Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 101:14

«Οι ημέρες μου έγειραν σαν σκιά, και εγώ ξεράθηκα σαν το χορτάρι». Διότι «κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα της σαν το άνθος του χορταριού». Συμμεριζόμενος πάλι τον λόγο για τον λαό, προσθέτει: «Και εγώ ξεράθηκα σαν το χορτάρι. Εσύ όμως, Κύριε, μένεις στον αιώνα, και η μνήμη σου από γενιά σε γενιά». Τα θνητά και τα ανθρώπινα πράγματα, λέει, είναι τέτοια, όπως έχει ήδη φανερωθεί, ευμετάβολα και ασταθή, καθώς ποτέ δεν παραμένουν στην ίδια κατάσταση· αλλά υψώνονται και κατακρημνίζονται, ανυψώνονται και ταπεινώνονται, και υφίστανται κάθε είδους τροπές και μεταβολές εξαιτίας της κακίας που κυριαρχεί στους ανθρώπους. Εσύ όμως, Κύριε, εφόσον δεν έχεις τίποτα το θνητό ούτε το φθαρτό, παραμένεις αιώνια, διατηρώντας πάντοτε την ίδια και απαράλλακτη κατάσταση, ως αΐδιος και αναλλοίωτος, και όσα άπαξ έχουν τεθεί σε κίνηση από εσένα και έχουν θεσπιστεί με υπόσχεση, παραμένουν ως αιώνια ανάμνηση, ακόμη κι αν όχι στην παρούσα γενιά, τουλάχιστον στην ερχόμενη, σύμφωνα με την ψαλμωδία. Και αυτό λοιπόν πρέπει προπάντων να σε κάμψει, Δέσποτα, το ότι εγώ μεν έχω τέτοια φύση, φθαρτή και ολιγοχρόνια, και βρέθηκα συνδεδεμένος με τόσες πολλές συμφορές· εσύ δε είσαι αιώνιος και αθάνατος, ώστε μπορείς εύκολα να μου χαρίσεις μια μεταβολή των παρόντων δεινών. Διότι αυτό ακριβώς επιφέρει: «Εσύ θα εγερθείς και θα σπλαχνιστείς τη Σιών, διότι είναι καιρός να τη σπλαχνιστείς, επειδή έφτασε ο καιρός».

«Οι ημέρες». Διότι, λέει ο άνθρωπος, ενώ πλάστηκα αιώνιος, έγινα πρόσκαιρος και οι ημέρες μου χάθηκαν σαν τη σκιά. «Και εγώ». Διότι, αφού αποστάτησα από τον Θεό και δεν τρέφομαι πλέον με το έλεος του Θεού, ξεράθηκα σαν το χορτάρι. «Εσύ όμως, Κύριε». Ως αληθινός και αψευδής Θεός μένεις εις τον αιώνα, ενώ ο άνθρωπος είναι πρόσκαιρος ως θνητός. «Και το μνημόσυνο». Διότι τα έργα του Θεού μένουν σε όλες τις γενεές του αιώνος. Εννοεί δε την ενανθρώπηση του Χριστού, τον σταυρό και την ανάσταση. «Εσύ, αφού αναστηθείς». Διότι μετά την ανάσταση του Κυρίου από τους νεκρούς, η Εκκλησία φανερώθηκε, έχοντας λυτρωθεί από τα είδωλα. «Ότι είναι καιρός». Διότι έφτασε ο καιρός της επιφανείας του Χριστού και ήλθε η νέα δόξα της Εκκλησίας. «Ότι ευαρεστήθηκαν». Οι απόστολοι· διότι αυτοί είναι οι κάτοικοι της Σιών. Και ονομάζει «λίθους» τα μυστήρια που τελέστηκαν σε αυτήν, ως στερεά, αμετάβλητα και ακατάλυτα πλέον. «Και το χώμα». Διότι ούτε το παραμικρό στοιχείο της Εκκλησίας δεν παραβλέφθηκε, αλλά αγιάστηκε. «Και θα φοβηθούν». Διότι, όταν έφτασε η είδηση της παρουσίας του Χριστού στα έθνη, κυριεύθηκαν από φόβο, γι' αυτό και έσπευσαν προς μετάνοια. «Και όλοι». Οι άρχοντες των εθνών και οι κρατούντες της επίγειας πολιτείας· στην πραγματικότητα, αυτοί είναι οι δαίμονες. «Ότι θα οικοδομήσει». Την Εκκλησία· διότι αυτή είχε καταπέσει εξαιτίας της πλάνης των ειδώλων, αλλά ανορθώθηκε με την παρουσία του Χριστού.

Θα κατανοήσεις βεβαίως ότι εκείνο το δώμα αναφέρεται και από τον Ψαλμωδό, το οποίο εξέφρασε ο Κύριος μιλώντας για τη συντέλεια· διότι λέει: «Εκείνος που βρίσκεται στο δώμα, ας μην κατέβει για να πάρει το ρούχο του». «Όλη την ημέρα με ονείδιζαν». Δηλαδή, εκείνοι που φαίνονταν φίλοι έκαναν χειρότερα από τους εχθρούς· διότι μετέτρεπαν τους επαίνους σε όρκους εναντίον μου· ή συνάπτοντας κάποιες συμφωνίες για να με επιβουλευτούν, και αποστρεφόμενοι τόσο πολύ την ταπείνωσή μου, ώστε ορκίζονταν να μην γίνουν σαν εμένα, ούτε να τους συμβούν τέτοια πράγματα σαν αυτά που συνέβησαν σε εμένα. «Και εγώ ξεράθηκα σαν το χόρτο». Ας μην υπερηφανευόμαστε, λοιπόν, για τα βιοτικά πράγματα· διότι για αυτόν τον λόγο ο Προφήτης μας ονόμασε σκιά και χόρτο, ώστε να μην έχουμε εμπιστοσύνη σε κανένα από τα παρόντα, γνωρίζοντας τη σαθρότητα και την προσωρινότητά τους. Από εμάς δε μετέφερε τον λόγο στον Κύριο, επειδή έλαβε μέρος στη θνητή σάρκα, η οποία φθείρεται όπως το χόρτο, αλλά ωστόσο ο ίδιος, αν και σαρκώθηκε, παρέμεινε άφθαρτος εις τον αιώνα, ως Θεός, και αθάνατος. «Εσύ, αφού αναστηθείς, θα σπλαχνιστείς τη Σιών». Αφού αναστηθεί· από πού; Είναι ολοφάνερο, από τους νεκρούς.

Αλλά πώς ελεεί τη Σιών; Μεταβάλλοντας την απειλή εναντίον της. Και ποια ήταν αυτή; Η Σιών θα οργωθεί σαν αγρός, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο. Και η μεν κατάρα ήταν κοινή, αλλά η μεταβολή δεν ήταν κοινή. Και βλέπεις πώς η μεν πρώτη παραμένει μέχρι και σήμερα κατεστραμμένη, η δε Σιών βρίσκεται σε δόξα, επειδή ο Χριστός την ελέησε στον κατάλληλο καιρό, δηλαδή εγκαίρως.

Διότι, αφού με ανέδειξες ψηλά και με κατέστησες περίβλεπτο, ξαφνικά με απέρριψας. Διότι το «Κατέρραξας» (με συνέτριψας) το έχει θέσει μεταφορικά, λαμβάνοντάς το από εκείνους που υψώνουν κάτι ψηλά και έπειτα το συντρίβουν στο έδαφος. Οι ημέρες μου έκλιναν σαν σκιά, και εγώ ξεράθηκα σαν το χορτάρι. Βρίσκομαι, λέει, στις ίδιες τις δυσμάς του βίου, και μοιάζω με σκιά που πλέον γέρνει και χάνεται· και μιμούμαι την ξηρότητα του χορταριού, προσκαλώντας τα χέρια των θεριστών. Εσύ όμως, Κύριε, μένεις στον αιώνα, και η μνήμη σου παραμένει από γενιά σε γενιά. Τα μεν ανθρώπινα είναι τέτοια, εξαιτίας της κακίας ταπεινώνονται μετά την έπαρση, και ποτέ δεν παραμένουν όπως είναι· Εσύ όμως, μην έχοντας τίποτα το φθαρτό, είσαι άτρεπτος και αναλλοίωτος, και οι δικές σου υποσχέσεις είναι βέβαιες· και αν όχι στην παρούσα γενεά, λέει, αλλά σε μια άλλη, για την οποία ισχύει το, «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά»· και το, «Ας γραφτεί αυτή για άλλη γενεά». Διότι η ανάμνηση των υποσχέσεών σου θα εκπληρωθεί, και εύκολα θα μπορούσες να χαρίσεις μια μεταβολή των τωρινών δεινών. Γι' αυτό με θάρρος λέω, ότι θα ανορθώσεις τη Σιών· διότι προσθέτει το εξής: Εσύ, αφού σηκωθείς, θα σπλαχνιστείς τη Σιών, επειδή είναι καιρός να τη σπλαχνιστείς, επειδή ήλθε ο καιρός. Δώσε, λέει, μια καλύτερη μεταβολή στη συμφορά· διότι ο καιρός απαιτεί το έλεος.

Υπαινίσσεται δε διαμέσου αυτών το τέλος της τιμωρίας που είχε περιοριστεί στα εβδομήντα έτη. Έτσι και ο θαυμάσιος Δανιήλ, αφού υπολόγισε τον χρόνο της αιχμαλωσίας, προσφέρει την ικεσία, όπως και ο Ζαχαρίας που είπε: «Κύριε παντοκράτωρ, μέχρι πότε δεν θα ελεήσεις την Ιερουσαλήμ;». Με αυτά συμφωνούν και τα λόγια της πνευματικής μελωδίας: «Διότι είναι καιρός να την σπλαγχνιστείς, διότι έφτασε ο καιρός». Νομίζω δε ότι με αυτά προφητεύεται η επιφάνεια στους ανθρώπους του Θεού Λόγου, του ίδιου του Κυρίου και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, η οποία επρόκειτο να γίνει η αιτία της ανοικοδόμησης της Σιών. Φτάνοντας δε στο σημείο αυτό, μην υποθέσεις ότι εννοώ την επίγεια πόλη, ούτε να νομίζεις ότι υποδηλώνεται η επίγεια Ιερουσαλήμ, αλλά η ανανέωση του πολιτεύματος της ευσέβειας. Διότι αυτός είναι ο καιρός, για τον οποίο ο ίδιος λέει μέσω του Ησαΐα: «Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα». Και ο Παύλος γράφει ότι αυτός ο καιρός έχει εκπληρωθεί με την έλευση του Σωτήρος, λέγοντας: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος». «Διότι οι δούλοι σου αγάπησαν τους λίθους της, και θα σπλαγχνιστούν το χώμα της». «Λίθοι άγιοι κυλίονται πάνω στη γη», έχει ειπωθεί κάπου στους προφήτες. Αλλά και ο Πέτρος λέει: «Και όλοι εσείς, ως λίθοι ζωντανοί, οικοδομείσθε ως πνευματικός οίκος για άγιο ιεράτευμα».

Εμείς όμως λέμε: «Εσύ όμως, Κύριε, παραμένεις στον αιώνα», έστω και αν πέθανες κατά τη σάρκα, «και η μνήμη σου παραμένει σε γενεά και γενεά», χωρίς να υποστεί καμία βλάβη η θεότητά σου από τη χοϊκή ουσία. «Εσύ, αφού αναστηθείς, θα σπλαχνιστείς τη Σιών», τη θεία εκκλησία σου, «διότι είναι καιρός να τη σπλαχνιστείς, διότι έφτασε ο καιρός» να την απαλλάξεις από τους εχθρικούς τυράννους. «Και θα φοβηθούν τα έθνη το όνομά σου και όλοι οι βασιλείς της γης τη δόξα σου· διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών», την εκκλησία του, θέτοντας τον εαυτό του ως ακλόνητο θεμέλιό της, «και θα εμφανιστεί μέσα στη δόξα του. Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους». Δες πώς η προσευχή των ταπεινών ελκύει την επίβλεψη των θείων οφθαλμών. «Ας γραφτεί αυτή», δηλαδή αυτή η προσευχή, «ας γραφτεί για μια άλλη γενεά» και, αφού γράφτηκε, διαφυλάχθηκε για εμάς, «και ο λαός που αναδημιουργείται» διά του λουτρού της παλιγγενεσίας «θα αινέσει τον Κύριο». «Διότι ο Κύριος επέβλεψε από τον ουρανό στη γη, για να ακούσει τον στεναγμό των» αλυσοδεμένων στον άδη «και να κατέλθει με τρόπο άρρητο, για να ελευθερώσει τους υιούς εκείνων που θανατώθηκαν» από τον εχθρό Βελίαρ. Διότι υιούς και πατέρες κατατυραννούσε ο εχθρός ανελέητα, μέχρις ότου κατήλθε από τα άνω ο λυτρωτής. «

Εσύ, αφού αναστήθηκες, σπλαχνίστηκες τη Σιών, Ζωοδότη, εμφανιζόμενος στους μαθητές για πολλές ημέρες. Και ενώ συναναστρεφόσουν μαζί τους, τους έδωσες εντολή να σε κηρύττουν στα έθνη ως Θεό, και Σωτήρα και Κύριο όλων. Ώ Πάσχα, που προσφέρεις τη χαρά σε όλους τους πιστούς. Ώ Λόγε του Θεού Πατέρα, δια του οποίου λυτρωθήκαμε από τη φθορά όλοι εμείς που σε δοξολογούμε με πόθο, κάνε μας κοινωνούς της βασιλείας σου.