Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 3:7

Ερώτηση ΣΞʹ. Εφόσον ο Απόστολος λέει, άλλοτε μεν, «Μην γίνεστε άφρονες», άλλοτε δε, «Μην γίνεστε φρόνιμοι κατά τη δική σας κρίση», είναι δυνατόν να μην είναι φρόνιμος κατά τη δική του κρίση εκείνος που δεν είναι άφρων; Απόκριση. Κάθε πρόσταγμα έχει τον δικό του όρο. Διότι στο «Μην γίνεστε άφρονες», προσθέτει: «Αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού»· και στο «Μην είσαι φρόνιμος κατά τη δική σου κρίση», το «Να φοβάσαι δε τον Κύριο, και να απομακρύνεσαι από κάθε κακό». Ώστε άφρων μεν είναι εκείνος που δεν κατανοεί το θέλημα του Κυρίου· φρόνιμος δε κατά τη δική του κρίση είναι καθένας που μεταχειρίζεται τους δικούς του λογισμούς και δεν συμπορεύεται με βάση την πίστη στα λόγια του Θεού. Εάν, λοιπόν, κάποιος θέλει ούτε άφρων να είναι, ούτε φρόνιμος κατά τη δική του κρίση, οφείλει να κατανοεί το θέλημα του Κυρίου με την πίστη σε Αυτόν, και με φόβο Θεού να μιμείται τον Απόστολο που λέει: «Γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού».

Η δε ανακεφαλαίωση συνίσταται στα εξής: Στα προοίμια, γίνεται λόγος για αυτές τούτες τις παροιμίες του Σολομώντα, υιού του Δαβίδ, ο οποίος βασίλευσε στην Ιερουσαλήμ, για την απόκτηση της γνώσης της σοφίας και της παιδείας. Και ότι αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου. Περί του να υπακούει κανείς στους νόμους του πατέρα και να μην απορρίπτει τους θεσμούς της μητέρας. Περί του να μην πλανηθεί, ούτε να συμπορευθεί στους ίδιους δρόμους με εκείνους που διαπράττουν την ανομία· διότι αυτοί έχουν κοινό ταμείο. Ότι η σοφία υμνείται στους δημόσιους χώρους, ενώ οι ασεβείς εμίσησαν τη γνώση. Επειδή καλούσα και δεν με άκουσαν, γι' αυτό, όταν με καλέσουν, δεν θα τους εισακούσω. Περί του: Να δέχεσαι τα λόγια των εντολών, και θα εισακούσει τη σοφία το αυτί σου, για να κατανοήσεις τη δικαιοσύνη και την κρίση. Ω, εσείς που εγκαταλείψατε τις ευθείες οδούς, και χαίρεστε με την κακή διαστροφή. Περί του: Να μην σε κυριεύσει κακή βουλή, για να βρεις ομαλά τα μονοπάτια της δικαιοσύνης. Περί του να μην λησμονείς την τήρηση του νόμου, ώστε να μακροημερεύσεις εν ειρήνη. Περί του να έχεις εμπιστοσύνη στον Θεό με όλη σου την καρδιά, και να μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό, αλλά να τιμάς τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. — Περί φιλαυτίας· και ότι δεν πρέπει κανείς να δικαιώνει ή να επαινεί τον εαυτό του. «Κάθε άνθρωπος φαίνεται δίκαιος στον εαυτό του.» «Ας σε εγκωμιάζει ο πλησίον, και όχι το δικό σου στόμα· ο ξένος, και όχι τα δικά σου χείλη.» «Μη θεωρείς τον εαυτό σου φρόνιμο.» «Οι οδοί των αφρόνων είναι ορθές στα μάτια τους.» «Αλίμονο σε εκείνους που είναι συνετοί κατά την κρίση τους, και σοφοί ενώπιον του εαυτού τους· εκείνους που λένε: Μακριά από εμένα, μην με πλησιάζεις, διότι είμαι καθαρός. Αυτοί είναι καπνός του θυμού μου, φωτιά που καίει μέσα τους όλες τις ημέρες.» «Ιδού, είναι γραμμένο ενώπιόν μου: δεν θα σιωπήσω έως ότου αποδώσω, και θα ανταποδώσω στον κόλπο τους τις αμαρτίες τους, καθώς και των πατέρων τους, λέει ο Κύριος.» «Διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος.» «Μη γίνεστε φρόνιμοι κατά τη δική σας κρίση.» Όλοι είμαστε ευσεβείς, με μοναδικό κριτήριο το να κατακρίνει ο ένας την ασέβεια του άλλου.

Εάν όμως κάποιος επιχειρεί να αντιλέξει ότι τα πράγματα δεν έχουν έτσι, και ότι ούτε οι προαναφερθέντες ούτε οι ψυχές των αγίων βρίσκονται στον παράδεισο, ας δείξει λοιπόν πού κατοικούν τόσο εκείνοι που αναστήθηκαν μαζί με τον Χριστό όσο και οι ψυχές των δικαίων. Ας το δείξει δε, όχι με βάση δικούς του συλλογισμούς και αντιλήψεις («μη γίνεσαι», λέγει, «συνετός κατά τη δική σου κρίση»), όπως ακριβώς κι εγώ δεν εξέφρασα όσα είπα από δική μου σκέψη, αλλά ακολουθώντας προφητικές, ευαγγελικές και αποστολικές ρήσεις, έστω και αν δεν διασαφήνισα λεπτομερώς τα όσα ειπώθηκαν. Διότι θα ήταν εκτενής ο λόγος γι' αυτά και θα επεκτεινόταν σε μάκρος.