Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 100:8

Τα πρωινά θανάτωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης. Αμαρτωλούς εννοεί τους πονηρούς λογισμούς, τους οποίους τιμωρούσε με τις πρωινές προσευχές και με την προσήλωση στον Θεό. Για να εξολοθρεύσω από την πόλη του Κυρίου όλους όσοι διαπράττουν την ανομία. Πόλη του Κυρίου ονομάζει την άγια ψυχή, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για εσένα, πόλη του Θεού.

Και ο θλιβόμενος να μην επικαλείται άλλον βοηθό παρά μόνο τον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος οδηγεί τη θλίψη μας σε μεγάλη ευρυχωρία. Διότι για τους μικρούς πόνους θα λάβουμε μεγάλες ανταμοιβές. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν... Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κερήθρα, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Διότι ο μεν λαός του Θεού επικαλείτο μόνο τον Θεό, και προφέροντας το όνομά Του απέκρουε τους ορατούς και τους αόρατους εχθρούς· ενώ οι άνθρωποι που τους επιβουλεύονται, έχουν εμπιστοσύνη μόνο στις ανθρώπινες αρχές και εξουσίες. Το δε «όλα τα έθνη» λέγεται καθ' υπερβολήν· διότι όλα τα έθνη περικύκλωναν ολόκληρη την Ιουδαία. Ή μοιάζει με το: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης»· δηλαδή τους εμπαθείς λογισμούς που υποκινούνται από τους δαίμονες, καθώς και τους σοφιστικούς λόγους που αυτοί εξαπολύουν.

Επομένως, ας είναι αυτή η πρώτη προφύλαξη της καθάρσεώς μας: ώστε, όταν στη διάνοιά μας αναδυθεί η μνήμη κάποιας γυναίκας μέσω της διαβολικής ενέργειας, έστω κι αν πρόκειται για τη μητέρα μας, την αδελφή μας ή άλλες ευλαβείς γυναίκες, γρήγορα να την αποβάλουμε από την καρδιά μας· για να μην επιτρέψουμε, εάν ενδιατρίψουμε πολύ σε αυτή τη σκέψη, στον απατεώνα που προξενεί τα κακά να κατρακυλήσει και να κατακρημνίσει τη διάνοια, με αφορμή αυτά τα πρόσωπα, σε αισχρές και επιβλαβείς ενθυμήσεις, όπως ακριβώς προστάζει και η εντολή που δόθηκε από τον Θεό στον πρώτο άνθρωπο, να παραφυλάμε το κεφάλι του φιδιού, δηλαδή την αρχή του βλαβερού λογισμού, μέσω της οποίας αυτό επιχειρεί να συρθεί μέσα στην ψυχή μας. Και τούτο, για να μη συμβεί, με την αποδοχή της κεφαλής, η οποία είναι η προσβολή του λογισμού, να δεχθούμε και το υπόλοιπο σώμα του φιδιού, δηλαδή τη συγκατάθεση στην ηδονή, και εξαιτίας αυτού τελικά να καταβιβάσει τη διάνοια στην αθέμιτη πράξη. Απεναντίας αρμόζει, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, από νωρίς τα πρωινά να εξοντώνουμε όλους τους αμαρτωλούς της γης, δηλαδή με το φως της γνώσης να διακρίνουμε και να εξολοθρεύουμε τους αμαρτωλούς λογισμούς από τη γη, η οποία είναι η καρδιά, σύμφωνα με τη φωνή του Κυρίου· και ενώ είναι ακόμη νήπια οι υιοί της Βαβυλώνος, δηλαδή οι πονηροί λογισμοί, να τους ρίχνουμε στο έδαφος και να τους συντρίβουμε πάνω στην πέτρα, η οποία είναι ο Χριστός.

Ερώτ. πβʹ. Τι σημαίνει το: «Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν»; Απόκ. Πλούσιους εδώ ονομάζει τους Ιουδαίους· φτώχυναν δε, επειδή σκότωσαν τον άρτο της ζωής, και ήλθε επάνω τους ο λιμός. Ερώτ. πγʹ. Τι σημαίνει το: «Εις τας πρωίας απέκτεινον πάντας τους αμαρτωλούς της γης, του εξολοθρεύσαι εκ πόλεως Κυρίου πάντας τους εργαζομένους την ανομίαν»; Απόκ. Η έννοια των λόγων του είναι η εξής: όπως το πρωί είναι η αρχή της ημέρας, έτσι και κάθε αμαρτίας αρχή είναι η υποβολή του εχθρού. Γι' αυτό λέγει: «Εις τας πρωίας απέκτεινον», δηλαδή παρατηρούσα τις αρχές των λογισμών, και έδιωχνα τις προσβολές τους, και όλους τους αμαρτωλούς, δηλαδή τους δαίμονες που προκαλούν μέσα μου την αμαρτία, «ώστε να τους εξολοθρεύσω όλους από την πόλη του Κυρίου», δηλαδή από την ψυχή. Διότι πόλη του Κυρίου είναι η ψυχή. Κατεδίωκα, λοιπόν, λέγει, και νέκρωνα τις κεφαλές τους, δηλαδή τις αρχές, ώστε να τους εξολοθρεύσω από την ψυχή, για να μην εργάζονται καμία ανομία και αμαρτία.

Θα συγκεντρώσεις δε τα χωρία των Προφητών που βρίσκονται σε πολλά σημεία σχετικά με την πρωία ή τον όρθρο, ώστε με την παράθεση των περισσότερων να γίνει φανερό το προκείμενο ζήτημα. Για παράδειγμα: «Απέστελλα από τον όρθρο τους Προφήτες»· και το: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου»· και το: «Το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου και θα σε ατενίσω»· και το: «Από τη νύχτα ορθρίζει το πνεύμα μου προς εσένα, Θεέ»· και το: «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω»· και το: «Κάθε πρωί εξολόθρευα όλους τους αμαρτωλούς της γης»· και το: «Το βράδυ θα καταλύσει κλαυθμός, και το πρωί αγαλλίαση».

Εκείνο δε που αναφέρεται στον εκατοστό Ψαλμό (ότι «Τα πρωινά θανάτωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης») είναι προφανώς στον καθένα ξεκάθαρο ότι έχει ειπωθεί συγκαλυμμένα, με τη μορφή αινίγματος. Διότι δεν εννοεί ότι στο ξεκίνημα κάθε ημέρας μόλυνα τα χέρια μου με ανθρώπινο αίμα· δεν λέει αυτό ο λόγος. Καθότι αυτό, εκτός του ότι αποτελεί ανοσιούργημα, είναι ταυτόχρονα και απίθανο· διότι πώς θα μπορούσε κάθε πρωί να θανατώνει με τα ίδια του τα χέρια όλους τους αμαρτωλούς της γης; Επειδή δεν ήταν δυνατόν ένας να υπερισχύσει όλων, εφόσον εκείνοι που αμαρτάνουν είναι πολλοί, όπως είναι φυσικό· και αν τους κατανικούσε σε πόλεμο, οπωσδήποτε θα τους σκότωνε όλους σε ένα μόνο πρωινό, και δεν θα τους θανάτωνε με τα χέρια του το κάθε πρωί ξεχωριστά. Τι σημαίνει λοιπόν το «Τα πρωινά θανάτωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσω από την πόλη του Κυρίου όλους όσους εργάζονται την ανομία»; Ας προσεγγίσουμε με μεγαλύτερη σύνεση τα λεγόμενα, ώστε να μην κατηγορήσουμε τα προφητικά λόγια, πράγμα που δεν είναι θεμιτό.

«Τα πρωινά σκότωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσω από την πόλη του Κυρίου όλους όσοι διαπράττουν την αδικία.» Αυτό παρουσιάζει το ακριβές, το αλάνθαστο και το νηφάλιο της κρίσης· διότι, όπως λέει, ούτε ο θυμός ούτε η μέθη υποκινούσαν την εξόντωση. Επειδή ο μεν θυμός, ακόμη και αν είχε παροξυνθεί την προηγούμενη ημέρα, καταπραϋνόταν από τη διάρκεια της νύχτας· η δε μέθη, έστω κι αν το βράδυ ήταν μεγάλη, μέσω του ύπνου υποχωρούσε επαρκώς. Με καθαρό λοιπόν χέρι και νου οπλιζόμουν εναντίον εκείνων που αμάρταναν απέναντι στον Θεό, χωρίς ούτε η επίδραση του κρασιού, ούτε του θυμού να παραπλανά τον λογισμό. Τους αμαρτωλούς όμως δεν τους σκότωνα γενικά σε ολόκληρη τη γη, αλλά σε αυτήν που βρισκόταν υπό την εξουσία μου· και δεν τους σκότωνα όλους ταυτόχρονα, αλλά πότε τον έναν και πότε τον άλλον. Μάλλον όμως είναι σε όλους προφανές ότι αυτό έχει ειπωθεί συγκαλυμμένα ως αίνιγμα· διότι ο λόγος δεν εννοεί αυτό, ότι δηλαδή σε κάθε ξεκίνημα της ημέρας μόλυνα τα χέρια μου με ανθρώπινο αίμα· επειδή αυτό, πέρα από το ότι είναι ανοσιούργημα, είναι επιπλέον και απίθανο. Πώς, άλλωστε, θα μπορούσε κάθε πρωί να σκοτώνει με τα ίδια του τα χέρια όλους τους αμαρτωλούς της γης;

Διότι αυτή είναι η πόλη του Κυρίου, ως οίκος του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με το γραφικό: «Τα θεμέλιά της βρίσκονται στα άγια όρη· αγαπά ο Κύριος τις πύλες της Σιών περισσότερο από όλα τα σκηνώματα του Ιακώβ. Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, πόλη του Θεού». Επομένως, επειδή η ευημερία της κακίας αποτελεί αληθινά πληγή για τις αρετές, είναι καλό, ακολουθώντας με ζήλο τον προφητικό λόγο, να ενεργούμε κάθε πρωί, ώστε να θανατώσουμε όλους τους αμαρτωλούς της γης και να εξολοθρεύσουμε από την πόλη του Κυρίου —και πόλη είναι η ψυχή— όλους τους λογισμούς που εργάζονται την ανομία, ο όλεθρος των οποίων γίνεται ζωή για τα ανώτερα, σύμφωνα με το: «Εγώ θα θανατώσω και εγώ θα δώσω ζωή· θα πατάξω και εγώ θα θεραπεύσω, και δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να γλιτώσει από τα χέρια μου». Διότι, όταν νεκρώνονται τα μέλη τα επί της γης, και όταν το σώμα σκληραγωγείται και δουλαγωγείται, οι αφορμές των αμαρτημάτων που προέρχονται από τη σάρκα δεν είναι πλέον σε θέση να εγείρουν στην ψυχή λογισμούς, οι οποίοι σπεύδουν χάριν της ηδονικής απόλαυσης να πράξουν την ανομία· και έτσι πλέον ζουν τα ανώτερα. Πρέπει, λοιπόν, εμείς να γίνουμε όχι μόνο φονευτές των σωματικών παθών, αλλά και εξολοθρευτές των εμπαθών λογισμών της ψυχής. Διότι «αμαρτωλοί της γης» είναι τα πάθη του σώματος, ενώ αυτοί που εργάζονται την ανομία και εξολοθρεύονται από την πόλη του Κυρίου, είναι οι άνομοι λογισμοί της ψυχής.

Έτσι στο Ευαγγέλιο επαινείται μεν ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος (διότι αυτός είναι, κατά τη δική μου τουλάχιστον άποψη, η προαίρεση που επιστατεί ορθά σε όσα βρίσκονται μέσα μας· διότι επαινείται επειδή τρέφει τους οικέτες του κυρίου του μέσω της νεκρώσεως των αντιθέτων· επειδή η φθορά εκείνων αποτελεί τροφή και ευεξία των ανώτερων), κατηγορείται δε εκείνος ο κακός δούλος, ο οποίος, επειδή συναναστρέφεται με τους μεθυσμένους, κακοποιεί με χτυπήματα τους οικέτες του Θεού· διότι η ευημερία της κακίας αποτελεί πραγματικά πληγή ενάντια στις αρετές. Επομένως, είναι καλό, μιμούμενοι τον προφητικό λόγο, να φέρνουμε το πρωί στον εαυτό μας θανατώνοντας όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσουμε από την πόλη του Κυρίου (και πόλη είναι η ψυχή) όλους τους λογισμούς που εργάζονται την ανομία, των οποίων ο όλεθρος γίνεται ζωή για τους ανώτερους. Έτσι, λοιπόν, μέσα από τον θάνατο ζούμε, όταν από όσα βρίσκονται μέσα μας, όπως λέει ο προφήτης, το ένα θανατώνεται και το άλλο ζωοποιείται από τον Λόγο που είπε: «Εγώ θα θανατώσω και εγώ θα δώσω ζωή», όπως ακριβώς και ο Παύλος, ενώ πέθαινε, ζούσε, και ενώ ασθενούσε, ήταν δυνατός, και ενώ ήταν δεμένος, εκπλήρωνε τον δρόμο του, και ενώ ήταν φτωχός, πλούτιζε, και ενώ δεν είχε τίποτα, κατείχε τα πάντα, περιφέροντας πάντοτε τη νέκρωση του Ιησού στο ίδιο του το σώμα και φανερώνοντας πάντοτε τη ζωή Του μέσα στον εαυτό του.

Τι κάνει λοιπόν αυτός που βρέχει επί δικαίων και αδίκων, που ανατέλλει τον ήλιο επί πονηρών και αγαθών; Μοίρασε σε αυτούς, λέει, τον βίο. Βλέπεις ότι αυτός ο άνθρωπος και πατέρας είναι ανενδεής; Διότι δεν θα τα μοίραζε μόνο στους δύο, ούτε μόνο σε δύο μέρη, αλλά θα κρατούσε και ένα τρίτο μερίδιο του βίου για τον εαυτό του. Εκείνος όμως, ως Θεός, όπως ακριβώς λέει και ο προφήτης Δαβίδ, μη έχοντας ανάγκη από τα δικά μας αγαθά, μοίρασε, λέει, τον βίο μόνο σε αυτά τα δύο παιδιά, δηλαδή ολόκληρο τον κόσμο. Διότι, όπως ακριβώς η μία φύση διαιρείται από τη διαφορετική προαίρεση, έτσι και ο ένας κόσμος διαιρείται από τη διαφορετική χρήση. Ο ένας λέει προς τον Θεό: «όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου», και «επτά φορές την ημέρα σε δοξολόγησα», και «τα μεσάνυχτα σηκωνόμουν», και «έκραξα μέσα στη νύχτα», και «ήλπισα στους λόγους σου», και «τα πρωινά εξολόθρευα όλους τους αμαρτωλούς της γης», δηλαδή απέκοπτα τις ορέξεις της σάρκας που κινούνταν προς την ηδυπάθεια· ο άλλος όμως περνάει τη μέρα του στο κρασί και ψάχνει πού γίνεται οινοποσία και ξενυχτά με άσεμνες και άνομες πράξεις και σπεύδει προς κρυφούς δόλους, ή φανερές επιβουλές και αρπαγές χρημάτων και πονηρές σκέψεις. Άραγε δεν μοίρασαν αυτοί τη μία νύχτα και τον έναν ήλιο και, πριν από αυτά, την ίδια τους τη φύση, χρησιμοποιώντας τα με ασύμφωνο μεταξύ τους τρόπο; Ο Θεός όμως μοίρασε αδιαίρετα σε όλους όλη την κτίση, προσφέροντάς την για χρήση σύμφωνα με τη βούληση του καθενός. «

Για το «να συγκαθίσουν»: «Θα καθίσετε», λέει στους αποστόλους, «σε δώδεκα θρόνους μαζί μου, κρίνοντας τον κόσμο». Για το «εκείνος που πορεύεται»: Διότι εκείνοι που υπηρετούν άμεμπτα και απρόσκοπτα, αυτοί είναι οι αληθινοί λειτουργοί του Θεού. Για το «δεν κατοικούσε»: Οίκος του Θεού είναι η γνώση του Θεού, ενώ οι υπερήφανοι βρίσκονται μακριά από τη γνώση του Θεού. Για το «αυτός που μιλάει άδικα»: Τα τέκνα και οι άρχοντες των Ιουδαίων που λαλούν άδικα εναντίον του Θεού, δεν κατευθύνθηκαν ορθά ενώπιον του Θεού, αλλά παρομοίως και όλοι οι άδικοι. Για το «τα πρωινά»: Διότι ο Κύριος, αφού αναστήθηκε τον όρθρο, εξολόθρευσε όλους τους δαίμονες· διότι αυτοί είναι αληθινά αμαρτωλοί. Για το «να εξολοθρεύσει»: Οι δαίμονες στερήθηκαν εντελώς εκείνη τη νοητή πόλη.

Επειδή η τράπεζα θεωρείται ως επί το πλείστον εγγύηση αγάπης. Αναγκαίως λοιπόν συνέδεσε τον άπληστο στην καρδιά, δηλαδή τον πλεονέκτη, με τον υπερήφανο. Διότι κανείς δεν θα μπορέσει να τον έχει φίλο, επειδή ο αλαζόνας και ο πλεονέκτης είναι φίλαυτος. «Οι οφθαλμοί μου είναι στραμμένοι προς τους πιστούς της γης.» Όχι μόνο λέει ότι αποστρέφεται τους πονηρούς, αλλά και ότι τόσο πολύ ευαρεστείται στους αγαθούς, ώστε να προσηλώνει το βλέμμα του σε αυτούς· πράγμα που αποτελεί ίδιον γνώρισμα όσων αγαπούν προς τα αγαπώμενα πρόσωπα. «Τα πρωινά εξολόθρευα πάντας.» Πόλη του Θεού είναι αυτή στην οποία οπωσδήποτε υπάρχουν και κατοικούν άγιοι, τους οποίους συμφέρει να απομακρυνθούν οι αμαρτωλοί από ανάμεσά τους, είτε καταργούμενοι είτε εξολοθρευόμενοι, ώστε να μην βλαφθούν σε καμία περίπτωση από την συναναστροφή μαζί τους.

ΤΚΑ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΠΑΛΛΑΔΙΟ. Στο χωρίο: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς». Λέγοντας ο Ψαλμωδός: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης», παρουσιάζει το ακριβές, το αλάνθαστο και το νηφάλιο της κρίσης, δείχνοντας ότι ούτε ο θυμός ούτε η μέθη υποκινούσαν την εξολόθρευση. Διότι ο μεν θυμός, ακόμη και αν τη χθεσινή ημέρα βρισκόταν σε παροξυσμό, καταλάγιαζε κατά τη διάρκεια της νύχτας· η δε μέθη, ακόμη και αν το βράδυ ήταν μεγάλη, μέσω του ύπνου εξασθενούσε επαρκώς.

Έπειτα δες τι λέει: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσω από την πόλη του Κυρίου όλους όσους πράττουν την ανομία». Εδώ, λοιπόν, υπαινίσσεται τα σχετικά με τον μέλλοντα αιώνα. Επειδή, δηλαδή, ο παρών αιώνας είναι νύχτα, ενώ ο μέλλων είναι ημέρα, όπως λέει ο σοφότατος Παύλος: «Η νύχτα προχώρησε, η δε ημέρα πλησίασε»· ονομάζει «πρωί» την ανατολή του αιώνιου φωτός, το οποίο πρόκειται να απολαύσουν οι δίκαιοι. Σε αυτό, λοιπόν, το πρωί θα θανατώσει τους αμαρτωλούς, αποστέλλοντάς τους στο αιώνιο πυρ. Διότι αυτός είναι και ο θάνατος των αμαρτωλών, όπως λέει και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Να φοβάστε περισσότερο εκείνον που μπορεί να θανατώσει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα». «Κάθε πρωί, λοιπόν, εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσω όλους από την πόλη του Κυρίου», δηλαδή από την άνω Ιερουσαλήμ, «όσους πράττουν την ανομία». Διότι μόνο σε εκείνη αναπαύονται οι δίκαιοι, απολαμβάνοντας την αιώνια βασιλεία, την οποία είθε να αξιωθούμε να απολαύσουμε και εμείς και όλοι εσείς, αφού γίνουμε ευάρεστοι σε Αυτόν, ζώντας με οσιότητα εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, εις τους αιώνας των αιώνων.

Πρέπει, λοιπόν, ο καθένας που αγωνίζεται να σωθεί, κάθε μέρα και ώρα να εγκύπτει στη δική του ψυχή, και να ερευνά, να ανακρίνει, να μαστιγώνει και να εξολοθρεύει από τον θείο ναό τους αισχρούς και φαύλους λογισμούς, οι οποίοι είναι οι εχθροί, όπως ακριβώς ψάλλουμε και καθημερινά: «τα πρωινά εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσω από την πόλη του Κυρίου όλους όσους εργάζονται την ανομία». Και όπως ακριβώς από τα μάτια καθαρίζουμε την τσίμπλα, από τα αυτιά το κερί, από τη μύτη τις βλέννες, από το στόμα το σάλιο και από ολόκληρο το σώμα κάθε ρύπο, για να μην γίνουμε αποκρουστικοί, έτσι πρέπει με κάθε τρόπο να αποδιώκουμε και να αποκόπτουμε από τον νου την αγνωσία και την αμάθεια, από τη διάνοια την κακία και την πονηρία, από την πεποίθηση την ψευδοδοξία και την ετεροδοξία, από τη φαντασία την απάτη και το μάταιο πλάσιμο, και από την αίσθηση την πώρωση και την παράλογη αναισθησία.

Η προγραφή στον τίτλο για την αιτία της καταδίκης του Σωτήρος, έδειξε σαφώς ότι ο σταυρωθείς είναι Βασιλιάς και Κύριος της πρακτικής, της φυσικής και της θεολογικής φιλοσοφίας. Διότι, όπως λέει, το κείμενο γράφτηκε στα ρωμαϊκά, στα ελληνικά και στα εβραϊκά. Εννοώ δε με τα ρωμαϊκά την πρακτική, επειδή η βασιλεία των Ρωμαίων, σύμφωνα με τον Δανιήλ, ορίστηκε να είναι η πιο ανδρεία από όλες τις επίγειες βασιλείες, και το κατεξοχήν γνώρισμα της πρακτικής, περισσότερο από κάθε άλλο, είναι η ανδρεία. Με τα ελληνικά εννοώ τη φυσική θεωρία, επειδή το έθνος των Ελλήνων ασχολήθηκε με τη φυσική φιλοσοφία περισσότερο από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Με τα εβραϊκά εννοώ τη θεολογική μυσταγωγία, επειδή το έθνος αυτό είναι προφανές ότι ανέκαθεν είχε αφιερωθεί στον Θεό χάρη στους πατέρες του. ϟΖ΄. Πρέπει όχι μόνο να είμαστε φονευτές των σωματικών παθών, αλλά και εξολοθρευτές των εμπαθών λογισμών της ψυχής, σύμφωνα με τον άγιο που λέει: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσω από την πόλη του Κυρίου όλους όσους εργάζονται την ανομία», δηλαδή τα πάθη του σώματος και τους άνομους λογισμούς της ψυχής. ϟΗ΄. Εκείνος που διατήρησε αλώβητη την οδό των αρετών χωρίς να ρέπει προς καμία από τις δύο πλευρές, με ευσεβή και ορθή γνώση, θα γνωρίσει την παρουσία του Θεού που έρχεται σε αυτόν μέσω της απαθείας. Διότι λέει: «Θα ψάλω και θα αποκτήσω σύνεση σε οδό άμωμη· πότε θα έλθεις σε εμένα;»

Καλό είναι βέβαια όταν αυτό συντελείται αισθητά, αλλά είναι καλύτερο όταν αυτό εφαρμόζεται μεταφορικά, το να μην επιτρέπει δηλαδή κανείς να κατοικεί μέσα στην ίδια του την ψυχή λογισμός που γεννά υπερηφάνεια, ούτε να κατευθύνει λογισμούς άδικους και θεομίσητους, αλλά «να θανατώνει το πρωί», δηλαδή ευθύς εξαρχής, «όλους τους αμαρτωλούς» λογισμούς της καρδιάς «και να εξολοθρεύει από την πόλη του Κυρίου», δηλαδή από την ψυχή και τη διάνοια, «όλους όσους εργάζονται την ανομία», δηλαδή τους φιλήδονους λογισμούς.