Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 8:19

Και πολλά μπορούν να ειπωθούν περί της σοφίας, και «ποιος είναι ο τόπος της φρονήσεως, και η σοφία από πού βρέθηκε;» Εάν, λοιπόν, αυτή η υμνούμενη σοφία λέει: «Εγώ, η σοφία, συγκατοίκησα με τη βουλή και τη γνώση, και εγώ επικαλέστηκα την έννοια. Δι' εμού οι βασιλείς βασιλεύουν, και δι' εμού οι μεγιστάνες μεγαλύνονται, και οι ισχυροί νομοθετούν δικαιοσύνη, και οι ηγεμόνες κυβερνούν τη γη. Εγώ αγαπώ εκείνους που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα με βρουν· σε εμένα ανήκει ο πλούτος και η δόξα και η κτήση πολλών αγαθών και η δικαιοσύνη. Περπατώ στην οδό της δικαιοσύνης και αναστρέφομαι ανάμεσα στους δρόμους του δικαίου, για να μοιράσω σε αυτούς που με αγαπούν ύπαρξη και περιουσία, και να γεμίσω τους θησαυρούς τους με αγαθά. Εάν σας αναγγείλω όσα γίνονται καθημερινά, θα θυμηθώ να απαριθμήσω τα από αιώνος. Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του, προ του αιώνος με θεμελίωσε εν αρχή, προτού δημιουργήσει τη γη και προτού δημιουργήσει τις αβύσσους, προτού προέλθουν οι πηγές των υδάτων, και προτού εδραιωθούν τα όρη, και προ πάντων των βουνών με γεννά», και τα εξής. Προφανώς, επειδή κάποιοι επιθυμούν να αντιλέξουν στο ρητό, οι αντίπαλοι χρησιμοποιούν ως ανθυποφορά το όνομα της σοφίας και την αλληλουχία του λόγου που λέει «ο Κύριος με έκτισε», σε συνδυασμό με το «εγώ, η σοφία, συγκατοίκησα με τη βουλή»· λέγοντας ότι «ιδού, η σοφία από την αρχή ονόμασε τον εαυτό της και προχωρώντας στη συνέχεια υποδηλώνει τον εαυτό της λέγοντας: ο Κύριος με έκτισε».

Είναι προτιμότερο να καρπώνεται κανείς εμένα παρά χρυσό και πολλούς πολύτιμους λίθους· και τα δικά μου γεννήματα είναι ανώτερα από τον εκλεκτό άργυρο.

Πρέπει δε να μην αγνοούμε ότι οι θείοι χρησμοί, επειδή περιέχουν στην εβραϊκή γλώσσα πολύ το υπερβατικό και ως προς τη λέξη και ως προς το νόημα, έτυχαν διαφορετικής μετάφρασης στην ελληνική γλώσσα εξαιτίας της δυσκολίας κατανόησής τους. Εβδομήντα, λοιπόν, Εβραίοι άνδρες όλοι μαζί τις μετέφρασαν ομόφωνα, στους οποίους μάλιστα θα στρέψουμε την προσοχή μας, διότι και στην Εκκλησία του Χριστού είναι αρεστό να χρησιμοποιούνται αυτές. Εάν όμως προκύψει κάπου ανάγκη, δεν θα παραλείψουμε ούτε τις εκδόσεις των μεταγενέστερων νεότερων μεταφραστών, τις οποίες αρέσκονται ακόμη και σήμερα να χρησιμοποιούν οι Ιουδαίοι, ώστε τα επιχειρήματα της απόδειξης να τύχουν για εμάς ασφαλέστερης τεκμηρίωσης από παντού. Έχοντας προτάξει αυτά ως προοίμιο, ας καταπιαστούμε πλέον λοιπόν με τις θεόπνευστες φωνές. 〈〈Από τις Παροιμίες〉〉. «Εγώ, η σοφία, συγκατοίκησα με τη βουλή, και τη γνώση και την κατανόηση εγώ τις επικαλέστηκα. Ο φόβος του Κυρίου μισεί την αδικία, την ύβρη και την υπερηφάνεια και τις οδούς των πονηρών· εγώ δε εμίσησα τις διεστραμμένες οδούς των κακών. Δική μου είναι η βουλή και η ασφάλεια, δική μου η φρόνηση, και δική μου η ισχύς· δι' εμού οι βασιλείς βασιλεύουν, και οι άρχοντες νομοθετούν δικαιοσύνη· δι' εμού οι μεγιστάνες δοξάζονται, και οι ηγεμόνες δι' εμού κυβερνούν τη γη. Εγώ αγαπώ αυτούς που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα βρουν χάρη. Πλούτος και δόξα υπάρχουν σε εμένα, και απόκτηση πολλών αγαθών και δικαιοσύνη. Είναι προτιμότερο να καρπώνεται κανείς εμένα παρά χρυσάφι και πολλούς πολύτιμους λίθους, και τα δικά μου γεννήματα είναι ανώτερα από εκλεκτό ασήμι».

ΚΑʹ. Πώς πρέπει να νοείται το «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Ο μεν μέγας ευαγγελιστής Ιωάννης, λοιπόν, κήρυττε με ποικίλους τρόπους τη θεολογία του Σωτήρα μας, με τον τρόπο που έχει εκτεθεί. Το πώς όμως ο Μάρκελλος, έχοντας αρνηθεί αυτήν, κατέληξε στην ιουδαϊκή απιστία, έχει φανερωθεί μέσα από όσα έχουν ειπωθεί. Το πώς, επίσης, παρερμήνευε με διεστραμμένο τρόπο τις κοινώς αποδεκτές και σαφείς διδασκαλίες περί του Σωτήρα μας, θα μπορούσε κανείς να το μάθει και από πάρα πολλές άλλες αφηγήσεις του, αλλά βεβαίως και από την εξής. Στις Παροιμίες του Σολομώντα εισάγεται η Σοφία να αναφέρει τα εξής αυτοπροσώπως για τον εαυτό της: «Εγώ, η Σοφία, κατοίκησα μαζί με τη βουλή, και εγώ επικαλέστηκα τη γνώση και τη σύνεση. Ο φόβος του Κυρίου μισεί την κακία, την ύβρη και την υπερηφάνεια και τις οδούς των πονηρών· εγώ δε μίσησα τις διεστραμμένες οδούς των κακών. Δική μου είναι η βουλή και η ασφάλεια, εγώ είμαι η σύνεση, δική μου και η ισχύς. Δι' εμού βασιλεύουν οι βασιλείς, και οι εξουσιαστές νομοθετούν δικαιοσύνη· δι' εμού μεγαλύνονται οι άρχοντες, και οι ηγεμόνες δι' εμού κυβερνούν τη γη. Εγώ αγαπώ αυτούς που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα με βρουν. Σε εμένα υπάρχει πλούτος και δόξα, και απόκτηση πολλών αγαθών και δικαιοσύνη. Είναι καλύτερο να καρπώνεται κανείς εμένα παρά το χρυσάφι και τους πολύτιμους λίθους, και τα δικά μου γεννήματα είναι ανώτερα από το εκλεκτό ασήμι».

Εφόσον, λοιπόν, η παροιμιακή αυτή διδασκαλία περιλαμβάνει αυτά τα στοιχεία, κανείς από τους συνετούς ανθρώπους δεν θα αποδεχθεί ανεξέταστα και αθεώρητα τίποτε από όσα προβάλλονται σε αυτό το βιβλίο, ακόμη και αν κάτι φαίνεται εκ πρώτης όψεως να είναι εξαιρετικά σαφές και γνώριμο. Διότι, οπωσδήποτε, ακόμη και σε όσα φαίνονται ολοφάνερα, υποκρύπτεται κάποια αναγωγική θεωρία. Εάν δε τα εκ πρώτης όψεως κατανοητά σημεία αυτής της Γραφής απαιτούν αναγκαστικά λεπτομερέστερη εξέταση, πόσο μάλλον εκείνα τα οποία παρουσιάζουν πολλή ασάφεια και δυσκολία στη θεωρητική προσέγγιση κατά την άμεση κατανόησή τους; Ας εξετάσουμε, λοιπόν, από τα συμφραζόμενα των λέξεων γύρω από εκείνο το χωρίο, εάν η ανάγνωση των παρακείμενων εδαφίων προσφέρει κάποια σαφήνεια. Ο λόγος περιγράφει προηγουμένως τη Σοφία να εκφέρει κάποιες ρήσεις σε πρώτο πρόσωπο. Ο φιλομαθής, βεβαίως, γνωρίζει τα όσα αναφέρονται στο εν λόγω χωρίο, όπου η Σοφία κατασκηνώνει μαζί με τη βουλή, επικαλείται τη γνώση και την έννοια, και λέει ότι έχει ως κτήμα της την ισχύ και τη φρόνηση, ότι η ίδια ονομάζεται σύνεση, ότι περπατά σε οδούς δικαιοσύνης και κινείται στο μέσον οδών δικαιώματος, και αναφέρει ότι μέσω αυτής βασιλεύουν οι βασιλείς, θεσπίζουν δικαιοσύνη οι άρχοντες και κυριαρχούν στη γη τους οι ηγεμόνες. Διότι είναι σε όλους φανερό ότι ο συνετός άνθρωπος δεν αποδέχεται ανεξέταστα κανένα από τα λεγόμενα βάσει της επιφανειακής τους κατανόησης.