Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 6:11

Ποιο είναι λοιπόν το όφελος από τη σημερινή αναβολή; Διότι η φτώχεια θα σε προφθάσει πάλι σαν καλός δρομέας, και η ίδια ανάγκη θα είναι παρούσα επαυξημένη. Διότι το δάνειο δεν παρέχει πλήρη απαλλαγή, αλλά μια μικρή αναβολή του αδιεξόδου. Ας υπομείνουμε σήμερα τις δυσχέρειες της ένδειας και ας μην τις μεταθέτουμε για το αύριο. Εάν δεν δανειστείς, θα είσαι εξίσου φτωχός και σήμερα και στο εξής· εάν όμως δανειστείς, θα καταπονηθείς σκληρότερα, εφόσον ο τόκος θα έχει επιτείνει τη φτώχεια. Και τώρα μεν κανείς δεν σε κατηγορεί επειδή είσαι φτωχός, διότι το κακό είναι ακούσιο· εάν όμως γίνεις υπόχρεος σε τόκους, δεν υπάρχει κανείς που δεν θα κατακρίνει την απερισκεψία σου.

Ο δε δειλός και άνανδρος, κυριευμένος από την οκνηρή αρρώστια της αδράνειας, ανατριχιάζει και μόνο στο άκουσμα ότι πρέπει να πλουτίσει κοπιάζοντας. Γι' αυτό και ο Σοφός κάπου απευθύνεται σε αυτούς με τα εξής λόγια: «Έως πότε», λέει, «οκνηρέ, θα μένεις ξαπλωμένος; Λίγο κοιμάσαι, λίγο κάθεσαι, λίγο νυστάζεις, λίγο σταυρώνεις τα χέρια στο στήθος. Έπειτα έρχεται σε σένα σαν κακός οδοιπόρος η φτώχεια, και η στέρηση σαν γρήγορος δρομέας.» Ας αποφύγουμε, λοιπόν, τις βλάβες που προέρχονται από την οκνηρία, ας αποποιηθούμε τη φτώχεια των αρετών· και ας αποκρούσουμε τη φτώχεια στα καλά έργα ως την πιο αισχρή από όλες τις αρρώστιες. «Ας φανούμε γενναίοι, και ας κραταιωθεί η καρδιά μας», όπως είναι γεγραμμένο. Διότι για μια τέτοια αρετή μας έδινε και ο ίδιος τα παραγγέλματα, όταν έλεγε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν ακολουθεί πίσω μου, δεν είναι άξιός μου.» Νομίζω δε ότι πρέπει, ή μάλλον υποστηρίζω ότι αναμφισβήτητα ισχύει, πως αυτός που θέλει να ακολουθήσει τον Χριστό πρέπει να είναι ανώτερος από κάθε δειλία· και το να περιφρονεί κανείς κάθε φόβο ισοδυναμεί σχεδόν με το να σηκώνει στους ώμους του τον δικό του σταυρό.

Άκουσε δε τι λέει ο Παροιμιαστής: «Έως πότε, οκνηρέ, θα κοιμάσαι; Και πότε θα εγερθείς από τον ύπνο; Λίγο μεν κοιμάσαι, λίγο δε νυστάζεις, λίγο δε σταυρώνεις τα χέρια στο στήθος· έπειτα έρχεται σε σένα η φτώχεια σαν κακός οδηγός.» Τον παρακινεί δε και με άλλον τρόπο στην επιθυμία της αρετής, λαμβάνοντας ως παράδειγμα τα μικρά και ευτελή ζωύφια. «Πήγαινε, λέει, στο μυρμήγκι, οκνηρέ. Δες τους δρόμους του, ζήλεψέ το και γίνε σοφότερος από αυτό. Διότι εκείνο, αν και δεν έχει δικό του χωράφι, ούτε βρίσκεται υπό την εξουσία κάποιου κυρίου, ούτε έχει κάποιον να το εξαναγκάζει, ετοιμάζει την τροφή του το καλοκαίρι και συγκεντρώνει άφθονη προμήθεια κατά τον θερισμό.» Ή πήγαινε στη μέλισσα και μάθε πόσο εργατική είναι, και πόσο σεμνή κάνει την εργασία της.

«Περιμένω τα Φώτα· το Πάσχα μού είναι πολυτιμότερο· θα περιμένω την Πεντηκοστή· είναι προτιμότερο να φωτιστώ μαζί με τον Χριστό, να αναστηθώ μαζί με τον Χριστό την αναστάσιμη ημέρα, να τιμήσω τη φανέρωση του Πνεύματος». Και έπειτα, τι; Θα έρθει το τέλος ξαφνικά, σε ημέρα που δεν περιμένεις και σε ώρα που δεν γνωρίζεις. Έπειτα, παρουσιάζεται σε εσένα, σαν κακός οδοιπόρος, η στέρηση της χάριτος, και θα λιμοκτονήσεις μέσα σε τόσο μεγάλο πλούτο αγαθότητας· ενώ θα έπρεπε με την αντίθετη στάση να καρπώνεσαι τα αντίθετα, δηλαδή με την εργατικότητα τη σοδειά, και με την πηγή τη δροσιά, όπως ακριβώς το πολυδιψασμένο ελάφι, που προστρέχει με βιασύνη στις πηγές και σβήνει τον κόπο της διαδρομής με το νερό. Και όχι να πάθεις εκείνο του Ισμαήλ, να ξεραίνεσαι από την έλλειψη νερού· ή εκείνο του μύθου, να βασανίζεσαι από τη δίψα μέσα στη μέση της πηγής. Είναι φοβερό να περάσει η πανήγυρις και εσύ τότε να αναζητάς τα εμπορεύματα.

Έρχεται σε σένα η πενία σαν κακός οδοιπόρος, και η ένδεια σαν καλός δρομέας. [cod. f. 31. b.] Τίποτα δεν είναι πιο δυσβάσταχτο από την εκούσια [μήπως ακούσια;] πενία, η οποία ταχύτατα καταφθάνει στον οκνηρό, νικώντας στην ταχύτητα τους ικανούς δρομείς· αυτά λοιπόν είναι η πενία και η ένδεια: η μεν πενία είναι στέρηση της γνώσεως, η δε ένδεια έλλειψη των αρετών. —Δες την τελειότητα της εργασίας· δεν διδάσκεσαι από τα άλογα ζώα; Μάθε από την πείρα των πραγμάτων· να απεύχεσαι να αποδειχθείς πιο άλογος από τα άλογα ζώα.

Σχετικά με το: «Πίνε νερό από τα δικά σου αγγεία» και «Η πηγή του νερού σου ας είναι για σένα ευχάριστη». Διότι, ζώντας σύμφωνα με τη σοφία αυτής, θα μακροημερεύσεις. Πήγαινε στο μυρμήγκι, ω οκνηρέ νέε, και γίνε σοφότερος, διότι συγκεντρώνει πολλή τροφή κατά τον θερισμό. Σχετικά με εκείνον που πηγαίνει στη μέλισσα: «Και μάθε πόσο εργατική είναι». Σχετικά με το: «Έως πότε, οκνηρέ, θα ξαπλώνεις; Λίγο κοιμάσαι, λίγο κάθεσαι. Γι’ αυτό έρχεται ξαφνικά η καταστροφή σου». Σχετικά με την τήρηση των νόμων του πατέρα: «Διότι οι εντολές είναι λύχνος και φως και οδός ζωής». Σχετικά με το: «Μπορεί να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του, και τα ενδύματά του να μην κατακαούν; Ή θα περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, και δεν θα κατακάψει αυτός τα πόδια του;»

Δεν πρέπει να αφήνουμε ανεξέλεγκτα τα αυτιά μας έκθετα σε όλους όσοι μιλούν και γράφουν. Τίποτα δεν είναι ταχύτερο από τη φήμη. ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί των φιλόπονων και των επιμελών· και ότι πρέπει να μοχθεί κανείς, διότι αυτό έχει ωφέλεια. «Με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως τον άρτο σου.» «Από τη μέριμνα και τη φροντίδα θα σου φανερωθεί ειρήνη.» «Θα εξέλθει ο άνθρωπος για το έργο του», και τα λοιπά. «Τους κόπους των καρπών σου θα φας· μακάριος είσαι, και καλό θα σου συμβεί.» «Άνοιξε τους οφθαλμούς σου, και θα χορτάσεις άρτους.» «Εάν είσαι άοκνος, ο θερισμός σου θα έρθει σαν πηγή, και η φτώχεια θα απομακρυνθεί από κοντά σου σαν καλός δρομέας.» «Όποιος φυτέψει συκιά, θα φάει από τον καρπό της.» «Τα χέρια των ανδρείων πλουτίζουν. Εκείνος που συνάγει για τον εαυτό του με ευσέβεια, θα πληθυνθεί.» «Τους πήχεις της απλώνει σε πράγματα ωφέλιμα, και τα χέρια της τα απλώνει στο αδράχτι.» Και πάλι: «Στήριξε τους βραχίονές της στην εργασία, και γεύτηκε ότι είναι καλό το να εργάζεται.» «Εργάζεστε το έργο σας πριν από τον καιρό του, και Εκείνος θα σας δώσει τον μισθό σας στον καιρό του.» «Καλύτερος είναι αυτός που εργάζεται στα πάντα, παρά αυτός που καυχάται και στερείται άρτου.» «Σε όλα τα έργα σου να δραστηριοποιείσαι, και να μην αδρανείς.» «Άνθρωπος που επρόκειτο να αποδημήσει κάλεσε τους δικούς του δούλους, και τους παρέδωσε τα υπάρχοντά του· και στον έναν μεν έδωσε πέντε τάλαντα», και τα λοιπά. «Εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ότι στις ανάγκες μου, και σε όσους ήταν μαζί μου, υπηρέτησαν αυτά εδώ τα χέρια.»