Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 6:2

'και άγγελος': Διότι Άγγελος της μεγάλης βουλής είναι ο Χριστός, ο οποίος τους συνθλίβει, δηλαδή ο λόγος τον οποίο ελάλησε ο Χριστός, και θα τους καταδιώξει το σκοτάδι. 'ας γίνει': Διότι δεν στάθηκαν σταθεροί οι διαλογισμοί τους στις οδούς τους, αλλά σε όλες τις οδούς τους υπήρξε το διπλό 'ουαί', όπως έχει γραφεί. 'και άγγελος': Όταν έπεσαν τα σώματά τους στην έρημο· διότι τους καταδίωκε η ρομφαία, η νοητή. 'όταν χωρίς αιτία': Εννοεί τον τάφο, στον οποίο, όπως νόμιζαν, επρόκειτο να φθαρεί η σάρκα του Κυρίου. Αυτός όμως δεν φθάρηκε, επειδή διακρατείτο από τη θεότητα, ενώ για εκείνους έγινε ισχυρή παγίδα και τους διέφθειρε. 'μάταια ονείδισαν': Λέγοντας: 'αν ο άνθρωπος αυτός προερχόταν από τον Θεό, δεν θα κατέλυε το σάββατο'. Λέει δε 'μάταια', επειδή δεν υπήρχε καμία αιτία ενοχής σε αυτόν. 'ας έλθει': Εννοεί τον σταυρό· διότι σε αυτόν συνετρίβησαν, και οι ίδιοι αγνοούσαν ότι εναντίον του εαυτού τους κατασκεύασαν τον σταυρό. 'και η παγίδα': Ο δεσποτικός τάφος, στον οποίο νόμιζαν ότι θα έκρυβαν τον Σωτήρα ως νεκρό· σε αυτόν συνελήφθησαν (επομένως πιάστηκαν) σαν σε παγίδα. 'και στην παγίδα': Διότι παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· καθώς, θέλοντας να παγιδεύσουν τον Κύριο με δόλο (με λόγο), παγιδεύτηκαν οι ίδιοι (αντιπαγιδεύτηκαν). 'η δε ψυχή': Η ψυχή της ανθρώπινης φύσης του Κυρίου μέσα στη θεότητα. 'θα ευφρανθεί': Ο Πατέρας για τη σωτηρία του Υιού, την οποία επετέλεσε. 'όλα τα οστά': Όλοι οι πιστοί που δοξάζουν τον Θεό για όσα έπραξε. Διότι οστά του Θεού είναι ο άνθρωπος τον οποίο προσέλαβε.

Ας απομακρύνουμε, λοιπόν, τους εαυτούς μας από τα αμαρτήματα από νωρίς. Θέλεις να σωφρονείς; Μην αποφεύγεις μόνο τη μοιχεία, αλλά και το ακόλαστο βλέμμα. Θέλεις να μένεις μακριά από αισχρά λόγια; Μην αποφεύγεις μόνο τα αισχρά λόγια, αλλά και το άτακτο γέλιο και κάθε επιθυμία. Θέλεις να βρίσκεσαι μακριά από φόνους; Απόφευγε τις λοιδορίες. Θέλεις να απέχεις από τη μέθη; Απόφευγε την τρυφηλότητα και τα πολυτελή τραπέζια, και ξερίζωσε σύρριζα την κακία. Μεγάλη παγίδα είναι η ακολασία της γλώσσας και έχει ανάγκη από ισχυρό χαλινάρι. Γι' αυτό και λέει κάποιος: «Ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη, και αιχμαλωτίζεται από τα λόγια του ίδιου του στόματός του».

Ο σοφός άνθρωπος, ακόμη και όταν σιωπά, τιμά τον Θεό, γνωρίζοντας τον λόγο για τον οποίο σιωπά. Προφύλαξέ με, παρακαλώ, από τον άνθρωπο που έχει ακατάστατη γλώσσα. Διότι το γλίστρημα της γλώσσας είναι χειρότερο από το γλίστρημα των ποδιών. ΤΙΤΛΟΣ ΙΕʹ. — Περί εκείνων που δεν φυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Από κάθε άδικο λόγο να απομακρύνεσαι.» «Από τη μάστιγα της γλώσσας θα σε κρύψει.» «Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους.» «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και τη γλώσσα που μιλά αλαζονικά.» «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού. Ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δολιότητα.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα.» «Ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· και αιχμαλωτίζεται από τα λόγια του ίδιου του του στόματος.» «Εκείνος που δεν βάζει φραγμό στα χείλη του και μιλά διεστραμμένα, θα υποσκελιστεί.» «Ο λυπηρός λόγος εγείρει οργή. Ο δίγλωσσος άνθρωπος αποκαλύπτει τα μυστικά στο συνέδριο. Το στόμα των άφρονων αναγγέλλει κακά.» «Ο διεστραμμένος φέρνει την απώλεια με το ίδιο του το στόμα.» «Ο άνθρωπος με ευμετάβολη γλώσσα θα πέσει σε συμφορές.» «Τα χείλη του άφρονα τον οδηγούν στο κακό, και το θρασύ στόμα του προσκαλεί τον θάνατο. Το στόμα του άφρονα τον συντρίβει, και τα χείλη του γίνονται παγίδα για την ψυχή του.» «Βαθύς λάκκος είναι το στόμα του παράνομου· και εκείνος που έχει μισηθεί από τον Κύριο θα πέσει μέσα σε αυτόν.» «Με πολλά ξύλα φουντώνει η φωτιά· και το στόμα χωρίς φραγμό προκαλεί ακαταστασίες.» «

Αλλά εσύ τουλάχιστον μην παρασυρθείς και ξεπέσεις σε αυτά τα ατοπήματα. Να χρησιμοποιείς όμως αυτήν για τις υμνολογίες προς Εκείνον που σου την έδωσε, για ακριβολογίες περί των δογμάτων (εάν βέβαια έχεις το χάρισμα να ερευνάς και αυτά), για τις απαραίτητες υπηρεσίες της ζωής και για τα σεμνά λόγια προς τον πλησίον. Ούτε όμως και σε αυτά πρέπει να ξεπερνάς το μέτρο, ώστε να μην ολισθήσεις στο αίσχος της κολακείας. Διότι το «παν μέτρον άριστον» επικράτησε να γίνει αποδεκτό ως συλλογισμός ακόμη και σε κάποιους από όσους βρίσκονται εκτός των δικών μας ιερών μυστηρίων. Να μην τη χρησιμοποιήσεις για να υβρίσεις τον πλησίον σου ή για καταλαλιά, αλλά, σύμφωνα με την παροιμία, απομάκρυνε από τον εαυτό σου το δόλιο στόμα και κράτησε μακριά σου τα άδικα χείλη. Διότι ο Κύριος γκρεμίζει τα σπίτια των υβριστών, και ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη, και τα ίδια τα χείλη του ανθρώπου γίνονται παγίδα για αυτόν, και πιάνεται από τα λόγια του ίδιου του στόματός του, όταν η χρήση της κίνησής τους δεν διατηρείται σύμφωνα με τη φύση και το θείο πρόσταγμα. Επομένως, μην εξομοιώσεις τον εαυτό σου με αυτούς, ούτε να ακολουθήσεις τα δικά τους μονοπάτια. Διότι κάποιος από τους θεόπνευστους, ο οποίος μάλιστα προορίστηκε να συγκαταλέγεται στους αδελφούς του Κυρίου, λέει ότι η γλώσσα, αν και είναι μικρό μέλος, είναι αυτή που μολύνει ολόκληρο το σώμα και αναφλέγει τον τροχό της ζωής, ενώ στη συνέχεια αναφλέγεται και η ίδια από τη γέεννα. Και αποφαίνεται ότι η κακία της είναι χειρότερη από αυτήν των θηρίων και των ερπετών, όταν ο νους αφήσει αχαλιναγώγητη την ορμή της και εκείνη δεν θέλει να υπακούσει στα δικά του ηνία.

κβʹ. Έλεγε δε και τούτο: Διότι πολλές φορές μετάνιωσα που μίλησα, αλλά ποτέ που σιώπησα. Με αυτά τα λόγια φανέρωσε ο όσιος, ότι πολλές φορές από την πολυλογία, και χωρίς να έχει σκεφτεί για να πει τα κατάλληλα, ο άνθρωπος εκπίπτει και ίσως κατακρημνίζεται σε συμφορές ακόμη και θανατηφόρες και σε προφάσεις. Ο δε άφρων, μην κατανοώντας το, δεν μετανοεί, αλλά μάλλον δείχνοντας αναίδεια κάνει το αντίθετο και αποθρασύνεται στα λόγια από κακεντρεχή διάθεση για φιλονικία. Διότι ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη, και πιάνεται από τα λόγια του ίδιου του του στόματος. Ο συνετός όμως, έχοντας καθαρμένο τον νου του, εάν μιλήσει περισσότερο από το πρέπον, πολλές φορές μετανοεί.

Δεν καταβάλλεις και εσύ το σώμα με την ασιτία, την αποχή από το λούσιμο και με όλα τα είδη της πνευματικής άσκησης, και από εύσαρκο το κάνεις ισχνό, από ανθηρό ωχρό, και από εύρωστο άρρωστο; Θα πούμε λοιπόν ότι εσύ νομοθετείς ενάντια στον Δημιουργό με το να μεταπλάθεις τον εαυτό σου, επειδή, ενώ πλάστηκες από Εκείνον για να είσαι ευεκτικός, εσύ μεταμόρφωσες τον εαυτό σου προς το αντίθετο; Αν όμως εσύ με κατηγορείς για την αφαίρεση των διδύμων, σε κατηγορώ και εγώ για την αφαίρεση των σαρκών, ώστε ή μην κρίνεις, ή έχεις ήδη συγκατακριθεί, και τα χείλη σου έγιναν ισχυρή παγίδα για σένα, και πιάστηκες με τα ίδια σου τα φτερά σαν τον αετό, εσύ που σπεύδεις προς το θείο πτώμα που ανασταίνει πολλούς. Ας τα κατηγορήσει αυτά ένας ειδωλολάτρης, ο οποίος δεν θέτει τίποτα πάνω από τη φύση, αλλά θεωρεί σκοπό της παρούσας ζωής το να ζει σύμφωνα με αυτήν και τους νόμους της· σε σένα όμως, που επέλεξες τη ζωή που υπερβαίνει τη φύση και αυτήν ασκείς και μελετάς και επιτυγχάνεις, το δίκαιο δεν θα επιτρέψει ούτε καν να ανοίξεις τα χείλη σου εναντίον των ευνούχων.