Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 102:13

Θα σπλαχνιστεί την ψυχή σου, «όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τα παιδιά του», και θα φωτίσει την καρδιά σου, Εκείνος που φώτισε τα προηγουμένως σκοτεινιασμένα. Και είθε να σου δώσει υπομονή για να κατοικήσεις μαζί μου, τον αγαπητό σου, με ειρήνη μέχρι την τελευταία αναπνοή, όπως ακριβώς και πριν από καιρό μας φανέρωσε μέσω της χάριτός Του, Εκείνος που είπε: «Όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Και είθε να μας δώσει την ειρήνη μεταξύ μας μέχρι τέλους, την οποία έδωσε στους δικούς Του μαθητές. Και είθε να μας αξιώσει να φτάσουμε στην τέλεια αγάπη Του, Εκείνος που είπε: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου». Και πάλι είπε: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας». Εάν είχαμε τέτοια αγάπη, τίποτε δεν θα μας χώριζε τον έναν από τον άλλον μέχρι θανάτου. Αλλά όμως είναι γραμμένο: «Και τώρα Ισραήλ», και πάλι: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος επαναστατήσει εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου». Εγώ σου λέω τα λόγια της Ρουθ: «Μη γένοιτο να χωριστώ από εσένα, παρά μόνο ο θάνατος ας χωρίσει εμένα και εσένα». Εάν όμως εσύ παραβείς κάτι από αυτά, εγώ είμαι αθώος σε όλα, εσύ θα δεις και θα απολογηθείς κατά τη φοβερή εκείνη ημέρα. Διότι και εγώ με χαρά παραδίδω τη ζωή μου στον θάνατο για χάρη σου, τον αδελφό μου. Και δεν υπάρχει άλλη εντολή, ησύχασε έχοντας εμπιστοσύνη, θαυμάζοντας και δοξάζοντας τον Θεό που σε λύτρωσε από μεγάλους κινδύνους, θλίψεις και ποικίλους πειρασμούς.

Διότι, αφού βεβαίως, όπως ακριβώς σπλαχνίζεται ένας πατέρας τα παιδιά του, σπλαχνίστηκε ο Κύριος αυτούς που τον φοβούνται, και όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας· πώς δεν θα έπρεπε, μαζί με τα παλαιά σφάλματα, να αποβάλουμε και τον φόβο γι' αυτά, εφόσον ο Θεός μας δικαιώνει με αμνησίκακη χάρη και δεν ζητεί να τιμωρήσει τον αμαρτωλό; Γι' αυτό εξάλλου είπε ο Χριστός, αναδεικνύοντας τον καιρό της παρουσίας Του ως καιρό ηπιότητας: «Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό Του στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού.» Επομένως, έχοντας απαλλαγεί από την καταδίκη και μη προσδοκώντας τιμωρία για τα σφάλματά μας, διατηρούμε πλέον τη διάνοιά μας ελεύθερη από φόβους και δεν θυμόμαστε τους παλαιούς ονειδισμούς. Διότι νικά η χάρη, η οποία δικαιώνει τον ασεβή και απαλλάσσει από κάθε ψεγάδι αυτούς που έχουν ελεηθεί.

Εκείνος δε το ομολογεί, και το γεγονός αυτό πλέον αποτέλεσε τον τρόπο απολογίας για τον φιλάνθρωπο Θεό. <Και είπε ο Κύριος: Εσύ λυπήθηκες την κολοκυθιά, για την οποία δεν κόπιασες, ούτε την ανέθρεψας, η οποία μέσα σε μια νύχτα γεννήθηκε και μέσα σε μια νύχτα χάθηκε· εγώ δε δεν θα λυπηθώ τη Νινευή, τη μεγάλη πόλη, στην οποία κατοικούν περισσότεροι από δώδεκα μυριάδες άνθρωποι, οι οποίοι δεν ξεχώρισαν το δεξί τους από το αριστερό τους, καθώς και πολλά κτήνη;> Ω της ασύγκριτης και υπερβαίνουσας τον νου καλοσύνης. Ποιος λόγος θα μας ήταν αρκετός για υμνολογία; Ή τι είδους στόμα ανοίγοντας θα αναπέμψουμε ευχαριστήριες ωδές στον φιλεύσπλαχνο και αγαθό; Διότι απομακρύνει από εμάς τις ανομίες μας, και όπως ο πατέρας σπλαχνίζεται τους γιους, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος αυτούς που τον φοβούνται, διότι αυτός γνωρίζει πώς είμαστε πλασμένοι. Δες λοιπόν πώς αποδεικνύει τον Ιωνά ότι λυπάται σε ακατάλληλο χρόνο, και για πράγματα για τα οποία δεν ήταν εύλογο, καίτοι έπρεπε ιεροπρεπώς να επιδοκιμάζει και να υμνεί τον Δεσπότη ως αγαθό. Διότι αν εσύ, λέει, στενοχωρήθηκες, ή μάλλον οδηγήθηκες σε έσχατη λύπη, επειδή σου μαράθηκε το φυτό της κολοκυθιάς, το οποίο φύτρωσε μέσα σε μια νύχτα και χάθηκε με τον ίδιο τρόπο, πώς θα μπορούσα εγώ να αδιαφορήσω για μια πολυάνθρωπη πόλη, στην οποία υπάρχουν περισσότεροι από δώδεκα μυριάδες άνθρωποι, οι οποίοι λόγω του χρόνου και της ηλικίας τους δεν έχουν τη δυνατότητα να διακρίνουν ποιο είναι γι' αυτούς το δεξί και ποιο το αριστερό;

Άραγε δεν έφριξε και ο χορός των Αγγέλων για την τόσο μεγάλη μακροθυμία του Φιλανθρώπου; Ποιος δεν θα νιώσει δέος απέναντι σε τούτον τον δίκαιο Κριτή; Ποιος δεν θα αγαπήσει τον γλυκύτατο Δεσπότη; Διότι, όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους γιους του, έτσι θα σπλαχνιστεί ο Κύριος εκείνους που Τον φοβούνται. Αυτοί όμως που χλεύασαν τον δίκαιο, εξολοθρεύτηκαν ξαφνικά· διότι δεν υπάκουσαν στην προτροπή του δικαίου. Διότι έβλεπαν τον ήλιο να ακολουθεί τον δικό του δρόμο εύτακτα σύμφωνα με το συνηθισμένο, τη σελήνη να στέκεται στη δική της τάξη, τον αέρα καθαρό, και τη γη να βλαστάνει· δεν υπήρχαν αστραπές, ούτε βροντές, ούτε έγινε σεισμός· αλλά ενώ νόμιζαν ότι ευημερούσαν με κάθε ειρήνη και ασφάλεια, ξαφνικά έπεσε πάνω τους όλεθρος. Όπως έχει γραφτεί: όπως έγινε στις ημέρες του Λωτ· έτρωγαν, έπιναν, αγόραζαν, πουλούσαν, φύτευαν, έχτιζαν· την ημέρα όμως που βγήκε ο Λωτ από τα Σόδομα, έβρεξε φωτιά και θειάφι από τον ουρανό, και τους κατέστρεψε όλους.

Και πάλι ο Σωτήρας λέει: αλίμονο σε εκείνους που γελούν τώρα, διότι θα κλάψουν. Ας ανανήψουμε, λοιπόν, αγαπητοί, από τον βίο αυτόν· ας πενθήσουμε τώρα, για να παρηγορηθούμε· ας ησυχάσουμε με ταπεινοφροσύνη στα κελιά μας, ώστε να δει ο Κύριος την ταπείνωσή μας και τον κόπο μας, και να μας συγχωρήσει όλες τις αμαρτίες μας. Διότι είναι γραμμένο, ότι στην ταπείνωσή μας μάς θυμήθηκε ο Κύριος. Και πάλι: όπως ο πατέρας σπλαγχνίζεται τα παιδιά του, έτσι σπλαγχνίστηκε ο Κύριος αυτούς που τον φοβούνται. Είθε δε ο Κύριος να μας αξιώσει να διάγουμε βίο ακατάκριτο.

Ο Κύριος, που πράττει έργα ελέους και αποδίδει δικαιοσύνη σε όλους τους αδικημένους, έκανε γνωστές τις οδούς του στον Μωυσή, και στους υιούς του Ισραήλ τα θελήματά του. Από την ίδια τη Γραφή του Μωυσή θα μάθεις τι είδους δικαιοσύνη απέδωσε στους αδικημένους· διότι με δίκαιη κρίση στράφηκε εναντίον των Αιγυπτίων, τιμωρώντας τους με θεόσταλτες πληγές υπέρ αυτών των αδικημένων υιών του Ισραήλ. Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος, μακρόθυμος και πολυέλεος, δεν θα οργίζεται μέχρι τέλους, ούτε θα διατηρεί την οργή του στον αιώνα. Δεν μας συμπεριφέρθηκε σύμφωνα με τις αμαρτίες μας, ούτε μας ανταπέδωσε σύμφωνα με τις ανομίες μας. Διότι όσο είναι το ύψος του ουρανού από τη γη, τόσο εδραίωσε ο Κύριος το έλεός του σε εκείνους που τον φοβούνται. Όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας. Όπως σπλαχνίζεται ένας πατέρας τα παιδιά του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος εκείνους που τον φοβούνται, διότι αυτός γνωρίζει την πλάση μας. Θυμήσου ότι είμαστε χώμα· ο άνθρωπος, σαν το χορτάρι είναι οι ημέρες του· σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει.

«όχι σύμφωνα με τις αμαρτίες» Διότι δεν συμπεριφέρθηκε ο Θεός στον άνθρωπο ανάλογα με το πώς αμάρτησε, αλλά, αφού ήρθε, τον έσωσε. «ούτε σύμφωνα με τις ανομίες» Διότι, ούτε όταν ο άνθρωπος απέρριψε τον φυσικό νόμο και υποδουλώθηκε παράνομα στα είδωλα, του ανταπέδωσε τα ίσα, αλλά τον αναζήτησε και τον ελέησε. «διότι όσο είναι το ύψος» Εννοεί το απέραντο της φιλανθρωπίας Του· διότι, όπως είναι ανέφικτο στον άνθρωπο να μετρήσει το ύψος του ουρανού, έτσι είναι αδύνατον ο νους του ανθρώπου να κατανοήσει το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, την οποία έδειξε προς τον άνθρωπο. «εδραίωσε» Διότι τόσο πολύ ενίσχυσε ο Θεός την αγάπη προς τον άνθρωπο, ώστε έδωσε τον αγαπημένο Του Υιό να πεθάνει για χάρη του, καθώς είναι γραμμένο. «όσο απέχουν» Διότι τόσο πολύ απομάκρυνε ο Θεός την ασέβεια από τον άνθρωπο. «απομάκρυνε» Από τότε που τον εξέλεξε μέσω του βαπτίσματος. «και καθώς» Διότι, όπως ένας πατέρας σπλαχνίζεται τα παιδιά του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Θεός τον άνθρωπο. «ελέησε» Διότι, αν και ήταν Θεός, κένωσε τον εαυτό Του, παίρνοντας μορφή δούλου, για να σώσει τον άνθρωπο. «διότι Αυτός» Διότι θυμήθηκε ο Θεός, ότι παίρνοντας χώμα από τη γη έπλασε τον άνθρωπο, και τον συμπόνεσε, και ερχόμενος τον ανέπλασε, δίνοντάς του αιώνια παρηγοριά. «άνθρωπος» Διότι σήμερα υπάρχει, αύριο δεν υπάρχει· διότι ο άνθρωπος φθείρεται σαν το χορτάρι. Γι' αυτό, αφού τον σπλαχνίστηκε, του έδωσε τη χάρη, ώστε να ζει αιώνια.

Αυτές τις φανερώνει ο νόμος, μέσω του οποίου γνώρισε στον Μωυσή τις οδούς του, δηλαδή τις εντολές, και μέσω αυτού στους γιους του Ισραήλ τα θελήματά του. Διότι θέλημα του Θεού είναι το να μη μοιχεύουμε, να μη φονεύουμε, να μην κλέβουμε, να μην ψευδομαρτυρούμε· επειδή μέσω αυτών σωζόμαστε. «Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος.» Επομένως, ούτε παντοτινά θα χρησιμοποιεί την οργή (διότι αυτό σημαίνει το «μέχρι τέλους»), ούτε θα χαρίζει το έλεος διαρκώς στους ανάξιους· επειδή πώς αλλιώς είναι ο Θεός κριτής, και δίκαιος, και ισχυρός, και μακρόθυμος; Πώς θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Αναμειγνύει, λοιπόν, την οργή με το έλεος, και όταν μεν είναι καιρός ελέους, προβάλλει αυτό· όταν δε είναι καιρός οργής, την επιφέρει κατά την ημέρα της οργής και της δικαιοκρισίας, κατά την οποία, λέει ο Παύλος, θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Γι' αυτό, λέει, δεν θα οργίζεται στον αιώνα, δηλαδή στον παρόντα αιώνα· διότι για τον μέλλοντα φύλαξε την κρίση και την οργή. «Όπως οικτίρει ο πατέρας τους γιους του.» Διότι στο σκοτάδι και στα δεσμά βρίσκονται οι άνθρωποι που ζουν μέσα στις αμαρτίες· όταν όμως απαλλαγούν από τα παραπτώματα, προφανώς μετατίθενται και βρίσκονται στο φως· ώστε εύλογα ονόμασε την απαλλαγή από τα αμαρτήματα μετάβαση από τη δύση προς την ανατολή, θέλοντας συνάμα να διδάξει και εμάς ποια είναι η απόσταση ανάμεσα στην αμαρτία και στη δικαιοσύνη. «Διότι αυτός γνώρισε το πλάσμα μας.»

Διότι αυτό, λέγει, είναι ευάρεστο στον Κύριο. Πρόσεξε πώς θέλει να πράττουμε τα πάντα όχι καθοδηγούμενοι μόνο από τη φύση, αλλά πρωτίστως σύμφωνα με όσα είναι αρεστά στον Θεό, προκειμένου να έχουμε και μισθό. Οι πατέρες, μην εξοργίζετε τα τέκνα σας, για να μην αποθαρρύνονται. Ιδού πάλι και εδώ υπάρχει υποταγή και στοργή. Και δεν είπε: «Αγαπάτε τα τέκνα»· διότι αυτό ήταν περιττό· αφού η ίδια η φύση το επιβάλλει, αλλά διόρθωσε εκείνο που έπρεπε, το να είναι δηλαδή και η στοργή εδώ σφοδρότερη, επειδή και η υπακοή είναι μεγαλύτερη. Διότι πουθενά δεν θέτει ως παράδειγμα τη σχέση του άνδρα και της γυναίκας· αλλά τι; Άκου τον Προφήτη που λέγει: «Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους υιούς του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος αυτούς που τον φοβούνται». Και πάλι ο Χριστός λέγει: «Ποιος άνθρωπος υπάρχει ανάμεσά σας, στον οποίο εάν ο υιός του ζητήσει άρτο, θα του δώσει λίθο; Και εάν του ζητήσει ιχθύ, μήπως θα του δώσει όφι;» — Οι πατέρες, μην εξοργίζετε τα τέκνα σας, για να μην αποθαρρύνονται.

Περί της αγάπης του Θεού: Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους γιους του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος εκείνους που τον φοβούνται. Περί όσων πρόκειται να μας συμβούν μετά από αυτά, και περί εκείνης της ατάραχης κατάληξης: «Επίστρεψε», λέει, «ψυχή μου, στην ανάπαυσή σου».

Αυτό, λοιπόν, θαυμάζοντας ο Ιωάννης έλεγε: «Διότι τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή». Εάν, όμως, θέλεις να ακούσεις και τα δικά του λόγια και να μάθεις τον πόθο του, άκουσε τι λέει μέσω του προφήτη: «Μήπως θα ξεχάσει η γυναίκα να σπλαχνιστεί τα γεννήματα της κοιλιάς της; Αλλά ακόμη και αν η γυναίκα τα ξεχάσει αυτά, εγώ όμως δεν θα σε ξεχάσω». Και όπως ακριβώς εκείνος έλεγε: «Όπως το ελάφι αποζητά τις πηγές των υδάτων, έτσι αποζητά και η ψυχή μου εσένα, Θεέ»· έτσι και ο Χριστός λέει: «Όπως η όρνιθα συγκεντρώνει τους νεοσσούς της, έτσι θέλησα κι εγώ να συγκεντρώσω τα παιδιά σας, και δεν θελήσατε». Και πάλι: «Όπως ο πατέρας σπλαχνίζεται τους γιους του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος εκείνους που τον φοβούνται»· και πάλι: «Διότι, όσο είναι το ύψος του ουρανού από τη γη, τόσο στερέωσε ο Κύριος το έλεός του επάνω σε εκείνους που τον φοβούνται».

Στο σκοτάδι και στη δύση βρίσκονται οι άνθρωποι που διατελούν μέσα στις αμαρτίες· όταν όμως απαλλαγούν από τα σφάλματα, είναι προφανές ότι μετατίθενται στο φως. Επομένως, ευλόγως ονόμασε την απαλλαγή από τα αμαρτήματα ως μετάβαση από τη δύση στην ανατολή, θέλοντας ταυτόχρονα να μας διδάξει ποια είναι η απόσταση μεταξύ αμαρτίας και δικαιοσύνης. Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους υιούς του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος εκείνους που τον φοβούνται.

Γ΄. Ο Δημιουργός και Ποιητής δεικνύει αγαθότητα Πατέρα, ή μάλλον, σπλαχνιζόμενος όσους τον φοβούνται, τους κατέταξε σε τάξη υιών. Διότι δεν τους κατασκεύασε από μίσος, αλλά, γνωρίζοντας τις καρδιές των ανθρώπων, τις οποίες έπλασε ξεχωριστά την καθεμία, γνωρίζει τι συμφέρει στον καθένα· και εκείνα για τα οποία διαθέτουμε τη δύναμη και την αφορμή, μας τα παρέχει, με σκοπό, κατέχοντάς τα ενεργεία, να γίνουμε υιοί του. Θα μπορούσε δε να ειπωθεί ότι απέκτησε πείρα και από τη φύση μας γενόμενος σάρκα, και απέκτησε φυσική διάθεση απέναντί μας, θεωρώντας μας υιούς.

Και ότι θα υπάρξει κατάργηση του θανάτου, το διδάσκει λέγοντας: Ο Θεός μου θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν θα με παραλάβει. Το από πού δημιουργήθηκε το σώμα μας και πού επιστρέφει πάλι, το αναφέρει: Ενθυμήθηκε ότι είμαστε χώμα, και θα επιστρέψει στο χώμα του. Γιατί όλα αυτά; Για εσένα: Διότι με δόξα και τιμή τον στεφάνωσες και τον κατέστησες κυρίαρχο πάνω στα έργα των χεριών σου. Έχουμε κάτι κοινό με τους αγγέλους εμείς οι άνθρωποι, και γι' αυτό λέει: Τον έκανες κατά τι κατώτερο από τους αγγέλους. Και για την αγάπη του Θεού λέει: Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους υιούς του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος όσους τον φοβούνται. Σχετικά με όσα πρόκειται να ακολουθήσουν για εμάς μετά από αυτά, και για εκείνη την ατάραχη κατάληξη, λέει: Επίστρεψε, ψυχή μου, στην ανάπαυσή σου.

Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτή τη φροντίδα, τη φιλανθρωπία, την αγαθότητα; Γι' αυτόν τον λόγο και ο ίδιος λέει: «Όπως απέχει ο ουρανός από τη γη, έτσι απέχει η δική μου οδός από τις δικές σας οδούς, και τα δικά μου διανοήματα από τα δικά σας διανοήματα». Και ο πραότατος Δαβίδ, μιλώντας για τη φιλανθρωπία Του, λέει: «Όσο είναι το ύψος του ουρανού από τη γη, τόσο κραταίωσε ο Κύριος το έλεός Του σε εκείνους που Τον φοβούνται· όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας· όπως σπλαχνίζεται ένας πατέρας τους γιους, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος αυτούς που Τον φοβούνται». Και το λέει αυτό όχι επειδή η αγάπη Του είναι μόνο τόση, αλλά επειδή δεν γνωρίζουμε άλλο, μεγαλύτερο παράδειγμα άκρας φιλοστοργίας. Άλλωστε, ο Ησαΐας δίδαξε ότι ισχύει κάτι ακόμη περισσότερο από αυτό· διότι, λαμβάνοντας ως παράδειγμα τη μητέρα, η οποία είναι πολύ πιο συμπονετική προς τα παιδιά από ό,τι ο πατέρας, λέει τα εξής: «Μήπως θα ξεχάσει ποτέ μια γυναίκα το παιδί της, ώστε να μη σπλαχνιστεί τα γεννήματα της κοιλιάς της; Αλλά ακόμη κι αν μια γυναίκα τα ξεχάσει αυτά, εγώ δεν θα σε ξεχάσω, λέει ο Κύριος», δείχνοντας έτσι ότι το έλεος του Θεού είναι ανώτερο ακόμη και από τη φυσική φιλοστοργία.

Έπειτα, για να κατανοήσεις ότι ο προφήτης χρησιμοποίησε αυτή την εικόνα, όχι τόσο επειδή ήθελε να δείξει ότι το μέτρο της αγάπης του Θεού είναι ίσο με αυτό της μητέρας προς τα γεννήματα της κοιλιάς της, αλλά επειδή γνώριζε ότι αυτό, περισσότερο από τα άλλα, αποτελεί ένα εξαιρετικό μέτρο αγάπης —αν και η στοργή του Θεού είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη—, πρόσθεσε: «Ακόμη κι αν μια γυναίκα τα ξεχάσει αυτά, εγώ όμως δεν θα σε ξεχάσω, λέει ο Κύριος». Είδες πώς ξεπέρασε το μέτρο της μητέρας; Και για να μάθεις ότι κατά πολύ ξεπέρασε και τη φιλοστοργία της μητέρας και την αγάπη του πατέρα προς τα παιδιά, ο μεν προφήτης λέει: «Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους υιούς, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος αυτούς που Τον φοβούνται». Και ο ίδιος πάλι εισάγει αυτή την εικόνα της αγάπης· διότι γνώριζε ότι αυτή, σε σχέση με τις άλλες, διαθέτει κάτι το εξαιρετικό.

«Διότι όσο είναι το ύψος του ουρανού από τη γη, τόσο εδραίωσε ο Κύριος το έλεός του σε εκείνους που τον φοβούνται, και όσο απέχουν οι ανατολές από τις δυσμάς, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας», δηλαδή από εκείνους που έδρεψαν καρπούς άξιους της μετάνοιας, ενώ σε εκείνους που αμαρτάνουν αμετανόητα, ο φόρτος της αμαρτίας βρίσκεται πάνω στον τράχηλό τους, αντί να απομακρυνθεί. «Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους γιους του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος εκείνους που τον φοβούνται· διότι αυτός γνώρισε την πλάση μας», δηλαδή, την προσποιητή και μη αληθινή μας πράξη ή τον λόγο ή τη σκέψη μας. «Θυμήθηκε ότι είμαστε χώμα». Ακόμη κι αν κάποιος είναι βασιλιάς και περίβλεπτος για τη δόξα του, θυμήσου, λέει, τη χωματένια ουσία του και ας έχει μετριοφροσύνη, διότι: «οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι, και όπως το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει» για λίγο. «Διότι πέρασε πνοή μέσα του και δεν θα υπάρξει πια, και δεν θα γνωρίσει πλέον τον τόπο του». Όταν ο Δαβίδ τα έλεγε αυτά, δεν υπήρχε ακόμη ελπίδα ανάστασης, ούτε του είχαν αποκαλυφθεί τα σχετικά με αυτήν, γι' αυτό και λέει «διότι πέρασε πνεύμα», δηλαδή, εξήλθε η ψυχή του από το σώμα, «και δεν θα υπάρξει», δηλαδή, δεν θα ζήσει, «ούτε θα γνωρίσει πλέον τον τόπο του». Ο Χριστός όμως, έχοντας καταργήσει τον θάνατο και έχοντας χορηγήσει την ανάσταση, κάνει ώστε εκείνοι που πεθαίνουν εν Χριστώ να ζουν και να εξακολουθούν να «γνωρίζουν τον τόπο τους», και πολλοί από τους αγίους, εμφανιζόμενοι στον κόσμο, επιτελούν θαύματα εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. «

Έχω Υιό οικτίρμονα και πολύ ελεήμονα, από όσα εκ πείρας γνώρισα· παρατηρώ πώς φείδεται· ενώ είναι πυρ, κατοίκησε σε εμένα την ακανθώδη και δεν κατέκαψε εμένα την ταπεινή· όπως ο πατέρας σπλαγχνίζεται τους γιους του, έτσι σπλαγχνίζεται και ο γόνος μου αυτούς που τον φοβούνται, όπως προφήτευσε ο Δαβίδ.

Και όλοι μαζί είπαμε: «Εσένα αγαπούμε αντί για οτιδήποτε άλλο»· μην μας στερήσεις, λοιπόν, την παρουσία σου· αγκάλιασέ μας, εσύ που γεμίζεις τα πάντα, περικύκλωσέ μας και πες μας μεγαλόφωνα: «Δεν χωρίζομαι από εσάς· εγώ είμαι μαζί σας και κανείς δεν είναι εναντίον σας». Όταν ο Σωτήρας άκουσε τους αποστόλους και είδε τον οδυρμό εκείνων που τον αγαπούν, τότε τους πήρε υπό την προστασία του όπως ένας πατέρας τους γιους του, τους σπλαχνίστηκε και φώναξε: «Μην κλαίτε, φίλοι μου· διότι δεν είναι καιρός για δάκρυα, αλλά ούτε και ημέρα οδυρμού είναι· είναι ώρα χαράς· διότι αναλαμβάνω τις πτέρυγές μου προς τον Πατέρα μου και αναπαύομαι στη σκηνή μου· επειδή σκηνή έκανα το στερέωμα του ουρανού, σκηνή που δεν με περιορίζει, αλλά με περικυκλώνει, όπως βροντοφωνάζει ο Ησαΐας: 'Σαν θόλο έστησε τον ουρανό ο Θεός και κατοικεί σε αυτόν σαν σε σκηνή', αυτός που λέει στους δικούς του: 'Δεν χωρίζομαι από εσάς· εγώ είμαι μαζί σας και κανείς δεν είναι εναντίον σας'».