Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 101:18

Διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών. Δηλαδή την Εκκλησία. Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών. Διότι έλεγαν οι προφήτες προσευχόμενοι, ταπεινώνοντας τους εαυτούς τους: Και εσύ, Κύριε, ο Θεός του Ισραήλ, δώσε προσοχή ώστε να επισκεφθείς όλα τα έθνη.

Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους. Ας γραφτεί αυτό για μια άλλη γενεά, και ο λαός που δημιουργείται θα αινέσει τον Κύριο· διότι έσκυψε από το άγιο ύψος του, ο Κύριος από τον ουρανό επέβλεψε στη γη, για να ακούσει τον στεναγμό των δεσμωτών, για να ελευθερώσει τους γιους των θανατωμένων, για να αναγγείλουν στη Σιών το όνομα του Κυρίου, και την αίνεσή του στην Ιερουσαλήμ. Όταν θα συναχθούν μαζί οι λαοί και οι βασιλείς, για να δουλεύσουν στον Κύριο. Αποκρίθηκε σε αυτόν στην οδό της ισχύος του: Ανάγγειλέ μου τη λιγοστότητα των ημερών μου. Μη με ανακαλέσεις στο μέσο των ημερών μου. Με υψηλότερο πνευματικό νόημα, μου φαίνεται ότι μέσω αυτών των λόγων ο προφητικός χορός υποδηλώνει την κλήση των εθνών διαμέσου του Σωτήρος μας· και θρηνεί, διότι δεν έτυχαν και οι ίδιοι αυτής. Διότι κατά την παρουσία των μελλοντικών αγαθών, όταν τα έθνη και οι βασιλείς τους θα λατρεύσουν, όχι πλέον τους πατρικούς τους δαίμονες, αλλά τον Κύριο· σε αυτόν ακριβώς τον καιρό, λέει, ο Κύριος εξασθένησε τη δύναμή μου, συντομεύοντας τις ημέρες, ώστε να μην προλάβω να φτάσω και εγώ σε εκείνον τον καιρό. Ο προφητικός λοιπόν χορός είναι αυτός που αποκρίνεται, ή μάλλον που ερωτά και λέγει προς τον Θεό πώς θα είναι ο δικός μας βίος. Διότι ευχόταν να μάθει εάν η ζωή του θα έφτανε σε εκείνες τις ημέρες, κατά τις οποίες ο Μονογενής επρόκειτο να φανερωθεί επί της γης, έχοντας ενανθρωπήσει.

«και οφθήσεται»: Διότι κάθε μέρα ο Κύριος εμφανίζει τον εαυτό Του με δόξα μέσα στην Εκκλησία. «επέβλεψεν»: [Εννοεί] τον λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι είχαν ταπεινωθεί από την αιχμαλωσία των δαιμόνων. «και ουκ εξουδένωσεν»: Δηλαδή δεν απέρριψε τη δέηση των εθνών, σαν να ήταν βδελυρά λόγω της ασέβειάς τους, αλλά την αποδέχθηκε ως συμπονετικός. «γραφήτω»: Η κλήση των εθνών ας καταγραφεί στην τάξη των αγγέλων μέσω της ομολογίας και της πίστεως. «και λαός»: Ο λαός από τα έθνη, ο οποίος γεννιέται (δημιουργείται) από γενιά σε γενιά· διότι αυτός αληθινά αινεί τον Θεό. «ότι εξέκυψεν»: Διότι από τους κόλπους του Πατρός ο Θεός Λόγος φανέρωσε τον εαυτό Του στη γη. «Κύριος»: Για να αναζητήσει τον χαμένο άνθρωπο· διότι για χάρη του ήλθε. «του ακούσαι»: Διότι η ανθρωπότητα στέναζε, δεμένη σαν με σίδερα από την πλάνη των ειδώλων. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος, ελευθέρωσε τον άνθρωπο από τα σίδερα (δεσμά) των δαιμόνων. «του λύσαι»: Αυτούς που είχαν πεθάνει προηγουμένως μέσα στην αμαρτία. Εννοεί όμως και τους νεκρούς, τους οποίους, όταν κατέβηκε στον Άδη, ελευθέρωσε και, αφού τους έλυσε από τα δεσμά του θανάτου, τους ανέστησε μαζί Του. «του αναγγείλαι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία, μέσω των Γραφών, το όνομα του Κυρίου εξαγγέλλεται στους πιστούς. «και την αίνεσιν»: Το ίδιο. Διότι και η Ιερουσαλήμ εκλαμβάνεται ως η Εκκλησία· καθώς κάθε μέρα μέσα στην Εκκλησία ψάλλεται η αίνεση του Κυρίου (Θεού).

Ποια είναι δε η κατάλληλη ευκαιρία; Η υπόθεση των μυστηρίων που επιτελούνται σε αυτήν. «Και θα φοβηθούν τα έθνη το όνομά σου.» Αιτία αυτών είναι το κήρυγμα που έγινε από τη Σιών σε όλη την οικουμένη. Και ορθώς είπε ότι θα φοβηθούν. Διότι τότε τα έθνη δεν είχαν τον φόβο του· αφότου όμως πρόσταξε τους αποστόλους: «Μαθητεύστε όλα τα έθνη», αλλά βεβαίως και οι βασιλείς της γης, όχι μερικοί, αλλά όλοι. Επομένως θα πεις ότι μαζί με τους βασιλείς αναφέρονται και οι δίκαιοι· διότι αυτοί είναι αυτοχειροτόνητοι, ή μάλλον βασιλείς χειροτονημένοι από τον Θεό, επειδή κυριαρχούν πάνω στις ηδονές και διαφυλάσσουν τη βασιλική εικόνα. «Διότι θα οικοδομήσει ο Κύριος τη Σιών.» Βλέπεις πώς αιτία της υποταγής των βασιλέων και της επίγνωσης των εθνών είναι η οικοδόμηση της Σιών· την οποία ακριβώς δεν την οικοδόμησε με λίθους, αλλά με θαύματα και χαρίσματα πνευματικά και μυστήρια ένδοξα. «Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών.» Με τον όρο ταπεινούς εννοεί σαφώς τους ταπεινόφρονες· για τους οποίους ο ίδιος ο Κύριος έλεγε: «Σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό, και ήσυχο, και σε εκείνον που τρέμει τους λόγους μου;» ώστε υπονοεί τους αποστόλους. «Ας γραφτεί αυτή σε άλλη γενεά.» Αυτή, ποια; Η Σιών σε μια άλλη γενεά, αυτή των εθνών. Διότι, επειδή την απέρριψαν οι Ιουδαίοι, αφού δεν δέχθηκαν το μυστήριο που υπήρχε σε αυτήν, δικαίως έχει καταγραφεί ως μητέρα των εθνών, για τα οποία αρμόζουν τα όσα ακολουθούν. «

Διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών και θα φανερωθεί μέσα στη δόξα του. Επειδή, δηλαδή, εκείνοι που αγνοούσαν τις θείες οικονομίες θεωρούσαν ως αδυναμία του Θεού την υποδούλωση των Ιουδαίων και την ερήμωση της Ιερουσαλήμ, εύλογα ονόμασε δόξα του Θεού την ανοικοδόμηση της πόλεως· που σημαίνει ότι, όταν ανοικοδομηθεί πάλι η Σιών, όλοι θα δουν τον Θεό των όλων στην προηγούμενη δόξα του. Όταν βεβαίως στεκόταν στο μέσο του χορού των αποστόλων, τότε εμφανιζόταν μέσα στη δόξα του, δηλαδή με τα σημάδια των παθών· διότι λέει στον Θωμά: Φέρε το δάχτυλό σου εδώ, και δες τα χέρια μου, και τα εξής. Ονομάζει δε δόξα τα πάθη, επειδή μέσω αυτών υπέταξε την οικουμένη. Θα εννοήσεις όμως και με διαφορετικό τρόπο το: Ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών. Διότι ο Θεός Λόγος, αφού έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας, οικοδόμησε την Εκκλησία, η οποία πνευματικά ονομάζεται Σιών. Θα φανερωθεί μέσα στη δόξα του, όταν, αφού κατασκηνώσει ανάμεσά μας, θα ατενίσουμε τη δόξα του, δόξα ως Μονογενούς από τον Πατέρα, πλήρη χάριτος και αληθείας. Έστρεψε το βλέμμα του στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους.

Όταν νόμιζαν ότι είχαν στερεωθεί οριστικά, τότε καταστράφηκαν ολοκληρωτικά. Διότι, όταν κατακρημνίζονται οι ασεβείς, οι δίκαιοι κυριεύονται από φόβο. Τι λοιπόν κι εσύ, αγαθέ δέσποτα, εάν ζήσεις, και παραμείνεις, και βασιλεύσεις επί εκατό ολόκληρα χρόνια, δεν θα πεθάνεις ύστερα από αυτά όπως οι πατέρες σου; Μικρός και μεγάλος, δεν υπάρχει δούλος που να μη φοβάται τον Κύριό του. Διότι μία είναι η είσοδος στη ζωή, και η έξοδος είναι η ίδια για όλους· επειδή κανένας από τους βασιλείς δεν είχε διαφορετική αρχή γεννήσεως. Επίβλεψε στην προσευχή των ταπεινών και μην περιφρονήσεις τη δέησή τους· σπλαχνίσου τις Εκκλησίες σου και παρηγόρησε αυτούς που πενθούν· ενίσχυσε αυτούς που βρίσκονται σε θλίψη.

Εμείς όμως λέμε: «Εσύ όμως, Κύριε, παραμένεις στον αιώνα», έστω και αν πέθανες κατά τη σάρκα, «και η μνήμη σου παραμένει σε γενεά και γενεά», χωρίς να υποστεί καμία βλάβη η θεότητά σου από τη χοϊκή ουσία. «Εσύ, αφού αναστηθείς, θα σπλαχνιστείς τη Σιών», τη θεία εκκλησία σου, «διότι είναι καιρός να τη σπλαχνιστείς, διότι έφτασε ο καιρός» να την απαλλάξεις από τους εχθρικούς τυράννους. «Και θα φοβηθούν τα έθνη το όνομά σου και όλοι οι βασιλείς της γης τη δόξα σου· διότι ο Κύριος θα οικοδομήσει τη Σιών», την εκκλησία του, θέτοντας τον εαυτό του ως ακλόνητο θεμέλιό της, «και θα εμφανιστεί μέσα στη δόξα του. Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους». Δες πώς η προσευχή των ταπεινών ελκύει την επίβλεψη των θείων οφθαλμών. «Ας γραφτεί αυτή», δηλαδή αυτή η προσευχή, «ας γραφτεί για μια άλλη γενεά» και, αφού γράφτηκε, διαφυλάχθηκε για εμάς, «και ο λαός που αναδημιουργείται» διά του λουτρού της παλιγγενεσίας «θα αινέσει τον Κύριο». «Διότι ο Κύριος επέβλεψε από τον ουρανό στη γη, για να ακούσει τον στεναγμό των» αλυσοδεμένων στον άδη «και να κατέλθει με τρόπο άρρητο, για να ελευθερώσει τους υιούς εκείνων που θανατώθηκαν» από τον εχθρό Βελίαρ. Διότι υιούς και πατέρες κατατυραννούσε ο εχθρός ανελέητα, μέχρις ότου κατήλθε από τα άνω ο λυτρωτής. «