Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 101:2

Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου. Τα όσα συνέβησαν στον λαό τα οικειοποιείται ο προφητικός χορός. Διότι εξέλιπαν σαν τον καπνό οι ημέρες μου, και τα οστά μου καταξεράθηκαν σαν τα φρύγανα. Αυτά μεν έλαβαν την ερμηνεία τους παραπάνω, θα ειπωθούν όμως και πάλι. Διότι κάθε δύναμή τους, με την οποία συγκροτούνταν όσα αφορούσαν την κατά τον νόμο λατρεία, διαφθάρηκε και καταστράφηκε. Αυτά δε ήταν η αρχιερωσύνη, ο ναός, οι θυσίες των ζώων και η αυτονομία του έθνους.

ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΟΥ ΠΤΩΧΟΥ, ΟΤΑΝ ΠΕΡΙΠΕΣΕΙ ΣΕ ΑΚΗΔΙΑ, ΚΑΙ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΕΚΧΥΣΕΙ ΤΗ ΔΕΗΣΗ ΤΟΥ. 101ος. Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου, και η κραυγή μου ας έλθει προς εσένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, και τα εξής. Επειδή η επιγραφή αναφέρει, «Προσευχή του πτωχού, όταν περιπέσει σε ακηδία, και ενώπιον του Κυρίου εκχύσει τη δέησή του», θα κατανοήσεις τον πτωχό που αναφέρεται εδώ, παραβάλλοντάς τον με εκείνον που μακαρίζεται, σύμφωνα με το χωρίο: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Θα ταίριαζε δε στον πτωχό που βρίσκεται σε ακηδία και το εξής: «Μακάριοι όσοι κλαίνε και πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν». Κάθε άνθρωπος, επομένως, που είναι αφιερωμένος στον Θεό, ο οποίος πτωχεύει στα πράγματα του βίου, ενώ πλουτίζει ενώπιον του Θεού, περιπίπτει σε ακηδία λυπούμενος, ή κατέχεται από αθυμία, σύμφωνα με την ερμηνεία του Συμμάχου, εξαιτίας της κακίας και της απώλειας των πολλών. Τέτοιος ήταν εκείνος που έλεγε: «Αλίμονό μου, διότι χάθηκε ο ευλαβής από τη γη, και αυτός που ζει με ευθύτητα ανάμεσα στους ανθρώπους δεν υπάρχει· όλοι δικάζονται για αίματα, ο καθένας καταθλίβει τον πλησίον του με θλίψη»· και εκείνος που είπε: «Δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την καλοσύνη».

«Προσευχή—την δέησή του» Ο λόγος ομιλεί (δηλώνει) περί του Χριστού, επειδή υπέμεινε τα πάντα εκ προσώπου του Αδάμ. Υπαινίσσεται δε και τα έθνη, και θρηνεί και για τον παλαιό λαό. «Εισάκουσον» Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ. «Και η κραυγή» Οδυνηρή παράκληση προς τον Θεό. «Μη αποστρέψης» Μη με βδελυχθείς, λέγει, εμένα που έχω σαπεί από την παράβαση, αλλά σπλαχνίσου με. «Εν η αν ημέρα» Εκ προσώπου του ανθρώπου ο Χριστός βοά προς τον Πατέρα· διότι για τον άνθρωπο υπέμεινε διά του σταυρού. Ή ο Αδάμ, λέγει· διότι περίμενε την παρουσία (την ημέρα της παρουσίας) του Χριστού. «Ότι εξέλιπον» Διότι σαν σκιά και σαν καπνός θα διαλύονταν οι ημέρες του ανθρώπου, εάν δεν είχε έλθει ο Κύριος για να σώσει τον άνθρωπο. «Και τα οστά» Κατακομματιασμένα από την αμαρτία και την ξηρασία των ειδώλων· διότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η ζωογόνος χάρις (η πιότης) του βαπτίσματος. «Επλήγην» Από το χτύπημα των δαιμόνων, καθώς είναι γραμμένο: και τον άφησαν ημιθανή. Διότι οι δαίμονες δεν άφησαν τον άνθρωπο, δηλαδή τον Αδάμ, να αναζωογονηθεί (να δροσιστεί) με τη γνώση του Θεού. «Ότι επελαθόμην» Διότι από πολύ παλιά, λέγει, περίμενε ο Αδάμ τον μυστικό άρτο, αλλά η παράβαση προχωρούσε. «Από φωνής» Από την πολλή θλίψη, με την οποία έθλιψαν οι δαίμονες τον άνθρωπο. «Εκολλήθη» Στέναζε αθεράπευτα, σε βαθμό που έλιωναν οι σάρκες μαζί με τα οστά.

Διότι ονομάζει φτωχό εκείνον που έχει ανάγκη τη θεία πρόνοια, συγκρίνοντάς τον με τον μακαριζόμενο σύμφωνα με το: «Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι». Επομένως, καθένας που είναι αφιερωμένος στον Θεό, όντας φτωχός στα βιωτικά πράγματα αλλά πλούσιος ενώπιον του Θεού, περιέρχεται σε ακηδία από τη λύπη, ή «αθυμεί», σύμφωνα με τον Σύμμαχο, για την κακία και την απώλεια των πολλών· τέτοιος ήταν εκείνος που έλεγε: «Αλίμονο, ψυχή μου! διότι χάθηκε ο ευλαβής από τη γη, και ο ενάρετος μεταξύ των ανθρώπων δεν υπάρχει»· και εκείνος που είπε: «Δεν υπάρχει αυτός που πράττει την αγαθότητα». Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου, και η κραυγή μου ας φθάσει σε εσένα. Η μεν προσευχή δηλώνει την ικεσία προς τον Θεό και την παράκληση· η δε δέηση δηλώνει το αίτημα για εκείνα που επιθυμεί να του χορηγηθούν, καθώς παρακαλεί. Λέει δε: Δέξου την ικεσία μου, ω Δέσποτα, και σε εμένα που σε ικετεύω με οδύνη πρόσφερε τη βοήθειά σου. Διότι την κραυγή ο Σύμμαχος την ονόμασε «οιμωγή». Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Ο Θεός αποστρέφει το πρόσωπό του από κάποιους που προσεύχονται με διάφορους τρόπους· είτε όταν όσοι αιτούνται δεν παρακαλούν για να λάβουν εκείνα που αρμόζει στον Θεό να χαρίζει και τα οποία είναι ωφέλιμο σε αυτούς να λάβουν· είτε όταν ζητούν μεν εκείνα που αρμόζει στον Θεό να παρέχει, αλλά δεν έχουν την κατάλληλη ωριμότητα για να τα δεχθούν με ωφέλιμο τρόπο. Υπάρχουν δε και εκείνοι που αξιώνουν να αποκτήσουν κάποια πράγματα με σκοπό να αμαρτήσουν. Ο άγιος λοιπόν παρακαλώντας λέει: Είθε να μη ζητήσω τέτοια πράγματα, εξαιτίας των οποίων, εσύ αρνούμενος, θα αποστρέψεις από εμένα το πρόσωπό σου.

ΚΑΘΙΣΜΑ ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Ψαλμός ρα' Προσευχή του πτωχού, όταν περιπέσει σε ακηδία και εκχέει ενώπιον του Κυρίου τη δέησή του. «Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου και η κραυγή μου ας έλθει προς εσένα· μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, την ημέρα που βρίσκομαι σε θλίψη· κλίνε προς εμένα το αυτί σου· όποια ημέρα σε επικαλεστώ, άκουσέ με γρήγορα». Ο ψαλμός αυτός είναι κατάλληλος για προσευχή, όχι μόνο για τον Δαβίδ, αλλά και για όλους όσοι επιθυμούν να δεηθούν θερμά στον Θεό. «Διότι οι ημέρες μου χάθηκαν σαν τον καπνό, και τα οστά μου ξεράθηκαν σαν το φρύγανο».