Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 6:5

Αυτή λοιπόν είναι η χάρη του Σωτήρα όταν λέει: «Κοιμάστε πλέον», μην φοβάστε άλλο. Η αδράνεια όμως και η αμέλεια της ψυχής ως προς την αρετή αποτελεί τέτοιου είδους ύπνο, σαν αυτόν που επικρίνει το Άγιο Πνεύμα λέγοντας: «Αποκοιμήθηκαν όλοι όσοι επέβαιναν σε ίππους», και πάλι: «Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα». Γι' αυτό και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, θέλοντας ο νους μας να μην αμελεί την αρετή, παρήγγειλε: «Γρηγορείτε» και «αγρυπνείτε», όπως ακριβώς και στις Παροιμίες συμβουλεύει: «Μη δώσεις ύπνο στα μάτια σου μήτε να νυστάξουν τα βλέφαρά σου, για να σωθείς σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα και σαν το πουλί από την παγίδα». Αν και μερικοί από τους αιρετικούς, μην έχοντας κατανοήσει αυτά, επειδή πραγματικά στερούνται νου, παρερμηνεύουν τα όσα έχουν γραφτεί πνευματικά, και όσον αφορά τον σωματικό ύπνο υποκρίνονται ότι δεν κοιμούνται, ενώ ικανοποιούν κρυφά τη φυσική ανάγκη· μη γνωρίζοντας ότι, ενώ γρηγορούν για λίγο, κοιμούνται εξ ολοκλήρου ως προς τη διάνοια και, από τον φόβο τους για τον σωματικό ύπνο, εκπίπτουν από την πνευματική γρηγόρηση της ψυχής. Αυτήν την γρηγόρηση είχε ο άγιος, αν και κοιμόταν σωματικά, όταν έλεγε: «Εγώ κοιμάμαι, αλλά η καρδιά μου αγρυπνεί». Διότι ο ύπνος των αγίων έχει τη θεωρία του στραμμένη προς τα ανώτερα, και ενώ το σώμα τους αναπαύεται στη γη, ο νους τους περιέρχεται έξω από τους τόπους και πετάει από τη γη στους ουρανούς.

Καταπάτησε τα πάθη, μελετώντας πάντοτε αυτήν την απόκριση, για να μην καταπατηθείς από αυτά. Καταπόνησέ τα με δύναμη, για να μην σε καταπονήσουν εκείνα ισχυρά. Φεύγε μακριά τους, σαν το ζαρκάδι από τις παγίδες, για να μην σε κατασφάξουν σαν αρνί. Μην τους φοβηθείς λοιπόν, διότι δεν έχουν δύναμη. Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός τους αφαίρεσε τη δύναμη και τους κατέστησε αδύναμους. Μην κοιμηθείς λοιπόν, διότι, αν και είναι ημιθανείς, ωστόσο εκείνοι δεν κοιμούνται. Και μην αμελήσεις, διότι εκείνοι δεν αμελούν. Δώσε λίγο το χέρι σου στους Πατέρες σου, σε αυτούς που θέλουν να σε ανασύρουν από τον βούρκο της δυσωδίας. Να θυμάσαι ότι «πολύ ισχύει η θερμή δέηση του δικαίου». Μην κρίνεις κανέναν. Μην εξουθενώσεις ούτε να σκανδαλίσεις κανέναν. Μην αποδίδεις σε κάποιον πράγματα που δεν γνωρίζεις. Διότι αυτά αποτελούν απώλεια της ψυχής. Να προσέχεις τον εαυτό σου και να προσδοκάς τον θάνατο που έρχεται. Πες στον εαυτό σου τον λόγο του Μακαρίου Αρσενίου: «Αρσένιε, για ποιον λόγο αναχώρησες από τον κόσμο;», μάθε τι ήρθες να ζητήσεις εδώ. Τρέχε προς τον Ιησού, για να τον φτάσεις. Εάν θέλεις να σωθείς, βάδιζε γρήγορα για να βρεθείς σε αυτήν την αγαθή συνοδεία των αγίων Γερόντων. Εάν θέλεις να προκόψεις, εργάσου. Να επιθυμείς διακαώς να είσαι μαζί με τους αγίους, δοξαζόμενος στην ανεκλάλητη δόξα, και όχι με τους μιαρούς δαίμονες στην ανείπωτη τιμωρία. Πόθησε να βρεθείς στη βασιλεία των ουρανών, και όχι στη γέεννα του πυρός.

Το καθένα από αυτά τα παριστά διπλός λόγος: «Μην δώσεις ύπνο στα μάτια σου, ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά σου». «Μην δώσεις ύπνο». Άραγε απαγορεύει αυτόν τον ύπνο, το κοινό πάθος της φύσεως, και θέλει να είμαστε άγρυπνοι; Επομένως, δεν θα αποτελούσε αυτό μομφή κατά του Δημιουργού, ο οποίος συνέδεσε τη ζωή μας με την ανάπαυση που προέρχεται από τον ύπνο; «Μην δώσεις ύπνο στα μάτια σου, ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά σου». Δεν ταυτολογεί, αλλά γνωρίζει τη διαφορά μεταξύ του ύπνου και του νυσταγμού. Διότι ο μεν ύπνος είναι μία βαριά αναισθησία· ο δε νυσταγμός είναι μείγμα εγρηγόρσεως και ύπνου. Επειδή λοιπόν άλλοι μεν κατέχονται από βαθύ ύπνο, έχοντας περιπέσει σε λήθαργο ως προς τις δωρεές του Θεού· άλλοι δε βρίσκονται σε ανάμικτη κατάσταση, άλλοτε μεν γρηγορούν, άλλοτε δε σαν να μισοκοιμούνται· ούτε τον ξένο δέχονται, ούτε αυτόν που κάποτε επιστρέφει, ούτε τον ασθενή ως υγιή. «Για να σωθείς όπως η δορκάδα από τις παγίδες». Η δορκάδα είναι ζώο οξυδερκές, που έλαβε το όνομά της από την ίδια της την οξυδέρκεια.

Πρόσεχε, λοιπόν, τον εαυτό σου, για να είσαι ικανός να διακρίνεις αυτό που βλάπτει από αυτό που σώζει. Επειδή δε η προσοχή είναι διπλή: αφενός, το να προσηλώνει κανείς το βλέμμα του με τα σωματικά μάτια στα ορατά, και αφετέρου, το να στρέφεται με τη νοερή δύναμη της ψυχής στη θεωρία των ασώματων πραγμάτων· εάν πούμε ότι το παράγγελμα αναφέρεται στη λειτουργία των ματιών, αμέσως θα αποδείξουμε το αδύνατο της εφαρμογής του. Διότι πώς θα μπορούσε κάποιος να αντιληφθεί ολόκληρο τον εαυτό του με το μάτι; Επειδή ούτε το ίδιο το μάτι δεν μπορεί να δει τον εαυτό του, ούτε φτάνει στην κορυφή του κεφαλιού, ούτε γνωρίζει την πλάτη, ούτε το πρόσωπο, ούτε τη διάταξη στα βάθη των σπλάγχνων. Είναι ασεβές, λοιπόν, να λέμε ότι τα παραγγέλματα του Πνεύματος είναι αδύνατα. Απομένει, επομένως, να εννοήσουμε το πρόσταγμα αναφορικά με τις νοερές ενέργειες. Πρόσεχε τον εαυτό σου, δηλαδή: εξέταζε τον εαυτό σου προσεκτικά από παντού. Έχε ακοίμητο το μάτι της ψυχής για τη φύλαξη του εαυτού σου. Περπατάς ανάμεσα σε παγίδες. Κρυμμένοι βρόχοι έχουν στηθεί από παντού από τον εχθρό. Ερεύνα, λοιπόν, προσεκτικά τα πάντα, για να σωθείς όπως το ζαρκάδι από τους βρόχους και όπως το πουλί από την παγίδα. Διότι το μεν ζαρκάδι δεν πιάνεται στους βρόχους χάρη στην οξύτητα της οράσεώς του, γι' αυτό άλλωστε πήρε και το όνομά του (δορκάς) από τη χαρακτηριστική του οξυδέρκεια· το δε πουλί, με τα ελαφρά του φτερά, όταν προσέχει, υψώνεται πάνω από την επιβουλή αυτών που το κυνηγούν.

Αλλά ούτε τον μακάριο Δαβίδ άφησε ανέγκλητο ο μετεωρισμός, εξαιτίας του αμαρτήματός του εις βάρος του Ουρία. Αρκούσε δε και η πτώση του Ιούδα από το καλύτερο στο χειρότερο για την προφύλαξη εκείνου που πολιτεύεται κατά Θεόν, ο οποίος, αφού μαθήτευσε για τόσα χρόνια κοντά στον Χριστό, αργότερα, πουλώντας τον Διδάσκαλο για ένα μικρό κέρδος, εξασφάλισε για τον εαυτό του την αγχόνη. Ας σου είναι λοιπόν τούτο γνωστό, αδελφέ, ότι δεν είναι τέλειος αυτός που αρχίζει καλά, αλλά εκείνος που ολοκληρώνει καλά τον αγώνα του, αυτός είναι δόκιμος ενώπιον του Θεού. «Μην δώσεις, λοιπόν, ύπνο στα μάτια σου, αδελφέ, ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά σου», για να «σωθείς σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα και σαν το πουλί από την παγίδα». Διότι να έχεις υπόψη σου ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες και περπατάς πάνω σε ψηλό τείχος, απ' όπου η πτώση δεν είναι ακίνδυνη για εκείνον που θα γκρεμιστεί.

Θα μιμηθεί και την οξυδέρκεια της δορκάδας, υπερπηδώντας τις θηλιές των δαιμόνων που επιβουλεύονται την αρετή. Ακόμη δε και την ασφάλεια του πτηνού, πετώντας πάνω από τις παγίδες των πονηρών πνευμάτων που πολεμούν τη γνώση.

Αυτή ήταν η διαγωγή του μακαρίου Αβρααμίου, και αυτή ήταν η υπερθεάρεστη πολιτεία του και οι άθλοι της υπομονής του. Και σαν το ζαρκάδι που ξεφεύγει από τις παγίδες, εξήλθε από τον φθαρτό νυμφώνα. Καθόλου δεν επέτρεψε στον σταθερό και αδαμάντινο λογισμό του να παρεκκλίνει, ώστε να στραφεί προς τα πίσω, ούτε στους πειρασμούς που αντιμετώπισε στο χωριό και οι οποίοι του επιφέρθηκαν από τον Εχθρό, βρήκε δίοδο η ακηδία, ούτε στον συνεχή πόλεμο, ανάμεσα στις δαιμονικές φαντασιώσεις, κυριεύθηκε ποτέ από φόβο. Επιτέλεσε δε και τον άθλο με εκείνη τη μακαρία, καθώς με την πνευματική του σοφία και την άφατη σύνεσή του, με αυτό που φαινόταν ως απλοϊκότητα αλλά στην ουσία ήταν πνευματική εργασία, καταπάτησε τον Δράκοντα, άρπαξε μέσα από τα δόντια του την πολυπόθητη περιστερά του και την προσέφερε στον αληθινό νυμφίο, τον Ιησού Χριστό. Αυτοί είναι οι αγώνες και οι ιδρώτες του μακαρίου Αβρααμίου.

Εκείνος δε που αποφεύγει τις συναναστροφές μαζί τους, διαφεύγει όπως το ζαρκάδι από τις παγίδες.

Παραίνεση 18η. Αδελφέ, όταν σου χτυπά την πόρτα κάποιος αδελφός μέσα στη νύχτα, για να σηκωθείς για τη δοξολογία του Χριστού, να εγείρεσαι με προθυμία, ώστε και ο πιο αμελής, βλέποντας την προθυμία σου, να διεγείρει τη δική του ψυχή σε νήψη· σύμφωνα με εκείνον που λέει: «τα μάτια μου πρόλαβαν τον όρθρο, για να μελετήσω τα λόγια σου». Και πάλι: «τα μεσάνυχτα σηκωνόμουν για να σε δοξολογήσω για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου». Αν όμως συμβεί να πέσεις σε βαθύ ύπνο και να κυριευτείς από τις φαντασίες των δαιμόνων, και αφού ξυπνήσεις μετά από αυτά, μην οκνήσεις να σηκωθείς για τη σύναξη, γνωρίζοντας ότι, όπως αυτοί που πορεύονται προς τα κακά θα δώσουν απολογία κατά την ημέρα της κρίσεως για κάθε τους βήμα και για κάθε αργό λόγο, έτσι και για κάθε καλό λόγο και βήμα θα λάβει μισθό καθένας που τρέχει προς το αγαθό. Μην οκνήσεις λοιπόν, αλλά σήκω. Και μη λες μέσα σου: «Τώρα τέλειωσε η σύναξη, και πού να πάω εγώ;». Διότι αυτός είναι λόγος των οκνηρών. Αλλά μάλλον σήκω, πετώντας από πάνω σου το σκέπασμα, και απλώνοντας γρήγορα τα χέρια σου προς τον Θεό και προσκυνώντας τον θρόνο της χάριτος, άνοιξε το κελί σου και τρέξε στη σύναξη, σαν να δέχεσαι βία, σαν το ζαρκάδι που ξεφεύγει από τις παγίδες. Ακόμη κι αν προλάβεις μόνο την τελευταία ευχή, μην οκνήσεις, αλλά σήκω.

Μην επιτρέψεις ύπνο στα μάτια σου, ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά σου, για να σωθείς σαν το ζαρκάδι από τις θηλιές, και σαν το πουλί από την παγίδα. Αλλά όμως μην καταρρέεις διανοητικά, ούτε να συγχύζεσαι. διότι υπάρχει διόρθωση στο σφάλμα, εάν στο εξής έχεις προ οφθαλμών τον Κύριο. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου. διότι δεν είσαι ένοχος για τον όρκο, εάν απομακρύνεις τον εαυτό σου από το κακό. διότι αυτός που κήρυξε το ευαγγέλιο στον κόσμο, από υπερβολική φιλανθρωπία, ο ίδιος ο Κύριος έδωσε εντολή στους ανθρώπους να μετανοούν και να απέχουν από κάθε αμαρτία. Πρόσεχε λοιπόν μήπως, επειδή θέλουμε να ικανοποιήσουμε τις ηδονές μας, χρησιμοποιήσουμε ως πρόφαση τον όρκο, με τη δικαιολογία ότι δήθεν δεν μπορούμε πλέον να απεγκλωβίσουμε τους εαυτούς μας από τα δίχτυα του Εχθρού. Ο Θεός δεν εμπαίζεται, και σε όσους επιθυμούν να σωθούν απλώνει το χέρι. Απομακρύνσου λοιπόν από το κακό και πράξε το αγαθό, και με αυτόν τον τρόπο έχεις τηρήσει τον λόγο, σύμφωνα με αυτόν που είπε: «Εμπόδισα τα πόδια μου από κάθε πονηρό δρόμο, για να φυλάξω τα λόγια σου». Εάν όμως θέλεις να σε πληροφορήσω πλήρως ότι δεν είσαι ένοχος για τον λόγο σου, εάν αποφύγεις τα κακά, πράξεις τα καλά και απομακρύνεις τον εαυτό σου από κάθε άνθρωπο που ζει άτακτα, άκουσε μια παραβολή, ή μάλλον ένα παράδειγμα.

Και σε δέχεται ο Θεός. Μην αγαπήσεις να πηγαίνεις στις πόλεις. Διότι, εάν δεν δεις πονηρά πράγματα, θα είσαι καθαρός. Μην πίνεις κρασί μέχρι μέθης, για να μην κάνεις την καρδιά σου να κυριευθεί από μανία για τις ηδονές. Μη φας δεύτερη φορά μέσα στην ημέρα, για να μην παχύνει το σώμα σου, και μαζί με αυτό τα πάθη. Μην κλείσεις την πόρτα σου σε ξένο· διότι με όποιο μέτρο μετρήσεις, με το ίδιο θα αντιμετρηθεί και σε σένα. Να επισκέπτεσαι τους αρρώστους, για να σε επισκεφθεί και σένα ο Θεός. Μην κοιμάσαι πολύ, αλλά να ζητάς αδιάλειπτα τη βοήθεια του Θεού, για να ξεφύγεις σαν πουλί από την παγίδα. Μην πολυλογείς, για να μην πέσεις σε ψέμα. Μην αποκτήσεις για τον εαυτό σου περισσότερα από όσα έχεις ανάγκη, αλλά να ζεις με μέτρο. Να ησυχάζεις και να ασχολείσαι με τα δικά σου. Με όλη σου τη δύναμη να συγκρατείς τη γλώσσα και την κοιλιά. Να έχεις ταπεινοφροσύνη. Να φέρεσαι σαν να είσαι ανίδεος και απλός. Να έχεις πραότητα προς όλους τους ανθρώπους. Να θεωρείς ότι προκαλείται πολλή ζημιά από τα πολλά λόγια και τα γέλια· ο φρόνιμος άνθρωπος, αντίθετα, τηρεί ησυχία. Πάντοτε να έχεις μπροστά στα μάτια σου τη θλίψη και τον θάνατο, και ποτέ να μην απελπίζεσαι εξαιτίας κάποιου πειρασμού. Να εξετάζεις τον εαυτό σου το βράδυ και το πρωί πώς πέρασες τον χρόνο σου· αυτά όμως είναι αδύνατον να κατορθωθούν χωρίς κόπο. Να γνωρίζεις ότι, όπως η γη δεν μπορεί να καρποφορήσει για τον άνθρωπο χωρίς σπόρο και νερό, έτσι είναι αδύνατον να καρποφορήσει ο άνθρωπος χωρίς κακοπάθεια και ταπεινοφροσύνη. Να φροντίζεις πάντοτε τον εαυτό σου ως εικόνα του Θεού. Να φοβάσαι τον Θεό, καθώς πρόκειται να δώσεις σε Αυτόν απολογία για όλα τα έργα σου.

Κλέπτης δε είναι ο καιρός του θανάτου του καθενός· ή και ο άγγελος που μέλλει να παραλάβει την ψυχή του καθενός. Διότι ως παγίδα η παρουσία του Κυρίου θα επέλθει σε όλους όσους βρίσκονται επί της γης· όσοι λοιπόν προσέχουν τους εαυτούς τους διασώζονται, όπως ακριβώς η δορκάδα από τις θηλιές, και όπως το πτηνό από την παγίδα· όσοι όμως είναι βεβαρημένοι από τη μέθη, και κοιμούνται τον ύπνο του θανάτου, περιπίπτουν σε απροσδόκητο κίνδυνο.

Του ιδίου Πρόσεχε τον εαυτό σου και να εξετάζεις προσεκτικά τον εαυτό σου από παντού. Να έχεις ακοίμητο το μάτι του νου για τη διαφύλαξη του εαυτού σου. Βαδίζεις ανάμεσα σε παγίδες. Κρυμμένοι βρόχοι έχουν στηθεί πανταχόθεν από τον εχθρό. Επομένως, να παρατηρείς προσεκτικά τα πάντα, για να σωθείς από τους βρόχους, όπως ακριβώς η δορκάδα· διότι αυτή μένει ασύλληπτη από τους βρόχους εξαιτίας της οξύτητας της οράσεώς της, εξού άλλωστε και λαμβάνει το όνομά της από την οξυδέρκεια.

Ασφαλώς εννοεί τον άνθρωπο· διότι η ψυχή μας, σαν στρουθίο, λυτρώθηκε από την παγίδα των κυνηγών. Ο δε Κύριος, θέλοντας να δείξει στους μαθητές του πόσο υπερέχουν από τους άλλους στην αγιότητα, τους λέει: Μη φοβάστε· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά στρουθία. Γι' αυτό και ο Σολομών αναφωνούσε λέγοντας: Για να σωθείς, όπως το ζαρκάδι από τις θηλιές, και όπως το πουλί από την παγίδα.

Ενθυμούμενος τη φύση σου, δεν θα επαρθείς ποτέ. Και θα ενθυμείσαι τον εαυτό σου, εάν προσέχεις τον εαυτό σου. Πρόσεχε, λοιπόν, τον εαυτό σου· δηλαδή, από κάθε πλευρά να εξετάζεις προσεκτικά τον εαυτό σου. Να διατηρείς ακοίμητο το όμμα της ψυχής για τη φύλαξη του εαυτού σου. Διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες· κρυφές θηλιές έχουν στηθεί από τον εχθρό από πολλές μεριές. Τα πάντα, λοιπόν, να τα ερευνάς προσεκτικά, ώστε να σωθείς όπως το ζαρκάδι από τα δίχτυα και όπως το πτηνό από την παγίδα.

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί της νήψεως και της φροντίδας για τη δική μας σωτηρία. «Μην επιτρέψεις ύπνο στα μάτια σου, ούτε να νυστάξουν τα βλέφαρά σου, για να σωθείς σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα, και σαν το πουλί από την παγίδα.» «Όπως τα ψάρια που πιάνονται στα δίχτυα και όπως τα πουλιά που πιάνονται στην παγίδα, έτσι παγιδεύονται και οι γιοι των ανθρώπων σε καιρό πονηρό, όταν πέσει πάνω τους ξαφνικά.» «Να τηρείς τον κατάλληλο καιρό, και πρόσεχε πάρα πολύ διότι περπατάς μαζί με τον κίνδυνο της πτώσης σου. Πρόσεχε να μην παραπλανηθείς στη διάνοιά σου. Να γρηγορείς σε όλη σου τη ζωή. Να αγαπάς τον Κύριο και να τον επικαλείσαι για τη σωτηρία σου.» «Πρόσεχε τον εαυτό σου, να μην πέσεις.» «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται σταθερά, ας προσέχει μήπως πέσει.» «Εγώ, λοιπόν, έτσι τρέχω, όχι προς άδηλη κατεύθυνση, έτσι πυγμαχώ, όχι σαν να χτυπώ τον αέρα· αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω, μήπως τυχόν, ενώ κήρυξα σε άλλους, εγώ ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος.» «Να είστε νηφάλιοι, να γρηγορείτε· διότι ο αντίδικός σας, ο διάβολος, περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταβροχθίσει· στον οποίο να αντισταθείτε παραμένοντας στερεοί στην πίστη.» «Εσύ όμως να έχεις νήψη σε όλα, να κακοπαθήσεις· να κάνεις έργο ευαγγελιστή· να εκπληρώσεις πλήρως τη διακονία σου.» Πάντοτε να βαδίζεις υπεράνω των κρυφών παγίδων, μήπως, ενώ εσύ νυστάζεις, ο σπορέας των κακών και φθονερός εχθρός αναμείξει τον πικρό σπόρο των ζιζανίων.

Διότι το εργαστήριο της κενοδοξίας κατέστρεψε πολλούς, έριξε από το ύψος στο χάος πολλούς αγγέλους και ανθρώπους, και μετέτρεψε ξαφνικά πολλούς έντιμους σε άτιμους, για τα οποία μαρτυρεί η Γραφή, αλλά και έξω από αυτήν βλέπουμε πολλά τέτοια να συμβαίνουν στον κόσμο. Γι' αυτό πρέπει να είμαστε νηφάλιοι και να αγρυπνούμε απέναντι σε αυτό το πάθος, ώστε να μην αιχμαλωτιστούμε στις παγίδες του, αλλά να γλιτώσουμε «σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα και σαν το πουλί από την παγίδα», σύμφωνα με τη σοφή παροιμία, και διαμέσου της ταπεινοφροσύνης και των αγαθών έργων να αξιωθούμε την αθάνατη ζωή, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του εν Τριάδι δοξαζόμενου Θεού μας, του οποίου είναι η δόξα και το κράτος στους αιώνες· αμήν.

Μη έχοντας λοιπόν κάποιον να τον σώσει και να τον λυτρώσει, ούτε παρόντα φίλο για παρηγοριά, ούτε υπασπιστή, ούτε υπηρέτη, ο πολυμήχανος χρησιμοποίησε και πάλι ως βοηθό τη δική του δολιότητα. Γι' αυτό, για να εξαπατήσει αυτούς που τον συνόδευαν, προσποιήθηκε ότι έπασχε από διάρροια και κατέβαινε συχνά από το άλογο, απομακρυνόμενος προς αφόδευση, πηγαίνοντας στην άκρη και απομονωνόμενος, δήθεν επειδή τον ενοχλούσε η ανάγκη για κένωση. Κάνοντας λοιπόν αυτό πολλές φορές κατά τη διάρκεια του νυχθημέρου, κατάφερε να ξεγελάσει τους συνοδούς του χωρίς να γίνει αντιληπτός. Διότι, αφού σηκώθηκε μέσα στο σκοτάδι, στερέωσε στο χώμα το ραβδί στο οποίο στηριζόταν δήθεν επειδή έπασχε από καχεξία, τύλιξε το ξύλο με τον μανδύα του σώματός του, έβαλε από πάνω το καπέλο του και, κατασκευάζοντας ένα ανθρωπόμορφο ομοίωμα που φαινόταν να έχει λυγισμένα τα γόνατα και να αφοδεύει, άφησε τους φύλακες να παρατηρούν το ανδρείκελο που τον υποδυόταν, ενώ ο ίδιος, τρυπώνοντας στον θαμνώδη εκείνο χώρο, διέφυγε σαν ζαρκάδι από τα δίχτυα και σαν πουλί που σώθηκε από την παγίδα. Όταν πια αργά εκείνοι κατάλαβαν την απάτη, ορισμένοι επιτάχυναν την πορεία τους προς τα εμπρός, νομίζοντας ότι ο Ανδρόνικος βρισκόταν και πάλι στον δρόμο που ακολουθούσε προηγουμένως, αυτός όμως, γυρίζοντας προς τα πίσω, έφυγε από άλλον δρόμο για τη Γάλιτζα.

Διάσωσε την ψυχή σου όπως το ζαρκάδι από τις θηλιές, και όπως το πουλί από την παγίδα, την οποία έστησαν ολόγυρα στα πόδια σου οι νοητοί και οι αισθητοί θηρευτές.

Μόλις εγκαταστάθηκε στην έρημο, οικοδόμησε οίκο, όπως κάποτε ο Αβραάμ θυσιαστήριο στον Πλάστη· αποφεύγοντας τον κοσμικό βίο σαν να ήταν βία, μόνασε σε εκείνον τον τόπο· και σώζεται σαν το ζαρκάδι που ξέφυγε από φοβερές παγίδες, ή σαν το πτηνό από το κυνήγι ή το στρουθίο που λυτρώνεται από την παγίδα, αφού πέρασε γκρεμούς και βουνά, καθοδηγούμενος απλανώς ο σοφός, πρεσβεύοντας ακατάπαυστα υπέρ πάντων ημών.

Σας παρακαλώ, λοιπόν, και σας ικετεύω εν Χριστώ Ιησού να προσέχετε τον εαυτό σας και ο καθένας να φροντίζει να σωφρονεί και να μην έχει υψηλότερο φρόνημα από αυτό που πρέπει, ούτε να βλέπετε τον αμελή και άστατο βίο μου, αλλά να ακολουθείτε τα ίχνη του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο και οφείλουμε να δώσουμε απολογία ως σε δίκαιο και αδέκαστο κριτή. Δώστε μου αυτήν την καύχηση, ότι, ενώ εγώ μόνος κατακρημνίστηκα στο βάραθρο του άδη εξαιτίας της αμέλειάς μου, εσάς, φωνάζοντας δυνατά, σας άρπαξα από την παγίδα, και αν οφείλω να θρηνήσω πολύ για τη ραθυμία μου, ωστόσο αρκούμαι και μόνο βλέποντάς σας να πετάτε ψηλά και πάνω από τις θηλιές του διαβόλου. Φυλάξτε λοιπόν ανελλιπώς όλες τις εντολές του Θεού, αγαπητοί, για να σώζεστε όπως το ζαρκάδι από τις θηλιές και όπως το πουλί από την παγίδα.

Ναι, τέκνον μου, σε παρακαλώ να περιφρουρείς τον εαυτό σου με κάθε τρόπο, ώστε να σωθείς όπως η δορκάδα από τις θηλιές και όπως το πουλί από τις παγίδες. Να προσεύχεσαι για εμένα τον αμαρτωλό.