρέχει από τον τάφο, δεν πιστέψατε. Ακόμη και [...], τώρα τουλάχιστον προσκυνήστε τη δύναμη του Σταυρωθέντος [...] διότι τα μνημεία τώρα άνοιξαν και νεκροί πολλών ημερών, ακούγοντας τη φωνή του Σταυρωθέντος, αναστήθηκαν. Τους νεκρούς ο σεισμός τους ανέστησε, και εσείς κοιμάστε στην απιστία σας. «Έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Οι πέτρες σχίζονται σαν ιστοί αράχνης, και εσείς δεν διαρρηγνύεστε από τον φόβο; «Έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Και γιατί βαρυκάρδιοι; Αφενός, επειδή δεν κατανύχθηκαν με τα θαύματα· αφετέρου, επειδή από αφροσύνη οργίζονταν βαριά εναντίον του Χριστού. Μάρτυρας είναι η Γραφή που λέει: «Βαρύ είναι η πέτρα και δυσβάσταχτο η άμμος, αλλά η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη και από τα δύο».

«Βαρύς ο λίθος», αλλά με τα πολλά χέρια μετακινείται και κρέμεται στον αέρα σαν φτερό. «Δυσβάστακτη η άμμος», αλλά βαστάζεται από τη θάλασσα πάνω σε σανίδα. «Η οργή δε του άφρονος», δηλαδή του εβραϊκού λαού. «Είναι βαρύτερη και από τα δύο», διότι ούτε με τη νουθεσία μαλακώνει, αλλά και βλέποντας θαύματα οργίζεται. «Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα», προτιμώντας τον Βαραββά από τον Χριστό, τον φονιά αντί του ζωοποιού; «Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα», προκρίνοντας τη βασιλεία του Καίσαρα από τη βασιλεία των ουρανών, την αμαρτία που είναι βαρύτερη από την άμμο της παραλίας αντί της δικαιοσύνης, τα πρόσκαιρα αντί των αιωνίων, τη φθορά αντί της αφθαρσίας; Εγκαταλείψατε τη ζώσα πηγή, της οποίας το νάμα ξεδίψασε τη Σαμαρείτιδα, και ανοίξατε «συντετριμμένους λάκκους». «Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα;» Γίνατε μαθητές του προδότη μαθητή και επιβουλευτήκατε τον Διδάσκαλο. «Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα;» Επιπλέον αυτών «ζητάτε και το ψεύδος», αποστρεφόμενοι την αλήθεια. Και πότε ζήτησαν το ψεύδος; Όταν έστησαν εξαγορασμένους ψευδομάρτυρες εναντίον του Κυρίου, όταν μίσθωσαν τους συκοφάντες.

Γιατί είστε βαρυκάρδιοι; Αφενός επειδή δεν κατανυγήκατε με τα θαύματα, και αφετέρου επειδή από αφροσύνη οργίζεστε βαριά εναντίον του Χριστού. Μάρτυρας είναι η Γραφή που λέει: «Βαρύ είναι η πέτρα και δυσβάσταχτη η άμμος, αλλά η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη», διότι ούτε με νουθεσία μαλακώνει και, βλέποντας θαύματα, οργίζεται. «Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα», προτιμώντας τον Βαραββά από τον Χριστό, τον φονιά αντί του ζωοποιού, τη βασιλεία του Καίσαρα αντί της βασιλείας των ουρανών, την αμαρτία που είναι βαρύτερη από την άμμο της θάλασσας αντί της δικαιοσύνης, τα πρόσκαιρα αντί των αιωνίων, τη φθορά αντί της αφθαρσίας; Αλλά επιπλέον αυτών «ζητάτε και το ψεύδος», εξαγοράζοντας ψευδομάρτυρες εναντίον της αλήθειας, οι οποίοι έλεγαν: «Αυτόν βρήκαμε να διαστρέφει το έθνος και να εμποδίζει να δίνεται φόρος στον Καίσαρα. Αναστατώνει τον λαό διδάσκοντας. Εάν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον παραδίδαμε». Και ποιο κακό έκανε; Το ότι θεράπευσε ασθενείς; Το ότι φυγάδευσε δαίμονες; Το ότι ανέστησε νεκρούς; Το ότι από πέντε άρτους έθρεψε ισάριθμες χιλιάδες στην έρημο, χωρίς να υπολογίζονται οι γυναίκες και τα παιδιά; Ακόμη η τροφή βρισκόταν στον λάρυγγα και το ψεύδος στο στόμα. Και σε όσους αποξενώθηκαν μαζί με τον Αβεσσαλώμ, έλεγε ο Δαβίδ: Γιατί παρασυρθήκατε από το άτακτο παιδί; Γιατί υποκινείτε τον γιο εναντίον του πατέρα; Γιατί ακολουθήσατε τη μάταιη βουλή του Αχιτόφελ;

Μάρτυρας είναι η Γραφή που λέει: Βαρύς ο λίθος και δυσβάσταχτη η άμμος· η οργή όμως του άφρονα είναι βαρύτερη· διότι ούτε με τη νουθεσία καταπραΰνεται, και βλέποντας θαύματα οργίζεται. Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα, προτιμώντας τον Βαραββά από τον Χριστό, τον φονιά αντί για τον ζωοποιό, τη βασιλεία του Καίσαρα αντί για τη βασιλεία των ουρανών, την αμαρτία που είναι βαρύτερη από την άμμο της παραλίας αντί για τη δικαιοσύνη, τα πρόσκαιρα αντί για τα αιώνια, τη φθορά αντί για την αφθαρσία;

ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του άφρονος, του ανόητου, του απαίδευτου και του μωρού. «Έχω δει άφρονες να ρίχνουν ρίζες, αλλά αμέσως η κατοικία τους καταστράφηκε.» «Άτιμοι και περιφρονημένοι, στερημένοι από κάθε αγαθό, οι οποίοι μασούσαν ρίζες δέντρων από τη μεγάλη πείνα.» «Καταστράφηκαν επειδή δεν είχαν σοφία.» «Είπε ο άφρων μέσα στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός.» «Μη γίνεστε σαν το άλογο και το μουλάρι, τα οποία δεν έχουν σύνεση.» «Ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν μαζί.» «Από το στόμα του άφρονα βγαίνει ράβδος ύβρεως.» «Για ποιο λόγο υπάρχουν τα χρήματα στα χέρια του άφρονα; Διότι αυτός που δεν έχει νου δεν μπορεί να αποκτήσει σοφία.» «Ο άφρων φανερώνει την οργή του την ίδια κιόλας ημέρα.» «Ο άφρων ξεδιπλώνει τη δική του κακία.» «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τους δρόμους του, αλλά η καρδιά του κατηγορεί τον Θεό.» «Το στόμα των αφρόνων αναγγέλλει κακά.» «Ο άφρων, ακόμη και όταν μαστιγώνεται, δεν αισθάνεται.» «Δεν αρμόζει στον άφρονα η πολυτελής ζωή.» «Μην απαντάς στον άφρονα σύμφωνα με την αφροσύνη του, για να μη γίνεις όμοιός του. Αλλά να απαντάς στον άφρονα σύμφωνα με την αφροσύνη του, για να μη φανεί σοφός στα δικά του μάτια.» «Τους απαίδευτους τους συναντά ο θάνατος.» «Οι απαίδευτοι είναι ασυγκράτητοι στη γλώσσα.» «Βαρύς είναι ο λίθος και δυσβάσταχτη η άμμος· όμως η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη και από τα δύο.» «Οι άφρονες, επειδή επιθυμούν την ύβρη και έγιναν ασεβείς, μίσησαν τη γνώση.» «Ο ανόητος θα πεθάνει από παγίδα.» «