Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 6:27

Εάν όμως απορρίψει το κάρβουνο, θα αποβάλει μαζί και την καύση· εάν όμως κάποιος νομίζει ότι δεν κατακαίγεται ενώ αμαρτάνει, σε αυτόν απευθύνεται η Γραφή: Μπορεί κάποιος να κρύψει φωτιά στον κόρφο του, χωρίς να κατακαούν τα ρούχα του; Διότι η αμαρτία καίει· τα νεύρα της ψυχής [τα αποκόπτει και συντρίβει τα νοητά οστά της διάνοιας· και σκοτεινιάζει το φωτεινό μέρος της καρδιάς].

Ο Δημιουργός, λοιπόν, όντας αγαθός, τα δημιούργησε όλα με αγαθό σκοπό· τα δε δημιουργήματα, αν και πλάστηκαν καλά από Αυτόν, στράφηκαν προς την πονηρία με τη δική τους ελεύθερη προαίρεση. Φοβερό πράγμα είναι η αμαρτία, αλλά όχι αθεράπευτο· είναι φοβερή για εκείνον που την κρατάει, αλλά εύκολα θεραπεύσιμη για εκείνον που πιστεύει. Υπόθεσε ότι κάποιος κρατάει στο χέρι του φωτιά· όσο την κρατάει, το κάρβουνο τον καίει· αν πετάξει το κάρβουνο, αποβάλλει μαζί και αυτό που τον καίει. Αν πάλι κάποιος νομίζει ότι αμαρτάνοντας δεν κατακαίγεται, σε αυτόν λέει η Γραφή: «Μπορεί άραγε να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του και να μην κατακάψει τα ρούχα του;». Έτσι και η αμαρτία αποκόπτει τα νεύρα της ψυχής, συντρίβει τα οστά της διάνοιας και επισκιάζει το φως της ψυχής.

Ας μη σε νικήσει η επιθυμία για την ομορφιά, ούτε να παγιδευτείς με τα μάτια σου, ούτε να συναρπαστείς από τα βλέφαρά της. Διότι η τιμή της πόρνης ισοδυναμεί με ένα κομμάτι ψωμί, ενώ η γυναίκα κυνηγά πολύτιμες ψυχές ανδρών. Μπορεί να δέσει κάποιος φωτιά στον κόρφο του και τα ρούχα του να μην καούν; Ή μπορεί να περπατήσει κάποιος πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και τα πόδια του να μην καούν; Έτσι και αυτός που σχετίζεται με παντρεμένη γυναίκα δεν θα μείνει ατιμώρητος, όπως και καθένας που την αγγίζει. Δεν είναι παράξενο εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει· διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του. Αν όμως συλληφθεί, θα αποζημιώσει στο επταπλάσιο, και δίνοντας όλα του τα υπάρχοντα θα γλιτώσει τον εαυτό του. Ο μοιχός, όμως, λόγω έλλειψης σύνεσης, προκαλεί την απώλεια της δικής του ψυχής· διότι θα υποστεί οδύνες και ατιμώσεις, και το όνειδός του δεν θα εξαλειφθεί ποτέ στον αιώνα. Διότι γεμάτος ζήλια ο θυμός του συζύγου της δεν θα δείξει έλεος την ημέρα της κρίσεως. Δεν θα ανταλλάξει την έχθρα με κανένα λύτρο, ούτε θα συμβιβαστεί με πολλά δώρα. Γιε μου, φύλαγε τα λόγια μου και κρύψε τις εντολές μου μέσα σου. Γιε μου, τίμα τον Κύριο, και θα αποκτήσεις δύναμη· εκτός δε από αυτόν μη φοβάσαι κανέναν άλλον. Φύλαξε τις εντολές μου, και θα ζήσεις· και τα λόγια μου φύλαγέ τα σαν τις κόρες των ματιών σου. Πέρασέ τα στα δάχτυλά σου, και γράψε τα πάνω στο πλάτος της καρδιάς σου.

Του Ιππολύτου. Για να μη λες, «ποια βλάβη προκύπτει στα μάτια, αφού δεν είναι απολύτως αναγκαίο αυτός που κοιτάζει να παρασυρθεί», σου δείχνει ότι η μεν επιθυμία είναι φωτιά, η δε σάρκα ένδυμα. Το ένα είναι ευάλωτο, η άλλη τυραννική. Όταν δε δεν βρίσκεται απλώς επάνω, αλλά είναι και δεμένη μαζί, δεν πρόκειται να φύγει, προτού δημιουργήσει διέξοδο για τον εαυτό της. Διότι αυτός που κοίταξε γυναίκα, ακόμη και αν απέφυγε την πράξη, δεν αποχώρησε καθαρός από επιθυμία. Και προς τι η ανάγκη για περιπλοκές, όταν μπορεί κανείς να ζει με σωφροσύνη απρόσκοπτα; Δες τι λέει ο Ιώβ: «Έκανα συμφωνία με τα μάτια μου, να μην περιεργαστώ ξένη γυναίκα»· τόσο καλά γνώριζε τη δύναμη της επιρροής. Και για τον λόγο αυτόν ο Παύλος «καταπονούσε το σώμα του και το υποδούλωνε». [Σύμφωνα δε με την πνευματική θεωρία: «δένει φωτιά στον κόρφο του» εκείνος που επιτρέπει σε ακάθαρτο λογισμό να χρονίζει στην καρδιά του· «περπατά δε πάνω σε αναμμένα κάρβουνα» εκείνος που μέσω της έμπρακτης αμαρτίας καταστρέφει τη δική του ψυχή.]

Είναι λοιπόν μακάριο το να απομακρυνθεί κανείς ταχέως· και δεύτερον το να μη χρονίζει στους φαύλους λογισμούς, αλλά μέσω της μετάνοιας να επιστρέφει. Διότι δεν είναι δυνατόν να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του και να μην κάψει τα ενδύματά του· ούτε είναι δυνατόν εκείνος που χρονίζει στους κακούς λογισμούς να μην παραδοθεί στο αιώνιο πυρ· από όπου γίνεται φανερό ότι πρέπει κανείς να κατοικεί μακριά από την κακία. Γκρεμός είναι η αμαρτία· να βαδίζεις μακριά. Διότι εκείνος που βρίσκεται κοντά, έστω κι αν είναι ασφαλής, τρέμει και φοβάται. Διότι έτσι θα προσπεράσεις το ξένο νερό. Νερό ονομάζει την επιθυμία, δείχνοντας ότι, όπως ακριβώς εκείνος που επιμένει να πιει νερό από μια ξένη πηγή διαπράττει αμάρτημα, αρπάζοντας αυτό που βρίσκεται μπροστά του και υπάρχει με αφθονία, έτσι συμβαίνει και εδώ.

Μπορεί κανείς να δέσει φωτιά στον κόρφο του, και τα ρούχα του να μην κατακαούν; Έτσι συμβαίνει και σε εκείνον που πλησιάζει ξένη γυναίκα. Διότι, ακόμη και αν δεν έσμιξες με την πόρνη, συνευρέθης μαζί της μέσω της επιθυμίας, και με την προαίρεσή σου διέπραξες την αμαρτία. Και μάλιστα, όχι μόνο κατά την ώρα εκείνη, αλλά και όταν διαλυθεί το θέατρο και εκείνη αναχωρήσει, το είδωλό της παραμένει αποτυπωμένο στην ψυχή σου: τα λόγια, οι στάσεις, τα βλέμματα, το βάδισμα, ο ρυθμός, οι προκλητικές κινήσεις, τα πορνικά της μέλη, και έτσι φεύγεις έχοντας δεχθεί αναρίθμητα τραύματα. Από εδώ δεν προέρχονται οι καταστροφές των οίκων; Από εδώ δεν προέρχεται η απώλεια της σωφροσύνης; Από εδώ δεν προέρχονται οι διαλύσεις των γάμων; Από εδώ δεν προέρχονται πόλεμοι και μάχες; Από εδώ δεν προέρχονται απερίγραπτες αηδίες;

Εσύ όμως, αφού τα προσπέρασες όλα αυτά και δεν αναλογίστηκες τον κίνδυνο μετά την παγίδα, εξαιτίας της οποίας ο πρωτόπλαστος εξέπεσε από τόσο μεγάλη μακαριότητα, δεν κατανοείς το όπλο του διαβόλου, με το οποίο πληγώθηκε και καταβλήθηκε ο αρχαίος άνθρωπος; Και ενώ ο Δεσπότης απαγόρευσε ακόμη και το να κοιτάζει κανείς γυναίκα, ορίζοντας το ως πορνεία, εσύ έφτασες σε τέτοιο σημείο αφροσύνης ώστε, επινοώντας πλαστά ονόματα υπό την προσωνυμία της αγάπης, με την πρόφαση της χρηστότητας προσέλκυσες συγκάτοικο για τον εαυτό σου, όπως η Εύα τον όφι. Δένοντας τη φωτιά στον κόρφο σου και τοποθετώντας λυχνάρι σε ξερά χόρτα, θα υποστείς κίνδυνο και από τα δύο· διότι είτε, πέφτοντας στην ίδια την πτώση του βαράθρου, έθεσες σε κίνδυνο τη σωφροσύνη σου, είτε, αν δεν πάθεις αυτό, θα προσάψεις στον εαυτό σου αισχρή φήμη, εσύ που έχεις λάβει την εντολή να προνοείς για τα καλά, όχι μόνο ενώπιον του Θεού, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.

Να συγκεντρώνει τη φλόγα στα ταμεία της ψυχής, και να διατηρεί ανέπαφη τη διάνοια; Διότι κανείς δεν της επιτρέπει να αδειάσει αυτούς τους άνθρακες προς τα έξω, αλλά αυτό που ο παροιμιαστής λέει πως είναι αδύνατο για τη φύση των σωμάτων, αυτό εκείνη εξαναγκάζεται να το υπομείνει στην ψυχή. Και τι λέει εκείνος; «Μπορεί κάποιος να περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και να μην κατακάψει τα πόδια του;». Αλλά ιδού, αυτή περπατά και υπομένει τη βάσανο. «Μπορεί κάποιος να δέσει φωτιά στον κόρφο του και να μην κατακάψει τα ρούχα του;». Αυτή όμως, έχοντας τη φωτιά όχι στα ρούχα αλλά μέσα της να αγριεύει και να βοά, ανέχεται και συγκρατεί τη φλόγα. Θα τολμήσει, λοιπόν, ακόμη κάποιος, πες μου, να παραβάλει τον γάμο με την παρθενία; Ή έστω και να τον αντιπαραθέσει καθόλου απέναντί της;

Διότι γνωρίζεις ότι οι περισσότεροι, όταν τυχαίνει να είναι ταλαιπωρημένοι και να βρίσκονται σε δεινά, και έπειτα καλούνται στην τρυφή, στην άνεση και στον χαλαρό και έκλυτο βίο, προστρέχουν σε αυτά με μεγαλύτερη προθυμία. Αλλά όχι εκείνος. Αντιθέτως, παρέμενε σταθερός σε όλα, επιδεικνύοντας τη δική του καρτερία. Εγώ με θάρρος θα ονόμαζα εκείνον τον θάλαμο ίσο με τη βαβυλωνιακή κάμινο, με τον λάκκο των λεόντων του Δανιήλ και με την κοιλιά του θαλάσσιου κήτους, στην οποία έπεσε ο προφήτης. Διότι εκεί η νίκη της επιβουλής θα επέφερε την απώλεια του σώματος, ενώ εδώ την πανωλεθρία της ψυχής, αθάνατο θάνατο και συμφορά χωρίς καμία παρηγοριά. Και δεν ήταν φοβερός αυτός ο λάκκος μόνο ως προς τούτο, αλλά επειδή μαζί με τη βία και τον δόλο, ήταν γεμάτος από πολλή κολακεία, από πολύ, ποικίλο και κάθε λογής πυρ, το οποίο δεν καίει το σώμα, αλλά την ίδια την ψυχή. Και φανερώνοντας αυτό ακριβώς ο Σολομών, ο οποίος γνώριζε αυτά τα πράγματα με μεγάλη ακρίβεια, το πόσο μεγάλο ζήτημα είναι δηλαδή να συναναστρέφεται κανείς με γυναίκα που έχει άνδρα, αναφέρει: «Θα κρύψει κανείς», λέει, «φωτιά στον κόρφο του, και δεν θα κατακαούν τα ενδύματά του; Ή θα περπατήσει κανείς πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, και δεν θα καταφλέξει τα πόδια του; Έτσι και εκείνος που πηγαίνει σε ύπανδρη γυναίκα, και όποιος την αγγίζει, δεν θα μείνει ατιμώρητος». Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: όπως, λέει, δεν είναι δυνατόν να έρχεται κανείς σε επαφή με τη φωτιά και να μην κατακαίγεται, έτσι δεν είναι δυνατόν και εκείνος που συναναστρέφεται με γυναίκες να διαφύγει τον εμπρησμό που προκύπτει από αυτές. Αυτός όμως υπέμεινε κάτι το οποίο ήταν πολύ πιο δυσχερές.

Σχετικά με το: «Πίνε νερό από τα δικά σου αγγεία» και «Η πηγή του νερού σου ας είναι για σένα ευχάριστη». Διότι, ζώντας σύμφωνα με τη σοφία αυτής, θα μακροημερεύσεις. Πήγαινε στο μυρμήγκι, ω οκνηρέ νέε, και γίνε σοφότερος, διότι συγκεντρώνει πολλή τροφή κατά τον θερισμό. Σχετικά με εκείνον που πηγαίνει στη μέλισσα: «Και μάθε πόσο εργατική είναι». Σχετικά με το: «Έως πότε, οκνηρέ, θα ξαπλώνεις; Λίγο κοιμάσαι, λίγο κάθεσαι. Γι’ αυτό έρχεται ξαφνικά η καταστροφή σου». Σχετικά με την τήρηση των νόμων του πατέρα: «Διότι οι εντολές είναι λύχνος και φως και οδός ζωής». Σχετικά με το: «Μπορεί να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του, και τα ενδύματά του να μην κατακαούν; Ή θα περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, και δεν θα κατακάψει αυτός τα πόδια του;»

«Διότι γεμάτος ζήλια είναι ο θυμός του συζύγου της· δεν θα δείξει κανένα έλεος την ημέρα της κρίσεως· δεν θα ανταλλάξει την έχθρα του με κανένα λύτρο, ούτε πρόκειται να κατευναστεί με πολλά δώρα». «Μην προσκολλάσαι πολύ σε ξένη γυναίκα, ούτε να σφίγγεσαι σε αγκαλιές που δεν είναι δικές σου». «Όποιος συναναστρέφεται πόρνες, θα χάσει τον πλούτο του». «Μπορεί κάποιος να δέσει φωτιά στον κόρφο του και να μην κατακάψει τα ρούχα του; Ή μπορεί κάποιος να περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και να μην κατακάψει τα πόδια του; Έτσι και αυτός που έρχεται σε επαφή με παντρεμένη γυναίκα δεν θα μείνει ατιμώρητος». «Από ξένο νερό απέχε, και από ξένη πηγή μην πιεις, για να ζήσεις πολύ καιρό και να σου προστεθούν έτη ζωής». «Τα παιδιά των μοιχών δεν θα προκόψουν, και το σπέρμα από παράνομη κλίνη θα αφανιστεί». «Το πολυάριθμο πλήθος των ασεβών δεν θα χρησιμεύσει σε τίποτα, και από νόθα μοσχεύματα δεν θα απλώσει ρίζα σε βάθος, ούτε θα στερεώσει ασφαλή βάση. Τα παιδιά που γεννιούνται από παράνομες συνευρέσεις, είναι μάρτυρες της πονηρίας εναντίον των γονέων τους κατά την εξέτασή τους στην κρίση». «Η θερμή ψυχή είναι σαν τη φλεγόμενη φωτιά, δεν θα σβήσει μέχρι να καταναλωθεί· το ίδιο συμβαίνει και με τον πόρνο άνθρωπο στο σώμα της σάρκας του». «Όπου δεν υπάρχει γυναίκα, ο άνθρωπος θα στενάζει περιπλανώμενος». «Στον πόρνο άνθρωπο κάθε ψωμί είναι γλυκό· δεν πρόκειται να σταματήσει, έως ότου πεθάνει. Ο άνθρωπος που παραβαίνει το χρέος του απομακρυνόμενος από την κλίνη του, λέει μέσα στην ψυχή του: Ποιος με βλέπει; Το σκοτάδι είναι γύρω μου, οι τοίχοι με κρύβουν και κανείς δεν με βλέπει· τι να φοβηθώ;»

58. Αν για τον λόγο αυτό κατήλθε στη γη ο Υιός του Θεού και Θεός, για να μας συμφιλιώσει μέσω του εαυτού Του, ενώ ήμασταν εχθροί, με τον δικό Του Πατέρα και να μας ενώσει συνειδητά με τον εαυτό Του μέσω του Αγίου και Ομοουσίου Πνεύματός Του, αυτός που εκπίπτει από αυτήν τη χάρη, ποια άλλη χάρη θα αποκτήσει; Εξάλλου, ούτε συμφιλιώθηκε μαζί Του ούτε απέκτησε την ένωση με Αυτόν μέσω της μετοχής του Πνεύματος. 59. «Μπορεί να βάλει κάποιος φωτιά στον κόρφο του», λέει ο Σοφός, «και να μην κατακάψει τα ρούχα του;» Εγώ πάλι λέω: ποιος, έχοντας δεχθεί το αβάσταχτο και ουράνιο πυρ στην καρδιά του, δεν θα πυρωθεί και δεν θα λαμπρυνθεί και δεν θα εκπέμψει και ο ίδιος τις αστραπές της θεότητας ανάλογα με την κάθαρση και τη μετοχή του στο πυρ; Διότι η μετοχή ακολουθεί την κάθαρση, και τη μετοχή ακολουθεί η κάθαρση· και όταν γίνει αυτό, ο άνθρωπος γίνεται όλος θεός κατά χάριν.

Αλλά μέχρι πότε λοιπόν θα είμαστε προσκολλημένοι στα πάθη; Μέχρι πότε θα μηχανευόμαστε σχέδια και τρόπους όχι υπέρ της σωτηρίας μας, αλλά κατά της σωτηρίας μας; Ακούω ότι συμπεριφέρεστε με απρεπή οικειότητα· όχι όλοι, αλλά εκείνοι που επιδεικνύουν αυτή την οικειότητα, και δεν φοβάστε τον άγγελο που πατάσσει με τύφλωση. Διότι κοιτάζεστε αναίσχυντα μεταξύ σας, φλυαρείτε και αστειεύεστε. Μερικοί μάλιστα συμπλέκεστε, όπως μου έχει αναφερθεί, ενώνοντας χέρια με χέρια, στόμα με στόμα και μάγουλο με μάγουλο, πράγμα άξιο θρήνου. Διότι μπορεί κανείς να κρύψει φωτιά στον κόρφο του και να μην κατακαούν τα ενδύματά του; Ή μπορεί να περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και να μην κατακάψει τα πόδια του; Έτσι και αυτός που πράττει τέτοια, δεν παραμένει ατιμώρητος ούτε προστατευμένος από την πτώση. Είναι δυνατόν να ακούγεται κάτι τέτοιο ανάμεσά σας; Είναι δυνατόν να τολμώνται αυτά μεταξύ εκείνων που έχουν σταυρώσει τον εαυτό τους ως προς τον κόσμο; Μεταξύ εκείνων που έχουν νεκρωθεί ως προς την αμαρτία; Είναι δυνατόν να σηκώνετε το βλέμμα ο ένας στο πρόσωπο του άλλου; Είναι δυνατόν να ανταλλάσσετε λόγια με τέτοια διάθεση; Και ποιος θα ελεήσει αυτόν που ρίχνει ο ίδιος τον εαυτό του στο βάραθρο; Και ποιος δεν θα θρηνήσει αυτόν που γίνεται αυτόχειρας; Και ποιος θα ανεχθεί αυτόν που προκαλεί τη φθορά;

Πολλούς, ενώ είχαν φθάσει στο ίδιο το λιμάνι της σωτηρίας, τους καταπόντισε. Πολλούς, που ανέβαιναν στις ίδιες τις αψίδες του ουρανού, εξαιτίας μιας μικρής αμέλειας τους κατέβασε στη γη της ανομίας. Πάρα πολλούς θησαυρούς αρετών άδειασε. Πολλούς πνευματικούς αγώνες λεηλάτησε και τους κατέστησε φτωχούς. Τι να πούμε λοιπόν εμείς, οι αληθινά φτωχοί και πένητες, οι ασθενείς και δειλοί, οι νέοι και ανώριμοι, οι ολιγοχρόνιοι και ολιγόκοποι στην άσκηση; Θα τολμήσουμε άραγε να μιλήσουμε ή να βγάλουμε άχνα, εάν δεν βοηθηθούμε άνωθεν; Δεν θα μας κατέστρεφε ολοσχερώς και δεν θα μας γκρέμιζε στη γη ο πολυμήχανος εχθρός, εάν ακολουθούσαμε το δικό μας θέλημα; Αλλά έως πότε λοιπόν θα προσκολλώμαστε στα πάθη; Έως πότε θα καταστρώνουμε σχέδια και τρόπους όχι υπέρ της σωτηρίας μας, αλλά κατά της σωτηρίας μας; Συμπεριφέρεστε με ανάρμοστη οικειότητα, ακούω, όχι όλοι, αλλά εκείνοι που επιδεικνύουν αυτή τη θρασύτητα, και δεν φοβάστε τον άγγελο που πατάσσει αόρατα; Διότι κοιτάζεστε αναιδώς μεταξύ σας, φλυαρείτε και χασκογελάτε, και μερικοί μάλιστα συμπλέκεστε, όπως μου έχει φανερωθεί, χέρι με χέρι, στόμα με στόμα, και μάγουλο με μάγουλο, πράγμα άξιο θρήνου. «Μπορεί άραγε κάποιος να δέσει φωτιά στον κόρφο του», λέει, «και να μην κατακαούν τα ρούχα του; Ή θα περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, και δεν θα κατακαούν τα πόδια του;». Έτσι και αυτός που πράττει τέτοια πράγματα δεν παραμένει ατιμώρητος ούτε αλώβητος. Είναι δυνατόν να ακούγεται καθόλου κάτι τέτοιο ανάμεσά σας;

Ο οκνηρός ας αφυπνιστεί· ο απειθής ας γίνει ευπειθής· ο υπερόπτης ας ταπεινωθεί· ο σκληρόκαρδος ας μαλακώσει· ο αδάκρυτος ας κατανυχθεί· ο ανεξομολόγητος ας εξομολογηθεί· ο αργός ας εργαστεί· όλοι σας να κατορθώνετε τα πάντα. Θα πρόσθετα όμως και τούτο: ο φιλογύναιος ας συγκρατηθεί. Τι σημαίνει αυτό; Το να μη συγκατοικεί για πολύ και να μη συναναστρέφεται με γυναίκες, διότι από αυτό ανάβει η φωτιά της αμαρτίας. Και ας ακούσουμε τη Γραφή που λέει: «Μπορεί κάποιος να κρύψει φωτιά στον κόρφο του και να μην κατακάψει τα ενδύματά του; Ή μπορεί να περπατήσει κανείς πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και να μην κατακάψει τα πόδια του; Έτσι συμβαίνει και σε εκείνον που πλησιάζει ύπανδρη γυναίκα.» Ύπανδρη δε γυναίκα θεωρείται και η παρθένος, δηλαδή η μοναχή, αλλά και εκείνη που αφιέρωσε τον εαυτό της ως χήρα, των οποίων νυμφίος είναι ο Κύριος της δόξης. Αλλά αυτά απευθύνονται σε εκείνους που είναι διασκορπισμένοι εδώ κι εκεί, επειδή ζουν αυθαίρετα και προφασίζονται δικαιολογίες για τις αμαρτίες τους, μη κατανοώντας ότι ο Κύριος πρόσταξε να βγάλουμε ακόμη και το μάτι που μας σκανδαλίζει, πόσο μάλλον εκείνους που συμπεριφέρονται με άλλο τρόπο. Προς εσάς όμως έχω να πω τούτο: οφείλουμε εμείς οι δυνατοί να βαστάζουμε τις αδυναμίες των αδυνάτων, και να αποτελούμε πρότυπο αγαθοεργίας στους διεστραμμένους. Αυτό ακριβώς είστε με τη χάρη του Θεού, αλλά μακάρι με το έλεος του Θεού να συνεχίσετε να είστε, και να σώζεστε εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.