Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 5:3

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που χτυπήθηκαν από λίθο ή σίδερο και περιποιήθηκαν αμέσως τις πληγές τους θεραπεύονται γρήγορα, ενώ όσοι αδιαφόρησαν καθίστανται δυσίατοι ή και ανίατοι, το ίδιο συμβαίνει και με όσους τραυματίστηκαν από την αμαρτία και δεν μετανόησαν ταχέως. Επειδή, αν και προσωρινά λιπαίνουν τον φάρυγγά τους με το μέλι της πορνείας, αργότερα διαπιστώνουν ότι η πληγή είναι πιο πικρή από τη χολή και η απόφαση του Κριτή πιο κοφτερή από ακονισμένο μαχαίρι. Ποια ωραία πράγματα, λοιπόν, βλέποντας ο οφθαλμός τέρπεται;

Όταν δε λέει: «Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα»· και πάλι: «Μη στηρίξεις το βλέμμα σου σε αυτήν»· και: «Τα μάτια σου ας βλέπουν ορθά», είναι φανερό ότι χαρίζει στο παιδί την τρόπον τινά όραση της ψυχής. Και όταν προτρέπει λέγοντας: «Φάε μέλι, υιέ, για να γλυκαθεί ο φάρυγγάς σου» (ονομάζοντας μεταφορικώς μέλι τη θεία διδασκαλία· διότι λέει: «Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγιά σου, περισσότερο από μέλι στο στόμα μου»)· μέσω αυτής της προτροπής καταρτίζει την πνευματική γεύση της ψυχής, για την οποία έχει λεχθεί: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι χρηστός». Υπάρχει δε και κάποια αφή της ψυχής, κατά την οποία η σοφία έρχεται σε επαφή μαζί της, τρόπον τινά εναγκαλιζόμενη τη δική της αρετή.

Τις υποδοχές εκ μέρους των παρθένων; Τα εγκώμια για την παρθενία; Τις παρθενικές ευλογίες; Τις επιστολές που απευθύνονταν σε εσένα ως παρθένο; Αλλά τώρα, αφού δέχθηκες μια ελαφριά αύρα του εναέριου πνεύματος, αυτού που τώρα ενεργεί στους υιούς της απείθειας, τα απαρνήθηκες όλα εκείνα, και εκείνο το τίμιο και περιζήτητο απόκτημα το αντάλλαξες με μια σύντομη ηδονή, η οποία προς στιγμήν γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα τη βρεις πικρότερη από χολή.

Διότι είναι πανούργος στην κακία· δεν προσφέρει αμέσως τα δηλητήρια, αλλά, αναμειγνύοντας τη χολή με μέλι, δρα απαρατήρητα. Διότι, όπως ακριβώς παγιδεύεται κανείς από τα χείλη μίας πόρνης γυναίκας, με τον ίδιο τρόπο και οι λόγοι του ακόλαστου άνδρα στην αρχή, σαν το μέλι, μαλακώνουν τον φάρυγγα, αλλά η κατάληξή τους είναι πικρότερη από τη χολή και πιο ακονισμένη και φοβερή από δίκοπο μαχαίρι.

«Δεν θα παραλείψετε το αλάτι της διαθήκης στον Κύριο από τις θυσίες σας, σε κάθε δώρο σας θα προσφέρετε αλάτι στον Κύριο τον Θεό σας.» Η ζύμη, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι τύπος της πανουργίας, όχι όμως μόνο της κατακριτέας, αλλά και της άλλης, εννοώ της αγαθής και επαινετής, την οποία ο λόγος της σοφίας υπόσχεται να δώσει στους άκακους. Διότι η λέξη πανουργία έχει κατά κάποιον τρόπο μέση σημασία. Το μέλι, από την άλλη, άλλοτε υπονοεί έμμεσα σε εμάς τη σωματική ηδονή, όπως όταν λέει: «Μην προσέχεις τη φαύλη γυναίκα, διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας.» Άλλοτε πάλι αποτελεί εικόνα των αγαθών γλυκασμάτων. Διότι είναι γραμμένο: «Φάε μέλι, γιε μου, διότι η κηρήθρα είναι καλή, για να γλυκαθεί ο φάρυγγάς σου.» Απαγορεύει, λοιπόν, ο νόμος να προσφέρεται ως ολοκαύτωμα και θυσία ζύμη και μέλι. Διότι τα δέχεται από εκείνον που τα προσφέρει ως δώρο και απαρχή, δεν τα αναφέρει όμως καθόλου ως οσμή ευωδίας στον Θεό. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Έπειτα, τι διασαφηνίζει πάλι αυτό το αίνιγμα; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Δυσνόητο, ω Παλλάδιε, είναι το ζήτημα αυτό. Διότι, τι να θέλει άραγε να δηλώσει το γεγονός ότι αυτά δεν απορρίπτονται καθόλου, αλλά και δεν προσφέρονται ως ολοκαύτωμα και θυσία; Πώς να μην είναι δύσκολο να το κατανοήσει κανείς;

Και οι μεν Έλληνες παρασύρουν διά της ευγλωττίας· διότι μέλι στάζει από τα χείλη πόρνης γυναίκας· οι δε εκ περιτομής, διά των θείων Γραφών, τις οποίες παρερμηνεύουν κακώς, εξαπατούν όσους προσέρχονται σε αυτούς· μελετώντας από την παιδική ηλικία έως τα γηρατειά, και γερνώντας μέσα στην αμάθεια. Τα δε τέκνα των αιρετικών, διά της χρηστολογίας και της ευγλωττίας, εξαπατούν τις καρδιές των ακάκων· συγκαλύπτοντας σαν με μέλι, διά της προσωνυμίας του Χριστού, τα δηλητηριώδη των ασεβών δογμάτων.

Διότι δεν είναι φοβερό το να δέχεσαι πόλεμο και να πολεμάς εναντίον των παθών· αλλά είναι βαρύ να καταπέσεις εξαιτίας της ραθυμίας απέναντι στους εχθρούς. Αντιστάσου, λοιπόν, ενάντια στη φλεγόμενη επιθυμία, για να αποφύγεις τη φλόγα που δεν σβήνει ποτέ. Διότι, εάν μας νικήσουν τα πάθη, δεν απομακρύνονται από εμάς, αλλά μάλλον αποθρασύνονται εναντίον μας. Άκουσε αυτόν που λέει: μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου· ύστερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Πρόσεχε τον εαυτό σου, για να μη στερηθείς τη δόξα του προσώπου του Θεού· διότι είναι γραμμένο: να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους, και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο. Διότι σε Αυτόν πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Πονάω για σένα, αδελφέ. Και επειδή είπες ότι τα λόγια τους αποσαθρώνουν τη διάνοιά μου, ας θυμηθούμε τον Παροιμιαστή που λέει: μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, υπονοώντας με το μέλι την ηδονή της επιθυμίας.

Και τι προσθέτει, λέγοντας: η οποία προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αλλά αργότερα θα τη βρεις πιο πικρή από τη χολή, και πιο ακονισμένη από δίκοπο μαχαίρι. Και σε άλλο σημείο μιλάει για εκείνους που είναι ντυμένοι με ενδύματα προβάτων, ενώ εσωτερικά τυγχάνουν λύκοι άρπαγες και εργάτες της ανομίας. Διότι λέγει ο Απόστολος: και μέσω της ωραιολογίας και της κολακείας εξαπατούν τις καρδιές των ακάκων.

Αυτές δε πάλι «ανανεώνουν το κέρασμα στην Τύχη και ετοιμάζουν το τραπέζι στον δαίμονα» και όχι στον Θεό, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και τρέφονται με τροφές ασέβειας, όπως λέει ο θείος λόγος: «και οι γυναίκες ζυμώνουν ζυμάρι, και οι γιοι μαζεύουν ξύλα για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού». Ας αποστομωθούν από τον Ιερεμία τέτοιες γυναίκες, και ας μην αναστατώνουν την οικουμένη. Ας μη λένε: «Τιμούμε τη βασίλισσα του ουρανού». Διότι η Ταφνάς γνωρίζει να τις τιμωρεί, γνωρίζουν οι τόποι των Μαγδούλων να υποδέχονται τα σώματά τους στη σήψη. Μην πείθεσαι, Ισραήλ, σε γυναίκα· ξέφυγε από τη συμβουλή κακής γυναίκας. «Διότι η γυναίκα κυνηγά πολύτιμες ψυχές ανδρών». «Επειδή τα πόδια αυτής οδηγούν αυτούς που συναναστρέφονται μαζί της μετά τον θάνατο στον Άδη». «Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα· διότι μέλι στάζει από τα χείλη πόρνης γυναίκας, η οποία προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι». Μην πείθεσαι σε αυτήν τη φαύλη γυναίκα. Διότι κάθε αίρεση είναι φαύλη γυναίκα, και πολύ περισσότερο η ίδια η αίρεση των γυναικών και αυτού που απάτησε την πρώτη γυναίκα. Ας τιμάται η μητέρα μας η Εύα, ως πλασμένη από τον Θεό, αλλά ας μην εισακούεται, για να μην πείσει τα τέκνα της να φάνε από το ξύλο και να παραβούν την εντολή. Ας μετανοήσει και η ίδια από την κενοφωνία, ας επιστρέψει ντροπιασμένη και ντυμένη με φύλλα συκιάς.

Πρέπει, λοιπόν, να κατανοήσουμε μέσα από τη φιλοσοφική θεώρηση όσων ειπώθηκαν αυτή τη διδασκαλία: ότι στο κέντρο ακριβώς της φυτείας του Θεού βρίσκεται η ζωή, ενώ ο θάνατος είναι από μόνος του αφύτευτος και άρριζος, χωρίς να έχει πουθενά δικό του χώρο, αλλά εμφυτεύεται με τη στέρηση της ζωής, όταν αδρανήσει στους ζώντες η μετοχή στο υπέρτερο αγαθό. Επειδή, λοιπόν, στο μέσο των θείων φυτών βρίσκεται η ζωή, και με την έκπτωση από αυτήν αποκτά υπόσταση η φύση του θανάτου, γι' αυτό και για το θανατηφόρο δέντρο, εκείνος που εξέφρασε φιλοσοφικά μέσω συμβολισμών αυτή τη διδασκαλία, λέει ότι βρίσκεται στο μέσο του παραδείσου, και ανέφερε ότι ο καρπός του έχει δύναμη σύμμικτη από αντίθετα μεταξύ τους στοιχεία· διότι το προσδιόρισε να είναι ταυτόχρονα και καλό και κακό, υπονοώντας, νομίζω, μέσα από αυτό τη φύση της αμαρτίας. Επειδή, δηλαδή, σε όλα όσα διαπράττονται μέσω της κακίας προηγείται πάντοτε κάποια ηδονή και δεν μπορεί να βρεθεί αμαρτία αποχωρισμένη από την ηδονή, τόσο στα πάθη που γεννιούνται από τον θυμό όσο και σε όσα προέρχονται από την επιθυμία, για τον λόγο αυτόν ο καρπός ονομάζεται και καλός, σύμφωνα με τη λανθασμένη κρίση περί του καλού, επειδή φαντάζει τέτοιος σε όσους τοποθετούν το καλό στην ηδονή. Πονηρός όμως αποδεικνύεται έπειτα, λόγω της πικρής επενέργειας της βρώσης του, σύμφωνα με την παροιμιώδη ρήση που λέει ότι από τα χείλη της κακίας στάζει μέλι, το οποίο προσωρινά μεν λιπαίνει τον φάρυγγα, μετέπειτα όμως αποδεικνύεται πιο πικρό και από χολή για εκείνους που γλυκάθηκαν με τόσο ολέθριο τρόπο.

Το ίδιο λέει και ο Ησαΐας: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω το πρόσωπό μου από εσάς». «Θα με αναζητήσουν οι κακοί και δεν θα με βρουν». Διότι εκείνοι που αναζητούν τον Χριστό με απιστία και υποκρισία καρδιάς δεν μπορούν να βρεθούν δίκαιοι ενώπιόν του, επειδή δεν τον ζητούν όπως πρέπει και όταν πρέπει. «Γιε μου, ας μη σε κυριεύσει κακή βουλή που εγκαταλείπει τη διδασκαλία της νεότητος και ξεχνά τη θεία διαθήκη». Ως κακή βουλή εννοεί τον διάβολο, η οποία βουλή, αφού κυρίευσε τον Αδάμ, τον απομάκρυνε από τη νέα και μη παλαιούμενη διδασκαλία του Θεού. Και ως «θεία διαθήκη ξεχασμένη» εννοεί αυτήν που (δόθηκε) στον Αδάμ και τον Νώε, τον Αβραάμ και τον Μωυσή 〈...〉 την οποία στα ευαγγέλια ο Χριστός υποσχέθηκε να αποδώσει σε όσους νικούν τον διάβολο, και την οποία και οι άγγελοι επιθυμούν στη βασιλεία των ουρανών, όταν αυτή έλθει. «Διότι είναι προτιμότερο να εμπορεύεται κανείς αυτήν, παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου». Όπως λέει και ο Κύριος: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με έμπορο που αναζητά καλά μαργαριτάρια, ο οποίος, όταν βρήκε ένα πολύτιμο μαργαριτάρι, πήγε και πούλησε όλα όσα είχε και το αγόρασε». Διότι πάνω από κάθε κοσμικό πλούτο είναι ασυγκρίτως ανώτερος ο Λόγος του Θεού, ο οποίος παραμένει στη δόξα του Πατρός, όντας πιο πολύτιμος από τους πολύτιμους λίθους, δηλαδή από τους προφήτες και τους αποστόλους. «Μην προσέχεις σε φαύλη γυναίκα, διότι θα στάξει μέλι». Δηλαδή στην αίρεση και την ειδωλολατρία, ή αλλιώς στα φαύλα και μάταια λόγια.

Το δε «διότι μέλι θα στάξει» σημαίνει τούτο: διότι με τα κενά και απατηλά λόγια της, υποσχόμενη μέλι, προσπαθεί να στερήσει τους ανθρώπους ακόμη και από τα μικρά. «Η οποία για λίγο καιρό λιπαίνει τον φάρυγγά σου». Αυτή, μιλώντας για την ηδονή της καρδιάς και υποχωρώντας στην επιθυμία της σάρκας, φαίνεται προς στιγμήν να γλυκαίνει τον άνθρωπο. Αλλά «αργότερα», λέει, «το βρίσκει πιο πικρό από τη χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι». Διότι «γίνονται», λέει, «τα έσχατα του ανθρώπου εκείνου χειρότερα από τα πρώτα», όταν έρχονται σε κρίση, η οποία είναι σαν κοφτερό μαχαίρι που ερευνά και «τα κρυφά της καρδιάς του». «Διότι τα πόδια της αφροσύνης κατεβάζουν αυτούς που την ακολουθούν μετά τον θάνατο στον άδη». Διότι οι άφρονες και όσοι συμπορεύονται και συμπράττουν με την πλάνη, δεσμευόμενοι από αυτήν, κατεβαίνουν μετά τον θάνατο στον άδη. «Και τα ίχνη της δεν στηρίζονται πουθενά». Διότι η πλάνη δεν είναι εδραιωμένη στην αλήθεια, ούτε μπορεί να βαδίσει σε δρόμους ζωής, αλλά πάντοτε περιπλανάται και κλονίζεται από πολλούς ανέμους. «Κράτησε τον δρόμο σου μακριά από αυτήν». Μην συναναστρέφεσαι με τα δόγματα της αιρέσεως. «Μήτε να πλησιάσεις στις θύρες των οίκων της». Δηλαδή στην ποικιλία των θεσμών και δοξασιών που έχει επινοήσει για τον εαυτό της. «Για να μην παραδώσεις σε άλλους τη ζωή σου». Σε εκείνους που φρονούν την αλήθεια και επιθυμούν να κληρονομήσουν την αιώνια ζωή. «Και μετανιώσεις στο τέλος, όταν θα έχουν κατατριβεί οι σάρκες του σώματός σου».

Κεφάλαιο Ε΄. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας. [cod. f. 24 b.] Διότι με τα κενά, απατηλά και μάταια λόγια της, ενώ υπόσχεται μέλι, προσπαθεί να στερήσει τον άνθρωπο ακόμη και από τα ελάχιστα. Αυτή προσωρινά μαλακώνει τον φάρυγγά σου. Η οποία, απευθυνόμενη στις ηδονές της καρδιάς και ενδίδοντας στην επιθυμία της σάρκας, φαίνεται πως προς στιγμήν γλυκαίνει τον άνθρωπο.

Καρπός δέντρου. Τα ξυλοκέρατα παρομοιάζονται με την αμαρτία· διότι, όπως ακριβώς τα ξυλοκέρατα κατά την αρχή της γεύσης γλυκαίνουν, μετά όμως από τη γεύση τραχύνουν τον φάρυγγα, έτσι και η αμαρτία, στην μεν αρχή της γεύσης είναι γλυκιά, μετά δε τη γεύση είναι τραχιά. Και αυτό είναι εκείνο που λέγεται από τον σοφό Σολομώντα: Μην δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου, ύστερα όμως αποδεικνύεται πιο πικρή από χολή, και πιο κοφτερή από δίκοπο μαχαίρι.

Σε μια τέτοια συκιά ανέβηκε ο Ζακχαίος για να δει τον Ιησού· στον οποίο Εκείνος είπε: «Κατέβα γρήγορα». [Εκεί ο όφις τυλίγεται σε σπείρες, εκεί φώλιασε, εκεί έχει κρυφτεί. Κατέβα γρήγορα.] Εύστοχα δε ο ευαγγελιστής αναφέρθηκε σε συκομορέα στην περίπτωση του Ζακχαίου, για να υποδηλώσει ότι η πλατιά και ευρύχωρη οδός είναι συνυφασμένη με τη μωρία, από την οποία γεννιέται ο χείριστος όλεθρος. Ήλθε στη συκιά ο Κύριος. Αυτή η συκιά αποτελούσε εικόνα της πλατιάς και ευρύχωρης οδού· διότι το φυτό της συκιάς είναι πλατύφυλλο, και η αμαρτία προκαλεί κνησμό, οδηγώντας στην απώλεια μέσα από την πλατιά και ευρύχωρη οδό. Γλυκύτατος είναι ο καρπός της συκιάς· γλυκιά είναι η ηδονή, κατακρημνίζοντας στο ολίσθημα της αμαρτίας όσους την πλησιάζουν. Απόφευγε τη γεύση της, αγαπητέ· διότι είναι γλυκιά κατά τη γεύση, αλλά πικρή μετά την πράξη. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, και προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγα· ύστερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι. Πόρνη είναι η ηδονή, γλυκά σου μιλάει στην αρχή, εισάγοντας κρυφά μέσα στην ομιλία της την πίκρα του θανάτου.

Ένας νέος όμως, που αρχίζει να ασελγεί και να αποκτά πείρα των πορνικών ηθών, την πρώτη και τη δεύτερη βραδιά θα επαινέσει τη γυναίκα του· μετά από αυτά όμως, γρήγορα θα ολισθήσει προς εκείνη την ασέλγεια, προς το άμετρο και άτακτο γέλιο, αναζητώντας λόγια γεμάτα χυδαιότητα, προκλητικές στάσεις του σώματος και κάθε άλλη ασχημοσύνη, την οποία δεν μας επιτρέπεται ούτε να αναφέρουμε. Αυτά όμως η αξιοπρεπής σύζυγος δεν ανέχεται να του τα παρέχει, ούτε να ρυπαίνει τον εαυτό της. Διότι δόθηκε στον άνδρα για την κοινωνία του βίου και την τεκνοποιία, και όχι για ασχημοσύνη και γέλια· για να φροντίζει το σπίτι και να καθοδηγεί και τον ίδιο στο να είναι σεμνός, και όχι για να του παρέχει προσάναμμα πορνείας. Αλλά μήπως σου φαίνονται ευχάριστα τα καμώματα της πόρνης; Το γνωρίζω και εγώ· διότι και η Γραφή αυτό αναφέρει: «Μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας». Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο τα κάνω όλα αυτά, ώστε να μη γευτείς καθόλου εκείνο το μέλι· διότι αμέσως μετατρέπεται σε χολή. Και αυτό ακριβώς λέει και πάλι η Γραφή: «Αυτή προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα την βρεις πιο πικρή από χολή, και πιο κοφτερή από δίκοπο μαχαίρι».

Γι' αυτό ακριβώς τα έλεγε όλα αυτά ο Παύλος: Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα· ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια, και ομοίως η γυναίκα στον άνδρα. Μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Δηλητήριο έχει το φιλί της πόρνης, δηλητήριο λανθάνον και εγκεκρυμμένο.

Και σχετικά με την πόρνη πάλι λέει, σε αντίθεση με αυτήν την παροιμία: Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα· διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, το οποίο προσωρινά μαλακώνει τον φάρυγγά σου· αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι. Αυτά λοιπόν ας ακούμε, και όχι εκείνα.

Εδώ με τον όρο «οδό» εννοεί τον βίο, επειδή η πλατιά οδός φαίνεται στους απατημένους ως η γλυκύτητα του κόσμου. Τι όμως είναι πιο άθλιο από αυτήν για τους εχέφρονες; Διότι η μεν θεωρούμενη στενή οδός οδηγεί στους ουρανούς, ενώ αυτή που φαίνεται πλατιά κατεβάζει στον άδη εκείνους που την ακολουθούν. Μην νομίσεις, λοιπόν, αγαπητέ, ότι η οδός εκείνη είναι πράγματι πλατιά ή αγαθή, επειδή ο Δεσπότης χρησιμοποίησε μια τέτοια λέξη. Διότι, όπως ακριβώς λέει ο Σολομών, μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, μολονότι το λεγόμενο είναι αντίθετο στη φύση· διότι πώς είναι ποτέ δυνατόν να στάξει μέλι από τα χείλη μιας γυναίκας; Όμως ο λόγος της Γραφής ονόμασε «μέλι» την φαινομενική γλυκύτητα της απάτης και την πλάνη της μάταιης ηδονής. Έτσι και εδώ, ονομάζει «πλάτος της οδού» τα διάφορα πάθη των ηδονών και κάθε απόλαυση του βίου.

Γι' αυτόν τον λόγο προτρέπει κάποιος λέγοντας: Μην περιεργάζεσαι ξένο κάλλος και μη συναναστρέφεσαι γυναίκα που πορνεύεται. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, το οποίο προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό και από τη χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι.

Διότι τι φαίνεται να είναι ωραιότερο από αυτήν; Και τι πιο ποθητό; Αλλ’ εάν δούμε ότι το πράγμα είναι ψευδαίσθηση και υποκρισία, δεν θα πιαστούμε στα δίχτυα ούτε θα περιπέσουμε στη σκηνοθεσία της· διότι ό,τι έχει ειπωθεί για την πόρνη, αυτό ευλόγως θα μπορούσε κανείς να πει και για τούτην: «Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας»· το ίδιο δεν θα έσφαλλε κανείς λέγοντας και για την κενοδοξία.

Περί του να μην περιφρονεί κανείς την παιδαγωγία του Κυρίου· διότι, όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί. Και, μακάριος ο άνθρωπος που θα βρει τη σοφία. Περί του να μην παρασύρεσαι, αλλά να τηρείς την ορθή βουλή και τη σύνεση, ώστε να υπάρξει ίαση στη σάρκα σου. Περί του να μην αποφεύγεις να ευεργετείς τον ενδεή, όταν το χέρι σου έχει τη δύναμη να βοηθήσει. Και, μην απεργάζεσαι κακά εναντίον του φίλου σου, διότι κάθε παράνομος είναι ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου. Διότι, ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη. Και περί του να ακούει κανείς την παιδαγωγία του πατέρα. Περί του, Υιέ, πρόσεχε τα λόγια μου και με κάθε επαγρύπνηση φύλαγε την καρδιά σου, και ο Κύριος θα κάνει ευθείες τις πορείες σου. Περί του να μη δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα· διότι, δεν βαδίζει στους δρόμους της ζωής, κράτησε μακριά από αυτήν την συναναστροφή σου.

Πρόσεξε μήπως, με την ελπίδα της απολυτρώσεως, αφού συγκεντρώσεις πλήθος κακών, συσσωρεύσεις μεν την αμαρτία, αλλά χάσεις τη συγχώρηση. Ο Θεός δεν εμπαίζεται. Μην εμπορεύεσαι τη χάρη. Μην πεις: «Καλός μεν ο νόμος, αλλά πιο ευχάριστη η αμαρτία». Η ηδονή είναι αγκίστρι του διαβόλου που ελκύει προς την απώλεια· η ηδονή είναι μητέρα της αμαρτίας, και η αμαρτία είναι το κεντρί του θανάτου. Η ηδονή είναι τροφός του αιώνιου σκώληκα, η οποία προς καιρόν τρέφει πλούσια αυτόν που αμαρτάνει, αλλά αργότερα προκαλεί αναδόσεις πιο πικρές και από τη χολή. Τίποτα άλλο δεν διαλαλεί η αναβολή, παρά αυτά: ας βασιλεύσει μέσα μου η αμαρτία, και έπειτα θα βασιλεύσει κάποτε και ο Κύριος. Θα παραδώσω τα μέλη μου ως όπλα αδικίας στην ανομία πρώτα, και έπειτα τα ίδια ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Έτσι και ο Κάιν προσέφερε τις θυσίες του: τα πρώτα για τη δική του απόλαυση, και τα δεύτερα στον Πλάστη και δωρεοδότη Θεό. Όταν είσαι δυνατός στα έργα, αναλώνεις τη νεότητά σου στις αμαρτίες· και όταν αποκάμουν τα σωματικά σου όργανα, τότε τα προσφέρεις στον Θεό, όταν πλέον δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τίποτα, αλλά αναγκαστικά κείτονται αδρανή, επειδή εξαιτίας του μαρασμού του χρόνου έχει παραλύσει η ζωτικότητά τους. Η σωφροσύνη στα γηρατειά δεν είναι σωφροσύνη, αλλά αδυναμία για ακολασία· κανένας νεκρός δεν στεφανώνεται. Κανείς δεν θεωρείται δίκαιος εξαιτίας της αδυναμίας του να πράξει το κακό. Όσο υπάρχει δύναμη, κυριάρχησε πάνω στην αμαρτία με τον λογισμό. Διότι αυτό είναι η αρετή: η απομάκρυνση από το κακό και η πράξη του αγαθού.

Και είπε η Δαλιδά: «Οι αλλόφυλοι έρχονται εναντίον σου, Σαμψών», και εκείνος ξύπνησε από τον ύπνο του και είπε: «Θα βγω όπως και τις προηγούμενες φορές και θα τιναχτώ για να ελευθερωθώ»· και ο ίδιος δεν γνώριζε ότι ο Κύριος είχε απομακρυνθεί από αυτόν. Και τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι, του έβγαλαν τα μάτια και τον κατέβασαν στη Γάζα. Και τον έδεσαν με χάλκινα δεσμά, και άλεθε στον οίκο της φυλακής». «Συνέβη κατά την εποχή των γηρατειών του Σολομώντα, η καρδιά του να μην είναι ολοκληρωτικά στραμμένη στον Κύριο, όπως η καρδιά του Δαβίδ, του πατέρα του. Και οι ξένες γυναίκες εξέτρεψαν την καρδιά του πίσω από τους θεούς τους. Τότε έχτισε ο Σολομών υψηλό βωμό στον Χαμώς, το είδωλο του Μωάβ, και στον βασιλιά των υιών Αμμών, και στην Αστάρτη, το βδέλυγμα των Σιδωνίων· και το ίδιο έκανε για όλες τις ξένες γυναίκες του· και πρόσφεραν θυμίαμα και θυσίαζαν στα είδωλά τους.» «Μην δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα. Διότι στάζει μέλι από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι.» «Η γυναίκα παγιδεύει τις πολύτιμες ψυχές των ανδρών. —Θρόνος ατιμίας είναι η γυναίκα που μισεί τα δίκαια.» «Γιε μου, φύλαξε τις εντολές μου και θα ζήσεις, ώστε να σε προφυλάξουν από την ξένη και πονηρή γυναίκα.»

Γιατί, λοιπόν, με τέτοια μανία προσκολλάσαι και κρατιέσαι από τη δόξα που μαραίνεται και χάνεται σαν τα ανοιξιάτικα άνθη, και από τη βδελυρή και δυσώδη καλοπέραση, και από τα πιο μιαρά πάθη της γαστέρας και όσων βρίσκονται κάτω από αυτήν, τα οποία προσωρινά τέρπουν τις αισθήσεις των ανόητων, αργότερα όμως καθιστούν την απόληξή τους πιο πικρή και από τη χολή, όταν αυτές οι σκιές και τα όνειρα του μάταιου τούτου βίου παρέλθουν, και εγκλειστούν στη διηνεκή οδύνη του άσβεστου και σκοτεινού πυρός οι εραστές τους και οι εργάτες της ανομίας, εκεί όπου ο ακοίμητος σκώληκας τους κατατρώγει ατελεύτητα, και το πυρ τους κατακαίει ακατάπαυστα και άσβεστα στους απέραντους αιώνες; Μαζί με αυτούς, αλίμονο, εάν εγκλειστείς και εσύ και υποφέρεις σκληρά, θα μετανιώσεις πολύ για τις δεινές σου αποφάσεις, θα αναζητήσεις με πόθο τις τωρινές ημέρες και θα θυμηθείς τα λόγια μου· αλλά κανένα όφελος δεν θα υπάρξει από τη μεταμέλεια. Διότι στον άδη δεν υπάρχει εξομολόγηση και μετάνοια· αλλά ο παρών καιρός ορίστηκε ως καιρός εργασίας, ενώ ο μελλοντικός ως καιρός ανταπόδοσης.

Διότι προσωρινά γλυκαίνει και λειαίνει τον φάρυγγα, αργότερα όμως προκαλεί αναδόσεις πιο πικρές και από τη χολή, όπως είπε ο δάσκαλός μου, και γίνεται πιο κοφτερή από δίκοπο μαχαίρι.

Έχω όμως να πω και κάτι άλλο πιο θαυμαστό, και ας μην απιστήσει κανείς (διότι με τη χάρη του Θεού το έμαθα αυτό από πείρα): μπορεί δηλαδή κάποιος, με τη θεία συνέργεια και χάρη, να πείσει τον λογισμό του ότι η γυναίκα που βρίσκεται μπροστά του είναι άγγελος του Θεού, και άρα πρέπει να τρέμω τον θάνατο και να μην την επιθυμώ εμπαθώς, αλλά μάλλον να τη φοβάμαι σαν να εμφανίστηκε άγγελος. Το ότι μπορεί κάποιος με τη βοήθεια του Θεού να πείσει τον λογισμό του για ό,τι θέλει, θα το βεβαιώσω και αυτό πολύ σαφώς: διότι άκουσα κάποιον να μου λέει φιλαλήθως ότι: «Πριν από λίγες ημέρες», είπε, «περίπου την τρίτη ώρα της ημέρας, έτυχε να μεταγγίζω μέλι με την κηρήθρα από ένα δοχείο σε άλλο. Ήταν μάλιστα λευκό και γεμάτο μέλι, ώστε να μπορεί να διεγείρει την όρεξη ως "ωραίο στην όψη και καλό στη βρώση". Και με ελκύει ο λογισμός, πριν να τελέσω τη σύναξη, να πάρω και να φάω ή τουλάχιστον να το γλείψω με τον δείκτη του χεριού, και αποκρίθηκα στον λογισμό: "Αν άραγε βρεθεί μπροστά στα μάτια μας μια όμορφη γυναίκα, θα επιθυμήσουμε κι εκείνην;". "Όχι", λέει ο λογισμός, "άλλο πράγμα το μέλι και άλλο η γυναίκα". Και είπα στον λογισμό: "Πολύ σωστά· διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας και προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγα, και έπειτα κάνει τις συνέπειες πιο πικρές και από χολή"».

Και νύχτα και ημέρα ο φίλος του βασιλιά φροντίζει για τον βασιλιά και κοπιάζει με τις μέριμνες υπέρ αυτού· όχι αποβλέποντας μόνο στο πώς θα κερδίσει κάτι και θα απολαύσει την εξουσία, αλλά στο πώς θα σταθούν ασφαλώς τα πράγματα της βασιλείας. Και θα λυπήσει λίγο, για να χαροποιήσει περισσότερο· και θα μιλήσει με οξύτητα, για να γλυκάνει με τα έργα· χωρίς να υποκύπτει στα θελήματα του βασιλιά, ούτε να κάνει έργο σκιάς, συγκατανεύοντας στα νεύματά του και κινούμενος μαζί με τις κινήσεις του, αλλά όντας αληθινός και ειλικρινής, και κάνοντας δικά του τα συμφέροντα του φίλου από αγάπη. Και βέβαια και ο βασιλιάς δεν θα θεωρήσει τον φίλο βαρύ σωφρονιστή, αλλά γλυκό νουθετητή. Προς τους κόλακες όμως, ως προς εχθρούς, θα πικρανθεί και θα συνοφρυωθεί βαριά. Διότι πράγματι οι υπηρέτες της κολακείας αναμειγνύουν θανάσιμο μελίκρατο· και αγαπούν, αλλά δαγκώνοντας· και θωπεύουν, αλλά κατασπαράζοντας· και στάζουν μέλι, αλλά κάνουν τις αναδόσεις του πιο πικρές από χολή. Σε αυτούς, λοιπόν, δεν θα ανοίξει ούτε τις θύρες των ανακτόρων ούτε τις θύρες των αυτιών του· αλλά θα τους προσπεράσει σαν Σειρήνες, έχοντας φράξει την ακοή του με κερί και σοφούς λόγους.