Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
13 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω, αὐτοὶ καθεῖλον· ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησε;Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–13 από 13
Ὅμως ἐνόησα, δέσποτα, διὰ τί οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐπὶ τὸν κατὰ τῶν δικαίων πόλεμον ὥρμησαν; 〈Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω, αὐτοὶ καθεῖλον,〉 οὐ τὰ μέρη τοῦ κόσμου καταλύοντες, ἀλλὰ τὰ ἑαυτῶν ὦτα τῇ ἀνηκοΐᾳ καταστρέψαντες.
Όμως κατανόησα, Δέσποτα, γιατί οι αμαρτωλοί όρμησαν στον πόλεμο εναντίον των δικαίων; Επειδή εκείνα που εσύ κατασκεύασες, αυτοί τα γκρέμισαν, όχι καταλύοντας τα μέρη του κόσμου, αλλά καταστρέφοντας τα ίδια τους τα αυτιά με την ανυπακοή.
Λεπτομέρειες
Ὅτι δὲ τὰ δημιουργήματα τοῦ κόσμου θεὸς κατηρτίσατο, ἄκουσον τοῦ προφήτου τῷ θεῷ περὶ τοῦ φωτὸς καὶ τοῦ ἡλίου λέγοντος· 〈Σή ἐστιν ἡ ἡμέρα καὶ σή ἐστιν ἡ νύξ, σὺ κατηρτίσω φαῦσιν καὶ ἥλιον.〉 Ὅτι δὲ καὶ τὰ ὦτα κατηρτίσατο, λέγει ὁ προφήτης τῷ θεῷ· 〈Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, ὠτία δὲ κατηρτίσω μοι.〉 Ἐπεὶ οὖν τὰ θεατροειδῆ ἀκροατήρια τῶν ὠτίων ἔλυσαν, οὐ τὰ μέλη τέμνοντες, ἀλλὰ τὴν ὑπακοὴν καταλύοντες, 〈ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω, αὐτοὶ καθεῖλον, ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον,〉 κατηρτίσω τοὺς πόδας τῶν ἁγίων ὡς ἐλάφων. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ καὶ τοὺς εἰς σὲ αἴνους οἱ ἀσεβεῖς ἀπέπτυσαν—〈Οὐχ ὡραῖος〉 γὰρ 〈αἶνος ἐν στόματι ἀσεβοῦς〉—καὶ τοὺς πρός σε δρόμους ἀνοδίαις ἔσκυλαν, 〈ἃ σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον·〉 καὶ ἐπειδὴ ἃ καθεῖλον οἰκοδομῆσαι οὐκ ἠθέλησαν, 〈καθελεῖς αὐτοὺς καὶ οὐ μὴ οἰκοδομήσεις αὐτούς. Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησε;〉 Τί; Καθελὼν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ ἑαυτοῦ κατηγόρησε.
Για το ότι ο Θεός κατασκεύασε τα δημιουργήματα του κόσμου, άκουσε τον προφήτη που λέει στον Θεό για το φως και τον ήλιο: «Δική σου είναι η ημέρα και δική σου είναι η νύχτα, εσύ κατασκεύασες το φως και τον ήλιο». Και για το ότι κατασκεύασε και τα αυτιά, λέει ο προφήτης στον Θεό: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες, αλλά αυτιά κατασκεύασες για εμένα». Επειδή, λοιπόν, κατέλυσαν τα θεατρικά ακροατήρια των αυτιών, όχι αποκόπτοντας τα μέλη, αλλά καταλύοντας την υπακοή, «διότι αυτά που εσύ κατασκεύασες, αυτοί τα γκρέμισαν, από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατασκεύασες αίνο», κατασκεύασες τα πόδια των αγίων σαν των ελαφιών. Αλλά επειδή οι ασεβείς απέρριψαν και τους αίνους προς εσένα —διότι «δεν είναι ωραίος ο αίνος στο στόμα του ασεβούς»— και καταπόνησαν τους δρόμους προς εσένα με αβατότητες, «αυτά που εσύ κατασκεύασες αυτοί τα γκρέμισαν»· και επειδή αυτά που γκρέμισαν δεν θέλησαν να τα οικοδομήσουν, «θα τους γκρεμίσεις και δεν πρόκειται να τους οικοδομήσεις. Ο δε δίκαιος τι έπραξε;» Τι; Αφού αθέτησε την εντολή του Θεού, κατηγόρησε τον εαυτό του.
Λεπτομέρειες
Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησε;〉 Τί; Τὰ ἴδια χρήματα ἐσκόρπισε πένησι. Γέγραπται· 〈Ἐσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν· ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.〉 Ἢ καὶ ὁ 〈δίκαιος τί ἐποίησε;〉 Μὴ ἄρα ἠμύνατο; Μὴ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀπέδωκε;
«Ο δίκαιος όμως τι έκανε;» Τι; Μοίρασε τα χρήματά του στους φτωχούς. Είναι γραμμένο: «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα». Ή και, «ο δίκαιος τι έκανε;» Μήπως άραγε εκδικήθηκε; Μήπως ανταπέδωσε κακό αντί για κακό;
Λεπτομέρειες
Μὴ γένοιτο. Ἀλλὰ 〈τί ἐποίησεν; Ὑπομένων ὑπέμεινε τὸν κύριον,〉 ὁμολογῶν τὸν κριτὴν ἐπὶ θρόνον οὐρανοῦ καθήμενον· 〈Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ· κύριος, ἐν οὐρανῷ ὁ θρόνος αὐτοῦ.〉 Καὶ ἐπειδὴ εἰς οὐρανὸν ἀναβλέψας ὁ Δαυὶδ ἔλεγε τῷ δικαιοκρίτῃ θεῷ περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν· 〈Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω, καθεῖλον,〉 εὐθέως οἱ συνόντες αὐτῷ· Ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν καὶ κατά σου τόξον· ἰδοὺ καὶ τὰ τοῦ θεοῦ καθεῖλον, καὶ ὁ δικαιοκρίτης θεὸς οὐδέν. Εἰπὲ ποῦ ἀντεποιήθη σου; Ποῦ σου ἀντελάβετο; Ποῦ τὸ δίκαιον αὐτοῦ ἔδειξεν; 〈Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησεν;〉 Ὅτι δὲ δίκαιον νῦν τὸν κύριον λέγουσιν, εἶπεν ἐν τοῖς ἑξῆς ὁ Δαυίδ· 〈Δίκαιος κύριος καὶ δικαιοσύνας ἠγάπησεν.〉 Ἐπεὶ οὖν δίκαιος κύριος, ὦ Δαυίδ, καὶ δικαιοσύνας ἠγάπησεν, εἰπέ, δίδαξον, ὠφέλησον, πληροφόρησον, ὅτι σὺ μὲν ἀδίκως πολεμῇ. 〈Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησεν;〉 Εἶτα ὁ Δαυίδ· Θέλετε μαθεῖν τί ἐποίησε; Πρῶτον ἀκούσατε ποῦ διάγει καὶ ποῦ κάθηται καὶ ποῦ ἀναπαύεται, καὶ οὕτω μανθάνετε τί ἐποίησε. Ποῦ διάγει; Ἐν τῷ ἁγίῳ ναῷ· 〈Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ.〉 Ἐν ποίῳ ναῷ; Ἐν τῷ πιστῷ ἀνθρώπῳ καὶ τῷ οἴκῳ τοῦ θεοῦ καὶ τῷ κόλπῳ τοῦ πατρός· 〈Ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί. Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ,〉 ἐν τῷ ἁγίῳ ἀνθρώπῳ.
Μη γένοιτο. Αλλά <τι έκανε; Υπομένοντας υπέμεινε τον Κύριο,> ομολογώντας τον Κριτή που κάθεται στον ουράνιο θρόνο: <Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του· του Κυρίου, ο θρόνος του είναι στον ουρανό.> Και επειδή αναβλέποντας στον ουρανό ο Δαβίδ έλεγε στον δικαιοκρίτη Θεό για τους αμαρτωλούς: <Ότι αυτά που εσύ κατασκεύασες, αυτοί τα γκρέμισαν,> αμέσως αυτοί που ήταν μαζί του είπαν: Ιδού, οι αμαρτωλοί τέντωσαν το τόξο και εναντίον σου· ιδού, γκρέμισαν και τα έργα του Θεού, και ο δικαιοκρίτης Θεός δεν έκανε τίποτα. Πες μας, πού σε υπερασπίστηκε; Πού σε βοήθησε; Πού έδειξε τη δικαιοσύνη του; <Ο δε δίκαιος τι έκανε;> Ότι δε δίκαιο ονομάζουν τώρα τον Κύριο, το είπε στη συνέχεια ο Δαβίδ: <Δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη.> Επειδή λοιπόν είναι δίκαιος ο Κύριος, ω Δαβίδ, και αγάπησε τη δικαιοσύνη, πες, δίδαξε, ωφέλησε, βεβαίωσε, ότι εσύ μεν πολεμείσαι άδικα. <Ο δε δίκαιος τι έκανε;> Τότε ο Δαβίδ απάντησε: Θέλετε να μάθετε τι έκανε; Πρώτα ακούστε πού διαμένει και πού κάθεται και πού αναπαύεται, και έτσι θα μάθετε τι έκανε. Πού διαμένει; Στον άγιο ναό: <Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του.> Σε ποιον ναό; Στον πιστό άνθρωπο και στον οίκο του Θεού και στον κόλπο του Πατρός: <Εγώ βρίσκομαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα. Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του,> μέσα στον άγιο άνθρωπο.
Λεπτομέρειες
Μάρτυς ὁ Παῦλος· 〈Ὁ γὰρ ναὸς τοῦ θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς.〉 Εἰ οὖν 〈κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ,〉 ἐν τῇ τοῦ πιστοῦ ψυχῇ, πῶς ταύτην κατατοξεῦσαι ἁμαρτωλοὶ δύνανται; Εἰ γὰρ πόλις βασιλέα ἔχουσα μένει ἀπολιόρκητος, πόσῳ μᾶλλον ψυχὴ ἔχουσα ἔνοικον θεόν; Ποῦ δὲ καθέζεται; Ἐν τῷ οὐρανῷ· 〈Κύριος, ἐν τῷ οὐρανῷ ὁ θρόνος αὐτοῦ.〉 Καὶ πόθεν οἶδας τοῦτο; Αὐτὸς ἐδίδαξεν εἰπών· 〈Ὁ οὐρανός μοι θρόνος. Τί〉 οὖν ὁ 〈δίκαιος ἐποίησεν;〉 Ἀκούσατε.
Μάρτυρας είναι ο Παύλος: «Διότι ο ναός του Θεού, ο οποίος είστε εσείς, είναι άγιος». Εάν λοιπόν «ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του», δηλαδή στην ψυχή του πιστού, πώς μπορούν οι αμαρτωλοί να την κατατοξεύσουν; Διότι, εάν μια πόλη που έχει βασιλιά παραμένει απόρθητη, πόσο μάλλον η ψυχή που έχει ένοικο τον Θεό; Και πού κάθεται; Στον ουρανό: «Ο Κύριος, στον ουρανό είναι ο θρόνος του». Και από πού το γνωρίζεις αυτό; Ο ίδιος το εδίδαξε λέγοντας: «Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου». «Τι έπραξε λοιπόν ο δίκαιος;» Ακούστε.
Λεπτομέρειες
Ὅμως ἐνόησα, δέσποτα, διὰ τί οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐπὶ τὸν κατὰ τῶν δικαίων ὥρμησαν πόλεμον; 〈Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον,〉 οὐ τὰ μέρη τοῦ κόσμου καταλύοντες, ἀλλὰ τὰ ἑαυτῶν ὦτα τῇ ἀνηκοΐᾳ καταστρέψαντες. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ὦτα κατηρτίσατο, λέγει ὁ προφήτης τῷ θεῷ· 〈Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, ὠτία δὲ κατηρτίσω μοι.〉
Όμως εννόησα, Δέσποτα, γιατί οι αμαρτωλοί όρμησαν σε πόλεμο εναντίον των δικαίων; 〈Διότι αυτά που εσύ κατήρτισες εκείνοι τα γκρέμισαν,〉 όχι καταστρέφοντας τα μέρη του κόσμου, αλλά καταστρέφοντας τα ίδια τους τα αυτιά με την ανυπακοή. Ότι δε κατήρτισε και τα αυτιά, το λέει ο προφήτης στον Θεό: 〈Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, αυτιά όμως κατήρτισες για εμένα.〉
Λεπτομέρειες
Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Κατήνεγκε, φησὶν, ὁ ἐχθρὸς τὸν ἄνθρωπον εἰς φθορὰν, καίτοι ἐπὶ ἀφθαρσίᾳ κατηρτισμένον. Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησεν; Εἰ καὶ οἱ ἐχθροὶ, φησὶ, τὰ τοιαῦτα ἔδρασαν, ἀλλ᾽ ὁ Κύριος ὁ ναὸν ἔχων τὸν οὐρανὸν, ἐξέτασιν τῶν δικαίων καὶ τῶν ἀσεβῶν ποιούμενος, τοῖς μὲν ἀπονέμει τὰ ἀγαθὰ, τοὺς δὲ ταῖς αἰωνίαις παραπέμπει κολάσεσι. Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. [Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Ἀντὶ τοῦ, τὰ σὰ ἔργα καταλύειν σπεύδουσι δι᾽ ἐμοῦ· ὃν γὰρ ἔχρισας βασιλέα σπουδάζουσιν ἀκυρῶσαι κατὰ τῆς σῆς ὁπλιζόμενοι ψήφου. Καὶ ταῦτα δρῶσι τὰς κατὰ φύσιν ὀρθὰς ἐννοίας καθελόντες ἐξ ἑαυτῶν, ἃς δῆθεν κατηρτίσατο.] Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἀποβλέπουσιν.
«Διότι αυτά που εσύ δημιούργησες, αυτοί τα κατέστρεψαν». Κατέρριψε, λέγει, ο εχθρός τον άνθρωπο στη φθορά, αν και ήταν πλασμένος για την αφθαρσία. Ο δε δίκαιος τι έπραξε; Αν και οι εχθροί, λέγει, διέπραξαν τέτοια έργα, εντούτοις ο Κύριος που έχει για ναό Του τον ουρανό, εξετάζοντας τους δικαίους και τους ασεβείς, στους μεν απονέμει τα αγαθά, ενώ τους δε τους παραπέμπει στις αιώνιες κολάσεις. «Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό Του». [«Διότι αυτά που εσύ δημιούργησες, αυτοί τα κατέστρεψαν». Αντί του: Σπεύδουν να καταλύσουν τα δικά Σου έργα στο πρόσωπό μου· διότι αυτόν που έχρισες βασιλιά επιδιώκουν να τον ακυρώσουν, εξοπλιζόμενοι ενάντια στη δική Σου απόφαση. Και τα πράττουν αυτά, έχοντας καταστρέψει από μέσα τους τις κατά φύση ορθές έννοιες, τις οποίες βεβαίως Εκείνος είχε συγκροτήσει.] Τα μάτια Του αποβλέπουν στον πένητα.
Λεπτομέρειες
Τότε τοίνυν πολεμοῦσιν οἱ ἁμαρτωλοὶ δαίμονες· τοξεῦσαι γὰρ ἐν φωτὶ τοὺς δικαίους οὐ δύνανται, ἀλλ᾽ ἐν τῷ σκότει τῆς ἀγνοίας, ὅταν νεφέλη ῥᾳθυμίας ἐπελθοῦσα ἀμαυροῖ τὸ φῶς τῆς ἡμετέρας σελήνης, ἤτοι τῆς διανοίας ἐργάσηται. <Ὅτι ἂ σὺ κατηρτίσω, αὐτοὶ καθεῖλον.> (A f. 75 b.) Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, δείκνυσιν ἐναργῶς ὡς Θεῷ μαχόμενος ὁ Σατανᾶς, καὶ αἱ σὺν αὐτῷ πονηραὶ δυνάμεις τοῖς εὖ βιοῦν ᾑρημένοις ἐπιβουλεύουσι.
Τότε λοιπόν πολεμούν οι αμαρτωλοί δαίμονες· διότι δεν μπορούν να τοξεύσουν τους δικαίους στο φως, αλλά στο σκοτάδι της άγνοιας, όταν ένα σύννεφο ραθυμίας έλθει και αμαυρώσει το φως της δικής μας σελήνης, δηλαδή της διανοίας. <Διότι όσα εσύ δημιούργησες, αυτοί τα κατέστρεψαν.> (A f. 75 b.) Κατά δε την αναγωγική ερμηνεία, δείχνει ξεκάθαρα πώς ο Σατανάς, μαχόμενος τον Θεό, καθώς και οι πονηρές δυνάμεις που είναι μαζί του, επιβουλεύονται εκείνους που έχουν επιλέξει να ζουν ενάρετα.
Λεπτομέρειες
Σκοπὸς γὰρ αὐτοῖς τὸ οἰκοδομούμενον ὑπὸ Θεοῦ καταστρέφειν, καὶ τοῖς αὐτοῦ θελήμασιν ἀντανίστασθαι· Κατήνεγκε γὰρ, φησὶν, ὁ ἐχθρὸς τὸν ἄνθρωπον εἰς φθορὰν, καί τοι ἐπὶ ἀφθαρσίαν κατηρτισμένον.—(B. f. 42 b) Μάχονται τῷ θείῳ σκοπῷ, καὶ ἅπερ ἂν αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης καταρτίσαιτο πρός γε τὸ εὖ ἔχειν, καθαιροῦσιν αὐτοί. Πλάττει γὰρ κόπον ἐπὶ προστάγματι ὁ τῆς ἀνομίας θρόνος, τουτέστιν ὁ Σατανᾶς. <Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησε; Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ, κ.τ.λ.> (C f. 21.) Δίκαιον νῦν τὸν Θεὸν ὁμολογεῖ, πάντων μὲν, ἐξαιρέτως δὲ τῆς τῶν δικαίων σωτηρίας, νοήσωμεν λέγεσθαι.—(A f. 76.) Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, τὴν τοῦ διαβόλου δυστροπίαν εἰρηκὼς ὁ Δαβὶδ, ἐναργῆ καθίστησι τὸν σώζειν εἰδότα καὶ τῆς ἐκείνου πλεονεξίας ἐξέλκοντα. Τοῦ γὰρ διαβόλου, φησὶ, καθαιρεῖν ἐπιχειροῦντος ἄπερ ἂν εἰς σωτηρίαν τῶν ἐπὶ τῆς γῆς καταρτίσαιτο Θεὸς νομοθετῶν καὶ διδάσκων τί πεποίηκεν ὁ δίκαιος; ὁ ἐν τῷ ἰδίῳ ναῷ κατοικῶν, ὁ θρόνον ἔχων τὸν οὐρανὸν, οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἐπιβλέπουσι. Δεῖ γὰρ συνάψαι τοὺς στίχους, ὡς εἰς μίαν τελοῦντας διάνοιαν. Ἡ δὲ ἐπίβλεψις ἐνταῦθα τὴν ἐπισκοπὴν κατασημαίνει. Σώζει δὲ πάντως ἐφορῶν, καὶ ἔξω παγίδος τίθησι· ἐπιβλέπει δὲ τὸν πένητα, τὸν πτωχὸν δηλαδὴ τῷ πνεύματι· «Ἐπὶ τίνα γὰρ, φησὶν, ἐπιβλέψω, ἀλλ᾽ ἢ ἐπὶ τὸν ταπεινὸν καὶ ἡσύχιον;»
Διότι σκοπός τους είναι να καταστρέφουν αυτό που οικοδομείται από τον Θεό, και να εναντιώνονται στα θελήματά του· Διότι έριξε, λέει, ο εχθρός τον άνθρωπο στη φθορά, καίτοι ήταν πλασμένος για την αφθαρσία.—(B. f. 42 b) Πολεμούν τον θείο σκοπό, και όσα ο ίδιος ο Δεσπότης των όλων δημιούργησε για την ευημερία, αυτοί τα γκρεμίζουν. Διότι ο θρόνος της ανομίας, δηλαδή ο Σατανάς, μηχανεύεται κόπο ενάντια στο πρόσταγμα. <Ο δε δίκαιος τι έπραξε; Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του, κ.τ.λ.> (C f. 21.) Δίκαιο ομολογεί τώρα τον Θεό, και ας νοήσουμε ότι λέγεται ως προς τα πάντα, αλλά εξαιρέτως ως προς τη σωτηρία των δικαίων.—(A f. 76.) Κατά δε αναγωγή, έχοντας μιλήσει ο Δαβίδ για την κακία του διαβόλου, καθιστά φανερό εκείνον που γνωρίζει να σώζει και να απεγκλωβίζει από την πλεονεξία εκείνου. Διότι, ενώ ο διάβολος, λέει, επιχειρεί να γκρεμίσει όσα ο Θεός νομοθετώντας και διδάσκοντας δημιούργησε για τη σωτηρία των επί της γης, τι έπραξε ο δίκαιος; Αυτός που κατοικεί στον δικό του ναό, που έχει ως θρόνο τον ουρανό, τα μάτια του επιβλέπουν τον πένητα. Διότι πρέπει να ενώσουμε τους στίχους, ως αποτελούντες ένα ενιαίο νόημα. Η δε επίβλεψη εδώ υποδηλώνει την επισκοπή. Και εξάπαντος σώζει επιβλέποντας, και θέτει έξω από την παγίδα· επιβλέπει δε τον πένητα, δηλαδή τον πτωχό τω πνεύματι· «Διότι σε ποιον, λέει, θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό και ήσυχο;»
Λεπτομέρειες
Εἰς τὸ τέλος Περὶ γὰρ τῶν μελλόντων ἐπὶ (ἐν) συντελείᾳ τῶν αἰώνων τελεῖσθαι ἡ προφητεία τῷ (τοῦ) Δαυὶδ ἐφανέρωσεν (ἐφανερώθη). ἐπὶ τῷ κυρίῳ Ὁ κατὰ Θεὸν (ἄνθρωπος) πολιτευόμενος καὶ εἰς ὕψος ἀρετῆς ἀνελθὼν λέγει πρὸς τοὺς δαίμονας· τί ἔχετε (λοιπὸν) λέγειν περὶ ἐμοῦ; ὅλον δέ ἐστιν εἰς τὸν Χριστόν. μεταναστεύου Ἐπὶ γὰρ τὰ δόγματα τῶν προφητῶν, ὡς ἐν ὄρεσι στρουθίου δίκην, οἱ καθάραντες τὸν βίον πέτονται ταῖς ἀρεταῖς. λέγει δὲ τὸν σωτῆρα, ὡς ἀεὶ ἐν ταῖς ἐρήμοις αὐλιζόμενον. ὅτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοί Οὐ παύονται γὰρ οἱ δαίμονες τοξεύοντες τὸν ἄνθρωπον λεληθότως. ἡτοίμασαν Φαρέτρα ἐστὶ βελοθήκη. ἀεὶ δὲ τούτοις τοῖς βέλεσι πεπλήρωται ἡ διάνοια τῶν δαιμόνων. τοῦ κατατοξεῦσαι Ἐπιτηροῦσι γὰρ οἱ δαίμονες καὶ ὅταν εὕρωσι τὸν ἄνθρωπον τῇ ἀκηδίᾳ βαρυνόμενον καὶ ὥσπερ ἐσκοτισμένον, τότε καὶ αὐτοὶ ἐπεμβαίνουσι, τοξεύοντες (ἐπιλαμβάνοντες τοξεύουσιν) τὸν ἄνθρωπον τοῖς λογισμοῖς. ὅτι ἃ κατηρτίσω Τὴν ψυχὴν γὰρ ἡμῖν ὁ θεὸς κατήρτισε καθαράν, αὐτοὶ δὲ διὰ τῶν ῥυπαρῶν λογισμῶν καθαιροῦσιν. ὁ δὲ δίκαιος Οἱ γὰρ δίκαιοι διὰ τῆς καθαρᾶς πολιτείας, κύριος ἐν ναῷ τὸν ναὸν φυλάττουσι ἅγιον τῷ θεῷ καὶ ἐν οὐρανῷ τὸν θρόνον ἀπολαμβάνουσιν· ἑκάτερα δέ ἐστιν ὁ Χριστός. οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ Ἐπιτηρεῖ γὰρ ἀεὶ τὸν βίον (τῶν ἀνθρώπων), τῶν κατὰ θεὸν πενήτων, ὁ κύριος ἀρεσκόμενος αὐτοῖς.
«Εις το τέλος»: Διότι η προφητεία του Δαβίδ φανέρωσε όσα πρόκειται να συντελεστούν κατά τη συντέλεια των αιώνων. «Επί τω Κυρίω»: Ο άνθρωπος που πολιτεύεται κατά Θεόν και έχει ανέλθει στο ύψος της αρετής, λέει προς τους δαίμονες: Τι έχετε λοιπόν να πείτε για εμένα; Το παν αναφέρεται στον Χριστό. «Μεταναστεύου»: Διότι εκείνοι που έχουν καθάρει τον βίο τους πετούν με τις αρετές προς τα δόγματα των προφητών, σαν το σπουργίτι στα όρη. Μιλάει δε για τον Σωτήρα, ως Εκείνον που πάντοτε διαμένει στις ερήμους. «Ότι ιδού οι αμαρτωλοί»: Διότι οι δαίμονες δεν σταματούν να τοξεύουν τον άνθρωπο απαρατήρητα. «Ητοίμασαν»: Φαρέτρα είναι η θήκη των βελών. Και με αυτά τα βέλη είναι πάντοτε γεμάτη η διάνοια των δαιμόνων. «Του κατατοξεύσαι»: Διότι οι δαίμονες παραμονεύουν, και όταν βρουν τον άνθρωπο βεβαρημένο από την ακηδία και σαν να είναι σκοτισμένος, τότε και αυτοί επεμβαίνουν, τοξεύοντας τον άνθρωπο με τους λογισμούς. «Ότι α κατηρτίσω»: Διότι ο Θεός κατήρτισε την ψυχή μας καθαρή, αλλά αυτοί μέσω των ρυπαρών λογισμών την καταστρέφουν. «Ο δε δίκαιος»: Διότι οι δίκαιοι μέσω της καθαρής πολιτείας, «Κύριος εν ναώ», διαφυλάττουν τον ναό άγιο για τον Θεό και απολαμβάνουν τον θρόνο στον ουρανό· και τα δύο δε αυτά είναι ο Χριστός. «Οι οφθαλμοί αυτού»: Διότι ο Κύριος επιτηρεί πάντοτε τον βίο των ανθρώπων, των κατά Θεόν πενήτων, καθώς ευαρεστείται σε αυτούς.
Λεπτομέρειες
Μετὰ δὲ τούτων ἔστι καὶ ἕτερον εἰπεῖν· ὅτι οὐχ ἁμαρτωλοὶ μόνον τοὺς ὑπὸ Θεοῦ βοηθουμένους καὶ μετὰ δόλου πολεμοῦσιν, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ πρὸς τοὺς ἀνευθύνους καὶ οὐδὲν αὐτοὺς ἠδικηκότας. Οὐχ ὡς ἔτυχε δὲ καὶ τοῦτο αὐτοὺς ἀσθενεῖς ἐργάζεται. Καθάπερ γὰρ οἱ πρὸς κέντρα λακτίζοντες, ἐκεῖνα μὲν οὐδὲν ἔβλαψαν, τοὺς δὲ ἑαυτῶν πόδας ᾕμαξαν· οὕτω δὴ καὶ οὗτοι. Μετὰ δὲ τούτων, καὶ ἑτέρα τις αἰτία καταλύουσα αὐτῶν τὴν ἰσχὺν τοῦ πολέμου ἐστί. Ποία δὴ αὕτη; Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω, αὐτοὶ, φησὶ, καθεῖλον.
Εκτός από αυτά, μπορεί κανείς να πει και κάτι άλλο: ότι οι αμαρτωλοί δεν πολεμούν με δόλο μόνο όσους βοηθούνται από τον Θεό, αλλά στρέφονται και εναντίον των αθώων και όσων δεν τους έχουν αδικήσει σε τίποτα. Και αυτό, κάθε άλλο παρά τυχαία, τους καθιστά ανίσχυρους. Διότι, όπως ακριβώς όσοι κλωτσούν τα καρφιά δεν προξενούν σε αυτά καμία βλάβη, αλλά ματώνουν τα ίδια τους τα πόδια, έτσι συμβαίνει και με αυτούς. Επιπλέον, υπάρχει και κάποια άλλη αιτία που καταλύει την πολεμική τους ισχύ. Ποια είναι άραγε αυτή; Το ότι, όπως λέει, «εκείνα που εσύ θεμελίωσες, αυτοί τα γκρέμισαν».
Λεπτομέρειες
Ἐπάγει γάρ· Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησε; τουτέστιν· Ἐκείνων οὕτω παραταττομένων, ζητεῖς πόθεν ὡπλίσατο ὁ δίκαιος; Ἄκουε· Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ· Κύριος ἐν οὐρανῷ ὁ θρόνος αὐτοῦ. Εἶδες πῶς συντόμως τὴν συμμαχίαν αὐτοῦ διηγήσατο;
Διότι προσθέτει: Ο δε δίκαιος τι έκανε; Δηλαδή: Ενώ εκείνοι παρατάσσονται με αυτόν τον τρόπο, αναζητάς από πού οπλίστηκε ο δίκαιος; Άκου: Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του· ο θρόνος του Κυρίου είναι στον ουρανό. Είδες πώς με συντομία περιέγραψε τη συμμαχία του;
Λεπτομέρειες
Ψαλμὸς ιʹ Εἰς τὸ τέλος· Ψαλμὸς Δαβίδ «Ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα· πῶς ἐρεῖτε τῇ ψυχῇ μου· μεταναστεύου», ὑποχώρει «εἰς τὰ ὄρη ὡς στρουθίον;» «Ὅτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον». Ἐπεὶ γὰρ ἁμαρτωλοί εἰσι, πάντες καὶ συντριβήσονται ῥᾷον. Ἀλλ’ «ἡτοίμασαν», φησί, «βέλη εἰς φαρέτραν τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ». Ταῦτα καὶ περὶ δαιμόνων ὑποληπτέον καὶ περὶ πολεμίων ἐθνῶν, πλέον δὲ περὶ Χριστοῦ καὶ Ἰουδαίων. Ὃς μεταναστεύων ἐκ μέσου τῶν Ἰουδαίων ἐπὶ τὸ ὄρος ἀνεχώρει πολλάκις κἀκεῖ προσηύχετο· «Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω» ἐννόμως, παρανόμως «αὐτοὶ καθεῖλον». «Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ» ἀπελαύνων ἐκεῖθεν τοὺς θεοκαπήλους. «Κύριος», ὁ πατήρ, «ἐν οὐρανῷ ὁ θρόνος αὐτοῦ. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς» τὸν σαρκωθέντα «πένητα» υἱὸν «ἐπιβλέπουσι» παροινούμενον. «Τὰ βλέφαρα αὐτοῦ ἐξετάζει τοὺς υἱοὺς» τῶν Ἰουδαίων δυσμενούντων κατὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. «Κύριος γινώσκει τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ, ὁ δὲ ἀγαπῶν τὴν ἀδικίαν μισεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν», αὐτεπίβουλος ἑαυτοῦ ἐχθρὸς γεγονώς. «Ἐπιβρέξει ἐπὶ ἁμαρτωλοὺς παγίδας» πειρασμῶν, «πῦρ καὶ θεῖον καὶ πνεῦμα καταιγίδος», ἀναλίσκουσα ἐνδίκως αὐτοὺς «ἡ μερὶς τοῦ ποτηρίου αὐτῶν». «Ὅτι δίκαιος Κύριος καὶ δικαιοσύνην ἠγάπησεν, εὐθύτητας ἐρᾷ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ».
Ψαλμός 10. Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαβίδ. «Στον Κύριο έχω στηρίξει την πεποίθησή μου· πώς λέτε στην ψυχή μου: μετανάστευσε», υποχώρησε «στα όρη σαν το σπουργίτι;» «Διότι, ιδού, οι αμαρτωλοί τέντωσαν το τόξο». Επειδή ακριβώς είναι αμαρτωλοί, όλοι τους και θα συντριβούν ευκολότερα. Αλλά, λέγει, «ετοίμασαν τα βέλη στη φαρέτρα για να κατατοξεύσουν μέσα στο σκοτάδι τους ευθείς στην καρδιά». Αυτά πρέπει να τα εννοήσουμε και για τους δαίμονες και για τα εχθρικά έθνη, περισσότερο όμως για τον Χριστό και τους Ιουδαίους. Ο Οποίος, απομακρυνόμενος από το μέσο των Ιουδαίων, αναχωρούσε πολλές φορές στο όρος και εκεί προσευχόταν· «Διότι όσα Εσύ κατασκεύασες» σύμφωνα με τον νόμο, «εκείνοι τα γκρέμισαν» παράνομα. «Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό Του», απελαύνοντας από εκεί τους θεοκάπηλους. «Ο Κύριος», ο Πατέρας, «έχει τον θρόνο Του στον ουρανό. Τα μάτια Του επιβλέπουν» τον σαρκωθέντα «πένητα» Υιό, ο Οποίος υφίσταται ύβρεις. «Τα βλέφαρά Του εξετάζουν τους υιούς» των Ιουδαίων που τρέφουν δυσμένεια κατά του Υιού Του. «Ο Κύριος γνωρίζει τον δίκαιο και τον ασεβή, και εκείνος που αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή», έχοντας γίνει εχθρός που επιβουλεύεται τον ίδιο του τον εαυτό. «Θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδες» πειρασμών, «πυρ και θειάφι και πνεύμα καταιγίδας», η οποία τους αναλώνει δίκαια, ως «το μερίδιο του ποτηρίου τους». «Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη, το πρόσωπό Του αγαπά την ευθύτητα».
Λεπτομέρειες