Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 101:9

Όλη την ημέρα με ονείδιζαν οι εχθροί μου. Έγινα περίγελος στους εχθρούς· εκείνοι δε που παλαιότερα με ζήλευαν, ορκίζονται στις δικές μου συμφορές, ευχόμενοι να μην πάθουν τα ίδια. Η δε φράση «μαζί με στάχτη», είναι παρόμοια με εκείνη του εβδομηκοστού ένατου ψαλμού: «Θα μας θρέψεις με άρτο δακρύων». Εάν δε η ώρα της τροφής ήταν γεμάτη από οδύνη, πολύ δύσκολα κάποια άλλη ώρα θα ήταν απαλλαγμένη από τον πόνο. Και εκείνοι που με επαινούσαν, ορκίζονταν εναντίον μου. Και οι φίλοι, λέει, οι οποίοι παλαιότερα με θαύμαζαν, καθιστούσαν τις δικές μου συμφορές όρκο, λέγοντας: «Είθε να μην πάθω τα ίδια με τον Ισραήλ!».

Αγρύπνησα, και έγινα σαν σπουργίτι ολομόναχο πάνω στη στέγη. Όλη την ημέρα με χλεύαζαν οι εχθροί μου, και εκείνοι που με επαινούσαν ορκίζονταν εναντίον μου. Έγινα καταγέλαστος στους δυσμενείς, και εγώ που παλαιότερα ήμουν αξιοζήλευτος και περίβλεπτος, τώρα έγινα όρκος για εκείνους που παλαιότερα με θαύμαζαν· διότι ορκίζονται επικαλούμενοι τις δικές μου συμφορές, λέγοντας: «Μακάρι να μην πάθω αυτά που έπαθαν εκείνοι». Και εκείνοι που με επαινούσαν ορκίζονταν εναντίον μου, θεωρώντας πως δεν έχω βοηθό τον Θεό. Και όχι μόνο οι εχθροί του Θεού έπρατταν αυτά, αλλά και όσοι με αγαπούσαν ορκίζονταν εναντίον μου, δηλαδή όσοι προέρχονταν από το ίδιο έθνος και γένος.

Και αυτοί, λοιπόν, απιστούσαν στις ίδιες τις προφητείες, και χλευάζοντας τις παρακλήσεις και τις υποσχέσεις για τα μέλλοντα, ορκίζονταν εναντίον μου ότι δεν θα πιστέψουν σε όσα εγώ προφήτευα. Διότι έφαγα στάχτη σαν ψωμί, και το ποτό μου το αναμίγνυα με κλάμα.

Πώς, λοιπόν, περνούσε τη ζωή του πενθώντας, ας ακούσουμε και πάλι τον ίδιο να λέει: «μαστιγωνόμουν όλη την ημέρα και ο έλεγχός μου γινόταν τα πρωινά», και όλη την ημέρα «σαν κάποιος που πενθεί και είναι σκυθρωπός, έτσι ταπεινωνόμουν», και «κάθε νύχτα θα λούζω το κρεβάτι μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου», και «έγινα σαν νυχτοπούλι σε ερείπια, που μένει ολομόναχο στη στέγη, και έφαγα στάχτη σαν ψωμί και ανακάτευα το ποτό μου με κλάματα», και «τα γόνατά μου εξασθένησαν από τη νηστεία και η σάρκα μου αλλοιώθηκε από την έλλειψη ελαίου», και «ταπεινώθηκα και με έσωσε ο Κύριος». Και προς τον Κύριο τι είδους ικεσίες αναπέμπει; «Κύριε, μην με ελέγξεις με τον θυμό σου, ούτε να με παιδεύσεις με την οργή σου», και «ελέησέ με, Κύριε», και «διότι εγώ γνωρίζω την ανομία μου και η αμαρτία μου βρίσκεται συνεχώς μπροστά μου», και «Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου και μην έλθεις σε κρίση με τον δούλο σου».

«Ομοιώθηκα»: Ο πελεκάνος αγαπά πάντοτε να διαβιεί στα ερημικά όρη· και ο Χριστός αγαπούσε τις ερήμους. Διότι είναι γραμμένο: «και διέμενε στις ερήμους απερίσπαστος». «Έγινα»: Αυτό το πτηνό είναι θρηνητικό και αγαπά πάντοτε να κάθεται σε ερείπια ή σε χαλάσματα· έτσι και ο Χριστός, βλέποντας την ερήμωση του ανθρώπου, προσήλθε για να κατοικήσει στον άνθρωπο και να τον ζωοποιήσει. «Αγρύπνησα»: Διότι είναι γραμμένο: «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί». Όταν η θεότητα σκύλευσε τον άδη, η σάρκα κειτόταν μόνη στο μνήμα, σαν σπουργίτι ολομόναχο πάνω στο χώμα (στη σχισμή) της γης. Γι' αυτό λέει: «πάνω σε δώμα». «Όλη την ημέρα»: Όταν κρεμόταν στον σταυρό, οι Ιουδαίοι τον ονείδιζαν· διότι οι Ιουδαίοι ήσαν εχθροί του Σωτήρα. «Και εκείνοι που επαινούν»: Εκείνοι που προηγουμένως με επαινούσαν, λέει, ορκίζονταν κατά του Χριστού χλευάζοντας. «Διότι στάχτη»: Διότι αντί για άρτο ο Αδάμ, δηλαδή ο άνθρωπος, έφαγε στάχτη σαν άρτο, τις θυσίες των ειδώλων, καθώς ήταν ανυπόστατες. «Και το ποτό»: Διότι όταν έπινε νερό, το αναμείγνυε με δάκρυα, κλαίγοντας ακατάπαυστα. «Από το πρόσωπο»: Διότι ο άνθρωπος παρόργισε τον θυμό του Θεού και πλήθυνε την οργή του Θεού εναντίον του με την παράβαση των ειδώλων. «Διότι, αφού με ύψωσες»: Διότι με κατέστησες άρχοντα της κτίσεως, αλλά καθαιρέθηκα λόγω της παρακοής.

Θα κατανοήσεις βεβαίως ότι εκείνο το δώμα αναφέρεται και από τον Ψαλμωδό, το οποίο εξέφρασε ο Κύριος μιλώντας για τη συντέλεια· διότι λέει: «Εκείνος που βρίσκεται στο δώμα, ας μην κατέβει για να πάρει το ρούχο του». «Όλη την ημέρα με ονείδιζαν». Δηλαδή, εκείνοι που φαίνονταν φίλοι έκαναν χειρότερα από τους εχθρούς· διότι μετέτρεπαν τους επαίνους σε όρκους εναντίον μου· ή συνάπτοντας κάποιες συμφωνίες για να με επιβουλευτούν, και αποστρεφόμενοι τόσο πολύ την ταπείνωσή μου, ώστε ορκίζονταν να μην γίνουν σαν εμένα, ούτε να τους συμβούν τέτοια πράγματα σαν αυτά που συνέβησαν σε εμένα. «Και εγώ ξεράθηκα σαν το χόρτο». Ας μην υπερηφανευόμαστε, λοιπόν, για τα βιοτικά πράγματα· διότι για αυτόν τον λόγο ο Προφήτης μας ονόμασε σκιά και χόρτο, ώστε να μην έχουμε εμπιστοσύνη σε κανένα από τα παρόντα, γνωρίζοντας τη σαθρότητα και την προσωρινότητά τους. Από εμάς δε μετέφερε τον λόγο στον Κύριο, επειδή έλαβε μέρος στη θνητή σάρκα, η οποία φθείρεται όπως το χόρτο, αλλά ωστόσο ο ίδιος, αν και σαρκώθηκε, παρέμεινε άφθαρτος εις τον αιώνα, ως Θεός, και αθάνατος. «Εσύ, αφού αναστηθείς, θα σπλαχνιστείς τη Σιών». Αφού αναστηθεί· από πού; Είναι ολοφάνερο, από τους νεκρούς.

Διότι τη λέξη «οικόπεδα», ο Σύμμαχος την απέδωσε ως «Ερείπια». Έτσι και το άλλο πτηνό κατοικεί στις ερήμους. Όλη την ημέρα με ονείδιζαν οι εχθροί μου, και εκείνοι που με επαινούσαν ορκίζονταν εναντίον μου. Έγινα περίγελος στους εχθρούς μου, και εγώ, ο άλλοτε αξιοζήλευτος και περίβλεπτος, έγινα τώρα αντικείμενο όρκου για εκείνους που παλαιότερα με θαύμαζαν· διότι ορκίζονται στις δικές μου συμφορές λέγοντας: ας μην πάθω εγώ αυτά που έπαθαν οι τάδε. Διότι έφαγα στάχτη ωσάν άρτο, και αναμείγνυα το ποτό μου με κλαυθμό, εξαιτίας της οργής σου και του θυμού σου.

«Όλη την ημέρα με χλεύαζαν οι εχθροί μου», φθίνοντας από το πάθος του φθόνου, «και εκείνοι που με επαινούσαν ορκίζονταν εναντίον μου, διότι έφαγα στάχτη σαν να ήταν ψωμί». Αυτό, λέγει, το έλεγαν εκείνοι που με επαινούσαν, επιβεβαιώνοντας την ανθρώπινη φύση μου, κηρύττοντας διαρκώς ότι «φάγαμε και ήπιαμε μαζί του, όχι μόνο πριν από το πάθος, αλλά και μετά την εκ νεκρών ανάστασή του». «Και το ποτό μου το ανακάτευαν με κλαυθμό», δηλαδή, μου ανέμειξαν ξύδι με χολή πάνω στον σταυρό. «Από προσώπου της οργής σου και του θυμού σου», δηλαδή, από προσώπου της θείας οικονομίας σου για αυτά, Πατέρα, «διότι αφού με ύψωσες, με κατέρριψες», προκειμένου η γη που ανυψώθηκε να μεταστραφεί σε ευλογία, επειδή εγώ αιωρήθηκα πάνω στο ξύλο μαζί με ληστές δήθεν ως καταραμένος. «Οι ημέρες μου χάθηκαν σαν σκιά», δηλαδή, παρήλθαν, «και εγώ ξεράθηκα σαν τον χόρτο», δηλαδή, πέθανα, ακολουθώντας τη θνητή φύση.