Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 7:22

Το σώμα που έχει αίσθηση είναι έμψυχο, διότι το άψυχο είναι και αναίσθητο, ώστε εκείνος που ταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου και πέθανε είναι ο Θεός, ο οποίος δεν πεθαίνει ως προς τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Διότι τα πάθη της ανθρώπινης φύσης τα λογιζόταν ως δικά του πάθη, και όπως ακριβώς ήταν αδύνατον να προσηλωθεί στον σταυρό και να ενταφιαστεί με σάβανο και να τοποθετηθεί σε μνήμα χωρίς σώμα, έτσι ήταν αδύνατον να αισθανθεί αγωνία χωρίς λογική ψυχή· διότι η άλογη ψυχή δεν νιώθει αγωνία προγνωρίζοντας τον θάνατο, αλλά οδηγείται στη σφαγή όπως το βόδι ή σαν οποιοδήποτε άλλο από τα άλογα ζώα.

Διότι, έχοντας συλλάβει μέσα στα στήθη του σαν κάποια σκοτεινή νύχτα ένα σμήνος ανόσιων διαλογισμών, καταλήγει στον πυθμένα του άδη και στην καταστροφή, και σύμφωνα με τα λόγια των Παροιμιών, σπεύδει σαν ελάφι «χτυπημένο στο συκώτι από βέλος», ή σαν σκύλος που οδηγείται στα δεσμά, «χωρίς να γνωρίζει ότι διακυβεύεται η ζωή του». Και μου φαίνεται ότι δεν είπε μάταια ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής, ότι αφού πήρε το κομμάτι του άρτου, βγήκε αμέσως έξω. Διότι είναι φοβερός ο σατανάς στο να προστάζει αυτούς που έχουν πιαστεί έστω και μία φορά και έχουν υποταχθεί σε αυτόν, να εκτελούν αμέσως τα πονηρά έργα, και χωρίς καμία αναβολή να κατεργάζονται αυτό που του αρέσει, αναγκάζοντάς τους ακόμη και παρά τη θέλησή τους. Φοβάται ίσως, όντας πάντα κακοήθης και δριμύς στην κακουργία, μήπως κάποια μετάνοια που θα παρεισφρήσει κατά τις αναβολές, κάνει τον άνθρωπο να αλλάξει γνώμη επιλέγοντας το αγαθό, και όπως ακριβώς διώχνει μια μέθη, να αποβάλει από τον νου του την ηδονή της αμαρτίας, ελκύοντας έτσι έξω από την παγίδα του αυτόν που είχε ήδη καταληφθεί. Γι' αυτήν την αιτία, νομίζω, ο αλιτήριος πιέζει αυτούς που έχουν υποταχθεί σε αυτόν, να βιάζονται να πράξουν και μάλιστα πολύ γρήγορα αυτό που του είναι αρεστό.

Ἱππολύτου. Ο κέμφος είναι είδος γλάρου, το οποίο είναι τόσο ασυγκράτητο ως προς την ηδονή, ώστε, κατά την οχεία, φαίνεται σαν να γεμίζουν τα μάτια του με αίμα· και, καθώς χάνει την αίσθησή του, δεν αντιλαμβάνεται ότι πολλές φορές πέφτει σε βρόχους ή στα χέρια ανθρώπων. Με αυτό λοιπόν παρομοίασε εκείνον που προσκολλάται στην πόρνη εξαιτίας της ακολασίας, ή και εξαιτίας της αφέλειας του ζώου· διότι και αυτός, σαν άφρων, την ακολούθησε. Λένε ακόμη ότι το ζώο αυτό χαίρεται τόσο πολύ τον αφρό, ώστε, αν κάποιος που ταξιδεύει με πλοίο κρατήσει αφρό στο χέρι του, εκείνο κάθεται πάνω στο χέρι· και γεννά με πόνο.

Αλλ' ωστόσο, εκείνος που προστρέχει σε συμπόσια και είναι κοιλιόδουλος, επιδιώκοντας διαρκώς την ικανοποίηση του λαιμού του, φαίνεται πως συντάσσεται με τον βοοφάγο Ηρακλή και παρίσταται δίπλα του κυριολεκτικά με δεμένα τα χέρια. Αυτός πάλι που τρέφει ακατάπαστο θυμό εναντίον του πλησίον του, έχει στραφεί προς τον Άρη, τον αλλοπρόσαλλο και φιλέριδα θεό. Ο δε ασελγής και διεφθαρμένος, που αποβλακώνεται με τις συναναστροφές των εταιρών, ο οποίος οδηγείται σαν το βόδι στη σφαγή και σαν τον σκύλο στα δεσμά και σπεύδει σαν το πουλί στην παγίδα, μη γνωρίζοντας διόλου ότι διακυβεύεται η ίδια του η ψυχή, χωρίς να το καταλάβει τιμά την Αφροδίτη και καθίσταται συμμέτοχος στα όργιά της, έχοντας προσκολληθεί σε όσα είναι αρεστά σε αυτό το δαιμόνιο. Και το κυριότερο, αυτοί οι άνθρωποι, ιδρύοντας τις στήλες των παθών μέσα στην ψυχή τους και περιφέροντάς τες διαρκώς στον νου τους, αναστηλώνουν με άλλον τρόπο ολόιδια είδωλα των θεών που προστατεύουν αυτά τα πάθη. Μια τέτοια εικόνα θεωρώ πως κατασκεύασε ως άγαλμα και ο Ναβουχοδονόσορας και την έστησε στους Ασσυρίους για προσκύνηση, η οποία από τη μια προσφερόταν προς λατρεία σε όσους ζούσαν έκλυτο βίο, στους λάτρεις των παθών και τους λαίμαργους, αλλά από την άλλη αποτελούσε περίγελο για τους νηστευτές παίδες του Θεού.

Άλλοτε πάλι, θέλοντας να μας φανερώσει ότι αυτή η κακή διάθεση, και αυτή η κακή συνήθεια που αφήνει η αμαρτία στην καρδιά, αυξάνεται διαρκώς λίγο λίγο, ανάλογα με το μέτρο των αμαρτιών που προσθέτει, και θέτει πάντοτε τη σωτηρία της ψυχής σε μεγαλύτερο κίνδυνο, μας λέει μέσω του Παροιμιαστή ότι ο αμαρτωλός ακολουθεί τις απαγορευμένες ηδονές σαν το βόδι, δηλαδή αργά και με καθυστέρηση, και με αντίσταση και εναντίωση: «Όπως το βόδι οδηγείται στη σφαγή». Έπειτα μας λέει ότι αποζητά τις αμαρτίες σαν το ελάφι, δηλαδή πηδώντας και επιθυμώντας τες: «Ή όπως το ελάφι που έχει πληγεί από βέλος στο συκώτι»· και τέλος προσθέτει ότι ο αμαρτωλός πηγαίνει πετώντας σαν το όρνιο, για να κυνηγήσει την αμαρτία: «Σπεύδει δε σαν το όρνιο στην παγίδα, μη γνωρίζοντας ότι διακυβεύεται η ίδια του η ψυχή».