Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 3:25

Και οι δύο αυτοί αποτελούν τον έναν άνθρωπο, ο οποίος δημιουργήθηκε έτσι από την αρχή από τον Θεό, εκ σώματος και ψυχής. Μία είναι η φυσική τους σύσταση κατά χάρη του Δημιουργού τους, ώστε και ο σκοπός της πράξης του καθενός να είναι ένας και να λαμβάνουν από κοινού τον ίδιο έπαινο ή ψόγο. Διότι, ακόμη και αν χωριστούν με τον θάνατο, πάλι θα ενωθούν, και αφού συνδεθούν θα αποτελούν πάλι ένα και στο εξής θα παραμείνουν αδιαίρετοι. Διότι, όταν εμείς αναστηθούμε, ο θάνατος δεν θα μας κυριεύει πλέον. Και γενικά, για να μην χρονοτριβώ εκθέτοντας το κάθε τι σε αυτονόητα ζητήματα, πρέπει να γνωρίζουμε ότι το μεν σώμα αποτελείται από μέλη, ενώ ο εσωτερικός άνθρωπος δεν αποτελείται από σωματικά μέλη, αλλά λαμβάνει την ονομασία του αναλόγως με τις πράξεις των μελών. Έτσι, πόδια είναι η προκοπή της ψυχής στην αρετή, χέρια είναι η ακρίβεια των λογισμών, οφθαλμός ο διορατικός νους, και γλώσσα η ίδια η διάκριση των νοημάτων. Μάλιστα, λέγεται ότι έχει και κοιλία, ώστε να δηλωθεί η γεννητική ικανότητα της διάνοιάς της, όπως ακριβώς είναι γεγραμμένο: «Από τον φόβο σου συλλάβαμε, νιώσαμε ωδίνες και γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας, το οποίο επιτελέσαμε επί της γης». Ομοίως λέγεται και ότι κοιμάται, και τότε καθεύδει, όταν δεν ενεργεί τίποτα. Διότι ως προς ό,τι ησυχάζει, βρίσκει και την ανάπαυσή της. Και ως προς αυτό λέγεται ότι βυθίζεται στον ύπνο. Διότι, όταν απέχει από τα φαύλα έργα και ηρεμεί, τότε της απευθύνεται ο λόγος: «Εάν καθεύδεις, γλυκά θα κοιμηθείς, και δεν θα φοβηθείς κανέναν επερχόμενο τρόμο».

Λέμε, λοιπόν, ότι την επιθυμία πρέπει να την έχει κανείς εγκατεστημένη στο καθαρό μέρος της ψυχής, σαν κάποιο ανάθημα ή απαρχή των δικών του αγαθών, και, αφού την ξεχωρίσει και την αφιερώσει μία για πάντα, να τη διαφυλάσσει ανέπαφη και καθαρή, χωρίς να μολύνεται πουθενά από τη ρυπαρότητα του βίου. Τον θυμό, την οργή και το μίσος, σαν άλλους σκύλους πυλωρούς, πρέπει να τα διατηρεί σε εγρήγορση αποκλειστικά για την αντίσταση κατά της αμαρτίας, και να στρέφει τη φύση τους εναντίον του «κλέφτη» και εχθρού, ο οποίος εισχωρεί κρυφά για να λυμαίνεται τον θείο θησαυρό και γι' αυτό έρχεται, «για να κλέψει, να σφάξει και να καταστρέψει». Την ανδρεία και το θάρρος πρέπει να τα κρατά στο χέρι του αντί για όπλο, ώστε να μην πτοηθεί ποτέ από «ξαφνικό τρόμο και από επιθέσεις ασεβών που επέρχονται». Στην ελπίδα και την υπομονή, αντί για ραβδί, πρέπει να επιστηρίζεται, εάν ποτέ νιώσει κόπωση από τους πειρασμούς. Το κτήμα της λύπης πρέπει να το χρησιμοποιεί στον καιρό της μετάνοιας για τα αμαρτήματα, εάν τυχόν υποπέσει σε αυτά, καθώς δεν είναι ποτέ χρήσιμο παρά μόνο για μία τέτοια υπηρεσία. Η δικαιοσύνη θα είναι γι' αυτόν κανόνας ευθύτητας, καθοδηγώντας τον στο να είναι αλάνθαστος σε όλα, και σε λόγο και σε έργο, καθώς και στο πώς πρέπει να διευθετούνται τα της ψυχής και πώς να αποδίδει κανείς στον καθένα αυτό που του αξίζει. Την δε έφεση για το περισσότερο, η οποία ενυπάρχει μεγάλη και άμετρη στην ψυχή του καθενός, εάν την προσθέσει στην κατά Θεόν επιθυμία, θα αναδειχθεί μακάριος για την πλεονεξία του, ασκώντας βία εκεί όπου το να βιάζει κανείς τον εαυτό του είναι αξιέπαινο.

Διότι και για τον Δανιήλ η επιθυμία αποτέλεσε έπαινο· και ο Φινεές με τον θυμό του εξιλέωσε τον Θεό· και μάθαμε ότι ο φόβος είναι αρχή της σοφίας, και ακούσαμε από τον Παύλο ότι η κατάληξη της κατά Θεόν λύπης είναι η σωτηρία· και το Ευαγγέλιο μας νουθετεί την περιφρόνηση των δεινών· και το να μη φοβάται κανείς τον τρόμο δεν είναι τίποτε άλλο παρά περιγραφή του θάρρους, το οποίο έχει συγκαταλεχθεί ανάμεσα στα αγαθά από τη Σοφία.

Εάν πιστεύεις ότι ο Θεός προνοεί για εσένα, γιατί μεριμνάς και φροντίζεις για τα πρόσκαιρα και για τις ανάγκες της σάρκας σου; Εάν όμως δεν πιστεύεις ότι ο Θεός προνοεί για εσένα, και εξαιτίας αυτού φροντίζεις χωρίς αυτόν για τις ανάγκες σου, τότε είσαι ο πιο ταλαίπωρος από όλους τους ανθρώπους. Και για ποιον λόγο ζεις ή πρόκειται να ζήσεις; «Ανάθεσε στον Κύριο τη μέριμνά σου, και αυτός θα σε θρέψει», και «μην πτοηθείς από τον φόβο που έρχεται εναντίον σου».

Και αυτό θα είναι ίαση για τις σάρκες σου, και φροντίδα για τα οστά σου, ώστε να πορεύεσαι με πεποίθηση εν ειρήνη σε όλους τους δρόμους σου, και το πόδι σου να μην σκοντάψει. Διότι εάν κάθεσαι, θα είσαι άφοβος, και εάν κοιμάσαι, θα κοιμάσαι γλυκά, και δεν θα φοβηθείς ξαφνικό τρόμο που θα έλθει, ούτε τις επιθέσεις των ασεβών όταν έρχονται. Διότι ο Κύριος θα βρίσκεται σε όλους τους δρόμους σου, και θα στηρίξει το πόδι σου, για να μην πιαστείς σε παγίδα». ΤΙΤΛΟΣ 22ος. —Περί κακής συμβουλής και πονηρής εισήγησης. «Όταν είχε περάσει πολύς καιρός, η γυναίκα του Ιώβ τού είπε: Μέχρι πότε θα υπομένεις, λέγοντας: "Ιδού, περιμένω ακόμη λίγο χρόνο προσδοκώντας την ελπίδα της σωτηρίας μου"; Ιδού, η μνήμη σου έχει εξαφανιστεί από τη γη. Οι γιοι σου και οι κόρες σου, οι ωδίνες και οι πόνοι της κοιλιάς μου, για τους οποίους κόπιασα μάταια με τόσους μόχθους, χάθηκαν. Και εσύ ο ίδιος κάθεσαι πάνω σε σαπίλα από σκουλήκια, περνώντας τις νύχτες στο ύπαιθρο. Και εγώ περιπλανώμενη και υπηρέτρια, γυρίζοντας από τόπο σε τόπο και από σπίτι σε σπίτι, περιμένοντας πότε θα δύσει ο ήλιος, για να αναπαυθώ από τους μόχθους και τις οδύνες που με συνέχουν τώρα. Αλλά πες κάποιον λόγο (βλασφημίας) προς τον Κύριο, και πέθανε. Εκείνος όμως, αφού την κοίταξε, είπε: Γιατί μιλάς σαν μία από τις άφρονες γυναίκες; Αν δεχθήκαμε τα αγαθά από το χέρι του Κυρίου, τα κακά δεν θα τα υπομείνουμε;» «Ο κακός υπακούει στις γλώσσες των παρανόμων.» «Γιε μου, να μην σε κυριεύσει κακή συμβουλή.» «Γιε μου, να μην σε πλανήσουν ασεβείς άνδρες, και να μην συναινέσεις.

Εάν όμως πρόθυμα υπακούσεις σε Εκείνον που σε καλεί στη σωτηρία, και, αφού προστρέξεις σε Αυτόν με πόθο και χαρά, σφραγιστείς από το φως Του και Τον ακολουθήσεις αμετάστρεπτα, έχοντας απαρνηθεί τα πάντα και έχοντας προσκολληθεί μόνο σε Αυτόν, άκουσε τι είδους ασφάλεια και ευφροσύνη πρόκειται να αποκτήσεις: Εάν κάθεσαι, θα είσαι άφοβος· και εάν πλαγιάζεις, θα κοιμάσαι γλυκά, και δεν θα φοβηθείς από ξαφνικό τρόμο που θα έλθει, ούτε από τις ορμές των ασεβών δαιμόνων που θα επιτεθούν. Αντιθέτως, θα πορεύεσαι με θάρρος σαν λιοντάρι, και θα ζήσεις με ευφροσύνη και αιώνια αγαλλίαση· διότι πάνω στο κεφάλι σου θα υπάρχει αγαλλίαση και αίνεση, και θα σε κυριεύσει ευφροσύνη, εκεί από όπου έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός. Τότε θα ξεπεταχτεί πρωινό το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει, και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε θα φωνάξεις, και ο Θεός θα σε εισακούσει· ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, Εκείνος θα πει: «Ιδού, είμαι παρών». Διότι εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πλέον. Εσύ όμως θυμήσου τες και ας κριθούμε· πες εσύ τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Και εάν οι αμαρτίες σου είναι σαν την πορφύρα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· εάν δε είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά.