Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 4:24

Αφαίρεσε από τον εαυτό σου το διεστραμμένο στόμα, και απομάκρυνε μακριά σου τα άδικα χείλη. [cod. f. 23 b.] Εννοεί τους διεστραμμένους λόγους, αυτούς που δεν είναι ευθείς, που δεν είναι αληθινοί· άδικα χείλη είναι εκείνα των καταλαλητών, τα οποία προτρέπει να απομακρύνουμε μακριά και να μην δίνουμε απολύτως καμία προσοχή σε αυτούς που τα λέγουσιν, αλλά να φράζουμε τα αυτιά μας. Διότι και εκείνος, μη έχοντας ακροατή, θα σιγήσει.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΔ΄. — Περί εκείνων που προφυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Δεν θα μιλήσουν τα χείλη μου άνομα, ούτε η ψυχή μου θα μελετήσει άδικα.» «Αν φείδεσαι των χειλέων σου, θα είσαι συνετός.» «Όποιος φυλάσσει το στόμα του, διατηρεί την ψυχή του.» «Τη φιλονικία καταπραΰνει ο σιωπηλός.» «Όποιος αγαπά τη ζωή του, φείδεται του στόματός του.» «Αφαίρεσε από τον εαυτό σου το διεστραμμένο στόμα, και απομάκρυνε από εσένα τα άδικα χείλη.» «Ασήμι δοκιμασμένο στο πυρ είναι η γλώσσα του δικαίου. Με δικαιοσύνη λέγονται όλα τα λόγια του στόματός σου. Δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το διεστραμμένο ούτε το στρεβλό.» «Από τους καρπούς του στόματός του θα χορτάσει η ψυχή του ανθρώπου.» «Η θεραπευτική γλώσσα είναι δέντρο ζωής· και όποιος την προφυλάσσει θα πληρωθεί από πνεύμα.» «Κηρήθρες μελιού είναι τα καλά λόγια, και η γλύκα τους είναι θεραπεία της ψυχής.» «Όποιος φυλάσσει το στόμα του και τη γλώσσα του, προφυλάσσει την ψυχή του από τη θλίψη.» «Η ήπια γλώσσα συντρίβει οστά.» «Θάνατος και ζωή βρίσκονται στην εξουσία της γλώσσας, και εκείνοι που την ελέγχουν θα φάνε τους καρπούς της.» «Μακάριος ο άνθρωπος, ο οποίος δεν θα ολισθήσει με το στόμα του.» «Ο γλυκύς λόγος πολλαπλασιάζει τους φίλους τους.» «Ποιος θα βάλει φρουρά στο στόμα μου, και σφραγίδα στα χείλη μου, ώστε να μην πέσω εξαιτίας της, και να μην με καταστρέψει η γλώσσα μου;» «Όποιος μισεί τη φλυαρία, ελαττώνει την κακία.» «Αγαθά απλόχερα χυμένα πάνω σε κλειστό στόμα.» «Είπα: Θα φυλάξω τις οδούς μου, ώστε να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα μου.» «

«Εξαιτίας της αμαρτίας των χειλιών του πέφτει σε παγίδα ο αμαρτωλός.» «Από την πολυλογία δεν θα αποφύγεις την αμαρτία. —Αφαίρεσε από τον εαυτό σου το διεστραμμένο στόμα, και απομάκρυνε από εσένα τα άδικα χείλη. —Οι απαίδευτοι είναι ακράτητοι στη γλώσσα. Εάν ανασύρεις λόγια, θα προέλθει κρίση και μάχη.» «Όποιος απαντά σε κάτι πριν το ακούσει, τούτο είναι γι' αυτόν αφροσύνη και ντροπή.» «Μη βιάζεσαι να ανοίξεις το στόμα σου, και η καρδιά σου ας μη βιαστεί να προφέρει λόγο ενώπιον του Θεού.» «Ο άφρων πληθαίνει τα λόγια. —Μην επιμείνεις σε πονηρό λόγο.» «Τέντωσαν τη γλώσσα τους σαν τόξο.» «Εκείνος που φλυαρεί θα γίνει βδελυρός.» «Όπως το βέλος που έχει καρφωθεί σε σάρκινο μηρό, έτσι είναι ο λόγος στα σπλάχνα του ανόητου. —Ανελεήμων είναι εκείνος που δεν προσέχει τα λόγια του.» «Μη φιλονικείς με άνθρωπο φλύαρο, και μη σωρεύεις ξύλα στη φωτιά του. —Φοβερός μέσα στην πόλη είναι ο φλύαρος άνθρωπος.» «Γλίστρημα από το έδαφος, μάλλον παρά από τη γλώσσα.» Το χτύπημα του μαστιγίου προκαλεί μώλωπα, αλλά το χτύπημα της γλώσσας τσακίζει οστά. —Δέσε καλά το ασήμι και το χρυσάφι σου, και φτιάξε για τα λόγια σου ζυγαριά και σταθμά, και στο στόμα σου φτιάξε πόρτα και σύρτη· πρόσεχε μήπως τυχόν γλιστρήσεις εξαιτίας του, —Πολλοί έπεσαν από την κόψη του μαχαιριού, αλλά όχι τόσοι όσοι έπεσαν εξαιτίας της γλώσσας.» «Εάν κάποιος δεν σφάλλει στα λόγια, αυτός είναι τέλειος άνδρας, ικανός να χαλιναγωγήσει και ολόκληρο το σώμα.»

ΚΑΝΟΝΑΣ Ρ'. «Τα μάτια σου ας βλέπουν ίσια και με κάθε προφύλαξη να φυλάς την καρδιά σου», παραγγέλλει η Σοφία. Διότι εύκολα οι αισθήσεις του σώματος εισάγουν τα δικά τους ερεθίσματα στην ψυχή. Επομένως, τις ζωγραφιές που γοητεύουν την όραση, είτε είναι αναρτημένες σε πίνακες είτε με οποιονδήποτε άλλον τρόπο, και οι οποίες διαφθείρουν τον νου και προκαλούν το άναμμα των αισχρών ηδονών, προστάζουμε να μην αποτυπώνονται πλέον με κανέναν απολύτως τρόπο. Εάν δε κάποιος επιχειρήσει να πράξει αυτό, ας αφορίζεται.

Συμφωνία. Επειδή μερικοί ζωγράφιζαν σε τοίχους και σανίδες κάποιες άσεμνες ζωγραφιές, όπως για παράδειγμα γυμνές γυναίκες ή γυναίκες που λούζονται ή που φιλιούνται από άνδρες, και άλλα τέτοια αισχρά, τα οποία εξαπατούν τα μάτια εκείνων που τα βλέπουν, και κινούν τον νου και την καρδιά προς σαρκικές επιθυμίες, για τον λόγο αυτό προστάζει ο παρών Κανόνας, τέτοιου είδους εικόνες με κανέναν τρόπο να μην ζωγραφίζονται, και εάν κάποιος τις ζωγραφίσει, να αφορίζεται, επειδή όλες οι πέντε αισθήσεις του σώματος, και μάλιστα η πρώτη και βασιλικότατη όραση, με ευκολία εισάγουν τις εικόνες εκείνων που βλέπουν μέσα στην ψυχή. Γι' αυτό και ο Σολομών συμβουλεύει να βλέπουν τα μάτια του καθενός ορθά και καλά πράγματα, και ο καθένας να φυλάττει με κάθε προφύλαξη τον νου και την καρδιά του από τα αισχρά αντικείμενα των αισθήσεων.

Αλλά εσύ τουλάχιστον μην παρασυρθείς και ξεπέσεις σε αυτά τα ατοπήματα. Να χρησιμοποιείς όμως αυτήν για τις υμνολογίες προς Εκείνον που σου την έδωσε, για ακριβολογίες περί των δογμάτων (εάν βέβαια έχεις το χάρισμα να ερευνάς και αυτά), για τις απαραίτητες υπηρεσίες της ζωής και για τα σεμνά λόγια προς τον πλησίον. Ούτε όμως και σε αυτά πρέπει να ξεπερνάς το μέτρο, ώστε να μην ολισθήσεις στο αίσχος της κολακείας. Διότι το «παν μέτρον άριστον» επικράτησε να γίνει αποδεκτό ως συλλογισμός ακόμη και σε κάποιους από όσους βρίσκονται εκτός των δικών μας ιερών μυστηρίων. Να μην τη χρησιμοποιήσεις για να υβρίσεις τον πλησίον σου ή για καταλαλιά, αλλά, σύμφωνα με την παροιμία, απομάκρυνε από τον εαυτό σου το δόλιο στόμα και κράτησε μακριά σου τα άδικα χείλη. Διότι ο Κύριος γκρεμίζει τα σπίτια των υβριστών, και ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη, και τα ίδια τα χείλη του ανθρώπου γίνονται παγίδα για αυτόν, και πιάνεται από τα λόγια του ίδιου του στόματός του, όταν η χρήση της κίνησής τους δεν διατηρείται σύμφωνα με τη φύση και το θείο πρόσταγμα. Επομένως, μην εξομοιώσεις τον εαυτό σου με αυτούς, ούτε να ακολουθήσεις τα δικά τους μονοπάτια. Διότι κάποιος από τους θεόπνευστους, ο οποίος μάλιστα προορίστηκε να συγκαταλέγεται στους αδελφούς του Κυρίου, λέει ότι η γλώσσα, αν και είναι μικρό μέλος, είναι αυτή που μολύνει ολόκληρο το σώμα και αναφλέγει τον τροχό της ζωής, ενώ στη συνέχεια αναφλέγεται και η ίδια από τη γέεννα. Και αποφαίνεται ότι η κακία της είναι χειρότερη από αυτήν των θηρίων και των ερπετών, όταν ο νους αφήσει αχαλιναγώγητη την ορμή της και εκείνη δεν θέλει να υπακούσει στα δικά του ηνία.