Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 29:13

Διότι σε αυτήν εκπαιδεύονται οι σοφοί. Κατανόηση δε των λόγων της φρονήσεως είναι η διδασκαλία περί του μόνου και αληθινού Θεού. Διότι μεταξύ των Ελλήνων, άλλοι μεν είπαν ότι ο Θεός είναι σώμα, άλλοι δε τον παρομοίασαν και με είδωλα. Οι δε αιρετικοί, παρεφρόνησαν και αυτοί σχετικά με το Ον. Για τον λόγο αυτόν, ο συγγραφέας εξηγεί την αληθινή γνώση περί του Θεού, και αφενός μεν για το ανέκφραστό Του αναφέρει: «Η δόξα του Θεού κρύπτει τον λόγο». Για δε την πρόνοιά Του λέει: «Σε κάθε τόπο τα μάτια του Κυρίου παρατηρούν και τους κακούς και τους αγαθούς»· και πάλι: «Ο πλούσιος και ο φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους· και τους δύο όμως τους δημιούργησε ο Κύριος»· και, «Όταν ο δανειστής και ο χρεώστης συναντηθούν, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο»· και, «Διότι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου· και παρατηρεί όλες τις πορείες του». Ως προς δε την κριτική Του ιδιότητα λέει: «Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο· οι προσευχές όμως όσων πορεύονται ορθά είναι δεκτές από Αυτόν»· και πάλι: «Ο Κύριος γκρεμίζει τους οίκους των υβριστών, στερέωσε όμως το όριο της χήρας». Αναφορικά δε με τη δημιουργική Του ιδιότητα, δεν κάνει λόγο γενικά, αλλά αναφέρει ότι μέσω του δικού Του Λόγου και της σοφίας Του δημιουργεί τα πάντα· πράγμα που προπαντός χαρακτηρίζει τον αληθινό Θεό, το ότι δηλαδή είναι Πατέρας του Υιού. Λέει λοιπόν: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη»· και πάλι: «Ο Κύριος δημιούργησε τις χώρες, και τις ακατοίκητες περιοχές, και τα κατοικημένα πέρατα της γης κάτω από τον ουρανό».

Έπειτα, ο ένας μεν ηττήθηκε υποκύπτοντας στην ανάγκη· ο δε άλλος αναχωρεί, έχοντας εξασφαλίσει τον εαυτό του με έγγραφα συμβόλαια και εγγυήσεις. Λαμβάνοντας δε ο πρώτος τα χρήματα, στην αρχή είναι λαμπρός και περιχαρής, καμαρώνοντας με ξένη λαμπρότητα και κάνοντας φανερή τη μεταβολή της ζωής του· διότι το τραπέζι του είναι πλουσιοπάροχο, τα ενδύματά του πολυτελέστερα, οι υπηρέτες έχουν μεταβάλει την εμφάνισή τους προς το πιο περίλαμπρο, περιστοιχίζεται από κόλακες, συμπότες· αμέτρητοι οι κηφήνες του οίκου. Καθώς όμως τα χρήματα εξαντλούνται, και ο χρόνος προχωρώντας φέρνει μαζί του τους τόκους, δεν του φέρνουν πλέον ανάπαυση οι νύχτες, ούτε η ημέρα του φαίνεται φαιδρή, ούτε ο ήλιος τερπνός, αλλά δυσανασχετεί για τη ζωή του, μισεί τις ημέρες που σπεύδουν προς την προθεσμία, και φοβάται τους μήνες ως πατέρες των τόκων. Και αν κοιμάται, βλέπει στον ύπνο του τον δανειστή, σαν κακό όνειρο, να στέκεται πάνω από το κεφάλι του· και αν αγρυπνεί, η σκέψη και η έγνοια του είναι ο τόκος. «Όταν συναντηθούν», λέει, «ο δανειστής και ο χρεοφειλέτης, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο».

Γι' αυτόν τον λόγο, αυτός εξηγεί την αληθινή γνώση περί του Θεού, λέγοντας, όσον αφορά το ανέκφραστο Αυτού: «Η δόξα του Θεού κρύβει τον λόγο»· όσον αφορά δε την πρόνοιά Του, αναφέρει: «Σε κάθε τόπο οι οφθαλμοί του Κυρίου παρατηρούν τους κακούς και τους αγαθούς». Και πάλι: «Πλούσιος και φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους, και τους δύο όμως τους δημιούργησε ο Κύριος». Και: «Όταν δανειστής και οφειλέτης συναντηθούν, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο». Και: «Διότι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου, και Αυτός παρατηρεί όλες τις πορείες του». Όσον αφορά δε την κρίση Του, αναφέρει: «Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο· οι προσευχές όμως των ευθέων γίνονται δεκτές από Αυτόν». Και πάλι: «Ο Κύριος κατακρημνίζει τις οικίες των αλαζόνων, στερέωσε όμως τα όρια της χήρας (στο χειρόγραφο διαβαζόταν: της χώρας)». Όσον αφορά δε το δημιουργικό Του έργο, δεν αναφέρει απλώς ότι δημιουργεί, αλλά ότι δημιουργεί τα πάντα διά του δικού Του Λόγου και της Σοφίας· πράγμα που χαρακτηρίζει κατεξοχήν τον αληθινό Θεό, το ότι δηλαδή είναι Πατέρας του Υιού. Λέει, λοιπόν: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη». Και πάλι: «Ο Θεός δημιούργησε χώρες και ακατοίκητους τόπους, και τα κατοικημένα πέρατα της υπ' ουρανόν».

Θα σταθείς έξω, και αυτός ο άνθρωπος, του οποίου είσαι δανειστής, θα σου φέρει έξω το ενέχυρο. Εάν δε ο άνθρωπος πεινά, δεν θα κοιμηθείς κρατώντας το ενέχυρό του. Θα του επιστρέψεις το ενέχυρο κατά τη δύση του ηλίου, και θα κοιμηθεί με το ένδυμά του, και θα σε ευλογήσει, και αυτό θα σου υπολογιστεί ως ελεημοσύνη ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου.» «Δανείζεται ο αμαρτωλός και δεν εξοφλεί· ενώ ο δίκαιος σπλαγχνίζεται και δίνει.» «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαγχνίζεται και δανείζει.» «Ο δίκαιος σπλαγχνίζεται και δανείζει.» «Εκείνος που αυξάνει τον πλούτο του με τόκο και πλεονασμό, τον συγκεντρώνει για αυτόν που ελεεί τους φτωχούς.» «Όταν συναντηθούν ο δανειστής και ο οφειλέτης, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο.» «Ας μην είναι το χέρι σου απλωμένο για να λαμβάνει, και συσπασμένο όταν πρόκειται να δώσει.» «Μη δανείζεις σε άνθρωπο ισχυρότερό σου· και αν δανείσεις, να θεωρείς ότι τα έχεις χάσει.» «Δάνεισε στον πλησίον σου στον καιρό της ανάγκης του.

Ακόμη και όταν κοιμάται, βλέπει στον ύπνο του τον δανειστή, σαν ένα κακό όνειρο που στέκεται πάνω από το κεφάλι του. Ακόμη και όταν ξαγρυπνά, η σκέψη και η έγνοια του είναι ο τόκος. Όταν ο δανειστής και ο χρεοφειλέτης συναντηθούν, λέει η Γραφή, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο. Ο μεν σαν σκύλος ορμά στο θήραμα· ο δε σαν έτοιμο θήραμα τρέμει τη συνάντηση, διότι η φτώχεια του αφαιρεί το θάρρος. Και των δύο οι υπολογισμοί γίνονται στα δάχτυλα· ο πρώτος χαίρεται για την αύξηση των τόκων, ενώ ο δεύτερος αναστενάζει για την προσθήκη των συμφορών. «Να πίνεις νερό από τα δικά σου αγγεία», δηλαδή, να αναζητάς τους δικούς σου πόρους. Μην πηγαίνεις σε ξένες πηγές, αλλά από τα δικά σου ρυάκια συγκέντρωσε για τον εαυτό σου τα αναγκαία της ζωής.