Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 5:4

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που χτυπήθηκαν από λίθο ή σίδερο και περιποιήθηκαν αμέσως τις πληγές τους θεραπεύονται γρήγορα, ενώ όσοι αδιαφόρησαν καθίστανται δυσίατοι ή και ανίατοι, το ίδιο συμβαίνει και με όσους τραυματίστηκαν από την αμαρτία και δεν μετανόησαν ταχέως. Επειδή, αν και προσωρινά λιπαίνουν τον φάρυγγά τους με το μέλι της πορνείας, αργότερα διαπιστώνουν ότι η πληγή είναι πιο πικρή από τη χολή και η απόφαση του Κριτή πιο κοφτερή από ακονισμένο μαχαίρι. Ποια ωραία πράγματα, λοιπόν, βλέποντας ο οφθαλμός τέρπεται;

Τις υποδοχές εκ μέρους των παρθένων; Τα εγκώμια για την παρθενία; Τις παρθενικές ευλογίες; Τις επιστολές που απευθύνονταν σε εσένα ως παρθένο; Αλλά τώρα, αφού δέχθηκες μια ελαφριά αύρα του εναέριου πνεύματος, αυτού που τώρα ενεργεί στους υιούς της απείθειας, τα απαρνήθηκες όλα εκείνα, και εκείνο το τίμιο και περιζήτητο απόκτημα το αντάλλαξες με μια σύντομη ηδονή, η οποία προς στιγμήν γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα τη βρεις πικρότερη από χολή.

Διότι είναι πανούργος στην κακία· δεν προσφέρει αμέσως τα δηλητήρια, αλλά, αναμειγνύοντας τη χολή με μέλι, δρα απαρατήρητα. Διότι, όπως ακριβώς παγιδεύεται κανείς από τα χείλη μίας πόρνης γυναίκας, με τον ίδιο τρόπο και οι λόγοι του ακόλαστου άνδρα στην αρχή, σαν το μέλι, μαλακώνουν τον φάρυγγα, αλλά η κατάληξή τους είναι πικρότερη από τη χολή και πιο ακονισμένη και φοβερή από δίκοπο μαχαίρι.

Δεν γνωρίζεις τι φρονείς. Αυτά είναι λόγια ανθρώπων που βρίσκονται σε παράκρουση. Τα γλυκερά της λόγια αργότερα θα σου φανούν πικρότερα και από τη χολή· το τρυφερό της βλέμμα σε κατεβάζει στα δεσμά του ταρτάρου· ενώ η αγάπη του αδελφού σού εξασφαλίζει τη βασιλεία των ουρανών. Γιατί προτιμάς την ύπουλη αγάπη της ασπιδοχελώνης από τη γνήσια αγάπη του αδελφού; Γιατί επιδιώκεις αυτό που σε καταστρέφει, απωθώντας αυτό που σε σώζει; Διότι, εάν οι άνδρες της Νινευή, οι οποίοι πίστεψαν στο κήρυγμα του προφήτη, όταν αναστηθούν κατά την κρίση θα κατακρίνουν εκείνους που παράκουσαν τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, οπωσδήποτε λοιπόν και οι σοφοί των Ελλήνων, οι οποίοι άσκησαν τη φιλοσοφία και επέλεξαν τη μισογυνία, θα κατακρίνουν εκείνους που κατέχουν την αληθινή σοφία και όμως περιπλέκονται με άσωτα γυναικάρια· επειδή εκείνοι, για χάρη της γραμματικής γνώσης και της ρητορικής δεινότητας, η οποία είναι μωρία ενώπιον του Θεού, άσκησαν εγκράτεια, μολονότι λάτρευαν άψυχα είδωλα.

Διότι δεν είναι φοβερό το να δέχεσαι πόλεμο και να πολεμάς εναντίον των παθών· αλλά είναι βαρύ να καταπέσεις εξαιτίας της ραθυμίας απέναντι στους εχθρούς. Αντιστάσου, λοιπόν, ενάντια στη φλεγόμενη επιθυμία, για να αποφύγεις τη φλόγα που δεν σβήνει ποτέ. Διότι, εάν μας νικήσουν τα πάθη, δεν απομακρύνονται από εμάς, αλλά μάλλον αποθρασύνονται εναντίον μας. Άκουσε αυτόν που λέει: μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου· ύστερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Πρόσεχε τον εαυτό σου, για να μη στερηθείς τη δόξα του προσώπου του Θεού· διότι είναι γραμμένο: να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους, και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο. Διότι σε Αυτόν πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Γνωρίζετε, αδελφοί, ότι όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ντυθήκατε τον Χριστό. Πώς λοιπόν, ενώ ντυθήκατε τον Χριστό, υπηρετείτε ως δούλοι τον Διάβολο; Δεν γνωρίζετε ότι είμαστε εικόνα και δόξα του Θεού; Πώς λοιπόν, ενώ φέρετε την εικόνα του Θεού, δεν την τιμάτε, αλλά την ατιμάζετε μέσω των ειδωλολατρικών συνηθειών; Ω, από πόσα αγαθά στερούμαστε εξαιτίας αυτών των πραγμάτων! Πήρες εντολή, αδελφέ, από τον Απόστολο να τα κάνεις όλα προς δόξαν Θεού, εσύ όμως με τις ειδωλολατρικές συνήθειες ευφραίνεις τον Διάβολο, ενώ ατιμάζεις τον φιλάνθρωπο Θεό. Προτράπηκες να προσεύχεσαι αδιάλειπτα, εσύ όμως αδιάλειπτα μετεωρίζεσαι· διατάχθηκες να απαρνηθείς τις κοσμικές επιθυμίες, έλαβες παραγγελίες από τον Δεσπότη να μην μετεωρίζεσαι, εσύ όμως δεν προσέχεις σε αυτά, αλλά αποστρέφεις την ακοή σου· αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Διότι τέτοια είναι η φύση της αμαρτίας: ευφραίνει λίγο και κολάζει πολύ· τέρπει πρόσκαιρα και κολάζει αιώνια.

Και τι προσθέτει, λέγοντας: η οποία προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αλλά αργότερα θα τη βρεις πιο πικρή από τη χολή, και πιο ακονισμένη από δίκοπο μαχαίρι. Και σε άλλο σημείο μιλάει για εκείνους που είναι ντυμένοι με ενδύματα προβάτων, ενώ εσωτερικά τυγχάνουν λύκοι άρπαγες και εργάτες της ανομίας. Διότι λέγει ο Απόστολος: και μέσω της ωραιολογίας και της κολακείας εξαπατούν τις καρδιές των ακάκων.

Γι' αυτό, αγαπητέ, φυλάξου από αυτούς, μήπως σε καταφλέξουν με τα μαλακά τους λόγια. Απόφευγε τη συναναστροφή μαζί τους, για να μην πικραθείς από τη χολή και πέσεις πάνω σε δίκοπο μαχαίρι, σύμφωνα με τη συμβουλή του Σολομώντα. Και κάθε άνθρωπος που φροντίζει για τη σωτηρία του πλησίον του, όταν τον δει να γλιστρά και να πέφτει, σπεύδει να τον σηκώσει, ενώ εκείνον που στέκεται όρθιος τον συγκρατεί για να μην πέσει. Αυτοί όμως, ως καταστροφείς, θεωρούν κύριο μέλημά τους να καταβάλουν όσους στέκονται όρθιοι, και όσους έχουν πέσει και κείτονται χάμω τους κατασφάζουν μέσω της απελπισίας. Και αντί να λένε: αγαπητέ, πρόσεχε τον εαυτό σου, τίποτα δεν είναι ανώτερο από τον φόβο του Θεού, τίποτα δεν είναι πιο πολύτιμο από τον ενάρετο βίο. Αμάρτησες, μην προσθέσεις άλλη αμαρτία, αλλά παρακάλεσε τον Θεό και για τις προηγούμενες αμαρτίες σου. Τώρα είμαστε μαζί, και μετά από λίγο χωριζόμαστε ο ένας από τον άλλον. Και εάν βλάψουμε τον πλησίον, πρόκειται στενάζοντας να μας κατηγορεί, λέγοντας: με έβλαψε η συναναστροφή με αυτόν τον άνθρωπο, μακάρι να μην τον είχα γνωρίσει, διότι σκανδάλισε την ψυχή μου. Πόσων κακών έγινε για μένα αιτία η σχέση μαζί του! Εάν όμως ωφελήσουμε τον πλησίον με αγαθά έργα, όταν μας θυμάται θα πει: βοήθησε, Κύριε, αυτόν τον αδελφό, όπως ακριβώς με βοήθησε για το όνομά Σου, και στήριξε την ψυχή μου στον φόβο Σου. Και ενώ επρόκειτο να χαθώ, με διέσωσε μέσω της χάριτός Σου.

Γνωρίζετε, αδελφοί μου, ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, ενδυθήκαμε τον Χριστό. Πώς λοιπόν, αφού απεκδυθήκατε τον Χριστό, γίνεστε δούλοι στον Αντίχριστο; Έχουμε εντολή από τον Απόστολο να προσευχόμαστε αδιαλείπτως και να πράττουμε τα πάντα προς δόξαν Θεού. Εσύ όμως δεν τα βλέπεις αυτά, αλλά αποστρέφεις την ακοή σου και κλείνεις τα μάτια σου· αργότερα όμως θα τα βρεις πιο πικρά από χολή και πιο κοφτερά από δίκοπο μαχαίρι. Το λέω και πάλι: μην πλανάσθε, φιλόχριστοι αδελφοί. Αυτά δεν αρμόζουν σε Χριστιανούς, αλλά στους εθνικούς, σε αυτούς που δεν έχουν Θεό.

Αυτές δε πάλι «ανανεώνουν το κέρασμα στην Τύχη και ετοιμάζουν το τραπέζι στον δαίμονα» και όχι στον Θεό, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και τρέφονται με τροφές ασέβειας, όπως λέει ο θείος λόγος: «και οι γυναίκες ζυμώνουν ζυμάρι, και οι γιοι μαζεύουν ξύλα για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού». Ας αποστομωθούν από τον Ιερεμία τέτοιες γυναίκες, και ας μην αναστατώνουν την οικουμένη. Ας μη λένε: «Τιμούμε τη βασίλισσα του ουρανού». Διότι η Ταφνάς γνωρίζει να τις τιμωρεί, γνωρίζουν οι τόποι των Μαγδούλων να υποδέχονται τα σώματά τους στη σήψη. Μην πείθεσαι, Ισραήλ, σε γυναίκα· ξέφυγε από τη συμβουλή κακής γυναίκας. «Διότι η γυναίκα κυνηγά πολύτιμες ψυχές ανδρών». «Επειδή τα πόδια αυτής οδηγούν αυτούς που συναναστρέφονται μαζί της μετά τον θάνατο στον Άδη». «Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα· διότι μέλι στάζει από τα χείλη πόρνης γυναίκας, η οποία προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι». Μην πείθεσαι σε αυτήν τη φαύλη γυναίκα. Διότι κάθε αίρεση είναι φαύλη γυναίκα, και πολύ περισσότερο η ίδια η αίρεση των γυναικών και αυτού που απάτησε την πρώτη γυναίκα. Ας τιμάται η μητέρα μας η Εύα, ως πλασμένη από τον Θεό, αλλά ας μην εισακούεται, για να μην πείσει τα τέκνα της να φάνε από το ξύλο και να παραβούν την εντολή. Ας μετανοήσει και η ίδια από την κενοφωνία, ας επιστρέψει ντροπιασμένη και ντυμένη με φύλλα συκιάς.

Πρέπει, λοιπόν, να κατανοήσουμε μέσα από τη φιλοσοφική θεώρηση όσων ειπώθηκαν αυτή τη διδασκαλία: ότι στο κέντρο ακριβώς της φυτείας του Θεού βρίσκεται η ζωή, ενώ ο θάνατος είναι από μόνος του αφύτευτος και άρριζος, χωρίς να έχει πουθενά δικό του χώρο, αλλά εμφυτεύεται με τη στέρηση της ζωής, όταν αδρανήσει στους ζώντες η μετοχή στο υπέρτερο αγαθό. Επειδή, λοιπόν, στο μέσο των θείων φυτών βρίσκεται η ζωή, και με την έκπτωση από αυτήν αποκτά υπόσταση η φύση του θανάτου, γι' αυτό και για το θανατηφόρο δέντρο, εκείνος που εξέφρασε φιλοσοφικά μέσω συμβολισμών αυτή τη διδασκαλία, λέει ότι βρίσκεται στο μέσο του παραδείσου, και ανέφερε ότι ο καρπός του έχει δύναμη σύμμικτη από αντίθετα μεταξύ τους στοιχεία· διότι το προσδιόρισε να είναι ταυτόχρονα και καλό και κακό, υπονοώντας, νομίζω, μέσα από αυτό τη φύση της αμαρτίας. Επειδή, δηλαδή, σε όλα όσα διαπράττονται μέσω της κακίας προηγείται πάντοτε κάποια ηδονή και δεν μπορεί να βρεθεί αμαρτία αποχωρισμένη από την ηδονή, τόσο στα πάθη που γεννιούνται από τον θυμό όσο και σε όσα προέρχονται από την επιθυμία, για τον λόγο αυτόν ο καρπός ονομάζεται και καλός, σύμφωνα με τη λανθασμένη κρίση περί του καλού, επειδή φαντάζει τέτοιος σε όσους τοποθετούν το καλό στην ηδονή. Πονηρός όμως αποδεικνύεται έπειτα, λόγω της πικρής επενέργειας της βρώσης του, σύμφωνα με την παροιμιώδη ρήση που λέει ότι από τα χείλη της κακίας στάζει μέλι, το οποίο προσωρινά μεν λιπαίνει τον φάρυγγα, μετέπειτα όμως αποδεικνύεται πιο πικρό και από χολή για εκείνους που γλυκάθηκαν με τόσο ολέθριο τρόπο.

Το δε «διότι μέλι θα στάξει» σημαίνει τούτο: διότι με τα κενά και απατηλά λόγια της, υποσχόμενη μέλι, προσπαθεί να στερήσει τους ανθρώπους ακόμη και από τα μικρά. «Η οποία για λίγο καιρό λιπαίνει τον φάρυγγά σου». Αυτή, μιλώντας για την ηδονή της καρδιάς και υποχωρώντας στην επιθυμία της σάρκας, φαίνεται προς στιγμήν να γλυκαίνει τον άνθρωπο. Αλλά «αργότερα», λέει, «το βρίσκει πιο πικρό από τη χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι». Διότι «γίνονται», λέει, «τα έσχατα του ανθρώπου εκείνου χειρότερα από τα πρώτα», όταν έρχονται σε κρίση, η οποία είναι σαν κοφτερό μαχαίρι που ερευνά και «τα κρυφά της καρδιάς του». «Διότι τα πόδια της αφροσύνης κατεβάζουν αυτούς που την ακολουθούν μετά τον θάνατο στον άδη». Διότι οι άφρονες και όσοι συμπορεύονται και συμπράττουν με την πλάνη, δεσμευόμενοι από αυτήν, κατεβαίνουν μετά τον θάνατο στον άδη. «Και τα ίχνη της δεν στηρίζονται πουθενά». Διότι η πλάνη δεν είναι εδραιωμένη στην αλήθεια, ούτε μπορεί να βαδίσει σε δρόμους ζωής, αλλά πάντοτε περιπλανάται και κλονίζεται από πολλούς ανέμους. «Κράτησε τον δρόμο σου μακριά από αυτήν». Μην συναναστρέφεσαι με τα δόγματα της αιρέσεως. «Μήτε να πλησιάσεις στις θύρες των οίκων της». Δηλαδή στην ποικιλία των θεσμών και δοξασιών που έχει επινοήσει για τον εαυτό της. «Για να μην παραδώσεις σε άλλους τη ζωή σου». Σε εκείνους που φρονούν την αλήθεια και επιθυμούν να κληρονομήσουν την αιώνια ζωή. «Και μετανιώσεις στο τέλος, όταν θα έχουν κατατριβεί οι σάρκες του σώματός σου».

Αργότερα, όμως, θα το βρεις πικρότερο της χολής. [cod. f. 25 a.] Διότι τα έσχατα του ανθρώπου εκείνου γίνονται χειρότερα από τα πρώτα, καθώς φθάνουν στην κρίση, η οποία είναι σαν οξεία μάχαιρα που εξερευνά και τα κρυπτά της καρδίας του.

Προσωρινά, λέγει, γλυκαίνει τον λάρυγγα, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι. Αυτό, λοιπόν, συμβαίνει και με εκείνους που δανείζονται· διότι, όταν αυτός που έχει ανάγκη λαμβάνει τα χρήματα, λαμβάνει μια μικρή και πρόσκαιρη παρηγοριά· αργότερα, όμως, όταν οι τόκοι αυξάνονται και το φορτίο γίνεται μεγαλύτερο από τις δυνάμεις του, θα δει ότι εκείνο το γλυκό που του λίπανε τον λάρυγγα γίνεται πιο πικρό από τη χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι, καθώς αναγκάζεται ξαφνικά να αποχωριστεί ολόκληρη την πατρική του περιουσία.

Καρπός δέντρου. Τα ξυλοκέρατα παρομοιάζονται με την αμαρτία· διότι, όπως ακριβώς τα ξυλοκέρατα κατά την αρχή της γεύσης γλυκαίνουν, μετά όμως από τη γεύση τραχύνουν τον φάρυγγα, έτσι και η αμαρτία, στην μεν αρχή της γεύσης είναι γλυκιά, μετά δε τη γεύση είναι τραχιά. Και αυτό είναι εκείνο που λέγεται από τον σοφό Σολομώντα: Μην δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου, ύστερα όμως αποδεικνύεται πιο πικρή από χολή, και πιο κοφτερή από δίκοπο μαχαίρι.

Ω της προφανούς αναισχυντίας! Δικαίως η σοφία βοά: Μη δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα· διότι στάζει μέλι από τα χείλη της, το οποίο πρόσκαιρα λιπαίνει τον φάρυγγά σου, ύστερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Εάν δε έχει μάθει και γράμματα, διπλό είναι το είδος της νόσου και της κακίας.

Σε μια τέτοια συκιά ανέβηκε ο Ζακχαίος για να δει τον Ιησού· στον οποίο Εκείνος είπε: «Κατέβα γρήγορα». [Εκεί ο όφις τυλίγεται σε σπείρες, εκεί φώλιασε, εκεί έχει κρυφτεί. Κατέβα γρήγορα.] Εύστοχα δε ο ευαγγελιστής αναφέρθηκε σε συκομορέα στην περίπτωση του Ζακχαίου, για να υποδηλώσει ότι η πλατιά και ευρύχωρη οδός είναι συνυφασμένη με τη μωρία, από την οποία γεννιέται ο χείριστος όλεθρος. Ήλθε στη συκιά ο Κύριος. Αυτή η συκιά αποτελούσε εικόνα της πλατιάς και ευρύχωρης οδού· διότι το φυτό της συκιάς είναι πλατύφυλλο, και η αμαρτία προκαλεί κνησμό, οδηγώντας στην απώλεια μέσα από την πλατιά και ευρύχωρη οδό. Γλυκύτατος είναι ο καρπός της συκιάς· γλυκιά είναι η ηδονή, κατακρημνίζοντας στο ολίσθημα της αμαρτίας όσους την πλησιάζουν. Απόφευγε τη γεύση της, αγαπητέ· διότι είναι γλυκιά κατά τη γεύση, αλλά πικρή μετά την πράξη. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, και προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγα· ύστερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι. Πόρνη είναι η ηδονή, γλυκά σου μιλάει στην αρχή, εισάγοντας κρυφά μέσα στην ομιλία της την πίκρα του θανάτου.

Εάν όμως αυτό σου φαίνεται αίνιγμα, άκουσε και το ακόμη χειρότερο και πιο δυσεξήγητο από αυτό: ότι δεν στερούνται την απόλαυση των υπαρχόντων τους μόνο κατά τούτο, επειδή δηλαδή δεν τολμούν να τα χρησιμοποιήσουν όπως θέλουν, αλλά και επειδή ποτέ δεν τα χορταίνουν, παρά βρίσκονται σε μια διαρκή δίψα. Τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από αυτό; Όμως ο δίκαιος δεν είναι τέτοιος, αλλά έχει απαλλαγεί και από τον τρόμο και από το μίσος, και από τον φόβο και από αυτήν την αθεράπευτη δίψα. Και όπως όλοι καταριούνται εκείνον, έτσι όλοι εύχονται τα βέλτιστα για τούτον· και όπως εκείνος δεν έχει αποκτήσει κανέναν φίλο, έτσι και αυτός δεν έχει κανέναν εχθρό. Τι λοιπόν, εφόσον αυτά είναι κατά κοινή ομολογία αποδεκτά, θα μπορούσε να είναι πιο δυσάρεστο από την κακία ή πιο γλυκό από την αρετή; Μάλλον δε, ακόμη κι αν πούμε αναρίθμητα λόγια, κανείς δεν θα μπορέσει να παραστήσει με τον λόγο ούτε τη λύπη της πρώτης ούτε την απόλαυση της δεύτερης, μέχρι να την απολαύσουμε εμείς οι ίδιοι. Διότι τότε θα διαπιστώσουμε ότι η κακία είναι πιο πικρή και από τη χολή, όταν γευθούμε το μέλι της αρετής. Βεβαίως και τώρα η κακία είναι δυσάρεστη, φορτική και επαχθής, και ως προς αυτό ούτε οι ίδιοι που την υπηρετούν δεν θα φέρουν αντίρρηση. Όταν όμως απομακρυνθούμε από αυτήν, τότε αντιλαμβανόμαστε με μεγαλύτερη ακρίβεια τα πικρά της προστάγματα. Αν πάλι οι πολλοί προστρέχουν σε αυτήν, δεν είναι καθόλου παράξενο· επειδή και τα παιδιά πολλές φορές, επιλέγοντας τα λιγότερο ευχάριστα, περιφρονούν εκείνα που προσφέρουν μεγαλύτερη χαρά· και οι ασθενείς, για χάρη μιας πρόσκαιρης ικανοποίησης, έχασαν τη διαρκή και πιο ασφαλή ευφροσύνη.

Ένας νέος όμως, που αρχίζει να ασελγεί και να αποκτά πείρα των πορνικών ηθών, την πρώτη και τη δεύτερη βραδιά θα επαινέσει τη γυναίκα του· μετά από αυτά όμως, γρήγορα θα ολισθήσει προς εκείνη την ασέλγεια, προς το άμετρο και άτακτο γέλιο, αναζητώντας λόγια γεμάτα χυδαιότητα, προκλητικές στάσεις του σώματος και κάθε άλλη ασχημοσύνη, την οποία δεν μας επιτρέπεται ούτε να αναφέρουμε. Αυτά όμως η αξιοπρεπής σύζυγος δεν ανέχεται να του τα παρέχει, ούτε να ρυπαίνει τον εαυτό της. Διότι δόθηκε στον άνδρα για την κοινωνία του βίου και την τεκνοποιία, και όχι για ασχημοσύνη και γέλια· για να φροντίζει το σπίτι και να καθοδηγεί και τον ίδιο στο να είναι σεμνός, και όχι για να του παρέχει προσάναμμα πορνείας. Αλλά μήπως σου φαίνονται ευχάριστα τα καμώματα της πόρνης; Το γνωρίζω και εγώ· διότι και η Γραφή αυτό αναφέρει: «Μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας». Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο τα κάνω όλα αυτά, ώστε να μη γευτείς καθόλου εκείνο το μέλι· διότι αμέσως μετατρέπεται σε χολή. Και αυτό ακριβώς λέει και πάλι η Γραφή: «Αυτή προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα την βρεις πιο πικρή από χολή, και πιο κοφτερή από δίκοπο μαχαίρι».

Γι' αυτό ακριβώς τα έλεγε όλα αυτά ο Παύλος: Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα· ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια, και ομοίως η γυναίκα στον άνδρα. Μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Δηλητήριο έχει το φιλί της πόρνης, δηλητήριο λανθάνον και εγκεκρυμμένο.

Και σχετικά με την πόρνη πάλι λέει, σε αντίθεση με αυτήν την παροιμία: Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα· διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, το οποίο προσωρινά μαλακώνει τον φάρυγγά σου· αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι. Αυτά λοιπόν ας ακούμε, και όχι εκείνα.

Γι' αυτόν τον λόγο προτρέπει κάποιος λέγοντας: Μην περιεργάζεσαι ξένο κάλλος και μη συναναστρέφεσαι γυναίκα που πορνεύεται. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, το οποίο προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό και από τη χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι.

Πρόσεξε μήπως, με την ελπίδα της απολυτρώσεως, αφού συγκεντρώσεις πλήθος κακών, συσσωρεύσεις μεν την αμαρτία, αλλά χάσεις τη συγχώρηση. Ο Θεός δεν εμπαίζεται. Μην εμπορεύεσαι τη χάρη. Μην πεις: «Καλός μεν ο νόμος, αλλά πιο ευχάριστη η αμαρτία». Η ηδονή είναι αγκίστρι του διαβόλου που ελκύει προς την απώλεια· η ηδονή είναι μητέρα της αμαρτίας, και η αμαρτία είναι το κεντρί του θανάτου. Η ηδονή είναι τροφός του αιώνιου σκώληκα, η οποία προς καιρόν τρέφει πλούσια αυτόν που αμαρτάνει, αλλά αργότερα προκαλεί αναδόσεις πιο πικρές και από τη χολή. Τίποτα άλλο δεν διαλαλεί η αναβολή, παρά αυτά: ας βασιλεύσει μέσα μου η αμαρτία, και έπειτα θα βασιλεύσει κάποτε και ο Κύριος. Θα παραδώσω τα μέλη μου ως όπλα αδικίας στην ανομία πρώτα, και έπειτα τα ίδια ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Έτσι και ο Κάιν προσέφερε τις θυσίες του: τα πρώτα για τη δική του απόλαυση, και τα δεύτερα στον Πλάστη και δωρεοδότη Θεό. Όταν είσαι δυνατός στα έργα, αναλώνεις τη νεότητά σου στις αμαρτίες· και όταν αποκάμουν τα σωματικά σου όργανα, τότε τα προσφέρεις στον Θεό, όταν πλέον δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τίποτα, αλλά αναγκαστικά κείτονται αδρανή, επειδή εξαιτίας του μαρασμού του χρόνου έχει παραλύσει η ζωτικότητά τους. Η σωφροσύνη στα γηρατειά δεν είναι σωφροσύνη, αλλά αδυναμία για ακολασία· κανένας νεκρός δεν στεφανώνεται. Κανείς δεν θεωρείται δίκαιος εξαιτίας της αδυναμίας του να πράξει το κακό. Όσο υπάρχει δύναμη, κυριάρχησε πάνω στην αμαρτία με τον λογισμό. Διότι αυτό είναι η αρετή: η απομάκρυνση από το κακό και η πράξη του αγαθού.

Και είπε η Δαλιδά: «Οι αλλόφυλοι έρχονται εναντίον σου, Σαμψών», και εκείνος ξύπνησε από τον ύπνο του και είπε: «Θα βγω όπως και τις προηγούμενες φορές και θα τιναχτώ για να ελευθερωθώ»· και ο ίδιος δεν γνώριζε ότι ο Κύριος είχε απομακρυνθεί από αυτόν. Και τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι, του έβγαλαν τα μάτια και τον κατέβασαν στη Γάζα. Και τον έδεσαν με χάλκινα δεσμά, και άλεθε στον οίκο της φυλακής». «Συνέβη κατά την εποχή των γηρατειών του Σολομώντα, η καρδιά του να μην είναι ολοκληρωτικά στραμμένη στον Κύριο, όπως η καρδιά του Δαβίδ, του πατέρα του. Και οι ξένες γυναίκες εξέτρεψαν την καρδιά του πίσω από τους θεούς τους. Τότε έχτισε ο Σολομών υψηλό βωμό στον Χαμώς, το είδωλο του Μωάβ, και στον βασιλιά των υιών Αμμών, και στην Αστάρτη, το βδέλυγμα των Σιδωνίων· και το ίδιο έκανε για όλες τις ξένες γυναίκες του· και πρόσφεραν θυμίαμα και θυσίαζαν στα είδωλά τους.» «Μην δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα. Διότι στάζει μέλι από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι.» «Η γυναίκα παγιδεύει τις πολύτιμες ψυχές των ανδρών. —Θρόνος ατιμίας είναι η γυναίκα που μισεί τα δίκαια.» «Γιε μου, φύλαξε τις εντολές μου και θα ζήσεις, ώστε να σε προφυλάξουν από την ξένη και πονηρή γυναίκα.»

Γιατί, λοιπόν, με τέτοια μανία προσκολλάσαι και κρατιέσαι από τη δόξα που μαραίνεται και χάνεται σαν τα ανοιξιάτικα άνθη, και από τη βδελυρή και δυσώδη καλοπέραση, και από τα πιο μιαρά πάθη της γαστέρας και όσων βρίσκονται κάτω από αυτήν, τα οποία προσωρινά τέρπουν τις αισθήσεις των ανόητων, αργότερα όμως καθιστούν την απόληξή τους πιο πικρή και από τη χολή, όταν αυτές οι σκιές και τα όνειρα του μάταιου τούτου βίου παρέλθουν, και εγκλειστούν στη διηνεκή οδύνη του άσβεστου και σκοτεινού πυρός οι εραστές τους και οι εργάτες της ανομίας, εκεί όπου ο ακοίμητος σκώληκας τους κατατρώγει ατελεύτητα, και το πυρ τους κατακαίει ακατάπαυστα και άσβεστα στους απέραντους αιώνες; Μαζί με αυτούς, αλίμονο, εάν εγκλειστείς και εσύ και υποφέρεις σκληρά, θα μετανιώσεις πολύ για τις δεινές σου αποφάσεις, θα αναζητήσεις με πόθο τις τωρινές ημέρες και θα θυμηθείς τα λόγια μου· αλλά κανένα όφελος δεν θα υπάρξει από τη μεταμέλεια. Διότι στον άδη δεν υπάρχει εξομολόγηση και μετάνοια· αλλά ο παρών καιρός ορίστηκε ως καιρός εργασίας, ενώ ο μελλοντικός ως καιρός ανταπόδοσης.

Διότι προσωρινά γλυκαίνει και λειαίνει τον φάρυγγα, αργότερα όμως προκαλεί αναδόσεις πιο πικρές και από τη χολή, όπως είπε ο δάσκαλός μου, και γίνεται πιο κοφτερή από δίκοπο μαχαίρι.

Αλίμονο, ποιος αν ακούσει δεν θα αναστενάξει, και ποιος αν κατανοήσει δεν θα φρίξει; Ντρόπιασες τον μοναχικό βίο, φόβισες αυτούς που στέκονταν σταθεροί, κλόνισες αυτούς που λύγιζαν, ήπιες ποτήρι ανομίας, παρέσυρες, όσον εξαρτάται από εσένα, τους ομοταγείς σου στο να γευτούν τον θάνατο. Ω, και πάλι λέω, τι έπαθες, ελεεινέ; Πώς εσύ, ο εωσφόρος, σκοτείνιασες; Πώς εσύ, το χρήσιμο σκεύος, συντρίφτηκες; Δεν ντρέπεσαι έστω το όνομά σου, ότι, ενώ ονομάζεσαι Ευάρεστος, αναδείχθηκες Δυσάρεστος; Δεν ήρθες πέρυσι σε εμένα, καθώς και στον κύριο τον αρχιεπίσκοπο, απόλυτα υγιής, εύθυμος, πρόθυμος, όντας μάλιστα παρηγορητής και ανορθωτής κάποιου άλλου αδελφού σου; Πώς ξαφνικά ξέπεσες; Πώς τυφλώθηκες; Πώς λησμόνησες και τον Θεό και εμάς και τους προηγούμενους ασκητικούς σου κόπους και ιδρώτες; Διότι ήσουν από τους χρήσιμους, και από αυτούς που είχαν ταχθεί στις ανώτερες διακονίες. Και έπειτα τι; Μια μικρή προσβολή του εχθρού, μια επιθυμία που φαινομενικά είχε γλυκύτητα, αλλά ήταν τυλιγμένη σε δίκοπο μαχαίρι, από την πικρία της οποίας τίποτα δεν είναι πιο χολώδες, σε άρπαξε και σε κατέβασε σαν από τον ουρανό της υψηλής σου πολιτείας, και σε αναδεικνύει σαν τραυματία, που κοιμάται μέσα σε τάφο. Διότι τι άλλο είναι το να βρίσκεται κανείς στην αμαρτία, παρά στη φθορά;

Ας απέχουμε λοιπόν, παρακαλώ, από την ακηδία, τη ραθυμία, την οκνηρία, τον φθόνο, την έριδα, την κακοήθεια, την αυταρέσκεια, την ιδιορρυθμία. Και βέβαια ας απέχουμε από την ολέθρια επιθυμία, διότι ακόμη και όταν νηστεύουμε μας επιτίθεται το πολύμορφο φίδι. Ας ακούμε αυτόν που λέει: Ωραίος ήταν στην όψη και καλός στη βρώση ο καρπός που με θανάτωσε. Και πρόσεξε ότι τον είπε ωραίο στην όψη, όχι στη φύση. Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος πιάσει ένα ρόδι στολισμένο με κόκκινο φλοιό θα βρει μέσα του σαπίλα, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και η ηδονή, ενώ υποκρίνεται αμύθητη γλυκύτητα, όταν δοκιμαστεί, αποδεικνύεται πιο πικρή από τη χολή, και κατατρώει την αιχμαλωτισμένη ψυχή χειρότερα και από ακονισμένο δίκοπο μαχαίρι. Αυτό ακριβώς έπαθε και ο προπάτοράς μας Αδάμ, όταν δελεάστηκε από το φίδι. Διότι, επειδή άγγιξε την απαγορευμένη βρώση, βρήκε αντί για ζωή τον θάνατο. Αυτό έπαθαν και όλοι όσοι από τότε και μέχρι σήμερα εξαπατώνται με παρόμοιο τρόπο από τον δράκοντα.

Και νύχτα και ημέρα ο φίλος του βασιλιά φροντίζει για τον βασιλιά και κοπιάζει με τις μέριμνες υπέρ αυτού· όχι αποβλέποντας μόνο στο πώς θα κερδίσει κάτι και θα απολαύσει την εξουσία, αλλά στο πώς θα σταθούν ασφαλώς τα πράγματα της βασιλείας. Και θα λυπήσει λίγο, για να χαροποιήσει περισσότερο· και θα μιλήσει με οξύτητα, για να γλυκάνει με τα έργα· χωρίς να υποκύπτει στα θελήματα του βασιλιά, ούτε να κάνει έργο σκιάς, συγκατανεύοντας στα νεύματά του και κινούμενος μαζί με τις κινήσεις του, αλλά όντας αληθινός και ειλικρινής, και κάνοντας δικά του τα συμφέροντα του φίλου από αγάπη. Και βέβαια και ο βασιλιάς δεν θα θεωρήσει τον φίλο βαρύ σωφρονιστή, αλλά γλυκό νουθετητή. Προς τους κόλακες όμως, ως προς εχθρούς, θα πικρανθεί και θα συνοφρυωθεί βαριά. Διότι πράγματι οι υπηρέτες της κολακείας αναμειγνύουν θανάσιμο μελίκρατο· και αγαπούν, αλλά δαγκώνοντας· και θωπεύουν, αλλά κατασπαράζοντας· και στάζουν μέλι, αλλά κάνουν τις αναδόσεις του πιο πικρές από χολή. Σε αυτούς, λοιπόν, δεν θα ανοίξει ούτε τις θύρες των ανακτόρων ούτε τις θύρες των αυτιών του· αλλά θα τους προσπεράσει σαν Σειρήνες, έχοντας φράξει την ακοή του με κερί και σοφούς λόγους.