Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 4:26

Αλλά βλέπει, βέβαια, και πάλι αυτός που αγαπά τα ευσεβή δόγματα της Εκκλησίας, πόσα άτοπα θα ακολουθήσουν τις φλυαρίες εκείνων. Ας απομακρυνθεί, λοιπόν, από αυτούς και ας τους αποφύγει, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και ας κάνει ευθείες τις πορείες του, και ας κατευθύνει σωστά τους δρόμους του, και ας ατενίζει το απλό κάλλος της αλήθειας, πιστεύοντας ότι ο Θεός και Πατέρας είναι ζωή κατά φύση, και παρόμοια πάλι ότι ζωή είναι και ο Υιός που έχει γεννηθεί από Αυτόν. Διότι, όπως λέγεται ότι είναι φως εκ φωτός, έτσι είναι και ζωή εκ ζωής. Και όπως ακριβώς ο Θεός και Πατέρας φωτίζει όσα έχουν ανάγκη από φως μέσω του Υιού ως δικού Του φωτός, και καθιστά σοφά όσα είναι δεκτικά σοφίας μέσω της δικής Του σοφίας, και ενδυναμώνει όσα χρειάζονται δύναμη πάλι μέσω της δικής Του δύναμης, έτσι και ζωοποιεί όλα όσα έχουν ανάγκη από τη ζωή που προέρχεται από Αυτόν, μέσω της δικής Του ζωής που εκπορεύεται από Αυτόν, δηλαδή του Υιού. Όταν, λοιπόν, λέει: «Ζω διά τον Πατέρα», μην νομίσεις ότι ομολογεί πως ζει επειδή λαμβάνει τη ζωή από τον Πατέρα, αλλά επειδή γεννήθηκε από ζώντα Πατέρα, γι' αυτό και διαβεβαίωσε ότι ζει. Διότι δεν ήταν δυνατόν να μη ζει αυτός που προέρχεται από ζώντα Πατέρα. Και όπως αν κάποιος από εμάς έλεγε: «Είμαι λογικός άνθρωπος εξαιτίας του πατέρα μου, διότι γεννήθηκα τέκνο λογικού ανθρώπου», έτσι θα κατανοήσεις και στην περίπτωση του ίδιου του Μονογενούς: «Ζω», λέει, «διά τον Πατέρα».

Δικαίως, λοιπόν, είναι άφρονες και μωροί εκείνοι που δεν κατανοούν ούτε τα στοιχειώδη από τις φυσικές πράξεις, καταλήγοντας σε παρά φύσιν λογισμούς· και επειδή δεν θέλουν να λογοδοτήσουν για τέτοιου είδους πεπραγμένα, πείθουν ήδη τους εαυτούς τους να πιστεύουν ότι δεν θα υπάρξει κρίση. Αυτό όμως είναι αδύνατον να το υποθέσει κανείς, εκτός και αν νομίσει ότι ο Θεός δεν ακούει τα όσα λέγονται, ούτε βλέπει τα όσα γίνονται, και τα αγνοεί όλα αυτά. (B f. 383, H f. 416. Cord. Διοδώρου.) [Ελέγχοντας την αμαρτία τους ο Θεός, δεν επέφερε αμέσως τα έργα της οργής Του, αλλά ως αγαθός και φιλάνθρωπος, και έχοντας απαράμιλλη πραότητα, τους χαρίζει μάλλον το φάρμακο της νουθεσίας και ετοιμάζει τον λόγο της κατήχησης: «Συνετιστείτε, λοιπόν, άφρονες.» Σαν να λέει: Έστω και αργά ή έστω και τώρα βάλτε μυαλό, σκεπτόμενοι το εξής μέσα σας: «Εκείνος που έδωσε στους άλλους την ακοή, Αυτός δεν ακούει; Εκείνος που έπλασε σε εμάς τον οφθαλμό, δεν βλέπει;» Ο χορηγός όλων των αγαθών σε εμάς στερείται ο ίδιος αυτά; Επομένως, αφήνοντας τις απόψεις των ασύνετων, ας θυμηθούμε τον Παροιμιαστή που λέει: «Κάνε ορθές τροχιές με τα πόδια σου και κατεύθυνε τις οδούς σου.» Διότι οι οδοί του ανθρώπου είναι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού· και Εκείνος παρατηρεί όλες τις τροχιές του. Έχοντας αυτή τη διάθεση, θα ζήσουμε τον ορθό και άμεμπτο βίο, με την επίγνωση ότι ο Θεός τα επιβλέπει όλα.] [<Αυτός που διαπαιδαγωγεί τα έθνη δεν θα ελέγξει;> (B f. 383, H f. 417. Cord. Ευσεβίου.)]

«Σε εσένα όμως δεν έδωσε τέτοια εντολή ο Κύριος ο Θεός σου.» Επομένως, το πιο αισχρό από τα παραπτώματα είναι η ψευδομαντεία και το να δίνει κανείς προσοχή σε οιωνούς. Και το παράδοξο είναι ότι ο Θεός επιτρέπει μερικές φορές σε τέτοιους ανθρώπους να πουν και κάτι αληθινό, θέτοντας αυτό το γεγονός ως ένα είδος δοκιμασίας της σταθερότητας στην πίστη για τους δικούς Του προσκυνητές. Είπε μάλιστα μέσω του Μωυσή τα εξής: «Εάν δε εμφανιστεί ανάμεσά σας προφήτης ή κάποιος που βλέπει όνειρα, και σου δώσει κάποιο σημείο ή τέρας, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το τέρας για το οποίο σου μίλησε, λέγοντας: Ας πορευθούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνωρίζετε, δεν θα υπακούσετε στα λόγια του προφήτη εκείνου ή εκείνου που είδε το όνειρο, διότι ο Κύριος ο Θεός σας σάς δοκιμάζει, για να γνωρίσει αν αγαπάτε τον Κύριο τον Θεό σας με όλη σας την καρδιά και με όλη σας την ψυχή.» Όταν λοιπόν νοθεύεται η ομορφιά της ευθύτητας προς τον Θεό, εάν κάποιος νομίζει ότι επικαλούνται τον Θεό εκείνοι που έχουν ξεπουληθεί με τόσο αισχρό τρόπο, ακόμη και αν τυχαίνει να λένε κάτι αληθινό, εμείς δεν θα παραδοθούμε στις φλυαρίες τους. Αλλά αυτοί μεν ας τραβούν τον δικό τους δρόμο, «πλανώντας και πλανώμενοι», σύμφωνα με το γραμμένο, διότι αυτό τους αρέσει. Εμείς όμως θα ακολουθήσουμε τους ιερούς λόγους, ενθυμούμενοι εκείνον που γράφει: «Κάνε ορθά τα βήματα για τα πόδια σου, και κατεύθυνε σωστά τους δρόμους σου.»

Διότι τίποτα απολύτως από όσα υπάρχουν μέσα μας δεν είναι κρυμμένο, ούτε θα μπορούσε κάτι να διαφύγει την προσοχή του θείου και ακήρατου νου. Αντιθέτως, εισχωρεί μέχρι και στους αρμούς και τους μυελούς, και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να κατατέμνεται το ζώο κατά μέλη. Τον ακούω δε να λέει ξεκάθαρα: «Ποιος είναι αυτός που κρύβει από εμένα τις βουλές του και συγκρατεί τα λόγια στην καρδιά του, νομίζοντας ότι μπορεί να κρυφτεί από εμένα;» Και μάλιστα και κάπου αλλού: «Εγώ είμαι Θεός που βρίσκεται κοντά, λέγει ο Κύριος, και όχι Θεός από μακριά. Μήπως θα κρυφτεί κάτι από εμένα;» Διότι πληροί τα πάντα, και δεν απουσιάζει από κανένα από τα όντα. Διέταξε δε, επιπλέον, ότι πρέπει να πλένονται τα εντόσθια και τα πόδια του μόσχου. Και αυτό μας το ξεκαθαρίζει ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας: «Μακάριοι οι καθαροί τῇ καρδίᾳ, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Οι δε πόδες θα μπορούσαν να αποτελούν τύπο της πορείας των έργων μας, και τρόπον τινά του δρόμου της αρετής. Διότι έχει γραφτεί: «Κάνε ευθείες τροχιές για τα πόδια σου, και κατεύθυνε σωστά τους δρόμους σου».

Διότι πρέπει να σεμνυνόμαστε με άγια έργα και να βαδίζουμε σταθερά στην οδό που κατευθύνεται προς καθετί που είναι αρεστό στον Θεό, σύμφωνα με αυτό που ψάλλεται στους Ψαλμούς: «Και έστρεψα τα πόδια μου προς τα μαρτύριά σου», ή σύμφωνα με το βιβλίο των Παροιμιών: «Κάνε ευθείες τροχιές για τα πόδια σου και κατεύθυνε τις οδούς σου». Ας αποκτήσει λοιπόν το ιερό και εκλεκτό γένος άγια ακοή, καθώς και χέρι και πόδι, σύμφωνα με τους τρόπους που μόλις αναφέραμε. Και να χρίονται όλα αυτά στα δεξιά και στο έσχατο μέρος τους, δηλαδή στα άκρα. Διότι μιλάει για το άκρο του αυτιού, καθώς και του ποδιού και του χεριού. Διότι νομίζω ότι κάθε αγαθή πράξη είναι γενναία και δεξιά, μη έχοντας τίποτε το σκαιό που να προσιδιάζει στη φαυλότητα, και αυτό μέχρι τα άκρα, δηλαδή εξολοκλήρου και μέχρι τέλους. Επειδή αρμόζει, όσοι είναι καθιερωμένοι στον Θεό, να είναι δεξιοί στον αγιασμό, μέχρι τέλους με υπομονή. Διότι λέει: «Εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα αγαθό έργο, ας το επιτελέσει». Είναι δε πολύ άτοπο το να στρέφεται κανείς κατά κάποιον τρόπο προς τα πίσω, διστάζοντας να ολοκληρώσει το αγαθό.

Έτσι, λοιπόν, κάθε γένος, σαν σε κάποιες πόλεις ή χωριά ή αρχαίες πατρίδες, κατοικεί στα μέρη της θάλασσας που του έχουν οριστεί. ΤΙΤΛΟΣ Δʹ. —Περί αγαθής και πονηρής οδού· και ότι πρέπει να αποφεύγουμε τα διεφθαρμένα πράγματα και τις διεφθαρμένες οδούς, και να πορευόμαστε την ευθεία οδό. «Εάν υπάρχει κάτι άνομο στο χέρι σου, απομάκρυνέ το από κοντά σου. Έτσι θα λάμψει το πρόσωπό σου, σαν καθαρό νερό.» «Όσοι από τους θνητούς λησμονούν τη δίκαιη οδό, εξασθένησαν.» «Αρχή της αγαθής οδού είναι να πράττει κανείς τα δίκαια. Και αυτά είναι πιο δεκτά από τον Θεό παρά το αίμα των θυσιών.» «Τις οδούς που βρίσκονται στα δεξιά τις γνωρίζει ο Κύριος· ενώ διεστραμμένες είναι εκείνες που βρίσκονται στα αριστερά.» «Εκείνος που διαστρέφει τις οδούς του θα ατιμαστεί.» «Προς τους διεστραμμένους ο Θεός θα στείλει διεστραμμένες οδούς.» «Αγκάθια και παγίδες υπάρχουν στις διεστραμμένες οδούς· ενώ εκείνος που προφυλάσσει την ψυχή του, θα μείνει μακριά από αυτές.» «Εκείνος που πορεύεται δίκαια, θα βοηθηθεί.» «Οι οδοί των δικαίων λάμπουν σαν το φως, προπορεύονται και φωτίζουν μέχρι να σταθεροποιηθεί η ημέρα.» «Υπάρχει οδός που φαίνεται ορθή στους ανθρώπους, αλλά το τέλος της φτάνει στον πυθμένα του άδη.» «Αν πορεύονταν σε αγαθά μονοπάτια, θα έβρισκαν ομαλά τα μονοπάτια των δικαίων.» «Τα μονοπάτια της ζωής απομακρύνονται από τα κακά.» «Κάνε ορθά τα βήματα για τα πόδια σου· μην παρεκκλίνεις ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά.» «