Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 9:3

«Αυτό όμως το έλεγε για τον ναό του σώματός του», όπως αναφέρει ο Ιωάννης. Αλλά βέβαια και ο Σολομών μίλησε με μεγαλύτερη παρρησία για τα ίδια αυτά ζητήματα, εκθέτοντάς τα ως εξής: «Η σοφία οικοδόμησε για τον εαυτό της οίκο και στήριξε επτά στύλους. Έσφαξε τα θύματά της, ανέμειξε το κρασί της στον κρατήρα και ετοίμασε το τραπέζι της. Απέστειλε τους δούλους της, συγκαλώντας με υψηλό κήρυγμα στον κρατήρα, λέγοντας: "Όποιος είναι άφρων, ας στραφεί προς εμένα", και σε εκείνους που στερούνται σύνεσης είπε: "Ελάτε, φάτε τον άρτο μου και πιείτε το κρασί που σας έχω αναμείξει· εγκαταλείψτε την αφροσύνη, για να ζήσετε"». Αναμφίβολα, η σοφία είναι ο Θεός Λόγος, ο οποίος, εξαιτίας της άρρητης φιλανθρωπίας του ιδίου και του Πατέρα του, αν και ήταν πλούσιος έγινε φτωχός, ώστε εμείς με τη δική του φτώχεια να πλουτίσουμε· ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, έλαβε μορφή δούλου, και όντας ίσος με τον δικό του Πατέρα, συναναστράφηκε μαζί μας ως δούλος και σύνδουλος, όντας τέλειος στη θεότητα και τέλειος στην ανθρωπότητα.

Και εάν δεν κατανοείς τα Άσματα, έλα στις Παροιμίες, και μεθοδικά και βαθμιαία ανέβα προς εκείνα. Η σοφία οικοδόμησε οίκο για τον εαυτό της (ο λόγος αναφέρεται σε αυτήν σαν να είναι γυναίκα) και απέστειλε τους δούλους της. Και πάλι αλλού λέει: ερωτεύσου την και θα σε διαφυλάξει. Δεν πρόκειται για έρωτα γυναίκας, αλλά για έρωτα της σοφίας, η οποία εξορίζει τον σαρκικό έρωτα. Διότι όπου αποκτάται η σοφία, εκεί εξορίζεται και ο έρωτας. Επειδή τα πάθη δεν συνάδουν με τη σοφία, αλλά τα νοήματα είναι σοφά. Έγιναν ίπποι θηλυμανείς, άλογη είναι η ορμή. Εάν λοιπόν στα Άσματα ακούσεις τα όσα λέγονται περί νυμφίου και νύμφης, μην πέσεις χαμηλά στη γη, ούτε να τα ακούς εμπαθώς, αλλά μέσα από τα απαθή να μεταβάλλεις τα πάθη σου.

Αυτός, λοιπόν, παραθέτει ποιες είναι οι οδοί λέγοντας στη συνέχεια: «Διότι αυτός, για εμάς που πρόκειται να πολιτευθούμε με δικαιοσύνη, έχει γίνει οδός θεοσέβειας· η αρχή όλων των οδών που ακολούθησαν». Και προσθέτει: «Εύλογα, λοιπόν, ονόμασε τον Δεσπότη και Σωτήρα μας "αρχή οδών", διότι, μετά την πρώτη οδό, έγινε αρχή και των άλλων οδών που λάβαμε», εννοώντας τις παραδόσεις που δόθηκαν μέσω των ιερών αποστόλων, οι οποίοι, σύμφωνα με την προφητεία, μας κήρυξαν αυτό το καινό μυστήριο «με υψηλό κήρυγμα». Αυτά λέει ο Μάρκελλος. Αν, λοιπόν, δεν αποδεχόταν τα συγγράμματα του Μωυσή και των προφητών μετά τον Μωυσή, η ερμηνεία του θα είχε κάποια εύλογη βάση. Επειδή όμως δεν συγκαταλέγεται σε αυτούς που αθετούν την Παλαιά Διαθήκη, για ποιον λόγο άραγε ονόμασε οδούς τους αποστόλους και τις διδασκαλίες τους, αλλά δεν έδωσε προσοχή στους προφήτες του Θεού, οι οποίοι έχουν γράψει αναρίθμητα πράγματα για τις οδούς του Θεού; Διότι, πρώτα ο Μωυσής έγραφε και έλεγε τα εξής: «Θα πορευθείς στη βασιλική οδό» και «Ιδού, έχω θέσει ενώπιόν σου την οδό της ζωής και την οδό του θανάτου»· και ο Δαβίδ παρομοίως: «Γνωρίζει ο Κύριος την οδό των δικαίων, και η οδός των ασεβών θα χαθεί»· και ο Ιερεμίας: «Σταθείτε στις οδούς και ρωτήστε για τις αιώνιες τρίβους του Κυρίου, και δείτε ποια είναι η αγαθή οδός, και πορευθείτε σε αυτήν»· και θα βρεις τον καθένα από τους προφήτες να μνημονεύει με διάφορους τρόπους τις οδούς του Θεού.

Σήμαινε την επτάδα του Αγίου Πνεύματος που αναπαυόταν επάνω του, καθώς μαρτυρεί ο Ησαΐας λέγοντας .... «Έσφαξε τα θύματά της». Εννοεί τους μακάριους προφήτες που κατά καιρούς θανατώνονταν από τους απίστους, καθώς λέει. «Διότι εξαιτίας σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα». «Ανέμειξε στον κρατήρα το κρασί της». Έδωσε στην Εκκλησία το Άγιο Πνεύμα ως κρασί. «Και ετοίμασε το τραπέζι της». Και τραπέζι ονομάζει την αλήθεια μέσω των αγίων προφητών. «Απέστειλε τους δούλους της». Τους αποστόλους σε ολόκληρο τον κόσμο, οι οποίοι προσκαλούν όλα τα έθνη στη γνώση του Θεού. «Και σε εκείνους που στερούνται σύνεσης είπε». Σε εκείνους που δεν είχαν αποκτήσει ακόμη τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. «Ελάτε, φάγετε». Ελάτε, γνωρίστε την αληθινή και ευθεία οδό και πιείτε κρασί και λάβετε το Άγιο Πνεύμα ως κρασί. «Εγκαταλείψτε την αφροσύνη». Απομακρυνθείτε από τις οδούς της άγνοιας και γνωρίστε την αιώνια ζωή. «Η βδέλλα είχε τρεις θυγατέρες, που αγαπιούνταν με αγάπη».

Τι είναι η σοφία που οικοδόμησε για τον εαυτό της οίκο; Του Ιππολύτου. [Ο Χριστός, η σοφία και η δύναμη του Θεού και Πατρός, την ίδια του τη σάρκα. Διότι «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας»]. «Και στήριξε επτά στύλους». Την επτάδα του Αγίου Πνεύματος, όπως λέει ο Ησαΐας: «Και θα αναπαυθούν πάνω του επτά πνεύματα του Θεού». «Και έσφαξε τα θύματά της». Τους προφήτες που κατά καιρούς θανατώνονταν από τους απίστους υπέρ της αλήθειας και οι οποίοι βοούσαν: «Ένεκέν σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής». «Ανέμειξε σε κρατήρα το κρασί της». [Ενώνοντας στην Παρθένο τη δική του θεότητα με τη σάρκα, σαν άκρατο οίνο, ο Σωτήρας γεννήθηκε από αυτήν ασυγχύτως Θεός και άνθρωπος]. «Και ετοίμασε το τραπέζι της». [Την επίγνωση της Τριάδας που διακηρύσσεται]. «Απέστειλε τους δούλους της, συγκαλώντας με υψηλό κήρυγμα: Όποιος είναι άφρων, ας στραφεί προς εμένα». Τους αποστόλους σε όλο τον κόσμο, προσκαλώντας όλα τα έθνη στην επίγνωση του Θεού. «Και σε αυτούς που στερούνται σύνεσης είπε». Σε αυτούς που δεν έχουν αποκτήσει ακόμη τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. «Ελάτε, φάγετε από τους άρτους μου και πιείτε το κρασί που ανέμειξα για εσάς». [Τη θεία του σάρκα και το άγιό του αίμα μας τα έδωσε να τα τρώμε και να τα πίνουμε για άφεση των αμαρτιών]. «Η βδέλλα είχε τρεις θυγατέρες που αγαπούν σφόδρα».

Επειδή τα θεία είναι άκρατα, τα ανέμειξε με ανθρώπινες φωνές, δηλαδή με τη σοφία των ανθρώπων, ώστε να δυνηθούμε να τα χωρέσουμε. Τα θύματα είναι οι μακάριοι προφήτες, οι οποίοι κατά καιρούς θανατώνονταν από τους απίστους, όπως ακριβώς λέει: «Ένεκά σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα». [Κώδ. φ. 43 β.] Απέστειλε τους προφήτες και τους αποστόλους της με υψηλό κήρυγμα, δηλαδή με δόγματα που δεν έχουν τίποτα το ταπεινό και καταβεβλημένο, καλώντας όλα τα έθνη στη γνώση του Θεού· και αποκαλεί υψηλό το: «Σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους». [Κώδ. φ. 44 α.] Απευθύνεται προς τους ενδεείς, προς εκείνους που δεν έχουν ακόμη αποκτήσει τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος· ή προς αυτούς που έκαναν μεν την αρχή, αλλά παραμένουν ατελείς. Ελάτε, γνωρίστε την αληθινή και ευθεία οδό· και πιείτε οίνο, και λάβετε το Άγιο Πνεύμα ως οίνο. Εγκαταλείψτε την αφροσύνη, εκκλίνετε από τις οδούς της άγνοιας και γνωρίστε την αιώνια ζωή· φάγετε, ενδυναμωθείτε από τους δικούς μου λόγους και τα μυστήρια.

Πολύ ορθά, λοιπόν, η υπέρσοφη και αγαθή Σοφία υμνείται από τα ιερά λόγια των Γραφών, επειδή τοποθετεί έναν μυστικό κρατήρα και αναβλύζει το ιερό ποτό του, ή μάλλον, επειδή πριν από αυτά παραθέτει τις στερεές τροφές, και με υψηλό κήρυγμα αναζητεί η ίδια με αγαθοπρέπεια αυτούς που την έχουν ανάγκη. Διπλή, λοιπόν, είναι η τροφή που παραθέτει η θεία Σοφία: αφενός η στερεά και μόνιμη, και αφετέρου η υγρή και ρέουσα· και χορηγεί τις προνοητικές της αγαθότητες μέσω ενός κρατήρα. Ο κρατήρας, συνεπώς, εφόσον είναι κυκλικός και διάπλατα ανοιχτός, ας θεωρηθεί σύμβολο της άναρχης και ατελεύτητης πρόνοιας των πάντων, η οποία είναι απλωμένη και ταυτόχρονα περιπορεύεται τα πάντα. Πλην όμως, επειδή αυτή η πρόνοια, μολονότι εκτείνεται προς όλα, παραμένει στον εαυτό της και στέκεται σε ακίνητη ταυτότητα, απολύτως εδραιωμένη χωρίς να απομακρύνεται ποτέ από τον εαυτό της, γι' αυτό και ο ίδιος ο κρατήρας στέκεται μόνιμα και ακλόνητα.

Αποστέλλουμε, λοιπόν, ολόκληρη αυτήν τη δική μας Συμβολική Θεολογία, στην οποία θα βρεις, μαζί με τον οίκο της σοφίας, και τους επτά στύλους διευκρινισμένους, και τη στερεά της τροφή διαιρεμένη σε θυσίες και άρτους· επίσης, το ποια είναι η κράση του οίνου, και επιπλέον, ποια είναι η κραιπάλη από τη μέθη του Θεού, και αυτά που μόλις αναφέρθηκαν έχουν διαρθρωθεί μέσα σε αυτήν πιο διεξοδικά. Και αποτελεί, όπως νομίζω, αγαθή εξευρέτρια όλων των συμβολικών θεολογιών, η οποία συμφωνεί απόλυτα με τις ιερές παραδόσεις και τις αλήθειες των θείων λογίων.