Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 6:30

Κακό πράγμα είναι η σωματική επιθυμία· κακό είναι το να επιθυμεί κανείς τα ξένα ή να κλέβει. Και όταν ελεγχθούν για αυτά, πάλι θα πουν: «από ανάγκη το έκανα αυτό· έκλεψα για να χορτάσω μια πεινασμένη ψυχή». Τι είναι πιο ακάθαρτο από αυτόν τον λόγο; Ή τι είναι πιο επαίσχυντο από αυτήν τη λέπρα;

Και η Γραφή, συγκρίνοντας την κλοπή με τη μοιχεία, είπε: «Δεν είναι παράδοξο αν συλληφθεί κάποιος να κλέβει· διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του. Ο μοιχός όμως, από έλλειψη σύνεσης, προξενεί καταστροφή στην ίδια του την ψυχή». Δεν το είπε αυτό για να παράσχει συγχώρηση στον κλέφτη και να τον απαλλάξει από τις κατηγορίες, αλλά, παραβάλλοντας την κλοπή με τη μοιχεία, η οποία είναι χείριστη, δήλωσε ότι η κλοπή είναι ηπιότερη και ελαφρότερη, προπάντων όταν γεννιέται από τη φτώχεια.

Διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του. [cod. f. 34. b.] Δεν το λέει αυτό απαλλάσσοντας τον κλέφτη από το έγκλημα, αλλά για λόγους σύγκρισης· διότι ο μεν έχει ως δικαιολογία την πενία, ενώ ο άλλος υποδουλώνεται μόνο στην αφροσύνη· και ο μεν, εάν συλληφθεί, θα υποστεί μόνο υλική ζημία, ενώ ο άλλος θάνατο και μάλιστα επονείδιστο. Ως προς δε την πνευματική θεωρία, (σημαίνει) ότι δεν είναι καθόλου παράδοξο, εάν κάποιος χρησιμοποιεί ένα και δύο θεωρήματα της θύραθεν σοφίας, ώστε μέσω αυτών να φέρει στο φως την αλήθεια και να ελέγξει ανασκευάζοντας όσα θεωρούνται σε εκείνους βέβαια· όπως ακριβώς έπραξε ο Παύλος, ο οποίος αιχμαλώτιζε κάθε νόημα υποτάσσοντάς το στον Χριστό, και προσείλκυσε τους Αθηναίους ορμώμενος από τη δική τους επιγραφή. Εάν όμως, εγκαταλείποντας την αληθινή σοφία, αγαπήσουμε τη σοφία του κόσμου, τότε μοιχεύουμε αφρόνως.

Ο Οζίας όμως δεν άκουσε τίποτα από αυτά· γι' αυτό και αποθρασύνθηκε και υπέστη πτώση βαριά και αγιάτρευτη. Διότι δεν μας προκαλεί κάθε πτώση το ίδιο τραύμα, αλλά από τα αμαρτήματα άλλα υπόκεινται μόνο σε κατάκριση, ενώ άλλα επισύρουν βαρύτατη τιμωρία. Επιπλήττοντας, για παράδειγμα, ο Παύλος εκείνους που δεν περίμεναν τους αδελφούς τους στα κοινά δείπνα, έλεγε τα εξής: «Παραγγέλλοντας όμως αυτό, δεν σας επαινώ». Βλέπεις ότι το αμάρτημα φθάνει μέχρι την κατάκριση και το επιτίμιο έχει χαρακτήρα ψόγου. Δεν κάνει, όμως, το ίδιο όταν ομιλεί περί πορνείας. Αλλά πώς εκφράζεται; «Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός». Διότι εδώ δεν υπάρχει ψόγος, ούτε κατάκριση, αλλά η βαρύτατη τιμωρία. Γνωρίζει και ο Σολομών τις διαφορές των αμαρτημάτων· συγκρίνοντας, λοιπόν, την κλοπή με τη μοιχεία, λέει περίπου τα εξής: «Δεν είναι παράξενο εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει· διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του· ο μοιχός, όμως, από έλλειψη φρενών, προξενεί απώλεια στην ίδια του την ψυχή». Αμάρτημα, λέει, είναι και το ένα και το άλλο, αλλά το μεν πρώτο είναι μικρότερο, το δε δεύτερο μεγαλύτερο· διότι ο μεν πρώτος έχει ως δικαιολογία τη φτώχεια του, ενώ ο δεύτερος στερείται κάθε απολογίας.

Και το να αμαρτάνει κανείς έχοντας μπροστά του τα παραδείγματα, επιφέρει μεγαλύτερη τιμωρία. Γι' αυτό λέει: «Εσείς όμως, ούτε αφού τα είδατε, μετανοήσατε αργότερα», μολονότι απολαύσατε πολλή φροντίδα. Γι' αυτόν τον λόγο ελέγχει και την Ιερουσαλήμ λέγοντας: «Πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα τέκνα σου, και δεν θελήσατε;» Επίσης, το να αμαρτάνει κανείς ενώ ζει μέσα στην τρυφή· αυτή δηλαδή είναι η περίπτωση του Λαζάρου. Ακόμη, το αμάρτημα γίνεται βαρύτερο εξαιτίας του τόπου· πράγμα που και ο ίδιος υποδείκνυε λέγοντας: «Μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου». Αλλά και από το είδος των ίδιων των παραπτωμάτων: «Δεν είναι παράξενο, εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει»· και πάλι: «Έσφαξες τους γιους σου και τις κόρες σου· αυτό ξεπερνά όλες τις πορνείες σου και τα βδελύγματά σου». Και πάλι σε σχέση με τα πρόσωπα: «Εάν κάποιος αμαρτήσει σε άνθρωπο, θα προσευχηθούν γι' αυτόν· εάν όμως αμαρτήσει στον Θεό, ποιος θα προσευχηθεί γι' αυτόν;» Και όταν κάποιος ξεπερνά στη ραθυμία εκείνους που είναι πολύ χειρότεροι· πράγμα για το οποίο κατηγορεί και στον Ιεζεκιήλ: «Ούτε σύμφωνα με τα προστάγματα των εθνών δεν έπραξες». Και όταν κάποιος δεν συνετίζεται ούτε από τα παραδείγματα των άλλων: «Είδε την αδελφή της», λέει, «και τη δικαίωσε». Και όταν απολαμβάνει μεγαλύτερη φροντίδα: «Διότι, εάν στην Τύρο», λέει, «και στη Σιδώνα γίνονταν τα θαύματα αυτά, προ πολλού θα είχαν μετανοήσει· γι' αυτό θα είναι πιο ανεκτή η τιμωρία για την Τύρο και τη Σιδώνα παρά για την πόλη εκείνη». Είδες την απόλυτη ακρίβεια της δικαιοσύνης, και ότι δεν υφίστανται όλοι την ίδια τιμωρία για τα ίδια αμαρτήματα;

ΣΤ΄. Για όλα αυτά, λοιπόν, ας δοξάσουμε τον Προστάτη μας, όχι μόνο με λόγια, αλλά και με έργα, και ας επιδείξουμε άριστη διαγωγή, εννοώ και τη γενικότερη αλλά ειδικά την εγκράτεια ως προς τους όρκους. Διότι δεν επιφέρει κάθε αμάρτημα την ίδια τιμωρία, αλλά τα αμαρτήματα που εύκολα μπορούν να αποφευχθούν μας επιφέρουν μεγαλύτερη καταδίκη. Αυτό ακριβώς υπαινισσόταν και ο Σολομών όταν έλεγε: Δεν είναι παράδοξο, εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει· διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του· ο μοιχός, όμως, από έλλειψη λογικής προξενεί την απώλεια της δικής του ψυχής. Αυτό που θέλει να πει είναι το εξής: Κακός βέβαια είναι και ο κλέφτης, αλλά όχι τόσο κακός όσο ο μοιχός. Διότι ο πρώτος, αν και πρόκειται για ασθενή δικαιολογία, έχει ωστόσο να προβάλει την ανάγκη που προκύπτει από τη φτώχεια· ο δεύτερος, όμως, χωρίς να τον πιέζει καμία ανάγκη, καταπίπτει στο βάραθρο της αμαρτίας μόνο από ανοησία. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για εκείνους που ορκίζονται. Διότι ούτε αυτοί έχουν καμία πρόφαση να προβάλουν, παρά μόνο την περιφρόνηση. Και γνωρίζω βέβαια ότι φαίνομαι πλέον δυσάρεστος και φορτικός, δίνοντας την εντύπωση ότι ενοχλώ με τη συνεχή μου προτροπή, αλλά ωστόσο δεν υποχωρώ, ώστε, έστω κι αν ντραπείτε για τη δική μου αδιάντροπη επιμονή, να απομακρυνθείτε από την πονηρή συνήθεια των όρκων.

Αυτά δε δεν έχουν λεχθεί μόνο για τους κλέφτες, αλλά και για κάθε αμάρτημα· έθεσε δε ως παράδειγμα το έσχατο από τα παραπτώματα, για να γνωρίζεις ότι εκείνος που δεν τυγχάνει συγγνώμης για ένα τέτοιο αμάρτημα, πολύ περισσότερο δεν θα απολαύσει αυτή την παρηγοριά για κάποιο άλλο. Άκουσε λοιπόν τι λέει και στη συνέχεια: «Και με τους μοιχούς έβαζες τη μερίδα σου», προχωρώντας στο μεγαλύτερο αμάρτημα. Διότι το πρώτο είναι πολύ μικρότερο από τούτο. Και κάποιος, κάνοντας σύγκριση μεταξύ αυτών των αμαρτημάτων, έλεγε τα εξής: «Δεν είναι παράξενο εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει· διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του». Εάν λοιπόν αυτό είναι ασυγχώρητο, πολύ περισσότερο είναι η μοιχεία. Εδώ δε, ονομάζει μοιχεία την πορνεία. Αν λοιπόν δεις κάποιον από εκείνους που βρίσκονται στο ίδιο ποίμνιο μαζί σου να πορνεύει και να προσέρχεται στα μυστήρια, πες σε εκείνον που διακονεί στη διανομή τους: «Ο τάδε είναι ανάξιος των μυστηρίων, εμπόδισε τα βέβηλα χέρια του». Διότι, εάν δεν είναι άξιος ούτε καν να διηγείται τα δικαιώματα του Θεού, αναλογίσου πού θα φτάσει η κόλασή του, όταν αγγίζει και την ιερή τράπεζα· και όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για εκείνον που τον συγκαλύπτει. Διότι δεν είπε: «Και μοίχευες», αλλά: «Με τους μοιχούς έβαζες τη μερίδα σου». Αλίμονο, πόσο μεγάλο κακό προέρχεται από το να συγκαλύπτει κανείς την ηθική σήψη των άλλων, εφόσον μάλιστα λέει ότι γίνεται συμμέτοχος στην τιμωρία για το παράπτωμα, και μάλιστα όχι λιγότερο από εκείνον που αμάρτησε.

Εκείνος που έρχεται σε επαφή με παντρεμένη γυναίκα δεν θα μείνει ατιμώρητος. Σχετικά με το: Δεν είναι παράξενο εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει· διότι κλέβει για να χορτάσει την πεινασμένη ψυχή του· ο μοιχός όμως, εξαιτίας της έλλειψης λογικής, καταστρέφει την ίδια του την ψυχή. Σχετικά με το: Τίμα τον Θεό, και θα αποκτήσεις δύναμη, και φύλαγε τις εντολές μου, και γράψε τες στο πλάτος της καρδιάς σου, για να σε προφυλάξουν από ξένη γυναίκα και πόρνη. Σχετικά με το να κηρύξεις τη σοφία, ότι δηλαδή βρίσκεται στις κορυφές των υψωμάτων, ότι είναι πολυτιμότερη από το ασήμι και γνησιότερη από το δοκιμασμένο χρυσάφι, και ότι: Ο φόβος του Κυρίου μισεί την αδικία. Σχετικά με το: Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του.

Διότι το να πάρει και να φάει από το δέντρο παρά τη θέληση του Θεού έφερε τον χαρακτήρα κλοπής. Γι' αυτό και εκδιώχθηκε από εκεί ως κλέφτης, παραδόθηκε στον θάνατο και πέθανε, και από εκεί η θνητότητα κυρίευσε ολόκληρη τη φύση. Και εκείνος ο θείος και μωσαϊκός νόμος πρόσταζε να θανατώνονται οι κλέφτες με λιθοβολισμό. Γι' αυτό και κάποιος Άχαρ, αφού έκλεψε και λιθοβολήθηκε, βρήκε επαίσχυντο θάνατο. Ο Σολομών πάλι λέει ότι «εάν συλληφθεί κάποιος να κλέβει», δηλαδή εάν πιαστεί, «θα αποζημιώσει στο επταπλάσιο, και δίνοντας όλα του τα υπάρχοντα θα σώσει τον εαυτό του». Αλλά και ο Ανανίας και η Σαπφείρα, αφού πούλησαν κάποιο δικό τους κτήμα, έκρυψαν ένα μέρος από το αντίτιμο και είπαν ψέματα στους αποστόλους, ξεψύχησαν αμέσως κι αυτοί ως κλέφτες και ψεύτες.