Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 10:5

Δεν παραμένει αδρανής ούτε άπρακτος στον ουρανό· 〈Τα μάτια του επιβλέπουν την οικουμένη, τα βλέφαρά του εξετάζουν τους γιους των ανθρώπων. Ο Κύριος εξετάζει τον δίκαιο και τον ασεβή.〉 Κατανοήσατε τι πράττει ο Δίκαιος, πώς με αθέατη πρόνοια επιβλέπει και επισκέπτεται τα πάντα· 〈Τα μάτια του επιβλέπουν την οικουμένη,〉 εποπτεύοντάς την πάντοτε ως δική του οικία και χώρα. Την οικουμένη τη βλέπει και τον ένα τον παραβλέπει; 〈Επτά είναι αυτά τα μάτια του Κυρίου, τα οποία επιβλέπουν όλη τη γη,〉 έλεγε ο Ζαχαρίας. Και ποια είναι τα επτά μάτια του Κυρίου; Τα επτά πνεύματα της σοφίας. 〈Τα βλέφαρά του εξετάζουν τους γιους των ανθρώπων.〉 Ποια είναι τα μάτια του Κυρίου; Οι εποπτικές δυνάμεις. Ποια είναι τα βλέφαρα;

Έπειτα, επειδή έκανε λόγο για οφθαλμούς και βλέφαρα του Θεού, δεν απέδωσε σχήματα και σωματικά όργανα στον άυλο Θεό, αλλά έδειξε τον ίδιο τον Θεό να ενεργεί με διάφορους τρόπους, γι' αυτό, αφού μίλησε για οφθαλμούς που επιβλέπουν και βλέφαρα που εξετάζουν, πρόσθεσε: Θέλετε να δείτε ποιοι είναι οι οφθαλμοί και τα βλέφαρα; «Ο Κύριος εξετάζει τον δίκαιο και τον ασεβή». Διότι τίποτα από όσα αποδίδονται κυρίως σε Αυτόν δεν είναι κάτι άλλο από τον Ίδιο. «Ο Κύριος εξετάζει τον δίκαιο και τον ασεβή», τον δίκαιο, δηλαδή τον χορό των αγγέλων που διατήρησε την τάξη του, και τον ασεβή, δηλαδή το πλήθος των δαιμόνων που αποστάτησε από τον Θεό. «Ο Κύριος εξετάζει τον δίκαιο και τον ασεβή», τον Κάιν που δολοφόνησε και τον Άβελ που δεν στασίασε, τον Νώε που δικαιώθηκε και τον Χαμ που καταδικάστηκε, τον Μωυσή που θαυματουργούσε και τον Φαραώ που σκληρυνόταν, τον Ιώβ που αγωνιζόταν και τον διάβολο που καταντροπιαζόταν, τον Δαβίδ που έψαλλε και τον Σαούλ που ήθελε να τον φονεύσει, τον Ηλία που απομακρυνόταν και τον Αχαάβ που εκδιωκόταν, τον Ησαΐα που πριονιζόταν και τον λαό που πονηρευόταν, τον Πέτρο που ομολογούσε και τον Ιούδα που πρόδιδε, τον Παύλο που αγωνιζόταν και τον μάγο που αντιστεκόταν, τον Λάζαρο που αναπαυόταν στους κόλπους του Αβραάμ και τον πλούσιο που φλεγόταν στο πυρ. «Ο Κύριος εξετάζει τον δίκαιο και τον ασεβή»: τον δίκαιο για να τον δικαιώσει, τον ασεβή για να τον καταδικάσει. «Θα ευφρανθεί ο δίκαιος όταν δει την τιμωρία του ασεβούς». Επειδή λοιπόν «δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη, αυτός που αγαπά την αδικία, γιατί μισεί την ίδια του την ψυχή;» Και τι είναι πιο άθλιο από αυτόν που μισεί τον ίδιο του τον εαυτό;

Όπως αυτός που αγαπά την απληστία μισεί τη δική του υγεία, έτσι και αυτός που αγαπά την αδικία μισεί τη δική του ψυχή. «Καθένας», λέει, «που πράττει τα φαύλα μισεί το φως». Και μήπως νομίζετε ότι ο Κύριος θα μεταχειριστεί απέναντι στους αμαρτωλούς μόνο μάτια και βλέφαρα γεμάτα οργή;

Δεν είναι πλέον μέγας ο Θεός μόνο στην Ιουδαία, αλλά και στο αγιασμένο όρος, δηλαδή στην Εκκλησία, εξαιτίας του ύψους των περί Θεού δογμάτων. <Με καλές ρίζες, αγαλλίαμα όλης της γης, τα όρη της Σιών στα πλευρά του βορρά.> (A f. 265 b. B f. 181, I f. 256 b, L f. 125, b) Και πράγματι είναι αγαλλίαμα όλης της γης. Έτσι ακριβώς τον ονόμασε κάπου αλλού ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Αγαλλίαμά μου, λύτρωσέ με από αυτούς που με έχουν περικυκλώσει.» Διότι ευφροσύνη και αγαλλίαμα και αιτία της ύψιστης χαράς για όσους βρίσκονται σε όλη τη γη είναι ο Χριστός, ο οποίος απομακρύνει κάθε κατήφειά μας και εξαλείφει τα δάκρυα, σύμφωνα βέβαια με τη φωνή του Ησαΐα. Διότι είπε ότι: «Ο θάνατος κυριάρχησε και κατάπιε, και πάλι αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο.» Και το πώς είναι αγαλλίαμα όλης της γης, έχει λεχθεί σαφώς. (I f. 257) Είναι όμως αναγκαίο να επισημάνουμε ότι και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή διέταζε να σφάζεται ο αμνός στα πλάγια του θυσιαστηρίου βλέποντας προς τον βορρά, πράγμα που υποδήλωνε τυπολογικά ότι ... γη ο Χριστός θα στραφεί προς τα βόρεια μέρη της οικουμένης, και σε αυτά λοιπόν θα πορευτεί, και σε αυτά θα χαρίσει την επίβλεψή Του, σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί στους Ψαλμούς: «Οι οφθαλμοί του αποβλέπουν στον πένητα.» <Ο Θεός γίνεται γνωστός στα ανάκτορά της.> (I f. 259 b, L f. 126) Θα το κατανοήσεις όμως και ως εξής.

Ας αγαπήσουμε τις ψυχές μας, ας μην τις μισήσουμε. Διότι εκείνος που αγαπά την αδικία, λέγει (η Γραφή), μισεί τη δική του ψυχή. Ας φοβηθούμε τους στεναγμούς των φτωχών και των πενήτων εναντίον μας. Διότι, λέγει, εξαιτίας της ταλαιπωρίας των φτωχών και του στεναγμού των πενήτων, τώρα θα αναστηθώ, λέγει ο Κύριος. Καλύτερη είναι μια μικρή μερίδα με δικαιοσύνη παρά οι άδικες πολυτέλειες. Διότι η μεν πρώτη ευλογείται από τον Θεό και αυξάνεται και επεκτείνεται, ενώ οι δεύτερες καταργούνται και διασκορπίζονται από τον άνεμο και εξαφανίζονται σαν σκόνη. Πού είναι τα ταμεία των παλαιών αρχόντων και τα πουγκιά του χρυσού; Πού είναι τώρα η υπεροψία και η έπαρση, το αλαζονικό ύφος και η θηριώδης ορμή; Πού είναι η σκληρότητά τους απέναντι στους πένητες, οι σφοδρές συγκρούσεις και αγανακτήσεις, τα χτυπήματα, οι ύβρεις, οι αρπαγές, οι καταπιέσεις; Δεν φαίνονται όλα πλέον ως τέφρα, ως ελάχιστη σκόνη που περιορίζεται σε ένα μικρό φέρετρο; Δεν καταδικάζονται για την κακία τους και δεν ανάβουν το πυρ της γέεννας; Και πολύ δίκαια, διότι εξέκαυσαν το πυρ της δικαιοκρισίας του Θεού. Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη, και ευεργετεί μεν αυτούς που ταλαιπωρούνται εδώ, τιμωρεί δε τους καταπιεστές τους. 11. Διότι τόση είναι η απληστία ορισμένων και η μανία τους για τα χρήματα, ώστε όχι μόνο αδικούν τους συνανθρώπους τους, αλλά ιεροσυλούν ακόμη και τα πράγματα του Θεού, και αρπάζουν από τη μια τα χρήματα των εκκλησιών, και από την άλλη τα κτήματα των μοναστηριών.

Αλλά αυτά τα εξετάσαμε εκ των προτέρων εν παρόδω σε τούτο το σημείο· διότι έπρεπε να δείξουμε πρωτίστως μέσω της ψαλμωδίας ποιο είναι το τέλος του καθενός από τα επιτηδεύματα της αρετής και της κακίας. Στον προαναφερθέντα ψαλμό, λοιπόν, αφού είπε ότι το τέλος της αρετής είναι η ειρήνη, η άνεση και η μονοειδής και αμιγής ως προς τα πάθη κατοίκηση, η οποία κατορθώνεται με την ελπίδα της μετοχής στον Θεό, εδώ μεν υπέδειξε το αντίθετό της με τη σιωπή, ενώ σε πολλά άλλα σημεία της ψαλμωδίας βοά λέγοντας: «Οι δε παράνομοι θα εξολοθρευθούν», και «Το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευθεί», και «Εκείνος που αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή»· και «θα βρέξει παγίδες πάνω στους αμαρτωλούς», και μύρια άλλα παρόμοια. Ολόκληρη δε η βίβλος της ψαλμωδίας είναι γεμάτη τόσο από επαίνους της αρετής όσο και από κατηγορίες εναντίον εκείνων που ζουν μέσα στην κακία. Και η μνήμη των ιστοριών, μοιρασμένη σε αυτούς τους δύο σκοπούς, καθιστά αφενός αξιοζήλευτη την αρετή των ευδόκιμων προσώπων και αφετέρου αποτρόπαιη την πονηρία μέσω εκείνων που έχουν καταδικαστεί. Διότι, όταν σε παρακινεί προς την αρετή μέσω του παραδείγματος, λέει: «Ο Μωυσής και ο Ααρών μεταξύ των ιερέων του, και ο Σαμουήλ μεταξύ εκείνων που τον επικαλούνται. Επικαλούνταν τον Κύριο, και αυτός τους εισάκουε. Μέσα από στύλο νεφέλης τους μιλούσε». Όταν όμως υποδεικνύει το ολέθριο τέλος της κακίας, εξιστορεί τα δεινά εκείνων που έχουν καταδικαστεί εξαιτίας της πονηρίας τους.

Διότι όποιος αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή, και αυτό που θεωρείται από τους ανθρώπους αξιομακάριστο στη ζωή τους είναι πιο ελεεινό από κάθε δυστυχία. Πόσοι δε πάλι, αντίθετα, ενώ εμφορούνται από τα άνω αγαθά και αφιερώνονται στη θεωρία των όντως όντων, θεωρούνται ότι είναι κάπως τυφλοί και ανόητοι ως προς τα υλικά πράγματα, όπως ακριβώς καυχάται ότι είναι και ο Παύλος, αποκαλώντας τον εαυτό του μωρό για τον Χριστό· διότι η φρόνηση και η σοφία του δεν ασχολούνταν με κανένα από τα πράγματα που επιδιώκονται με ζήλο εδώ κάτω. Γι' αυτό λέει: «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό», σαν να έλεγε: «Εμείς είμαστε τυφλοί ως προς τον επίγειο βίο, εξαιτίας του ότι βλέπουμε τα άνω και έχουμε τα μάτια μας στην κεφαλή». Για τον λόγο αυτό ήταν άστεγος και χωρίς τροφή, πένης, περιπλανώμενος, γυμνός, καταπονούμενος από την πείνα και τη δίψα. Αλλά σκέψου, αυτός που ήταν έτσι στα κάτω, πώς ήταν στα άνω. Διότι, αφού υψώθηκε έως τον τρίτο ουρανό, όπου βρισκόταν η κεφαλή του, εκεί είχε στραμμένα τα μάτια του, αγαλλιώντας με τα απόρρητα μυστήρια του παραδείσου, βλέποντας τα αθέατα και εντρυφώντας σε εκείνα που ξεπερνούν κάθε αίσθηση και διάνοια. Ποιος δεν θα τον θεωρούσε ελεεινό, βλέποντάς τον δέσμιο να βασανίζεται με χτυπήματα, και έπειτα από ναυάγιο να παρασύρεται στα βάθη του πελάγους από τα κύματα μαζί με τα δεσμά του; Αλλά όμως, αν και η κατάστασή του ανάμεσα στους ανθρώπους ήταν τέτοια, εντούτοις δεν αποτράπηκε από το να έχει διαρκώς τα μάτια του στην κεφαλή, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού;».

Διότι έτσι λέγει η προφητεία: «Θα σε αγαπήσω, Κύριε, η δύναμή μου· ο Κύριος είναι το στερέωμά μου και η καταφυγή μου και ο λυτρωτής μου»· για το αντίθετο όμως λέγει: «Εκείνος που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή· θα βρέξει παγίδα πάνω στους αμαρτωλούς». Επομένως, ολόκληρη η ζωή είναι καιρός για την αγάπη προς τον Θεό και ολόκληρος ο βίος για την αποξένωση από τον αντίπαλο. Εκείνος όμως που βρεθεί έστω και για λίγο στη ζωή του έξω από την αγάπη για τον Θεό, βρίσκεται εξάπαντος έξω από Εκείνον, από την αγάπη του Οποίου έχει χωριστεί. Και όποιος βρίσκεται έξω από τον Θεό, κατ' ανάγκην βρίσκεται έξω από το φως, διότι ο Θεός είναι φως· έξω επίσης και από τη ζωή και από την αφθαρσία και από κάθε έννοια και πραγματικότητα που ανήκει στο αγαθό, τα οποία όλα είναι ο Θεός. Διότι εκείνος που δεν βρίσκεται μέσα σε αυτά, βρίσκεται οπωσδήποτε στα αντίθετά τους. Επομένως, έναν τέτοιον άνθρωπο τον αναμένει το σκοτάδι, η φθορά, η πανωλεθρία και ο θάνατος.

Εάν, όμως, δεν χρησιμοποιεί κανείς τις προαναφερθείσες δυνάμεις σύμφωνα με τη φύση τους και τον οικείο σκοπό τους, αλλά μεταβάλλει τη χρήση τους αντίθετα προς το πρέπον, προσαρτώντας την επιθυμία στα πιο αισχρά πράγματα, στρέφοντας το μίσος εναντίον των συνανθρώπων του, «αγαπώντας την αδικία» και επιδεικνύοντας θράσος απέναντι στους γονείς του, παίρνοντας θάρρος για πράξεις άτοπες και στηρίζοντας τις ελπίδες του σε πράγματα μάταια, αποδιώχνοντας τη φρόνηση και τη σοφία από το να συνοικούν μαζί του, ενώ προσεταιρίζεται ως συντρόφους του τη λαιμαργία και την αφροσύνη, και πράττοντας παρομοίως και για τα υπόλοιπα, ένας τέτοιος άνθρωπος θα ήταν τόσο άτοπος και αλλόκοτος, ώστε να μην μπορεί κανείς να περιγράψει επάξια αυτήν την ατοπία. Διότι, όπως ακριβώς εάν κάποιος οπλιζόταν με ανεστραμμένη τάξη και γύριζε το κράνος του ανάποδα, ώστε να καλύπτει το πρόσωπό του και το λοφίο να γέρνει προς τα πίσω, και έβαζε τα πόδια του μέσα στον θώρακα και προσάρμοζε τις κνημίδες στο στήθος του, και όσα εξαρτήματα ανήκουν στην αριστερή πλευρά τα μετέφερε στη δεξιά, ενώ τον οπλισμό της δεξιάς πλευράς τον περιέβαλλε στην αριστερή· ό,τι λοιπόν είναι φυσικό να πάθει σε καιρό πολέμου ένας τέτοιος οπλίτης, αυτό ακριβώς είναι φυσικό να πάθει και στη ζωή του ο άνθρωπος που έχει συγχυσμένη τη διάνοιά του και διαστρέφει την ορθή χρήση των δυνάμεων της ψυχής.

Διότι αυτός που αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή, και, διασπώντας και αχρηστεύοντας το να είναι πλασμένος κατ' εικόνα Θεού, υφίσταται παρόμοιο πάθος με εκείνους που από μανία σπαράζουν αξιοθρήνητα και ανεπαισθήτως τις ίδιες τους τις σάρκες. Διότι ανεπαισθήτως και αυτός λυμαίνεται και σπαράσσει με τον πιο άθλιο τρόπο την έμφυτη ωραιότητά του, διαρρηγνύοντας άφρονα τον τριαδικό και υπερκόσμιο κόσμο της ίδιας του της ψυχής, ο οποίος συγκροτείται εσωτερικά από την αγάπη. Διότι τι είναι πιο άδικο, και τι πιο ολέθριο, από το να μην ενθυμείται και να μη θέλει να ατενίζει διαρκώς και να αγαπά Εκείνον που τον έκτισε και τον κόσμησε σύμφωνα με τη δική Του εικόνα, και που για τον λόγο αυτό του παρέσχε τη δύναμη της γνώσεως και της αγάπης, και που σε όσους τη χρησιμοποιούν ορθά προσφέρει πλουσιοπάροχα τις άρρητες δωρεές και την αιώνια ζωή;

«Τα βλέφαρά του»: Διότι με ένα νεύμα του ζυγίζει τα όσα υπάρχουν μέσα μας. «Ο Κύριος εξετάζει»: Δηλαδή, ερευνά τον καθένα, για να αποδώσει στον μεν δίκαιο τον μισθό του, στον δε ασεβή την τιμωρία, ως δίκαιος κριτής (δικαιοκρίτης). «Αυτός όμως που αγαπά»: Ο διάβολος· διότι επειδή αγαπά (αγάπησε) την αδικία, έχασε την αξία του. Έτσι και καθένας που αγαπά το άδικο ζημιώνει την ίδια του την ψυχή. «Θα βρέξει»: Στους δαίμονες και σε όσους τους ακολουθούν· διότι ο Θεός παραχωρεί να παγιδευτούν από τα ίδια τους τα έργα. «Πυρ και θειάφι»: Και αυτά προορίζονται για τους δαίμονες και τον διάβολο· διότι γι' αυτόν έχει ειπωθεί: «Έχεις αναμμένα κάρβουνα, κάθισε πάνω τους». «Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος»: Επειδή δίκαιη κρίση θα επιφέρει τότε σε όλους, ως αληθινός Θεός. «Ευθύτητα»: Διότι τίποτα το σκολιό ή διεστραμμένο ή ψευδές δεν υπάρχει σε Αυτόν.

Διότι, εάν αδικήσεις, αδικήθηκες· εάν αδικηθείς, τότε δεν αδικήθηκες· εάν εκδικηθείς, τότε δεν εκδικήθηκες, αλλά εκδικήθηκες τον ίδιο σου τον εαυτό. Διότι αυτός που αγαπά την αδικία, λέει, μισεί την ίδια του την ψυχή. Βλέπεις ότι δεν αδικείς, αλλά αδικήθηκες; Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;» Είδες ότι αυτό δεν είναι το να αδικείσαι; Όταν υβρίσεις, τότε υβρίστηκες.

Με το να πει, λοιπόν, «Ολόκληρο άνθρωπο», δείχνει ότι και η περιτομή αποτελεί μια μερική θεραπεία. Και ποια είναι η θεραπεία της περιτομής; «Κάθε ψυχή», λέει, «η οποία δεν θα περιτμηθεί, θα εξολοθρευθεί». Εγώ, όμως, δεν ανόρθωσα κάποιον που έπασχε κατά ένα μέρος, αλλά κάποιον που ήταν ολόκληρος φθαρμένος. Μην κρίνετε, λοιπόν, σύμφωνα με την εξωτερική εμφάνιση. Ας πεισθούμε ότι αυτό δεν ειπώθηκε μόνο για εκείνους τότε, αλλά και για εμάς, ώστε σε κανένα ζήτημα να μη διαφθείρουμε το δίκαιο, αλλά να κάνουμε τα πάντα υπέρ αυτού· είτε είναι κάποιος φτωχός είτε πλούσιος, να μην προσέχουμε τα πρόσωπα, αλλά να εξετάζουμε τα πράγματα. Δεν θα σπλαχνισθείς, λέει, τον φτωχό κατά την κρίση. Τι σημαίνει άραγε αυτό που λέγεται; Να μη λυγίσεις, λέει, ούτε να καμφθείς, εάν αυτός που αδικεί τυχαίνει να είναι φτωχός. Εάν, όμως, δεν πρέπει να χαριζόμαστε στον φτωχό, πολύ περισσότερο δεν πρέπει στον πλούσιο. Και αυτά τα λέω, όχι μόνο προς εκείνους που δικάζουν, αλλά και προς όλους τους ανθρώπους, ώστε πουθενά να μη διαφθείρουν το δίκαιο, αλλά παντού να το διαφυλάττουν ακέραιο. Ο Κύριος, λέει, αγαπά τη δικαιοσύνη. Εκείνος όμως που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή. Ας μη μισήσουμε, λοιπόν, τις ίδιες μας τις ψυχές και ας μην αγαπήσουμε την αδικία. Διότι, οπωσδήποτε, το κέρδος από αυτήν τώρα είναι μικρό και μηδαμινό, αλλά στο μέλλον προξενεί μεγάλη ζημία· μάλλον δε, ούτε και εδώ δεν θα την απολαύσουμε. Διότι, όταν καλοπερνάμε έχοντας πονηρή συνείδηση, άραγε αυτό δεν αποτελεί κόλαση και τιμωρία;

Τι έπραξε, ρωτάς; Κατέφυγε στον Θεό που βρίσκεται στον ουρανό, τον πανταχού παρόντα. Δεν τέντωσε τόξα, ούτε ετοίμασε φαρέτρα, όπως εκείνος, ούτε παρατάχθηκε για μάχη μέσα στο σκοτάδι. Αντιθέτως, αφού εγκατέλειψε όλα αυτά, ύψωσε ως τείχος απέναντι σε όλα την ελπίδα στον Θεό, και τους αντιπαρέταξε Αυτόν που δεν έχει ανάγκη από κανένα από αυτά, ούτε από ευνοϊκές περιστάσεις, ούτε από τόπους, ούτε από όπλα, ούτε από χρήματα, αλλά με ένα του νεύμα κατορθώνει τα πάντα. Είδες συμμαχία ακαταμάχητη, αλλά και εύκολη και ανεμπόδιστη; Τα μάτια Του επιβλέπουν τον πένητα, τα βλέφαρά Του εξετάζουν τους υιούς των ανθρώπων. Ο Κύριος εξετάζει τον δίκαιο και τον ασεβή, και αυτός που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή. Άλλος μεταφραστής αποδίδει: Τα βλέφαρά Του δοκιμάζουν. Άλλος: Ο Κύριος είναι δίκαιος εξεταστής. Άλλος: Δοκιμάζει τον δίκαιο και τον ασεβή, και η ψυχή Του εμίσησε αυτόν που αγαπά τα άδικα.

Άλλος: «Όποιος αγαπά την αδικία, μισεί την ίδια του την ψυχή». Είδες σύμμαχο προετοιμασμένο, βοηθό έτοιμο, πανταχού παρόντα, που τα βλέπει και τα παρατηρεί όλα, ο οποίος έχει προπάντων αυτό ως έργο, ακόμη και αν δεν υπάρχει κανείς για να τον παρακαλέσει: να προνοεί, να φροντίζει, να εμποδίζει όσους αδικούν, να βοηθά όσους αδικούνται, και στους μεν να αποδίδει τις αμοιβές για τα αγαθά τους έργα, στους δε να επιβάλλει τις τιμωρίες για τα αμαρτήματά τους; Τίποτα, επομένως, δεν αγνοεί· διότι οι οφθαλμοί του επιβλέπουν την οικουμένη.

Δεν τα γνωρίζει απλώς, αλλά και θέλει να τα διορθώσει. Γι' αυτό και κάποιος άλλος, δηλώνοντας ακριβώς αυτό, είπε: «Δίκαιος». Διότι, αν είναι δίκαιος, δεν θα ανεχθεί απλώς να παραβλέπει αυτά που γίνονται. Αποστρέφεται τους πονηρούς, επαινεί τους δικαίους. Έπειτα, αυτό που έλεγε στον προηγούμενο ψαλμό, δείχνοντας ότι και η ίδια η κακία είναι ικανή να τους καταστρέψει, αυτό δηλώνοντας και εδώ, πρόσθεσε: «Εκείνος όμως που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή». Διότι η πονηριά είναι πολέμια της ψυχής, εχθρική και ολέθρια, ώστε ο πονηρός υφίσταται την τιμωρία του ακόμη και πριν από την κόλαση. Είδες πώς δείχνει τους εναντιούμενους ευάλωτους από παντού, όταν μάλιστα έχει κανείς τέτοιον σύμμαχο, και εκείνοι κυριεύονται από τα ίδια τους τα όπλα, εξολοθρευόμενοι από τα ίδια τα μέσα με τα οποία οχυρώνονται, και βλάπτοντας τους εαυτούς τους; Είδες την ευκολία αυτής της συμμαχίας;

Και γιατί εκπλήσσεσαι για αυτά; Διότι το ίδιο θα διαπιστώσεις ότι ισχύει και σε όλα τα άλλα. Εάν αδικήσεις, έχεις αδικηθεί ο ίδιος· εάν αδικηθείς, τότε δεν αδικήθηκες. Εάν εκδικηθείς, τότε δεν εκδικήθηκες τον άλλον, αλλά εκδικήθηκες τον ίδιο σου τον εαυτό. Διότι «εκείνος που αγαπά την αδικία», λέει η Γραφή, «μισεί τη δική του ψυχή». Βλέπεις ότι τελικά δεν αδικήθηκες εσύ, αλλά ότι εσύ αδικείς; Για τον λόγο αυτόν και ο Παύλος λέει: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείσθε;». Είδες ότι αυτό δεν σημαίνει ότι αδικείσαι; Όταν υβρίσεις, τότε εσύ υβρίσθηκες· και αυτό το γνωρίζουν εν μέρει οι πολλοί, όπως όταν λένε μεταξύ τους: «ας φύγουμε από εδώ, για να μην υβρίσεις τον εαυτό σου». Γιατί; Διότι είναι μεγάλη η απόσταση ανάμεσα σε εσένα και σε εκείνον. Διότι όσες ύβρεις και αν του πεις, εκείνος τις θεωρεί δόξα. Αυτό ας το έχουμε κατά νου σε κάθε περίπτωση, και ας γίνουμε ανώτεροι από τις ύβρεις. Το πώς, θα σας το πω εγώ. Αν έχουμε κάποια διαμάχη ακόμη και με αυτόν που φοράει την πορφύρα του άρχοντα, με το να τον υβρίζουμε, θεωρούμε ότι υβρίζουμε τους ίδιους μας τους εαυτούς· διότι έτσι θεωρούμε ότι είμαστε άξιοι να ξεπέσουμε σε τέτοιου είδους αντιδικία. Τι λες, πες μου; Όντας πολίτης των ουρανών, και κατέχοντας την άνω φιλοσοφία, μπαίνεις στη διαδικασία να ανταλλάσσεις ύβρεις με εκείνον που έχει γήινα φρονήματα; Διότι, ακόμη και αν κατέχει αμέτρητα πλούτη, ακόμη και αν κατέχει μεγάλη εξουσία, δεν γνωρίζει ακόμη το δικό σου αγαθό. Μην υβρίζεις τον εαυτό σου, υβρίζοντας εκείνον· λυπήσου τον εαυτό σου, όχι εκείνον· τίμησε τον εαυτό σου, όχι εκείνον. Δεν υπάρχει άραγε μια τέτοια παροιμία που λέει: «αυτός που τιμά, τον εαυτό του τιμά»; Και πολύ σωστά· διότι δεν τιμά εκείνον, αλλά τον εαυτό του. Άκουσε τι λέει κάποιος σοφός: «Τίμησε την ψυχή σου σύμφωνα με την αξία της». Τι σημαίνει, όμως, «σύμφωνα με την αξία της»;

«Και εκείνοι που τον είδαν θα πουν: Πού είναι;» «Οργή θα επιπέσει στους αμαρτωλούς, και τότε θα γνωρίσουν πού βρίσκεται η ύλη τους.» «Εκείνοι που σπέρνουν άτοπες πράξεις, θα θερίσουν οδύνες. Από το πρόσταγμα του Κυρίου θα εξολοθρευθούν, και από την πνοή της οργής του θα αφανιστούν.» «Ποιος στάθηκε σταθερός μπροστά στο πρόσωπο του ασεβούς; Το φως των ασεβών θα σβήσει.» «Τα πρόσωπα των ασεβών θα γεμίσουν με ατιμία.» «Όλη η ζωή του ασεβούς περνά μέσα σε αγωνία· όταν νομίζει ότι ειρηνεύει, θα έρθει η καταστροφή του.» «Η ελπίδα του ασεβούς θα χαθεί· διότι το σπίτι του θα μείνει ακατοίκητο. Και η σκηνή του θα μεταβληθεί σε ιστό αράχνης.» «Ημέρα οργής θα επέλθει σε αυτόν.» «Το λυχνάρι των ασεβών θα σβήσει. Θα έρθει σε αυτούς η καταστροφή, και θα γίνουν σαν το άχυρο μπροστά στον άνεμο.» «Τα μάτια των ασεβών θα λιώσουν. Διότι η ελπίδα τους είναι η απώλεια.» «Εκείνος που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή.» «Οι αμαρτίες ελαττώνουν τις φυλές.» «Οι παρανομίες αιχμαλωτίζουν τον άνθρωπο, και ο καθένας σφίγγεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών.» «Δεν θα κατοικήσει μαζί σου αυτός που πονηρεύεται, ούτε θα παραμείνουν.» «Θα λάβει τέλος, λοιπόν, η πονηρία των αμαρτωλών, και εσύ θα κατευθύνεις.» «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και του πονηρού.» «Η ανάμνησή του χάθηκε με πάταγο.» «Θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδες, φωτιά και θειάφι.» «Πολλές είναι οι μάστιγες του αμαρτωλού» «Το δε πρόσωπο του Κυρίου στρέφεται εναντίον εκείνων που πράττουν το κακό, για να τους εξολοθρεύσει.» «Ο θάνατος των αμαρτωλών είναι κακός, και εκείνοι που μισούν τον δίκαιο.» «

Ψαλμός 10. Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαβίδ. «Στον Κύριο έχω στηρίξει την πεποίθησή μου· πώς λέτε στην ψυχή μου: μετανάστευσε», υποχώρησε «στα όρη σαν το σπουργίτι;» «Διότι, ιδού, οι αμαρτωλοί τέντωσαν το τόξο». Επειδή ακριβώς είναι αμαρτωλοί, όλοι τους και θα συντριβούν ευκολότερα. Αλλά, λέγει, «ετοίμασαν τα βέλη στη φαρέτρα για να κατατοξεύσουν μέσα στο σκοτάδι τους ευθείς στην καρδιά». Αυτά πρέπει να τα εννοήσουμε και για τους δαίμονες και για τα εχθρικά έθνη, περισσότερο όμως για τον Χριστό και τους Ιουδαίους. Ο Οποίος, απομακρυνόμενος από το μέσο των Ιουδαίων, αναχωρούσε πολλές φορές στο όρος και εκεί προσευχόταν· «Διότι όσα Εσύ κατασκεύασες» σύμφωνα με τον νόμο, «εκείνοι τα γκρέμισαν» παράνομα. «Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό Του», απελαύνοντας από εκεί τους θεοκάπηλους. «Ο Κύριος», ο Πατέρας, «έχει τον θρόνο Του στον ουρανό. Τα μάτια Του επιβλέπουν» τον σαρκωθέντα «πένητα» Υιό, ο Οποίος υφίσταται ύβρεις. «Τα βλέφαρά Του εξετάζουν τους υιούς» των Ιουδαίων που τρέφουν δυσμένεια κατά του Υιού Του. «Ο Κύριος γνωρίζει τον δίκαιο και τον ασεβή, και εκείνος που αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή», έχοντας γίνει εχθρός που επιβουλεύεται τον ίδιο του τον εαυτό. «Θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδες» πειρασμών, «πυρ και θειάφι και πνεύμα καταιγίδας», η οποία τους αναλώνει δίκαια, ως «το μερίδιο του ποτηρίου τους». «Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη, το πρόσωπό Του αγαπά την ευθύτητα».