Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 8:10

Γι' αυτό αγάπησα τις εντολές σου περισσότερο από τον χρυσό και το τοπάζι. Αυτά συνάδουν με το: Είναι καλός για μένα ο νόμος του στόματός σου, περισσότερο από χιλιάδες χρυσού και αργύρου· και με το: Λάβετε παιδεία, και όχι αργύριο, και γνώση περισσότερο από τον δοκιμασμένο χρυσό. Διότι η σοφία είναι ανώτερη από τους πολύτιμους λίθους· και κανένα πολύτιμο πράγμα δεν είναι ισάξιό της.

Και την απόδειξη αυτών την έχουμε από τις θείες Γραφές, με τον μεν Δαβίδ να ψάλλει: «Καλύτερη είναι μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες»· τον δε Σολομώντα να αναφωνεί: «Λάβετε παιδεία και όχι ασήμι, και γνώση μάλλον παρά χρυσάφι δοκιμασμένο· διότι η σοφία είναι ανώτερη από τους πολύτιμους λίθους· και κανένα πολύτιμο πράγμα δεν είναι αντάξιό της». Διότι πώς είναι δυνατόν να μην είναι ετερούσια και διαφορετικής φύσεως η σοφία και οι λίθοι της γης; Και ποια συγγένεια υπάρχει ανάμεσα στις επουράνιες αυλές και τους επίγειους οίκους; Ή ποια ομοιότητα έχουν τα πρόσκαιρα και τα θνητά με τα αιώνια και τα πνευματικά;

Έπειτα, καθώς η αφήγηση αφορούσε την περί ημάς θεία οικονομία, μιλώντας για τους έσχατους καιρούς, ανέφερε στη συνέχεια ότι ο Θεός δεν σιώπησε προς τους ανθρώπους ούτε κατά τους παλαιότερους χρόνους. Διότι τους μίλησε «μέσω των προφητών»· και επειδή και οι προφήτες διακόνησαν και «ο νόμος παραδόθηκε μέσω αγγέλων», αλλά και ο Υιός ήλθε στον κόσμο και «ήλθε για να διακονήσει», αναγκαίως πρόσθεσε το «έχοντας γίνει τόσο πολύ ανώτερος από τους αγγέλους», θέλοντας να δείξει ότι, όσο διαφέρει ο Υιός από τον δούλο, τόσο ανώτερη έχει γίνει η διακονία του Υιού σε σύγκριση με τη διακονία των δούλων. Διακρίνοντας, λοιπόν, ο απόστολος τη διακονία της Παλαιάς και της Καινής, μιλάει με παρρησία γράφοντας προς τους Ιουδαίους και λέγοντας: «έχοντας γίνει τόσο πολύ ανώτερος από τους αγγέλους». Γι' αυτό τον λόγο, εξάλλου, δεν χρησιμοποίησε καθόλου τους συγκριτικούς όρους έχοντας γίνει «μεγαλύτερος» ή «τιμιότερος», ώστε να μην θεωρήσει κανείς ότι Αυτός και εκείνοι ανήκουν στο ίδιο γένος (ότι είναι ομογενείς), αλλά είπε «ανώτερος» (κρείττων), για να φανερώσει τη διαφορά της φύσεως του Υιού σε σχέση με τα γενητά κτίσματα. Και για αυτά έχουμε την απόδειξη από τις θείες Γραφές, αφενός από τον Δαβίδ που ψάλλει: «Ανώτερη είναι μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες», και αφετέρου από τον Σολομώντα που αναφωνεί: «Λάβετε παιδεία και όχι αργύριο, και γνώση παρά δοκιμασμένο χρυσάφι· διότι η σοφία είναι ανώτερη από τους πολύτιμους λίθους, και κανένα πολύτιμο πράγμα δεν είναι αντάξιό της». Διότι πώς είναι δυνατόν η σοφία και οι λίθοι της γης να μην είναι ετερούσια και διαφορετικής φύσεως;

Γνωρίζοντας, λοιπόν, την ωφέλεια που προκύπτει από αυτήν, ο Σολομών προτρέπει: Μην παραλείπεις να παιδαγωγείς το μικρό παιδί, διότι, εάν το χτυπήσεις με το ραβδί, δεν θα πεθάνει. Διότι εσύ μεν θα το χτυπήσεις με το ραβδί, την ψυχή του όμως θα τη σώσεις από τον θάνατο. Άλλωστε, ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Αυτή η παιδεία είναι πολυτιμότερη από πολλά χρήματα για όσους σκέπτονται ορθά. Γι' αυτό λέει ο Σολομών: Λάβετε παιδεία, και όχι αργύριο· ώστε σε καιρό δοκιμασιών, είτε όταν το σώμα ασθενεί είτε όταν τα του οίκου υποφέρουν, να μην κάνεις ποτέ πονηρή σκέψη για τον Θεό, αλλά με πολλή υπομονή να δέχεσαι τα χτυπήματά Του, παιδαγωγούμενος για όσα αμάρτησες, και να λες και εσύ, επειδή γνώρισες την παιδεία, το εξής: Θα υπομείνω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα εις Αυτόν· καθώς και το: Είναι καλό για μένα το ότι με ταπείνωσες.

Παράθεση ρητών που δηλώνουν ότι η θεία Γραφή χρησιμοποιεί το «κρείττων» (ανώτερος) ακόμη και για πράγματα που απέχουν πολύ μεταξύ τους, είτε ως προς τον λόγο της φύσης, είτε ως προς την αξία, είτε ως προς το μέτρο της χάρης. Όσον αφορά τη χάρη: «Είναι ανώτερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες»· διότι τι θα μπορούσε να είναι ίσο με τις αυλές που βρίσκονται στους ουρανούς; Ως προς την ανομοιότητα της φύσης: «Λάβετε παιδεία, και όχι αργύριο· διότι η σοφία είναι ανώτερη από τους πολύτιμους λίθους». Ο Ησαΐας, σχετικά με τους ευνούχους, παρουσιάζει τον Θεό να λέει: «Θα τους δώσω αιώνιο όνομα, ανώτερο από γιους και κόρες». Επομένως, το «ανώτερο» δεν χρησιμοποιείται για οποιαδήποτε τυχαία διαφορά, αλλά συχνά τίθεται και για μεγάλη και ασύγκριτη υπεροχή.

Και πάλι επιδιώκουν * μάταιες αντιλήψεις, τις οποίες συμπλέκουν με τους θείους λόγους, και σκέπτονται αντίθετα και λένε: «Πώς, λοιπόν, έχει γραφεί: "Δεχθείτε τον αρχιερέα της ομολογίας μας, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον εποίησε" και "Ας είναι γνωστό σε όλο τον οίκο του Ισραήλ ότι αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, ο Θεός τον έκανε Κύριο και Χριστό";». Και με καταλαμβάνει μεγάλη απορία πώς εκείνοι που ασχολούνται με την αλληλουχία των κειμένων, αγνοούν τη δύναμη που εκφράζεται σε αυτά. Διότι το να λέει «δεχθείτε τον αρχιερέα, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον εποίησε», δεν έχει λεχθεί για τη θεότητα. Διότι ο Θεός ήλθε * και σε όλα μας τα αποσαφηνίζουν οι θείες Γραφές. Διότι τίποτα μέσα σε αυτές δεν είναι στρεβλό ή διεστραμμένο, αλλά «όλα είναι φανερά σε εκείνους που κατανοούν και ορθά σε εκείνους που βρίσκουν τη γνώση». Διότι λέει: «Λάβετε παιδεία και όχι αργύριο»· επειδή, αν κάποιος δεν λάβει παιδεία από τον Θεό, δηλαδή την πίστη της αληθείας, όλα είναι για αυτόν στρεβλά και διεστραμμένα. Ενώ για εκείνους που κατανοούν ορθά και βρίσκουν τη γνώση, όλα είναι ορθά και αδιάβλητα. Και για να τους ελέγξει, ο Απόστολος λέει: «Διότι κάθε αρχιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, καθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα προς τον Θεό, με σκοπό να προσφέρει δώρα και θυσίες».

Ο ενάρετος έχει λίγες ανάγκες, αποτελώντας το μεθόριο μεταξύ αθάνατης και θνητής φύσης, έχοντας από τη μία ανάγκες εξαιτίας του θνητού σώματος, και από την άλλη έχοντας ελάχιστες ανάγκες εξαιτίας της ψυχής που επιθυμεί την αθανασία. ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. — Περί των μαθητευομένων· και ότι πρέπει αυτοί να προσέρχονται στη μάθηση επιμελώς και προθύμως, και να μην αποφεύγουν τον κόπο της διδασκαλίας, αλλά να ρωτούν και να μαθαίνουν από εκείνους που γνωρίζουν. «Ρώτησε τον πατέρα σου, και θα σου αναγγείλει, τους πρεσβυτέρους σου, και θα σου πουν.» «Υιέ μου, ας μη σε κυριεύσει κακή βουλή, η οποία εγκαταλείπει τη διδασκαλία των νεανικών χρόνων.» «Στον ανόητο που θα ρωτήσει για τη σοφία, αυτό θα του καταλογιστεί ως σοφία.» «Λάβετε παιδεία, και όχι ασήμι, και γνώση παρά δοκιμασμένο χρυσάφι.» «Απόκτησε σοφία, απόκτησε σύνεση· μην ξεχνάς, για να δώσει στο κεφάλι σου στεφάνι χαρίτων.» «Ποθήστε, και θα παιδαγωγηθείτε.» «Υιέ μου, δώσε την καρδιά σου στην παιδεία.» «Τέκνο μου, στα νιάτα σου επίλεξε την παιδεία, και όπως αυτός που οργώνει και σπέρνει πλησίασέ την, και περίμενε τον καλό καρπό της. Διότι κατά την καλλιέργειά της λίγο θα κοπιάσεις, και γρήγορα θα γευτείς τα γεννήματά της. Πόσο τραχιά είναι η σοφία για τον απαίδευτο, και ο άμυαλος δεν θα παραμείνει σε αυτήν. Ιχνηλάτησέ την, και θα σου γίνει γνωστή, και αφού την κατακτήσεις, μην την αφήσεις. Διότι στο τέλος θα βρεις την ανάπαυση που προσφέρει, και θα μετατραπεί για σένα σε χαρά.»

«Διότι είναι προτιμότερο να εμπορεύεται κανείς αυτήν, παρά θησαυρούς από χρυσό και ασήμι. Είναι δε πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους· κανένα πονηρό δεν μπορεί να της αντισταθεί· και κανένα πολύτιμο πράγμα δεν είναι αντάξιό της.» «Τα γεννήματα της φρονήσεως είναι προτιμότερα από το ασήμι.» «Οι οδοί της είναι οδοί καλές, και όλα τα μονοπάτια της βρίσκονται μέσα στην ειρήνη. Είναι δέντρο ζωής για όλους όσοι την κρατούν γερά.» «Απόκτησε σοφία, απόκτησε σύνεση· μην την ξεχάσεις, για να δώσει στο κεφάλι σου στεφάνι χαρίτων.» «Λάβετε την παιδεία και όχι το ασήμι, και τη γνώση περισσότερο από το δοκιμασμένο χρυσάφι. Διότι η σοφία είναι ανώτερη από τους πολυτελείς λίθους· και κανένα πολύτιμο πράγμα δεν είναι αντάξιό της.» «Γιε μου, εάν γίνεις σοφός για τον εαυτό σου, θα είσαι και για τον πλησίον σου.» «Περπατώ σε οδούς δικαιοσύνης και κινούμαι ανάμεσα σε δρόμους δικαιοσύνης, λέει η Σοφία.» «Ο συνετός άνδρας είναι θρόνος της επίγνωσης.» «Με τη σοφία οικοδομείται ο οίκος, και με τη σύνεση ανορθώνεται.» «Όταν ο άνθρωπος αγαπά τη σοφία, ευφραίνεται ο πατέρας.» «Είναι προτιμότερος ένας νέος φτωχός και σοφός, παρά ένας βασιλιάς ηλικιωμένος και άφρονας.» «Πορεύσου προς τη λάμψη της σοφίας, απέναντι από το φως της.» «Ποιος ανέβηκε στον ουρανό και την πήρε, και την κατέβασε από τα σύννεφα; Ποιος πέρασε πέρα από τη θάλασσα και τη βρήκε; Δεν υπάρχει κανείς που να γνωρίζει την οδό της, ούτε κανείς που να αναλογίζεται το μονοπάτι της· αλλά Εκείνος που γνωρίζει τα πάντα, τη γνωρίζει· την ανακάλυψε με τη σύνεσή Του.» «