Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 6:23

Γνωρίζω και άλλο φως, με το οποίο αποδιώχθηκε ή διασπάστηκε το αρχέγονο σκοτάδι, το οποίο υπήρξε το πρώτο δημιούργημα της ορατής κτίσης, δηλαδή την κυκλική κίνηση των αστέρων και τον άνωθεν φωτισμό, που καταυγάζει ολόκληρο τον κόσμο. Ϛ΄. Φως ήταν βέβαια και η πρωταρχική εντολή που δόθηκε στον πρωτόπλαστο (επειδή, «Λύχνος είναι η εντολή του νόμου και φως»· και διότι, «Φως είναι τα προστάγματά σου πάνω στη γη»), αν και το φθονερό σκοτάδι, που παρεισέφρησε, δημιούργησε την κακία· φως όμως τυπικό και προσαρμοσμένο στα μέτρα εκείνων που το δέχονταν, ήταν ο γραπτός νόμος, ο οποίος σκιαγραφούσε την αλήθεια και το μυστήριο του μεγάλου φωτός· εφόσον και το πρόσωπο του Μωυσή με αυτό δοξάζεται.

Εκείνος όμως που μισεί, δεν βοηθά. Και πάλι ο Προφήτης αναφωνεί: Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου. Εκείνος όμως που μισεί, δεν διαλύει το σκοτάδι με τον λύχνο, ούτε οδηγεί με το φως αυτόν που έχει πλανηθεί. Και πάλι ο Σολομών: Λύχνος είναι η εντολή του νόμου, και φως, και ζωή, και έλεγχος και παιδεία. Ιδού, δεν είναι μόνο βοήθεια, ούτε μόνο λύχνος, αλλά και φως και ζωή· αυτά όμως δεν είναι έργα εκείνου που μισεί, ούτε εκείνου που θέλει να καταστρέψει, αλλά εκείνου που απλώνει το χέρι και ανορθώνει. Γι' αυτό και ο Παύλος, απευθυνόμενος προς τον Ιουδαίο, και δείχνοντας πόσο μεγάλο κέρδος έφερε ο νόμος, και ότι αποτελεί ανάπαυση και όχι επιβάρυνση της φύσης μας, έλεγε: Δες, εσύ ονομάζεσαι Ιουδαίος και επαναπαύεσαι στον νόμο. Βλέπεις ότι ο Θεός έδωσε τον νόμο όχι για να επιβαρύνει τη φύση μας, αλλά για να την αναπαύσει; Θέλεις να μάθεις ότι την τιμά κιόλας; Βεβαίως και αυτά είναι ικανά να δείξουν την τιμή και την κηδεμονία, όμως θα κάνω φανερό ακριβώς αυτό το πράγμα και από άλλες μαρτυρίες.

Γι' αυτόν τον λόγο δεν καθιστά τον λόγο του ολοκληρωμένο, αλλά, σαν να έλκει κάποια συνεχή σειρά, μεταβαίνει με αυτόν τον τρόπο και πάλι στη νουθεσία των Ιουδαίων και λέει: «Και τώρα εσύ, οίκε του Ιακώβ, ελάτε και ας πορευτούμε στο φως του Κυρίου»· δηλαδή, στις εντολές Του, στον νόμο Του. Διότι «λύχνος είναι η εντολή του νόμου και φως και ζωή και έλεγχος και παιδεία»· και ο Δαβίδ πάλι λέει: «Η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τους οφθαλμούς»· και: «Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος Σου και φως στα μονοπάτια μου». Και παντού θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς ότι ο νόμος ονομάζεται με αυτόν τον τρόπο. Έτσι και ο Παύλος λέει: «Έχεις την πεποίθηση για τον εαυτό σου ότι είσαι οδηγός τυφλών, φως εκείνων που βρίσκονται στο σκοτάδι, παιδαγωγός των αφρόνων». Διότι οι ακτίνες του ηλίου δεν καθοδηγούν τόσο πολύ τα μάτια του σώματός μας, όσο οι εντολές του νόμου καταυγάζουν τα μάτια της ψυχής.

Εύφορη είναι η χώρα της διανοίας σας, δέχεται τους σπόρους και αμέσως αποδίδει τα στάχυα, δεν χρειάζεται καθυστέρηση ούτε χρόνο· όμως φοβάμαι τον εχθρό σας. Έξω από την εκκλησία στέκεται ο διάβολος· διότι σε αυτήν την ιερή μάνδρα δεν τολμά να εισέλθει. Γιατί όπου υπάρχει ποιμένας του Χριστού, λύκος δεν εμφανίζεται, αλλά στέκεται έξω φοβούμενος τον ποιμένα. Εάν εξέλθουμε από εδώ, ας μην παραδώσουμε αμέσως τους εαυτούς μας σε άκαιρες συναναστροφές, ούτε σε ανώφελους λόγους και άχρηστες ενασχολήσεις, αλλά έχοντας στη μνήμη μας τα όσα ειπώθηκαν, ας τρέξουμε στα σπίτια μας, και αφού καθίσει ο καθένας με τη γυναίκα του και με τα παιδιά του, ας μελετήσει με ακρίβεια τα όσα ειπώθηκαν. Εάν πάλι δεν θέλετε να αναχωρήσετε για τα σπίτια σας, αφού συγκεντρώσετε τους φίλους που συμμετείχαν μαζί σας στην ακρόαση, συζητήστε ιδιαιτέρως, και εισφέροντας ο καθένας όσα κατόρθωσε να συγκρατήσει, καταστήστε άρτια για δεύτερη φορά τη διδασκαλία, ώστε να μη συγκεντρώνεστε εδώ μάταια. Διότι λύχνος είναι τα προστάγματα του Θεού. Διότι η εντολή του νόμου είναι λύχνος και φως και ζωή και έλεγχος και παιδεία. Και εκείνος που ανάβει τον λύχνο δεν παραμένει στην αγορά, αλλά τρέχει στο σπίτι του, ώστε ούτε το χτύπημα των ανέμων να του σβήσει τη φωτιά, ούτε η μακρά καθυστέρηση να καταναλώσει τη φλόγα. Έτσι ακριβώς ας πράξουμε και εμείς.

Σχετικά με το: «Πίνε νερό από τα δικά σου αγγεία» και «Η πηγή του νερού σου ας είναι για σένα ευχάριστη». Διότι, ζώντας σύμφωνα με τη σοφία αυτής, θα μακροημερεύσεις. Πήγαινε στο μυρμήγκι, ω οκνηρέ νέε, και γίνε σοφότερος, διότι συγκεντρώνει πολλή τροφή κατά τον θερισμό. Σχετικά με εκείνον που πηγαίνει στη μέλισσα: «Και μάθε πόσο εργατική είναι». Σχετικά με το: «Έως πότε, οκνηρέ, θα ξαπλώνεις; Λίγο κοιμάσαι, λίγο κάθεσαι. Γι’ αυτό έρχεται ξαφνικά η καταστροφή σου». Σχετικά με την τήρηση των νόμων του πατέρα: «Διότι οι εντολές είναι λύχνος και φως και οδός ζωής». Σχετικά με το: «Μπορεί να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του, και τα ενδύματά του να μην κατακαούν; Ή θα περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, και δεν θα κατακάψει αυτός τα πόδια του;»

«Στην οδό των μαρτυρίων σου ευφράνθηκα σαν να είχα κάθε λογής πλούτο. Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγια σου, ανώτερα από το μέλι στο στόμα μου! Εγώ θα αγαλλιάσω για τα λόγια σου, σαν εκείνον που βρίσκει πολλά λάφυρα. Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος, και φως στα μονοπάτια μου.» «Λύχνος είναι η εντολή του νόμου, και φως. Το να γνωρίζει κανείς τον νόμο, είναι γνώρισμα αγαθής διάνοιας.» «Ο σοφός στην καρδιά θα δεχτεί τις εντολές.» «Όλοι οι λόγοι του Θεού είναι δοκιμασμένοι στο πυρ.» «Κάθε διήγηση για τον Θεό να θέλεις να την ακούς, και οι παροιμίες της συνέσεως ας μην σου ξεφύγουν.» —«Να στοχάζεσαι τα προστάγματα του Κυρίου, και να μελετάς διαρκώς τις εντολές του.» «Κάθε συζήτησή σου ας γίνεται σύμφωνα με τον νόμο του Υψίστου.» «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι μέσω αυτών έχετε ζωή αιώνια· και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα· και όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να αποκτήσετε ζωή αιώνια.» «Κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, για έλεγχο, για επανόρθωση, για διαπαιδαγώγηση στη δικαιοσύνη, ώστε ο άνθρωπος του Θεού να είναι άρτιος, πλήρως εξοπλισμένος για κάθε έργο.» Όταν ο πνευματικός λόγος αναβλύζει μέσα στην Εκκλησία, και η ευσεβής καρδιά πηγάζει από τα χαρίσματα του Πνεύματος, να δέχεσαι με ευφροσύνη τα λεγόμενα, και με ευγνωμοσύνη να τρυγάς τον καρπό της ωφέλειας.

Όταν συγκροτείται Σύνοδος για κανονικά και ευαγγελικά ζητήματα, πρέπει οι Επίσκοποι που έχουν συναθροιστεί να μεριμνούν και να φροντίζουν για την τήρηση των θείων και ζωοποιών εντολών του Θεού. Διότι στην τήρησή τους υπάρχει μεγάλη ανταπόδοση, επειδή η εντολή είναι λύχνος, και ο νόμος φως, και ο έλεγχος και η παιδεία είναι οδός ζωής, και η εντολή του Κυρίου είναι ολόλαμπρη, φωτίζοντας τους οφθαλμούς. Να μην έχει δε το δικαίωμα ο Μητροπολίτης να απαιτεί από τα πράγματα που φέρνει μαζί του ο Επίσκοπος, ούτε υποζύγιο ούτε κάποιο άλλο είδος. Εάν δε αποδειχθεί ότι έπραξε κάτι τέτοιο, θα αποτίσει το τετραπλάσιο.

Ερμηνεία. Ο παρών Κανών ανανεώνει τον η' της ΣΤ', ο οποίος ορίζει ότι, επειδή δεν μπορούν να γίνουν δύο Σύνοδοι Επισκόπων τον χρόνο για τα εκκλησιαστικά κανονικά ζητήματα, όπως ορίζουν οι Κανόνες, δηλαδή ο λζ' των Αποστόλων, ο ε' της Α' και ο ιθ' της Τέταρτης, λόγω της δυσκολίας των μετακινήσεων, πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται μία Σύνοδος τον χρόνο, για να διορθώνει τα σφάλματα που προκύπτουν. Προσθέτει δε ο Κανών αυτός, ότι όποιος μεν από τους άρχοντες εμποδίσει μια τέτοια Σύνοδο, να αφορίζεται, όποιος δε Μητροπολίτης αμελήσει σε αυτό (εκτός μόνον αν εμποδιστεί από ανάγκη και εύλογη αιτία), να υπόκειται σε επιτίμια. Επειδή δε η Σύνοδος πρέπει να γίνεται για να ερευνά αν τηρούνται τόσο τα κανονικά, δηλαδή αφορισμοί, οικονομίες εκκλησιαστικών πραγμάτων και τα λοιπά, όσο και τα ευαγγελικά διατάγματα, για αυτό οι συγκεντρωμένοι Επίσκοποι πρέπει να φροντίζουν ώστε να τηρούνται από τους λαούς τους οι ζωοποιές εντολές του Ευαγγελίου, επειδή για την τήρησή τους δίνεται πολύς μισθός κατά τον Δαβίδ, και η εντολή και ο νόμος του Θεού είναι λύχνος, φως και οδός ζωής, κατά τον Παροιμιαστή. Δεν έχει δε την άδεια ο Μητροπολίτης να ζητά απαιτητικά από τον Επίσκοπό του κτήνος ή οτιδήποτε άλλο πράγμα έχει μαζί του· εάν όμως ήθελε το πράξει αυτό, να το πληρώνει στο τετραπλάσιο.

Γι' αυτόν τον λόγο, και βλέποντας δεν έβλεπαν και ακούγοντας δεν κατανοούσαν. Εξάλλου, εφόσον η εντολή είναι τηλαυγής και φωτίζει τους οφθαλμούς, και ο νόμος είναι λύχνος και φως, μη διστάζεις λοιπόν να ανοίγεις τα μάτια σου και οπωσδήποτε θα δεις το φως, έστω κι αν όχι ολόκληρο, αλλά όσο είναι δυνατόν· επειδή ούτε τον ήλιο τον βλέπουμε ολόκληρο, αλλά παρ' όλα αυτά μάς είναι το πιο γλυκό από όλα όσα βλέπουμε. Και να θεωρείς ότι ο θείος Δαβίδ απευθύνεται σε σένα λέγοντας: «Ετοίμασα λύχνο για τον χριστό μου». Σου έχει παραθέσει έτοιμο τον νόμο του, τόσο ως προς το γράμμα όσο και ως προς το πνεύμα, εφόσον είσαι χριστός μέσω του ευωδιαστού και πολύτιμου χρίσματος της ιερωσύνης.