Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 101:17

Διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών. Δηλαδή την Εκκλησία. Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών. Διότι έλεγαν οι προφήτες προσευχόμενοι, ταπεινώνοντας τους εαυτούς τους: Και εσύ, Κύριε, ο Θεός του Ισραήλ, δώσε προσοχή ώστε να επισκεφθείς όλα τα έθνη.

Διότι, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι πρόσωπο και εικόνα του Πατέρα και χαρακτήρας της ουσίας του, παρά ο Λόγος που φανερώθηκε από αυτόν, μέσω του οποίου και γνωρίζεται στους επιγείους, καθώς καταλάμπει τα σύμπαντα με τη δική του δόξα; Γι' αυτό, άλλωστε, μίλησε κάποτε και στον πάνσοφο Μωυσή: «Αλλά ζω εγώ, και Ζων είναι το όνομά μου, και η δόξα του Κυρίου θα γεμίσει όλη τη γη». Διότι τα πάντα έχουν γεμίσει από τον Χριστό, και μέσω αυτού φανερώθηκε σε εμάς. Και γνωρίζοντάς το αυτό, ο θείος Δαβίδ είπε πάλι ότι: «Θα οικοδομήσει ο Κύριος τη Σιών, και θα εμφανιστεί μέσα στη δόξα του». Διότι εμφανίστηκε σε εμάς στο πρόσωπο του Υιού που λέει καθαρά: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Β. Επομένως, αν ο Υιός είναι πράγματι η ίδια η δόξα του Θεού και Πατέρα, έπεται ότι κατά φύση πρέπει να είναι Κύριος των πάντων, και βασιλιάς όχι με διαφορετικό τρόπο απ' ό,τι θα ήταν και ο ίδιος ο Πατέρας. Τότε, γιατί άραγε μέσω της φωνής του Ψαλμωδού είπε πάλι: «Εγώ δε εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν;» Και ο σοφός μαθητής μάς μαρτύρησε ξεκάθαρα ότι έχει κατασταθεί Κύριος και Χριστός από τον Πατέρα. Α. Άραγε λοιπόν, φίλε μου, θα μπορούσες να μου απαντήσεις όσο το δυνατόν καλύτερα, χωρίς καμία καθυστέρηση, αν επιθυμούσα να σε ρωτήσω κάτι; Β. Πώς όχι; Α. Εκείνο που καλείται σε κυριότητα και με ασυνήθιστο τρόπο μεταφέρεται σε αυτήν, δεν θα έπρεπε άραγε να νοηθεί ότι δεν ήταν ποτέ πριν Κύριος; Διότι τίποτα δεν θα μπορούσε από το να είναι αυτό που είναι, να βαδίσει ξανά προς αυτό ως κάτι διαφορετικό. Β. Βεβαίως όχι. Α.

Είπε δε «οι βασιλείς» αντί του «οι βασιλείες». Διότι δεν υπάρχει ούτε έθνος ούτε βασίλειο που να μην προσκυνά τη δόξα του Χριστού, είτε εξ ολοκλήρου είτε εν μέρει. «Επειδή ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών, και θα εμφανιστεί μέσα στη δόξα του». Με άλλον τρόπο δε ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών, δηλαδή την Εκκλησία· και ως οικοδομή εννοώ εκείνη με την οποία κτίστηκαν τα έθνη διά της πίστεως· και τότε θα δοξαστεί μέσα σε αυτά.

«Οι ημέρες». Διότι, λέει ο άνθρωπος, ενώ πλάστηκα αιώνιος, έγινα πρόσκαιρος και οι ημέρες μου χάθηκαν σαν τη σκιά. «Και εγώ». Διότι, αφού αποστάτησα από τον Θεό και δεν τρέφομαι πλέον με το έλεος του Θεού, ξεράθηκα σαν το χορτάρι. «Εσύ όμως, Κύριε». Ως αληθινός και αψευδής Θεός μένεις εις τον αιώνα, ενώ ο άνθρωπος είναι πρόσκαιρος ως θνητός. «Και το μνημόσυνο». Διότι τα έργα του Θεού μένουν σε όλες τις γενεές του αιώνος. Εννοεί δε την ενανθρώπηση του Χριστού, τον σταυρό και την ανάσταση. «Εσύ, αφού αναστηθείς». Διότι μετά την ανάσταση του Κυρίου από τους νεκρούς, η Εκκλησία φανερώθηκε, έχοντας λυτρωθεί από τα είδωλα. «Ότι είναι καιρός». Διότι έφτασε ο καιρός της επιφανείας του Χριστού και ήλθε η νέα δόξα της Εκκλησίας. «Ότι ευαρεστήθηκαν». Οι απόστολοι· διότι αυτοί είναι οι κάτοικοι της Σιών. Και ονομάζει «λίθους» τα μυστήρια που τελέστηκαν σε αυτήν, ως στερεά, αμετάβλητα και ακατάλυτα πλέον. «Και το χώμα». Διότι ούτε το παραμικρό στοιχείο της Εκκλησίας δεν παραβλέφθηκε, αλλά αγιάστηκε. «Και θα φοβηθούν». Διότι, όταν έφτασε η είδηση της παρουσίας του Χριστού στα έθνη, κυριεύθηκαν από φόβο, γι' αυτό και έσπευσαν προς μετάνοια. «Και όλοι». Οι άρχοντες των εθνών και οι κρατούντες της επίγειας πολιτείας· στην πραγματικότητα, αυτοί είναι οι δαίμονες. «Ότι θα οικοδομήσει». Την Εκκλησία· διότι αυτή είχε καταπέσει εξαιτίας της πλάνης των ειδώλων, αλλά ανορθώθηκε με την παρουσία του Χριστού.

«και οφθήσεται»: Διότι κάθε μέρα ο Κύριος εμφανίζει τον εαυτό Του με δόξα μέσα στην Εκκλησία. «επέβλεψεν»: [Εννοεί] τον λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι είχαν ταπεινωθεί από την αιχμαλωσία των δαιμόνων. «και ουκ εξουδένωσεν»: Δηλαδή δεν απέρριψε τη δέηση των εθνών, σαν να ήταν βδελυρά λόγω της ασέβειάς τους, αλλά την αποδέχθηκε ως συμπονετικός. «γραφήτω»: Η κλήση των εθνών ας καταγραφεί στην τάξη των αγγέλων μέσω της ομολογίας και της πίστεως. «και λαός»: Ο λαός από τα έθνη, ο οποίος γεννιέται (δημιουργείται) από γενιά σε γενιά· διότι αυτός αληθινά αινεί τον Θεό. «ότι εξέκυψεν»: Διότι από τους κόλπους του Πατρός ο Θεός Λόγος φανέρωσε τον εαυτό Του στη γη. «Κύριος»: Για να αναζητήσει τον χαμένο άνθρωπο· διότι για χάρη του ήλθε. «του ακούσαι»: Διότι η ανθρωπότητα στέναζε, δεμένη σαν με σίδερα από την πλάνη των ειδώλων. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος, ελευθέρωσε τον άνθρωπο από τα σίδερα (δεσμά) των δαιμόνων. «του λύσαι»: Αυτούς που είχαν πεθάνει προηγουμένως μέσα στην αμαρτία. Εννοεί όμως και τους νεκρούς, τους οποίους, όταν κατέβηκε στον Άδη, ελευθέρωσε και, αφού τους έλυσε από τα δεσμά του θανάτου, τους ανέστησε μαζί Του. «του αναγγείλαι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία, μέσω των Γραφών, το όνομα του Κυρίου εξαγγέλλεται στους πιστούς. «και την αίνεσιν»: Το ίδιο. Διότι και η Ιερουσαλήμ εκλαμβάνεται ως η Εκκλησία· καθώς κάθε μέρα μέσα στην Εκκλησία ψάλλεται η αίνεση του Κυρίου (Θεού).

Ποια είναι δε η κατάλληλη ευκαιρία; Η υπόθεση των μυστηρίων που επιτελούνται σε αυτήν. «Και θα φοβηθούν τα έθνη το όνομά σου.» Αιτία αυτών είναι το κήρυγμα που έγινε από τη Σιών σε όλη την οικουμένη. Και ορθώς είπε ότι θα φοβηθούν. Διότι τότε τα έθνη δεν είχαν τον φόβο του· αφότου όμως πρόσταξε τους αποστόλους: «Μαθητεύστε όλα τα έθνη», αλλά βεβαίως και οι βασιλείς της γης, όχι μερικοί, αλλά όλοι. Επομένως θα πεις ότι μαζί με τους βασιλείς αναφέρονται και οι δίκαιοι· διότι αυτοί είναι αυτοχειροτόνητοι, ή μάλλον βασιλείς χειροτονημένοι από τον Θεό, επειδή κυριαρχούν πάνω στις ηδονές και διαφυλάσσουν τη βασιλική εικόνα. «Διότι θα οικοδομήσει ο Κύριος τη Σιών.» Βλέπεις πώς αιτία της υποταγής των βασιλέων και της επίγνωσης των εθνών είναι η οικοδόμηση της Σιών· την οποία ακριβώς δεν την οικοδόμησε με λίθους, αλλά με θαύματα και χαρίσματα πνευματικά και μυστήρια ένδοξα. «Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών.» Με τον όρο ταπεινούς εννοεί σαφώς τους ταπεινόφρονες· για τους οποίους ο ίδιος ο Κύριος έλεγε: «Σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό, και ήσυχο, και σε εκείνον που τρέμει τους λόγους μου;» ώστε υπονοεί τους αποστόλους. «Ας γραφτεί αυτή σε άλλη γενεά.» Αυτή, ποια; Η Σιών σε μια άλλη γενεά, αυτή των εθνών. Διότι, επειδή την απέρριψαν οι Ιουδαίοι, αφού δεν δέχθηκαν το μυστήριο που υπήρχε σε αυτήν, δικαίως έχει καταγραφεί ως μητέρα των εθνών, για τα οποία αρμόζουν τα όσα ακολουθούν. «

Διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών και θα φανερωθεί μέσα στη δόξα του. Επειδή, δηλαδή, εκείνοι που αγνοούσαν τις θείες οικονομίες θεωρούσαν ως αδυναμία του Θεού την υποδούλωση των Ιουδαίων και την ερήμωση της Ιερουσαλήμ, εύλογα ονόμασε δόξα του Θεού την ανοικοδόμηση της πόλεως· που σημαίνει ότι, όταν ανοικοδομηθεί πάλι η Σιών, όλοι θα δουν τον Θεό των όλων στην προηγούμενη δόξα του. Όταν βεβαίως στεκόταν στο μέσο του χορού των αποστόλων, τότε εμφανιζόταν μέσα στη δόξα του, δηλαδή με τα σημάδια των παθών· διότι λέει στον Θωμά: Φέρε το δάχτυλό σου εδώ, και δες τα χέρια μου, και τα εξής. Ονομάζει δε δόξα τα πάθη, επειδή μέσω αυτών υπέταξε την οικουμένη. Θα εννοήσεις όμως και με διαφορετικό τρόπο το: Ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών. Διότι ο Θεός Λόγος, αφού έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας, οικοδόμησε την Εκκλησία, η οποία πνευματικά ονομάζεται Σιών. Θα φανερωθεί μέσα στη δόξα του, όταν, αφού κατασκηνώσει ανάμεσά μας, θα ατενίσουμε τη δόξα του, δόξα ως Μονογενούς από τον Πατέρα, πλήρη χάριτος και αληθείας. Έστρεψε το βλέμμα του στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους.

Εμείς όμως λέμε: «Εσύ όμως, Κύριε, παραμένεις στον αιώνα», έστω και αν πέθανες κατά τη σάρκα, «και η μνήμη σου παραμένει σε γενεά και γενεά», χωρίς να υποστεί καμία βλάβη η θεότητά σου από τη χοϊκή ουσία. «Εσύ, αφού αναστηθείς, θα σπλαχνιστείς τη Σιών», τη θεία εκκλησία σου, «διότι είναι καιρός να τη σπλαχνιστείς, διότι έφτασε ο καιρός» να την απαλλάξεις από τους εχθρικούς τυράννους. «Και θα φοβηθούν τα έθνη το όνομά σου και όλοι οι βασιλείς της γης τη δόξα σου· διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών», την εκκλησία του, θέτοντας τον εαυτό του ως ακλόνητο θεμέλιό της, «και θα εμφανιστεί μέσα στη δόξα του. Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους». Δες πώς η προσευχή των ταπεινών ελκύει την επίβλεψη των θείων οφθαλμών. «Ας γραφτεί αυτή», δηλαδή αυτή η προσευχή, «ας γραφτεί για μια άλλη γενεά» και, αφού γράφτηκε, διαφυλάχθηκε για εμάς, «και ο λαός που αναδημιουργείται» διά του λουτρού της παλιγγενεσίας «θα αινέσει τον Κύριο». «Διότι ο Κύριος επέβλεψε από τον ουρανό στη γη, για να ακούσει τον στεναγμό των» αλυσοδεμένων στον άδη «και να κατέλθει με τρόπο άρρητο, για να ελευθερώσει τους υιούς εκείνων που θανατώθηκαν» από τον εχθρό Βελίαρ. Διότι υιούς και πατέρες κατατυραννούσε ο εχθρός ανελέητα, μέχρις ότου κατήλθε από τα άνω ο λυτρωτής. «