Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 101:22

Για να αναγγείλουν στη Σιών το όνομά Του. Και αυτό αναφέρει ως αιτία της καθόδου Του, ώστε η Εκκλησία να μάθει να ανυμνεί το όνομά Του. Διότι αυτή είναι η Σιών. Όταν θα συναχθούν μαζί οι λαοί. Οι προφήτες, έχοντας δει μέσω του Πνεύματος τη σύναξη των εθνών προς τον Κύριο, παρακάλεσαν να αξιωθούν και οι ίδιοι αυτής της μακάριας θέας και της έκβασης των πραγμάτων.

Επέβλεψε στην προσευχή των ταπεινών και δεν περιφρόνησε τη δέησή τους. Ας γραφτεί αυτό για μια άλλη γενεά, και ο λαός που δημιουργείται θα αινέσει τον Κύριο· διότι έσκυψε από το άγιο ύψος του, ο Κύριος από τον ουρανό επέβλεψε στη γη, για να ακούσει τον στεναγμό των δεσμωτών, για να ελευθερώσει τους γιους των θανατωμένων, για να αναγγείλουν στη Σιών το όνομα του Κυρίου, και την αίνεσή του στην Ιερουσαλήμ. Όταν θα συναχθούν μαζί οι λαοί και οι βασιλείς, για να δουλεύσουν στον Κύριο. Αποκρίθηκε σε αυτόν στην οδό της ισχύος του: Ανάγγειλέ μου τη λιγοστότητα των ημερών μου. Μη με ανακαλέσεις στο μέσο των ημερών μου. Με υψηλότερο πνευματικό νόημα, μου φαίνεται ότι μέσω αυτών των λόγων ο προφητικός χορός υποδηλώνει την κλήση των εθνών διαμέσου του Σωτήρος μας· και θρηνεί, διότι δεν έτυχαν και οι ίδιοι αυτής. Διότι κατά την παρουσία των μελλοντικών αγαθών, όταν τα έθνη και οι βασιλείς τους θα λατρεύσουν, όχι πλέον τους πατρικούς τους δαίμονες, αλλά τον Κύριο· σε αυτόν ακριβώς τον καιρό, λέει, ο Κύριος εξασθένησε τη δύναμή μου, συντομεύοντας τις ημέρες, ώστε να μην προλάβω να φτάσω και εγώ σε εκείνον τον καιρό. Ο προφητικός λοιπόν χορός είναι αυτός που αποκρίνεται, ή μάλλον που ερωτά και λέγει προς τον Θεό πώς θα είναι ο δικός μας βίος. Διότι ευχόταν να μάθει εάν η ζωή του θα έφτανε σε εκείνες τις ημέρες, κατά τις οποίες ο Μονογενής επρόκειτο να φανερωθεί επί της γης, έχοντας ενανθρωπήσει.

Και λίγο παρακάτω: «Ο ήλιος θα μεταστραφεί σε σκοτάδι και η σελήνη σε αίμα, πριν έλθει η ημέρα του Κυρίου, η μεγάλη και επιφανής». Δεν είπε: Την ημέρα μου. «Και θα συμβεί, όποιος επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, να σωθεί». Και δεν είπε: Το όνομά μου. Και πάλι: «Ο Κύριος επέβλεψε από τον ουρανό στη γη, για να δει τον στεναγμό των δεσμωτών, για να ελευθερώσει τους υιούς των καταδικασμένων σε θάνατο, για να αναγγελθεί στη Σιών το όνομα του Κυρίου». Δεν είπε: Το όνομά του.

«και οφθήσεται»: Διότι κάθε μέρα ο Κύριος εμφανίζει τον εαυτό Του με δόξα μέσα στην Εκκλησία. «επέβλεψεν»: [Εννοεί] τον λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι είχαν ταπεινωθεί από την αιχμαλωσία των δαιμόνων. «και ουκ εξουδένωσεν»: Δηλαδή δεν απέρριψε τη δέηση των εθνών, σαν να ήταν βδελυρά λόγω της ασέβειάς τους, αλλά την αποδέχθηκε ως συμπονετικός. «γραφήτω»: Η κλήση των εθνών ας καταγραφεί στην τάξη των αγγέλων μέσω της ομολογίας και της πίστεως. «και λαός»: Ο λαός από τα έθνη, ο οποίος γεννιέται (δημιουργείται) από γενιά σε γενιά· διότι αυτός αληθινά αινεί τον Θεό. «ότι εξέκυψεν»: Διότι από τους κόλπους του Πατρός ο Θεός Λόγος φανέρωσε τον εαυτό Του στη γη. «Κύριος»: Για να αναζητήσει τον χαμένο άνθρωπο· διότι για χάρη του ήλθε. «του ακούσαι»: Διότι η ανθρωπότητα στέναζε, δεμένη σαν με σίδερα από την πλάνη των ειδώλων. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος, ελευθέρωσε τον άνθρωπο από τα σίδερα (δεσμά) των δαιμόνων. «του λύσαι»: Αυτούς που είχαν πεθάνει προηγουμένως μέσα στην αμαρτία. Εννοεί όμως και τους νεκρούς, τους οποίους, όταν κατέβηκε στον Άδη, ελευθέρωσε και, αφού τους έλυσε από τα δεσμά του θανάτου, τους ανέστησε μαζί Του. «του αναγγείλαι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία, μέσω των Γραφών, το όνομα του Κυρίου εξαγγέλλεται στους πιστούς. «και την αίνεσιν»: Το ίδιο. Διότι και η Ιερουσαλήμ εκλαμβάνεται ως η Εκκλησία· καθώς κάθε μέρα μέσα στην Εκκλησία ψάλλεται η αίνεση του Κυρίου (Θεού).

Και θα σε ακολουθήσουν δεμένοι με χειροπέδες, και σε σένα θα προσευχηθούν, και θα σε προσκυνήσουν. Αυτοί δε οι ίδιοι είναι και γιοι θανατωμένων, εκείνων δηλαδή που υπέμειναν τον βαρύ και φοβερό θάνατο της ειδωλολατρίας. Αυτοί λοιπόν αναστέναζαν, θέλοντας να ελευθερωθούν από τα δεσμά τους· γι' αυτό ο Θεός, αφού τους εισάκουσε, ήλθε ο ίδιος στη γη και τους επισκέφθηκε. «Για να αναγγείλει στη Σιών». Όχι με σκοπό να σταματήσει μέχρις εκεί ο αίνος του Θεού ή η αγγελία, δηλαδή το Ευαγγέλιο, αλλά ώστε, αρχίζοντας από εκεί, να διαδοθεί σε όλη τη γη. Διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα σε πολλά έθνη. «Όταν θα συγκεντρωθούν οι λαοί στο ίδιο μέρος». Δεν κάνει λόγο για έναν λαό, αλλά για πολλούς που έχουν συγκεντρωθεί. Και μέσω του πλήθους υπονοεί τα έθνη. «Αποκρίθηκε σε αυτόν στην οδό της ισχύος του». Δηλώνοντας κάτι τέτοιο ο Χριστός λέει: Ήλθε η ώρα για να δοξαστεί ο Υιός του ανθρώπου· υπονοώντας τον καιρό του σταυρού, ο οποίος αναγκαστικά ονομαζόταν οδός ισχύος. Διότι ισχύς του σταυρού και αληθινή δύναμη είναι η εκ νεκρών ανάσταση, την οποία προετοίμασε ως οδό το μυστήριο του σταυρού. «Μη με αναγάγεις στο ήμισυ των ημερών μου». Αναγωγή ονομάζει τη μετάσταση από αυτόν τον κόσμο. Διότι αυτό είναι άνοδος της ψυχής. Ικετεύει λοιπόν να μη μεταστεί όντας ατελής ως προς την αρετή, θεωρώντας ολόκληρο βίο αυτόν που είναι τέλειος στην αρετή, ενώ μισό τον ατελή και ανεκπλήρωτο.

Έτσι ο λαός, διδασκόμενος και τα παλαιά και τα νέα, αναπέμπει τον πρέποντα ύμνο στον Σωτήρα Θεό. Ότι έσκυψε από το άγιο ύψος του, ο Κύριος επέβλεψε από τον ουρανό στη γη. Λέγεται ότι ο Σωτήρας έσκυψε από το ύψος κατά τον καιρό της σαρκώσεως, επειδή παρέμεινε άνω και φανερώθηκε κάτω. Διότι αυτό είναι το γνώρισμα εκείνων που προβάλλουν από το ύψος. Έσκυψε δε για να επιβλέψει τη γη, δηλαδή για να την επισκεφθεί. Όντας δε ο Κύριος ασώματη και νοερή ουσία, μάλλον δε ανώτερος από αυτά, χωρίς να τερματίζεται πουθενά, δεν περιγράφεται σε κάποιον τόπο· αλλά διαπερνά με τη δύναμή του ολόκληρη την κτίση. Διότι ήταν στον κόσμο, και ο κόσμος έγινε δι' αυτού. Και λέγεται ότι διατρίβει στα ανώτερα μέρη του κόσμου, σύμφωνα με το: «Ο κατοικών στους ουρανούς»· και, «Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς», όχι με την έννοια του χωρικού περιορισμού, αλλά επειδή είναι παρών στα δικά του έργα με άρρητη δύναμη. Ενώ λοιπόν λέγεται κατ' αυτόν τον τρόπο ότι βρίσκεται στον ουρανό, προνοώντας και για τη γη, επέβλεψε σε αυτήν. Για να ακούσει τον στεναγμό των δεσμωτών, για να ελευθερώσει τους υιούς των θανατωμένων· για να αναγγείλει στη Σιών το όνομα του Κυρίου, και την αίνεσή του στην Ιερουσαλήμ. Μας παραθέτει την αιτία της κλήσεως των εθνών. Και αυτή είναι η επιφάνεια του Σωτήρος, την οποία πραγματοποίησε κλίνοντας τους ουρανούς. Και ποιοι είναι οι δεσμώτες, παρά εκείνοι τους οποίους έσφιξε με τις αλυσίδες των αμαρτιών ο μισόκαλος δαίμονας;

«Για να αναγγείλουν στη Σιών το όνομα» του Θεού και Πατρός «και την αίνεσή του στην Ιερουσαλήμ, όταν θα συναχθούν μαζί οι λαοί και οι βασιλείς, για να δουλεύουν στον Κύριο», και όχι στα κωφά είδωλα. «Αποκρίθηκε σε αυτόν στην οδό της δυνάμεώς του». Με μελωδική ωδή αποκρίθηκε ο Δαβίδ λέγοντας: «Τη λιγοστότητα των ημερών μου ανάγγειλέ μου», δηλαδή, για να προετοιμάσω τα τελευταία μου και να μη βρεθώ ανέτοιμος όταν φτάσει το τέλος. «Μη με ανακαλέσεις στο μέσο των ημερών μου», πριν να αγιάσω τα εφόδια εκείνης της μακράς οδοιπορίας, επειδή υπάρχουν και κάποιοι που πεθαίνουν στο μέσο των ημερών τους, δηλαδή, αντί για εκατό ετών σε ηλικία πενήντα· ή αντί για εξήντα, στα τριάντα, και με απλά λόγια περικόπτεις τα μισά έτη εξαιτίας της αμαρτίας, ώστε να μην αυξηθεί μαζί με το πλήθος των ετών και το μέγεθος του φορτίου των αμαρτιών. «Σε γενεά και γενεά διαρκούν τα έτη σου», τα οποία δεν έχουν αρχή και δεν καταλήγουν σε τέλος. «Εσύ, Κύριε, στις αρχές θεμελίωσες τη γη», (αυτό αναφέρεται στον Λόγο του Θεού, όπως φρονεί και ο Παύλος), «και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί. Αυτοί θα παρέλθουν, εσύ όμως παραμένεις, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν».

Υπόθεσε, λοιπόν, κάποιον που έχει γιο βασιλιά και, ενώ πρόκειται να χτίσει μια πόλη, εμπιστεύεται στον γιο την οικοδόμησή της. Όπως ακριβώς, λοιπόν, αυτός που λέει «Δια του Υιού του βασιλιά χτίστηκε η πόλη» δεν παρουσιάζει τον γιο του βασιλιά ως δούλο, αλλά δείχνει ότι αυτός ο γιος έχει και πατέρα και δεν είναι μόνος, έτσι και εδώ ο ευαγγελιστής, λέγοντας ότι τα πάντα έγιναν δια του Υιού, φανέρωσε ότι ο Πατέρας τον χρησιμοποίησε, ας πούμε, ως μεσίτη για τη δημιουργία, όχι ως κατώτερό του, αλλά μάλλον ως ισοδύναμο και ως έχοντα τη δύναμη να φέρει εις πέρας ένα τέτοιο έργο. Και στο λέω αυτό, διότι εάν σε ταράζει η προσθήκη της λέξης «δια» και ζητάς να βρεις στη Γραφή κάποια φράση που να λέει ότι ο ίδιος ο Λόγος δημιούργησε τα πάντα, άκουσε τον Δαβίδ: «Κατ' αρχάς εσύ, Κύριε, θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί». Βλέπεις πώς δεν είπε ότι «Δια μέσου σου έγιναν οι ουρανοί και θεμελιώθηκε η γη», αλλά «Εσύ θεμελίωσες και έργα των χεριών σου είναι»; Και ότι αυτά τα λέει ο Δαβίδ για τον Μονογενή, και όχι για τον Πατέρα, μπορείς να το μάθεις και από τον ίδιο τον Απόστολο, ο οποίος χρησιμοποιεί το ρητό αυτό στην Προς Εβραίους επιστολή· αλλά θα μπορούσες να το μάθεις και από τον ίδιο τον ψαλμό. Διότι, λέγοντας ότι «Ο Κύριος επέβλεψε στη γη, για να ακούσει τον στεναγμό και να ελευθερώσει τους παραδομένους στον θάνατο, και για να αναγγείλει στη Σιών το όνομα του Κυρίου», ποιον άλλον υποδηλώνει παρά τον Υιό του Θεού;

Διότι αυτός επέβλεψε πάνω στη γη, είτε σε αυτήν πάνω στην οποία κινούμαστε, είτε στη δική μας φύση που έγινε γήινη, είτε στη σάρκα, σύμφωνα με το, «Γη είσαι», την οποία και προσέλαβε, και έλυσε εμάς που ήμασταν δεμένοι με τις πλοκές των δικών μας αμαρτημάτων, και υιούς των τεθανατωμένων, του Αδάμ και της Εύας, και ανήγγειλε στη Σιών το όνομα του Κυρίου. Διότι στεκόμενος μέσα στο ιερό, δίδασκε για τον Πατέρα του· καθώς και ο ίδιος λέει: «Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους.» Αυτά, λοιπόν, σε ποιον αρμόζουν, στον Πατέρα ή στον Υιό; Όλα στον Υιό. Διότι αυτός ανήγγειλε το όνομα του Πατέρα, διδάσκοντας. Αφού, λοιπόν, είπε αυτά ο μακάριος Δαβίδ, προσθέτει: «Και εσύ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί.» Άραγε δεν παρουσιάζει φανερά τον Υιό ως δημιουργό και όχι ως όργανο; Αν πάλι η πρόθεση «διά» νομίζεις ότι εισάγει κάποια υποτίμηση, τι θα πεις όταν ο Παύλος τη χρησιμοποιεί για τον Πατέρα; Λέει δηλαδή: «Πιστός είναι ο Θεός, διά του οποίου κληθήκαμε σε κοινωνία με τον Υιό του.» Μήπως εδώ καθιστά τον Πατέρα όργανο; Και πάλι, «Παύλος, απόστολος διά θελήματος Θεού.» Αλλά αυτά μεν είναι αρκετά· πρέπει όμως να επανέλθουμε πάλι στο σημείο από το οποίο παρεκκλίναμε. «Όλα δι' αυτού έγιναν.» Ο Μωυσής, ενώ ασχολήθηκε με την ορατή κτίση, δεν μας ξεκαθάρισε τίποτα για τα νοητά· ο ευαγγελιστής, όμως, συμπεριλαμβάνοντας τα πάντα με έναν λόγο, λέει: «Όλα δι' αυτού έγιναν,» τα ορατά και τα νοητά. «