Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 5:15

Και στους Ψαλμούς αναφέρεται: Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο. Και στον Ιερεμία λέει: Εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους συντριμμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό. Αλλά και στον Δανιήλ περιγράφεται λάκκος λεόντων, στον οποίο ρίπτεται ο Δανιήλ. Φρέαρ, αντίθετα, σκάβει ο Αβραάμ· καθώς και οι υπηρέτες του Ισαάκ· και ο Μωυσής, όταν αναχώρησε, αναπαυόταν σε ένα φρέαρ. Και λαμβάνουμε εντολή από τον Σολομώντα να πίνουμε νερό από τα δικά μας αγγεία και από την πηγή των δικών μας φρεάτων. Και ο Σωτήρας, δίπλα στο φρέαρ, διαλέγεται με τη Σαμαρείτιδα περί θείων μυστηρίων.

Και πάλι υπάρχουν πηγάδια, όταν, αφού αφαιρεθούν τα χειρότερα που τα επικαλύπτουν, αναλάμπει φως και πηγή πόσιμου νερού μέσα από τον λόγο και τα δόγματα. Γι' αυτό, είναι αναγκαίο ο καθένας να κατασκευάσει για τον εαυτό του ένα πηγάδι, ώστε να τηρήσει την προαναφερθείσα εντολή που λέει: «Πίνε νερό από τα δικά σου δοχεία, και από την πηγή των δικών σου πηγαδιών». Διότι έτσι θα αναδειχθούμε τέκνα εκείνων που έσκαψαν τα πηγάδια, του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ.

Ο μεν τρέχει σαν τον σκύλο καταπάνω στο θήραμα, ενώ ο δε ζαρώνει σαν έτοιμο θήραμα κατά τη συνάντηση. Διότι η φτώχεια τού αφαιρεί την παρρησία. Και οι δύο κάνουν τους υπολογισμούς στα δάχτυλά τους· ο ένας χαίρεται για την αύξηση των τόκων, ενώ ο άλλος στενάζει για την προσθήκη των συμφορών. «Πίνε νερά από τα δικά σου αγγεία»· δηλαδή, εξέταζε τα δικά σου μέσα, μην πηγαίνεις σε ξένες πηγές, αλλά από τα δικά σου ρυάκια συγκέντρωσε για τον εαυτό σου τις παρηγοριές του βίου. Έχεις χάλκινα είδη, ενδύματα, υποζύγιο, κάθε λογής σκεύη; Πούλησέ τα· δέξου να τα στερηθείς όλα, εκτός από την ελευθερία. Αλλά, λέγει, ντρέπομαι να τα βγάλω σε δημόσια θέα. Τι θα γίνει λοιπόν, όταν λίγο αργότερα κάποιος άλλος θα τα φέρει στο φως, θα βγάλει σε πλειστηριασμό τα υπάρχοντά σου, και μπροστά στα ίδια σου τα μάτια, εξευτελίζοντας την αξία τους, θα τα εκποιήσει; Μην πηγαίνεις σε ξένες θύρες. Διότι πραγματικά, το ξένο είναι στενό πηγάδι. Είναι προτιμότερο να ανακουφίζεις την ανάγκη με μικρές επινοήσεις, παρά αφού πρώτα αναθαρρήσεις μεμιάς με τα ξένα χρήματα, ύστερα να απογυμνωθείς συγχρόνως από όλα τα υπάρχοντά σου. Εάν, λοιπόν, έχεις τους πόρους για να ξεπληρώσεις, γιατί δεν διαλύεις την παρούσα ένδεια από αυτά τα μέσα που διαθέτεις; Εάν όμως αδυνατείς να εξοφλήσεις, τότε θεραπεύεις το κακό με κακό. Μην επιτρέψεις να σε πολιορκεί ο δανειστής. Μην ανεχθείς να σε αναζητούν και να σε ιχνηλατούν σαν κάποιο θήραμα. Αρχή του ψεύδους είναι ο δανεισμός· αφορμή αχαριστίας, αγνωμοσύνης, επιορκίας.

Και αυτός μεν που ζητά το δάνειο, εγκλωβισμένος σε απόλυτη αμηχανία, όταν αποβλέπει στην πενία του, απελπίζεται για την εξόφληση· όταν όμως βλέπει την τωρινή του ανάγκη, αποτολμά τη λήψη του δανείου. Καθώς όμως τα μεν χρήματα εξανεμίζονται, ο δε χρόνος προχωρώντας αυξάνει μαζί του και τους τόκους· οι νύχτες δεν του φέρνουν ανάπαυση, η ημέρα δεν είναι χαρούμενη, ούτε ο ήλιος ευχάριστος· αντίθετα, δυσανασχετεί για τη ζωή του και μισεί τις ημέρες που κυλούν γοργά προς την προθεσμία του χρέους. Και αν κοιμάται, βλέπει στον ύπνο του τον δανειστή, σαν κακό όνειρο να στέκεται πάνω από το κεφάλι του· και αν είναι ξύπνιος, αποκλειστική σκέψη και έγνοια του είναι ο τόκος. Αλλά μπορούμε να απευθυνθούμε και προς αυτόν που δανείζεται: «Πίνε νερό από τα δικά σου δοχεία και από την πηγή των δικών σου πηγαδιών»· δηλαδή, μην κατευθύνεσαι σε ξένες πηγές, αλλά από τα δικά σου λιβάδια συγκέντρωσε για τον εαυτό σου τις παρηγοριές της ζωής. Έχεις χάλκινα σκεύη, ενδύματα, υποζύγιο, κάθε λογής πράγματα; Πούλησέ τα· δέξου να τα αποχωριστείς όλα, εκτός από την ελευθερία. «Αλλά ντρέπομαι να τα εκθέσω δημόσια για πούλημα», λέει. Τι σημασία έχει αυτό, αφού λίγο αργότερα κάποιος άλλος θα τα βγάλει στη φόρα και θα εκπλειστηριάσει τα δικά σου υπάρχοντα, και μπροστά στα μάτια σου θα τα διαθέσει σε εξευτελιστικές τιμές; Είναι προτιμότερο να ανακουφίζεις την ανάγκη σου σιγά σιγά με δικές σου μικρές επινοήσεις, παρά, αφού εξυψωθείς απότομα με τα ξένα, αργότερα να απογυμνωθείς μονομιάς από όλα μαζί τα υπάρχοντά σου. Εάν, λοιπόν, διαθέτεις πόρους από τους οποίους μπορείς να εξοφλήσεις, γιατί δεν αντιμετωπίζεις την τωρινή σου ένδεια από αυτές ακριβώς τις πηγές;

Αυτά, λοιπόν, ας έχουν ειπωθεί από εμάς σχετικά με τους αποβεβλημένους. Στο εξής ας επανέλθουμε στις θείες Γραφές και ας πίνουμε νερά από τα δικά μας αγγεία, των αγίων πατέρων, και από την πηγή των δικών μας φρεάτων. Ας πίνουμε από το ζωντανό νερό που αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον. Αυτό δε το είπε ο Σωτήρας για το Πνεύμα, το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν. Διότι πρόσεξε τι λέει: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όχι απλώς, αλλά καθώς είπε η Γραφή (σε παρέπεμψε στην Παλαιά Διαθήκη), ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλία του, όχι υλικοί ποταμοί, που απλώς ποτίζουν μια γη που παράγει αγκάθια και ξύλα, αλλά που φωτίζουν ψυχές. Και αλλού λέει: Αλλά το νερό που θα του δώσω, θα γίνει μέσα του πηγή ζωντανού νερού που αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον. Καινούργιο νερό, ζωντανό και αναβλύζον, που αναβλύζει σε αυτούς που είναι άξιοι.

«στις διεξόδους των υδάτων» και το «που θα δώσει τον καρπό του» λέει ότι εννοεί την εκροή της ηδονής· και το «το φύλλο του δεν θα πέσει» σημαίνει, λέει, ότι δεν το αφήνουμε να πέσει κάτω στο χώμα, αλλά το τρώμε εμείς οι ίδιοι. 9. Και για να μη βλάψω μάλλον παρά να ωφελήσω, φέρνοντας στο μέσον τις μαρτυρίες τους, για τον λόγο αυτό θα παραλείψω τα πολλά, διότι διαφορετικά θα έπρεπε να παραθέσω και να αφηγηθώ εδώ όλα όσα κακώς λέγονται από αυτούς. Διότι το να λέει, ισχυρίζονται, ότι η Ραάβ έβαλε κόκκινο σημάδι στο παράθυρο, δεν ήταν, λέει, κόκκινο, αλλά εννοεί τα μόρια της γυναικείας φύσεως και το κόκκινο αίμα της εμμήνου ρύσεως, και η φράση «πίνε νερά από τα δικά σου αγγεία» για το ίδιο πράγμα μιλάει. Ισχυρίζονται δε ότι η σάρκα χάνεται και δεν ανασταίνεται, και ότι αυτή ανήκει στον Άρχοντα. Τη δε δύναμη που βρίσκεται στην έμμηνο ρύση και στα σπέρματα λένε ότι είναι ψυχή, την οποία συλλέγουμε και τρώμε· και όσα εμείς τρώμε, κρέατα ή λάχανα ή άρτο ή οτιδήποτε άλλο, το κάνουμε ως χάρη προς τα κτίσματα, συλλέγοντας από όλα την ψυχή και μεταφέροντάς την μαζί μας στα επουράνια. Γι’ αυτό άλλωστε και μεταλαμβάνουν από όλα τα κρέατα, λέγοντας, «για να ελεήσουμε το γένος μας». Ισχυρίζονται δε ότι πρόκειται για την ίδια ψυχή, η οποία έχει εγκατασπαρεί και στα ζώα και στα θηρία και στα ψάρια και στα φίδια και στους ανθρώπους, καθώς και στα λάχανα και στα δέντρα και στα γεννήματα.

Είτε τον θεοφιλή μονήρη βίο να ασκείς, άνθρωπέ μου, είτε τη θεόσδοτη συζυγία. Να πίνεις νερό από τα δικά σου πηγάδια, ή πιο σωστά να πω τώρα, μόνο από το δικό σου πηγάδι, και αυτό με σωφροσύνη, και να απέχεις εντελώς από το νόθο ποτό· διότι είναι νερό της Στυγός, αποτελεί ρεύμα του ποταμού Αχέροντα, είναι γεμάτο από θανατηφόρο δηλητήριο και έχει δηλητηριώδη δύναμη· διότι έχει τη φυσική ιδιότητα να κατακρημνίζει όσους το πίνουν στο βάραθρο του άδη, ή μάλλον στα ίδια του τα έγκατα. Απόφευγε το μέλι από τα πορνικά χείλη· διότι είναι απατηλό και συγκαλύπτει τον θάνατο της πορνείας, ο οποίος είναι ο χωρισμός από τον Θεό· για τον οποίο λέει ο Δαβίδ: «Εξολόθρευσες καθέναν που πορνεύει απομακρυνόμενος από εσένα».

Γι' αυτό πάλι προτρέπει εκείνος ο σοφός λέγοντας: «Πίνε νερά από τα δικά σου αγγεία και από τα πηγάδια της δικής σου πηγής»· και πάλι: «Έλαφος φιλίας και πώλος των χαρίτων σου ας είναι η συντροφιά σου»· μιλώντας με αυτά τα λόγια για τη γυναίκα που συζεί σύμφωνα με τον νόμο του γάμου: Γιατί εγκαταλείπεις τη βοηθό και τρέχεις προς την επίβουλη; Γιατί αποστρέφεσαι τη σύντροφο του βίου σου και περιποιείσαι εκείνην που ανατρέπει τη ζωή σου; Αυτή είναι μέλος σου και σώμα σου, ενώ εκείνη είναι ξίφος ακονισμένο. Γι' αυτό, αγαπητοί, να αποφεύγετε την πορνεία, και εξαιτίας των παρόντων κακών και εξαιτίας της μελλοντικής κολάσεως. Ίσως φαινόμαστε ότι έχουμε ξεφύγει από το θέμα μας, αλλά αυτό δεν αποτελεί παρέκκλιση· διότι δεν θέλουμε απλώς να σας διαβάσουμε ιστορίες, αλλά να διορθώσουμε το καθένα από τα πάθη που σας ενοχλούν. Γι' αυτό και κάνουμε συνεχείς νουθεσίες, διαμορφώνοντας τον λόγο μας με κάθε τρόπο, επειδή είναι φυσικό να υπάρχουν κάθε λογής νοσήματα σε έναν τόσο μεγάλο λαό, και δεν πρόκειται να θεραπεύσουμε μόνο μία πληγή, αλλά πολλές και διάφορες· γι' αυτό πρέπει να είναι και ποικίλο το φάρμακο της διδασκαλίας. Ας επανέλθουμε λοιπόν στο σημείο από το οποίο παρεκκλίναμε για να πούμε αυτά. Και είπε ο ιερέας: «Ας προσέλθουμε προς τον Θεό». Και ρώτησε ο Σαούλ τον Θεό: «Να καταβώ καταδιώκοντας τους αλλοφύλους, και θα τους παραδώσεις στα χέρια μου;» Και ο Κύριος δεν του αποκρίθηκε εκείνη την ημέρα.

Σχετικά με το: «Πίνε νερό από τα δικά σου αγγεία» και «Η πηγή του νερού σου ας είναι για σένα ευχάριστη». Διότι, ζώντας σύμφωνα με τη σοφία αυτής, θα μακροημερεύσεις. Πήγαινε στο μυρμήγκι, ω οκνηρέ νέε, και γίνε σοφότερος, διότι συγκεντρώνει πολλή τροφή κατά τον θερισμό. Σχετικά με εκείνον που πηγαίνει στη μέλισσα: «Και μάθε πόσο εργατική είναι». Σχετικά με το: «Έως πότε, οκνηρέ, θα ξαπλώνεις; Λίγο κοιμάσαι, λίγο κάθεσαι. Γι’ αυτό έρχεται ξαφνικά η καταστροφή σου». Σχετικά με την τήρηση των νόμων του πατέρα: «Διότι οι εντολές είναι λύχνος και φως και οδός ζωής». Σχετικά με το: «Μπορεί να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του, και τα ενδύματά του να μην κατακαούν; Ή θα περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, και δεν θα κατακάψει αυτός τα πόδια του;»

Ακόμη και όταν κοιμάται, βλέπει στον ύπνο του τον δανειστή, σαν ένα κακό όνειρο που στέκεται πάνω από το κεφάλι του. Ακόμη και όταν ξαγρυπνά, η σκέψη και η έγνοια του είναι ο τόκος. Όταν ο δανειστής και ο χρεοφειλέτης συναντηθούν, λέει η Γραφή, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο. Ο μεν σαν σκύλος ορμά στο θήραμα· ο δε σαν έτοιμο θήραμα τρέμει τη συνάντηση, διότι η φτώχεια του αφαιρεί το θάρρος. Και των δύο οι υπολογισμοί γίνονται στα δάχτυλα· ο πρώτος χαίρεται για την αύξηση των τόκων, ενώ ο δεύτερος αναστενάζει για την προσθήκη των συμφορών. «Να πίνεις νερό από τα δικά σου αγγεία», δηλαδή, να αναζητάς τους δικούς σου πόρους. Μην πηγαίνεις σε ξένες πηγές, αλλά από τα δικά σου ρυάκια συγκέντρωσε για τον εαυτό σου τα αναγκαία της ζωής.

Στον μεν πρακτικό βίο ο Λόγος, παχυνόμενος μέσα από τους τρόπους των αρετών, γίνεται σάρκα, στον δε θεωρητικό βίο, λεπτυνόμενος μέσα από τα πνευματικά νοήματα, γίνεται αυτό ακριβώς που ήταν στην αρχή, Θεός Λόγος προς τον Πατέρα. λη. Κάνει σάρκα τον λόγο εκείνος που, χρησιμοποιώντας παραδείγματα και πιο παχιά (απτά) λόγια ανάλογα με τη δεκτική ικανότητα των ακροατών, καθιστά ηθική τη διδασκαλία του λόγου· και πάλι, κάνει πνεύμα τον λόγο εκείνος που εκθέτει τη μυστική θεολογία με τα υψηλά θεωρήματα. λθ. Εκείνος μεν που θεολογεί καταφατικά μέσω των θέσεων, κάνει τον λόγο σάρκα, επειδή δεν έχει άλλο τρόπο να γνωρίσει τον Θεό ως αίτιο παρά μόνο από τα ορώμενα και τα ψηλαφώμενα· εκείνος δε που θεολογεί αποφατικά μέσω των αφαιρέσεων, κάνει τον λόγο πνεύμα, ως τον Θεό που υπήρχε εξαρχής και ήταν προς τον Θεό, γνωρίζοντας καλώς τον υπεράγνωστο δίχως τη βοήθεια κανενός απολύτως από τα όντα που μπορούν να γίνουν γνωστά. μ. Εκείνος που έμαθε να σκάβει, κατά το πρότυπο των πατριαρχών, μέσω της πράξης και της θεωρίας, τα πηγάδια της αρετής και της γνώσης που βρίσκονται μέσα του, θα βρει εντός του τον Χριστό, την πηγή της ζωής, από την οποία μας προτρέπει η Σοφία να πίνουμε, λέγοντας: «Πίνε νερά από τα δικά σου αγγεία και από την πηγή των δικών σου πηγαδιών»· πράττοντας το αυτό, θα ανακαλύψουμε ότι οι θησαυροί της βρίσκονται μέσα μας. μα.

Ο χρόνος όμως, όντας καινοτόμος και ακατάπαυστος παραγωγός των ανόμοιων, τους διαχώρισε και τους δύο από την προηγούμενη ενότητα και ομοψυχία, μη αφήνοντας τη συζυγική τους ένωση ανόθευτη μέχρι τις τελευταίες τους αναπνοές, πράγμα που για τους συνετούς συζύγους κρίνεται ως το πλήρωμα της ανθρώπινης ευδαιμονίας. Επομένως, εκείνος μεν κατηγορούσε τη γυναίκα για τον κνησμό της ψωραλέας ακολασίας, εκείνη δε προσήπτε στον άνδρα την ακραία μέθη από τα χαράματα, το ότι δεν έπινε νερό από τα δικά του αγγεία και το ότι χόρταινε με κρυφούς άρτους. Και καθώς η διχόνοια προχωρούσε έτσι συνεχώς προς το χειρότερο, ο Στέφανος σκέπτεται και εκτελεί ένα βαρβαρότατο έργο: διότι, είτε προφασιζόμενος είτε λέγοντας την αλήθεια ότι η Ευδοκία συνελήφθη να μοιχεύεται, την απογυμνώνει από κάθε γυναικείο ένδυμα, αφήνοντάς της μόνο τον τελευταίο και λεπτότατο χιτώνα, και αυτόν μάλιστα κομμένο κυκλικά έτσι ώστε μόλις να καλύπτει τα άσχημα μέρη του σώματός της, και την αποπέμπει με αυτόν τον ατιμωτικό τρόπο, για να πάει όπου επιθυμούσε.