Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 102:5

Αποκαλεί τώρα τον εαυτό του «παίδα» όχι λόγω της ηλικίας του, αλλά λόγω της αρετής και της ανδρείας του. Έτσι και ο Αβραάμ, όταν έγινε εκατό ετών, τότε αποκαλούσε τον εαυτό του παίδα του Κυρίου. Διότι, όταν προέτρεπε τον Κύριο να έλθει στη σκηνή του, έλεγε: «Αν βρήκα χάρη ενώπιόν σου, μην προσπεράσεις τον δούλο σου». Και ο Κύριος επίσης είπε: «Δεν θα κρύψω εγώ τίποτα από τον Αβραάμ, τον δούλο μου. Διότι θα ανανεωθεί», λέει, «όπως του αετού η νεότητά σου». Αλλά και ο παίς του Κυρίου νοείται ως δούλος του Κυρίου. «Αυτά που μίλησε στον Κύριο». Ω, παρρησία του δούλου! Μιλάει στον Δεσπότη σαν σε φίλο και συνομιλεί με τον Θεό σαν σε πατέρα. Διότι ο ευγνώμων δούλος μιλάει με παρρησία σαν τέκνο προς τον δικό του κύριο· διότι ονόμασε την ικεσία συνομιλία εξαιτίας της μεγάλης του παρρησίας. Και τι είπε στον Κύριο; «Τους λόγους αυτής της ωδής». Και γιατί δεν την ονόμασε ψαλμό ωδής; Επειδή ο Δαβίδ, έχοντας πλέον γεράσει, μίλησε στον Θεό όχι παίζοντας κιθάρα ή τύμπανο, αλλά συνομιλώντας μαζί Του. Διότι για έναν γερασμένο άνθρωπο τα μουσικά όργανα αποτελούν ενόχληση για την ακοή και όχι απόλαυση για την ψυχή. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Βερζελλί ο Γαλααδίτης, ο οποίος φιλοξένησε τον Δαβίδ κατά τον πόλεμο εναντίον του Αβεσσαλώμ, και όταν επήλθε ειρήνη και παρακαλούνταν από τον Δαβίδ που του έλεγε: «Διάβα μαζί μου στην Ιερουσαλήμ και θα θρέψω τα γηρατειά σου εν ειρήνη», εκείνος απαντά: «Πόσες πλέον ημέρες ζωής θα έχω εκεί;»

Αυτόν που συγχωρεί όλες τις ανομίες σου. Αυτές είναι οι ανταποδόσεις του Θεού προς εμάς: διότι, πρώτον μεν, προσέφερε εξιλασμό για τις αμαρτίες μας· δεύτερον δε, θεράπευσε τις ασθένειές μας· τρίτον, λύτρωσε τη ζωή μας από τη φθορά, εξαλείφοντας την αμαρτία· τέταρτον, επιδεικνύοντας τη δική του φιλανθρωπία, το έλεος και τους οικτιρμούς, μας στεφάνωσε με το χάρισμα της υιοθεσίας· πέμπτον, μας ενέπλησε με τα πνευματικά αγαθά, προσφέροντας σε εμάς τον εαυτό του, ο οποίος είναι ο άρτος της ζωής.

Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού. Διότι ο Θεός διά της παλιγγενεσίας ανακαινίζει τη νεότητά μας σαν του αετού. Αυτό υποδηλώνει σε εμάς το χάρισμα της αναστάσεως. Και παρομοίασε εκείνους που ανακαινίζονται με τον αετό, επειδή είναι το υψηλοπετέστερο και βασιλικότερο από όλα τα πτηνά, και το μόνο που δύναται να ενατενίζει λαμπρώς τις μαρμαρυγές του ηλίου.

Στον Προφήτη Ησαΐα Προοίμιο Προσεύχεστε να μη γίνει η φυγή σας σε καιρό χειμώνα ή την ημέρα του σαββάτου. Πρέπει λοιπόν να σημειωθεί ότι ο Θεός δεν δημιούργησε τον χειμώνα ή το σάββατο ως κάτι το αξιοκατάκριτο· διότι είναι γραμμένο: «Το καλοκαίρι και την άνοιξη, εσύ τα έπλασας». Βρισκόμαστε δε σε χειμώνα, όταν τα πάθη της σάρκας κυριαρχούν μέσα μας. Έτσι λοιπόν πρέπει να νοηθεί το ευαγγελικό ρητό, να μη γίνει η φυγή μας όταν επικρατούν μέσα μας τα χειρότερα, ή όταν αναλώνουμε τη ζωή μας στην αργία. —Διότι αυτό μας υποδεικνύει να κατανοήσουμε μέσω του σαββάτου, ώστε να επιτύχουμε εκείνη την ευλογία: «Μακάριος είναι εκείνος ο δούλος, τον οποίο, όταν έλθει ο Κύριος, θα τον βρει να αγρυπνεί». —Γίνεστε φρόνιμοι σαν τα φίδια. Ίσως επειδή με φρόνηση και σύνεση αποβάλλουν το γήρας· διότι, όταν πρέπει να απεκδυθεί το παλαιό του δέρμα, βάζοντας τον εαυτό του σε ένα στενό μέρος που περισφίγγει ακριβώς το σώμα του, και περνώντας έτσι μέσα από αυτό, αποβάλλει το γήρας. —Ίσως λοιπόν και εμάς θέλει ο Λόγος, καθώς πορευόμαστε μέσα από τη στενή και τεθλιμμένη οδό, να απεκδυθούμε τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο, ώστε να ανακαινιστεί και η δική μας νεότητα σαν του αετού.

Διότι αυτό που παλιώνει και γερνάει από τη Διαθήκη παρήλθε· ενώ το νέο και ανανεούμενο άσμα της διδασκαλίας του Κυρίου τη διαδέχθηκε για εμάς, η οποία ανακαινίζει τη νεότητά μας όπως του αετού, όταν φθείρουμε μεν τον εξωτερικό άνθρωπο, ανακαινιζόμαστε δε μέρα με τη μέρα.

Διότι καμία μεμονωμένη πράξη δεν τελειοποιεί τον ενάρετο άνθρωπο, αλλά πρέπει οι ενέργειες της αρετής να συμπαρατείνονται σε ολόκληρο τον βίο του. Και όπως ακριβώς αυτοί που εισέρχονται στο λουτρό απογυμνώνονται από κάθε ένδυμα, έτσι πρέπει και όσοι προσέρχονται στην ασκητική ζωή, αφού απογυμνωθούν από κάθε βιωτική ύλη, να εισέλθουν στον κατά φιλοσοφίαν βίο. Διότι, λέγει, να γίνεστε φρόνιμοι σαν τα φίδια· το οποίο, όταν πρέπει να αποβάλει το παλαιό του δέρμα, εισχωρώντας σε στενό τόπο που περισφίγγει ακριβώς το σώμα, αποβάλλει με φρόνηση και σύνεση το γήρας. Αυτό ακριβώς λοιπόν επιθυμεί και για εμάς ο Λόγος, δηλαδή πορευόμενοι διά της στενής και τεθλιμμένης οδού, να απεκδυθούμε τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο, ώστε να ανακαινισθεί και η δική μας νεότητα, όπως του αετού. Διότι, όταν αναφανεί το φως, εξαφανίζεται το σκοτάδι· και όταν είναι παρούσα η υγεία, παύουν οι ενοχλήσεις της ασθένειας· και όταν αποδειχθεί η αλήθεια, ελέγχεται η φύση του ψεύδους.

Γιατί, λοιπόν, παρουσιάζουν ως ευκαταφρόνητο το καύχημα της ελπίδας μας και την πλούσια δωρεά του Θεού και Σωτήρα μας, ο οποίος δια της παλιγγενεσίας ανακαινίζει τη νεότητά μας σαν του αετού, εκείνοι που διαβάλλουν την αλήθεια ορμώμενοι από τη σκιά και τους τύπους;

Διότι γράφει σε κάποιους ο σοφότατος Παύλος: «Τεκνία μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας.» Και πάλι: «Διότι εκείνους που προεγνώρισε (προφανώς βέβαια εννοεί πάλι ο Θεός) αυτούς και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, αυτούς και κάλεσε.» Διότι ο Χριστός μας αναμορφώνει μέσω του Πνεύματος στη δική του εικόνα, και αποτυπώνει νοητώς και αρρήτως στις ψυχές των ευσεβών το κάλλος της δικής του φύσης. Επομένως, νομίζω, έχουμε λάβει μορφή όχι πλέον σύμφωνα με τον αληθινό Θεό, αλλά μας ταιριάζει η μορφή του κτίσματος. Και αυτό που παλαιά υμνούνταν από τη φωνή του Ψαλμωδού: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου όπως του αετού», θα οδηγούνταν πλέον στο μηδέν, αφού θα αποδεικνυόταν, όπως φαίνεται, μάταιο. Διότι, σύμφωνα με τις Γραφές, η κατάστασή μας δεν θα ήταν ανακαινισμός, αλλά μάλλον μια νέα κατασκευή, η οποία δεν θα πετύχαινε καθόλου την ανύψωση προς τα άνω, ούτε θα είχε την επιστροφή προς εκείνο που υπήρχε εξαρχής, αλλά θα βιαζόταν προς κάτι υποδεέστερο από πριν και θα έπασχε σε μεγάλο βαθμό από έλλειψη κάλλους. Έτσι η παλαιότερη δημιουργία θα υπερτερούσε ασυγκρίτως της ανακαινίσεως μέσω του Χριστού, εάν η μεν πρώτη έθετε μέσα μας το να διαπρέπουμε με τη μορφή του μόνου και αληθινού Θεού, ενώ η δεύτερη μας αναζωγραφεί σε μια μορφή που δεν είναι τέτοια, μεταστοιχειώνοντάς μας προς τον Υιό.

Επομένως, ο Υιός φωτίζει δημιουργικά, καθώς είναι ο ίδιος το αληθινό φως, ενώ η κτίση λαμπρύνεται μέσω της μετοχής της στο φως, και γι' αυτόν τον λόγο ονομάζεται και γίνεται φως, υψούμενη σε καταστάσεις υπέρ φύσιν χάρη σε Αυτόν που τη δόξασε, και ο οποίος τη στεφανώνει με διάφορες τιμές, έτσι ώστε δικαιολογημένα καθένας από αυτούς που έχουν τιμηθεί να προβάλει στο μέσο και, αναπέμποντας ευχαριστήριες προσευχές, να ψάλλει με δυνατή φωνή: «Ευλόγει, η ψυχή μου, τον Κύριο, και μην ξεχνάς όλες τις ευεργεσίες του· αυτόν που συγχωρεί όλες τις ανομίες σου, αυτόν που θεραπεύει όλες τις ασθένειές σου· αυτόν που λυτρώνει τη ζωή σου από τη φθορά, αυτόν που σε στεφανώνει με έλεος και οικτιρμούς, αυτόν που χορταίνει με αγαθά την επιθυμία σου»· διότι πράγματι ο Κύριος «ποιεί ελεημοσύνες», αναδεικνύοντας τα μικρά και εξουθενωμένα, ως προς τον λόγο της δικής τους φύσης, σε μεγάλα και αξιοθαύμαστα δια της προς αυτά αγαθότητάς του, όπως ακριβώς ασφαλώς και εμάς έκρινε, ως Θεός, ότι πρέπει να μας στολίζει άφθονα με τα δικά του αγαθά, και γι' αυτό μας αποκαλεί θεούς και φως, και ποιο άραγε από τα αγαθά δεν μας ονομάζει.

Διότι έχουν ασεβήσει απέναντι στον αρχηγό της ζωής. Όσοι όμως προσμένουν τον Θεό, δηλαδή αυτοί που υπηρετούν τον Χριστό, και έχουν το δικό Του φρόνημα, και αγωνίζονται να πράττουν το σωστό, θα ανανεώσουν τη δύναμή τους. Διότι δεν έχουν παραμείνει σε εκείνες τις αδυναμίες στις οποίες βρίσκονταν κάποτε, όταν πλανώνταν και ήταν υποδουλωμένοι στον Σατανά και στις κοσμικές ηδονές, αλλά θα αποκτήσουν άλλη δύναμη, αφού προφανώς ο Χριστός τούς χορηγεί τη δυνατότητα να υπερισχύουν κάθε βδελυρής ηδονής και να μένουν έξω από τις παγίδες της αμαρτίας. Διότι έχει γραφτεί: «Ισχύς μου και ύμνησίς μου ο Κύριος». Έτσι λοιπόν θα ανακαινιστούν, λέει, σαν τους αετούς. Και αυτό το διδάσκει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Και θα τρέξουν, και δεν θα κοπιάσουν.

[αν και γερασμένη], λόγω του χρόνου, παρομοιάζεται με νεαρή γυναίκα· «Διότι οι γιοι σου», λέει, «θα κατοικήσουν μαζί σου όπως με παρθένο». Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που υμνείται στους Ψαλμούς: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου όπως του αετού», κατοίκησαν βεβαίως σε αυτήν καθοδηγώντας την ως τροφό, παρηγορώντας την ως μητέρα, απομακρύνοντάς την από τις σκιές και τους τύπους, και ανεβάζοντάς την σοφά προς την αναγκαιότητα να προτιμήσει την αλήθεια αντί της ανώφελης σκιάς. Κάτι τέτοιο είπε προς αυτήν και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Αντί για τους πατέρες σου, σου γεννήθηκαν γιοι.» Διότι αυτοί που ήταν γιοι της κατά σάρκα έγιναν πατέρες της, όντας η αρχή των νέων της τέκνων, δηλαδή εκείνων που κλήθηκαν μέσω της πίστης στην επίγνωση του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού. Και εφόσον αυτά έχουν έτσι, λέει: «Έτσι θα ευφρανθεί ο Κύριος για εσένα, ακριβώς όπως ο νυμφίος για τη νύμφη». Διότι κατήλθε από τους ουρανούς ο μονογενής Λόγος του Θεού, για να καταστήσει καρποφόρα την Εκκλησία, την οποία ο ίδιος παρουσίασε στον εαυτό του ως αγνή παρθένο, που δεν έχει σπίλο ή ρυτίδα, αλλά μάλλον είναι αγία και άμωμη. Δεχόμενη λοιπόν από αυτόν τα σπέρματα της ευαγγελικής πολιτείας, κυοφόρησε και γέννησε, όχι πλέον τη λατρεία που γίνεται με αίματα και καπνούς, αλλά μάλλον εκείνη, στην οποία ακριβώς έχει σμιλευθεί το κάλλος της αλήθειας.

Διότι απεκδύσασθε, λέγει, τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, και ενδυθείτε τον νέο, ο οποίος κτίσθηκε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, με οσιότητα και δικαιοσύνη. Για τον οποίο και ο Ψαλμωδός λέγει: «Θα ανακαινισθεί όπως του αετού η νεότητά σου», κατά την οποία ευφραίνεται κανείς όταν εκπληρώνει τα έργα της ευσέβειας. <Θα σε δοξολογήσω με κιθάρα, κ.τ.λ.> (A f. 233 β. Κυρίλλου και Αθανασίου.) Ως κιθάρα ονομάζει το σώμα, μέσω του οποίου ο νους έχει τη φυσική ιδιότητα να παράγει ήχους, σαν να αναπέμπεται μελωδία προς τον Θεό μέσω των αισθητηρίων που λειτουργούν ως χορδές. Η κιθάρα φανερώνει επίσης και τη νέκρωση του σώματος, καθώς και τη συμφωνία των αρετών· διότι τη μεν νέκρωση την υποδηλώνουν οι χορδές, τη δε συμφωνία οι αρμονίες. Και έδειξε τη μεν φαιδρότητα με την προσθήκη της κιθάρας, τη δε αγάπη με την προσφώνηση που επαναλαμβάνεται δύο φορές: «Ο Θεός, λέγει, ο Θεός μου», για να μάθεις ότι αυτόν τον επί πάντων Θεό, αυτόν τον εξαίρετο Θεό ομολογούν ως δικό τους, μέσω του ζήλου και της πίστης, όσοι από την περιτομή μετανοούν και όσοι από τα έθνη πιστεύουν· στους οποίους και η πνευματική νεότητα ευφραίνεται, βρισκόμενη σε αντίθεση προς τον παλαιό άνθρωπο. Διότι μόνο εκείνος που ανανεώνεται στο πνεύμα και στο φρόνημα, έχοντας συγγένεια με τον καινούργιο άνθρωπο και με την καινότητα του πνεύματος, θα εισέλθει προς τον Θεό, ο οποίος ευφραίνει αυτήν τη νεότητα. <Έλπισε στον Θεό.> (A f. 234) Αντί για το «έλπισε», ο Σύμμαχος είπε «περίμενε». Διότι έτσι θα σου είναι δυνατόν να λες: «

ΨΑΛΜΟΣ 95ος. [<Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό.> (B f. 387 b. Cord. Eusebii.) Όλα έγιναν νέα εν Χριστώ, και τα παλαιά παρήλθαν· και σε εμάς εκπληρώθηκε αυτό που έχει γραφτεί στο βιβλίο των Ψαλμών: «Θα ανανεωθεί σαν του αετού η νεότητά σου.» Διότι ανακαινιστήκαμε εν Χριστώ, «αφού απεκδυθήκαμε τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις επιθυμίες της απάτης· και ενδυθήκαμε τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται κατ' εικόνα Εκείνου που τον δημιούργησε.»] <Ευαγγελίζεσθε από ημέρα σε ημέρα το σωτήριό του, κ.λπ.> (B f. 388, H f. 429.) Αλλά τίνος; Προφανώς του Θεού και Πατρός· δηλαδή τον Υιό, για τον οποίο μας λέει μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου πρόκειται να αποκαλυφθεί· και το σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα.» Και ονομάζει έλεος και δικαιοσύνη τον Υιό· διότι ελεηθήκαμε δι' αυτού και διδαχθήκαμε κάθε οδό δικαιοσύνης.

Κεφάλαιο 90. Αγαπητέ, να τιμάς τον Θεό και να τηρείς τις εντολές του, και γρήγορα θα δεις αυτούς που σε περιφρονούν να μένουν πίσω σου, κι αν όχι εδώ, τότε εκεί. Διαφύλαξε λοιπόν την αγάπη, όπως την κόρη των ματιών σου· φως και ζωή υπάρχει μέσα σε αυτήν. Διαφύλαξέ την· είναι χαρά για όλους όσους την κρατούν γερά. Είναι απόκτημα θεϊκό, είναι αγγελική αξία. Διαφύλαξέ την. Εάν την αγαπήσεις, θα ανανεωθεί η νεότητά σου σαν του αετού. Εάν τη φυλάξεις, θα γίνει για εσένα αγαλλίαση ενώπιον του Θεού και των Αγγέλων. Εάν την αγαπήσεις, θα κατευοδωθείς σε όλα τα έργα σου. Εάν την αγαπήσεις, θα κατοικήσει μέσα σου η χάρη του Θεού, και η χάρη θα είναι σαν πηγή που αναβλύζει θεραπείες για τους ανθρώπους, και η ευωδία της θα ευφράνει την καρδιά σου. Είναι ο στύλος όλων των αρετών· δεν υπάρχει σε αυτήν λύπη θανάτου· διδάσκει δικαιοσύνη και ανδρεία, υπομονή και ειρήνη· είναι οίκος Θεού· διαφύλαξέ την. Και ο ίδιος ο Κύριος θα δωρίσει σε εμάς αυτήν και τους καρπούς της. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Και για να μην αμφιβάλλει πάλι κανείς, κατέβασε και άλλους στον Άδη με τα σώματά τους. Διότι άνοιξε η γη το στόμα της και κατάπιε τον Δαθάν και τον Αβειρών, τους γιους του Κορέ και τον Αυνάν, και κατέβηκαν στον Άδη ζωντανοί με σώμα και ψυχή. Διότι από εκείνη την ώρα παραδόθηκαν σε κρίση, χωρίς ούτε τα σώματά τους να λιώσουν ούτε να παραδοθεί κάποιο λείψανο ή μέρος τους, αλλά παραδόθηκαν ολόκληροι σε τιμωρία, με σώμα και ψυχή. Ο Ιώβ λέει «έως ότου γίνω πάλι» και «να αναστήσει αυτό το σώμα που τα υπομένει αυτά» και «θα με ανακαινίσεις», και πάλι «θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού», ο δε Ησαΐας «θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνήματα»· διότι ήλθε αυτός που «ελευθερώνει με ανδρεία τους δεσμώτες, ομοίως και όσους τον πικραίνουν και όσους κατοικούν στους τάφους». Λέει δε ο Ιώβ: «ο άνθρωπος, όταν κοιμηθεί, δεν πρόκειται πλέον να εγερθεί, ούτε θα αναγνωρίσει τον τόπο του». Και πραγματικά, η ανάσταση δεν γίνεται κάθε μέρα, αλλά έχει οριστεί για μία ημέρα. Δείχνοντας δε ότι γνωρίζει ποια προθεσμία προσδοκούσε, έλυσε αμέσως το ζήτημα λέγοντας: «έως ότου ο ουρανός διαλυθεί». Διότι, όσο καιρό υπάρχει ο ουρανός και η γη, εξακολουθούν και τα σώματα να υπάρχουν μέσα στη γη. Όταν όμως έλθει αυτός που «τυλίγει τον ουρανό σαν βιβλίο» και συνταράσσει τη γη, τότε «θα εγερθούν και όσοι βρίσκονται στο χώμα της γης».

«Εκείνον που χορταίνει με αγαθά την επιθυμία σου, θα ανανεωθεί σαν του αετού η νεότητά σου»· ώστε να ανακαινίζεται αυτή, έχοντας αποβάλει τον παλαιό άνθρωπο και λαμβάνοντας τον νέο, αυτόν που ανακαινίζεται προς επίγνωση του Δημιουργού του. Έτσι λοιπόν, λέει, η νεότητά σου θα ανανεωθεί, ώστε να μην παλαιώνει πλέον, ούτε να περιέρχεται ξανά στη φθορά, αλλά να παραμένει πάντοτε θαλερή μέσα στην άφθαρτη ζωή. Επειδή δε ο αετός είναι το πιο βασιλικό από τα πτηνά, αλλά και αυτό που πετάει στο μεγαλύτερο ύψος, και είναι το μόνο από τα ζώα που δύναται να αντικρίζει τις λάμψεις του ηλιακού φωτός και να το ατενίζει ευθέως, εύλογα παρομοίασε την ανανέωση της ψυχής, και την πτήση της από τη γη προς τον ουρανό, καθώς και τη ζωή της που πρόκειται να διεξαχθεί μέσα στο υπέρτατο φως, με τη φύση του αετού.

Όσο για τον υπερουράνιο χώρο και τα εκεί πρότυπα των επίγειων, την αποκαλούμενη άνω Ιερουσαλήμ και το επουράνιο όρος Σιών και την υπερκόσμια πόλη του ζώντος Θεού, στην οποία πανηγύρεις μυριάδων αγγέλων και η εκκλησία των πρωτοτόκων που έχουν καταγραφεί στους ουρανούς τιμούν τον Ποιητή τους και πανηγεμόνα των όλων με άρρητες και ακατάληπτες για εμάς θεολογίες, κανένας θνητός δεν είναι ικανός να τα υμνήσει επάξια, διότι «μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν» αυτά ακριβώς τα οποία «ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν»· αυτών των αγαθών έχοντας ήδη εν μέρει καταξιωθεί, άνδρες μαζί με παιδιά και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι, όλοι αθρόα με ένα πνεύμα και μία ψυχή, ας μην παύσουμε να ευχαριστούμε και να ανευφημούμε τον αίτιο τόσων αγαθών για εμάς, «αυτόν που συγχωρεί όλες τις ανομίες» μας, «αυτόν που θεραπεύει όλες τις νόσους» μας, «αυτόν που λυτρώνει από τη φθορά τη ζωή» μας, «αυτόν που μας στεφανώνει με έλεος και οικτιρμούς, αυτόν που χορταίνει με αγαθά την επιθυμία» μας, «διότι δεν μας συμπεριφέρθηκε ανάλογα με τις αμαρτίες μας, ούτε μας ανταπέδωσε σύμφωνα με τις ανομίες μας, διότι όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας· όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους γιους του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος εκείνους που τον φοβούνται».

Ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση, και με ψαλμούς ας αλαλάξουμε προς αυτόν. Ας προσφέρουμε αδιάκοπα θυσία αινέσεως στον Θεό, δηλαδή τον καρπό των χειλέων που ομολογούν το όνομά του, και ας μην ξεχνούμε την αγαθοεργία και την προσφορά· διότι σε τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός, ώστε να αποπλύνουμε τον ρύπο της αμαρτίας, και θα ανακαινιστεί σαν του αετού η πνευματική μας νεότητα. Όπως ακριβώς συνέβη και με τον μακάριο πρεσβύτη Συμεών, ώστε και εμείς, ειρηνικά και με περίσσεια χαρά, με αγαθή πεποίθηση και σωτήρια ελπίδα να τρέξουμε προς την έξοδο του βίου μας, και να μην αναχωρήσουμε από τον παρόντα βίο με αισχύνη και δέος, και, κατά κάποιον τρόπο, παρά τη θέλησή μας, όπως εκείνοι που έχουν επίγνωση των δικών τους πονηρών πράξεων και αισθάνονται ως δυσάρεστη και απεχθή την επιστασία του βασιλιά. Ας μιμηθούμε την έντονη και ανυποχώρητη επιμονή της μακαρίας Άννας στις νηστείες και τις προσευχές· ας μη φανούμε κατώτεροι από μία γυναίκα, και μάλιστα η οποία ζούσε υπό τη σκιά του Νόμου, όπου η αρετή και η ευδοκίμηση σε τέτοια έργα ήταν σπάνια.

Στον Δαβίδ: Στον Χριστό, δηλαδή, αφιερώθηκε η ωδή του ψαλμού. Διδάσκει δε τον άνθρωπο να ευχαριστεί για τα αγαθά που έλαβε. Ευλόγει: Ο πιστός άνθρωπος παραγγέλλει στην ψυχή του να ευλογεί ακατάπαυστα τον Κύριο. Και όλα τα εντός μου: Διότι με όλα τα μέλη της ψυχής και του σώματος πρέπει να ευλογούμε τον Θεό (Κύριο). Ευλόγει: Όχι μία φορά, αλλά δύο, δηλαδή πολλές φορές, αυτός που ζει κατά Θεόν διεγείρει την ψυχή του για να ευλογεί τον Θεό. Και μην ξεχνάς: Διότι δεν πρέπει να παραδίδονται στη λήθη όλες οι ευεργεσίες του Θεού, τις οποίες έκανε στον άνθρωπο. Αυτόν που συγχωρεί: Μέσω της μετανοίας και του βαπτίσματος. Αυτόν που θεραπεύει: Μέσω της προσευχής και της μετανοίας (των δακρύων) τις ασθένειες του σώματος, και μέσω του λουτρού της αφθαρσίας τις ασθένειες της ψυχής. Αυτόν που λυτρώνει: Διότι με την παρουσία Του ο Χριστός λύτρωσε τον άνθρωπο από κάθε φθορά του διαβόλου. Αυτόν που στεφανώνει: Διότι, εξαιτίας των πολλών οικτιρμών του Θεού και του μεγάλου ελέους Του, ο Θεός έσωσε τον άνθρωπο, και όχι μόνο τον έσωσε, αλλά και τον αξίωσε του στεφάνου της βασιλείας (της δόξης). Αυτόν που χορταίνει: Παρέχοντας το Σώμα Του για βρώση στον άνθρωπο και το Αίμα Του για πόση.

«Ανακαινισθήσεται»: Ο αετός κατά το πεντακοσιοστό έτος ανακαινίζεται, καιόμενος από τον ήλιο, και καταδυόμενος στην πηγή του ύδατος βρίσκεται πάλι νέος· έτσι και ο άνθρωπος πυρώνεται με το πυρ του Αγίου Πνεύματος, διδασκόμενος από τις γλώσσες των ιερέων, και με την κατάβαση του βαπτίσματος ανακαινίζεται σε ζωή αιώνια. «Ποιῶν»: Διότι από πολλή ευσπλαχνία και πολύ έλεος ο Κύριος χάρισε αυτή τη δωρεά στους ανθρώπους. «Και κρίμα»: Διότι ο Θεός είναι εκδικητής των ταπεινών σε όλα, και μάλιστα για τον άνθρωπο που αδικείται από τους δαίμονες, καθώς εκείνους μεν εξολόθρευσε, ενώ τον άνθρωπο εδόξασε ως δίκαιος κριτής. «Εγνώρισεν»: Τότε, επί των Ισραηλιτών, όπως δίδαξε τον προφήτη <τον άνθρωπο> να οδηγεί τον λαό, προεσήμαινε τον πιστό λαό. «Τοις υιοίς»: Διότι το θέλημά Του ήταν σε αυτούς και τους παρείχε κάθε ανταπόδοση των αγαθών. Αυτοί όμως δεν παρέμειναν στο θέλημά Του, γι' αυτό και εκδιώχθηκαν. «Οικτίρμων»: Διότι σε Αυτόν, ως Θεό, εναπόκεινται οι οικτιρμοί του ελέους. «Μακρόθυμος»: Διότι εάν δεν ήταν μακρόθυμος και πολυέλεος, πώς θα σωζόταν το γένος των ανθρώπων; «Ουκ εις τέλος»: Διότι ο Θεός δεν οργίζεται ως άνθρωπος. «Ουδέ εις τον αιώνα»: Ούτε μνησικακεί ως άνθρωπος, αλλά ως Θεός κυβερνά τους πάντες με έλεος, διαφορετικά πώς, όταν ήλθε, έσωσε τον άνθρωπο;

«Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε», και τα όσα ακολουθούν αυτά· τα λέει δε αυτά επειδή ελεεί: «Μακάριοι οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν». «Αυτόν που χορταίνει με αγαθά.» Και ποια είναι η επιθυμία μας; Το να ονομαστούμε θεοί· διότι αυτό επιθύμησε ο Αδάμ, και γεύτηκε την απαγορευμένη τροφή. Αυτήν λοιπόν την επιθυμία μας ο Κύριος την εκπλήρωσε με αγαθά, καθιστώντας μας σύμμορφους με τον Εαυτό του μέσω της δωρεάς του βαπτίσματος, ώστε εξαιτίας αυτού να ονομαζόμαστε και εμείς θεοί κατά χάριν. «Θα ανακαινιστεί σαν του αετού.» Διότι αυτό το ζώο, αφού γεράσει με την πάροδο πολύ χρόνου, επανέρχεται στην ακμή του· λέγεται μάλιστα ότι παραμένει ισχυρό και μετά το γήρας. Πάντως τότε η νεότητά μας φτάνει στον ανακαινισμό της, όταν γίνουμε όμοιοι με τον υψιπετή αετό, και δεν φρονούμε πλέον τα γήινα, αλλά τα άνω· όπως ακριβώς μας υπέδειξε και ο Παύλος. Και για ποιον αετό μιλάει, παρά βεβαίως για τον Χριστό, για τον οποίο ο Μωυσής αινισσόταν ψάλλοντας τα εξής: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, και έδειξε στοργή στους νεοσσούς του»; Και ποιος είναι αυτός; Ο ίδιος πρόσθεσε: «Μόνος ο Κύριος τους καθοδηγούσε· και δεν υπήρχε μαζί τους ξένος θεός». «Έκανε γνωστές τις οδούς του στον Μωυσή.» Από παλιά, λέει, αποδίδει δικαιοσύνη στους αδικουμένους.

Καθολική εορτή πανηγυρίζουμε σήμερα, ταυτόχρονα και τον νόμο εκπληρώνοντας και τη χάρη επικυρώνοντας, διότι ο νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ η χάρη και η αλήθεια έγιναν μέσω του Ιησού Χριστού. Όπου υπάρχει δούλος, εκεί ταιριάζει το «δόθηκε», όπου υπάρχει ελεύθερος, εκεί το «έγινε», διότι ο μεν δούλος υπηρετεί, ο δε δεσπότης εξουσιάζει. Και πάλι: Πλήρωμα του νόμου είναι ο Χριστός προς δικαίωση κάθε πιστού. Ο νόμος εκπληρώθηκε, η χάρη εισήχθη στη θέση του· ο ιουδαϊκός λαός πάλιωσε, ο χριστιανικός λαός ανακαινίστηκε. Γι' αυτό, για τον μεν πρώτο έχει ειπωθεί: «Εκείνο που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στον αφανισμό», για τον δε δεύτερο: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Εκεί η σκιά, εδώ η αλήθεια· εκεί τα άζυμα, εδώ ο άρτος· εκεί η περιτομή, εδώ η σφραγίδα· εκεί η κιβωτός, εδώ η Παρθένος· εκεί οι πλάκες, εδώ τα Ευαγγέλια· εκεί η στάμνος, εδώ το θυσιαστήριο· εκεί η ράβδος του Ααρών που άνθισε καρύδια, εδώ η σταυρική ράβδος που καρποφόρησε τον ληστή στον Παράδεισο· εκεί η έρημος, εδώ ο Παράδεισος· εκεί η γη της επαγγελίας, εδώ η κληρονομιά της βασιλείας των ουρανών. Γι' αυτό και η παρούσα κατάσταση μιμείται την τάξη του ουρανού με την αστρολαμψία των νεοφωτίστων· και επάνω αστέρες και κάτω αστέρες. Ουρανός για εμάς σήμερα είναι η γη, όχι επειδή άλλαξε η τοποθεσία, αλλά επειδή μεταδόθηκε η πρότερη ευλογία.

Διότι δεν είπε: «Είναι αδύνατον να ανακαινισθούν εις μετάνοιαν», και εσιώπησε· αλλά, αφού είπε το «Αδύνατον», πρόσθεσε: «Ανασταυρώνοντας». Το να ανακαινισθούν· δηλαδή, το να γίνουν καινούργιοι. Διότι το να κάνει κάποιον καινούργιο, είναι έργο που ανήκει αποκλειστικά στο λουτρό του Βαπτίσματος. Διότι λέγει: «Θα ανακαινιστεί σαν του αετού η νεότητά σου».

«Θα ανανεωθεί η νεότητά σου σαν του αετού». «Και ήλθε», λέει, «παρακινούμενος από το Πνεύμα στο ιερό· και όταν οι γονείς έφεραν το παιδί στο ιερό για να πράξουν σύμφωνα με τη συνήθεια του νόμου, και αυτός», αφού έτρεξε, το έλκυσε κοντά του, και «αφού το δέχθηκε στις αγκάλες του», αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». «Διότι πορεύομαι από τώρα προς όσους βρίσκονται στον άδη, για να τους ευαγγελιστώ ότι γεννήθηκε αυτός που καταλύει τον θάνατο». Και πώς τόλμησες, ω Συμεών, να βαστάξεις τον Θεό, τον οποίον τρέμουν τα Χερουβείμ; Εύλογα απαντά: «Γι' αυτό ενανθρώπησε, όχι μόνο για να βασταχθεί από εμένα, αλλά για να σταυρωθεί και υπέρ εμού. Πορεύομαι, λοιπόν, για να δείξω σε όσους βρίσκονται στον άδη τις αγκάλες μου, οι οποίες μαρτυρούν τα λόγια μου έμπρακτα, βεβαιώνοντας έτσι ως ασφαλή τα χαρμόσυνα μηνύματα. Δεν δειλιάζω πλέον μπροστά στον θάνατο, διότι τώρα πορεύομαι με χαρά, βλέποντας με τους ίδιους μου τους οφθαλμούς την ανάσταση· διότι εκεί περιμένω να έλθει και, αφού με αναστήσει από εκεί μαζί με όλους, να μας χαρίσει ατελεύτητη ζωή».

Και όσα έχουν λεχθεί από τους προφήτες υπαινίσσονται αυτόν τον τρόπο της γεννήσεως· όπως το: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η γενεά που έρχεται, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος»· το: «Θα ανανεωθεί σαν του αετού η νεότητά σου»· το: «Φωτίζου, Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται»· και το: «Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες». Και ο Ισαάκ, εξάλλου, υπήρξε τύπος αυτής της γεννήσεως. Διότι πες μου, ω Νικόδημε, πώς γεννήθηκε εκείνος; Άραγε σύμφωνα με τον νόμο της φύσεως; Σε καμία περίπτωση.

Σε προτρέπει να εργαστείς έστω και για μία ώρα στον αμπελώνα, ώστε να σου χαρίσει την αιώνια βασιλεία και πολλή ανάπαυση. Επομένως, ανάλαβε έστω και αργά τον ζήλο και την προθυμία, ώστε να απορρίψεις μέσω του βαπτίσματος ή της μετανοίας τον παλαιωμένο, χιλιομπαλωμένο, κατάρρυπο και βαρύτατο χιτώνα των αμαρτημάτων σου, και αφού ανακαινίσεις τη νεότητά σου σαν τον αετό, άρπαξε την προτροπή του Δεσπότη, προτού αρπαγείς από τους αγγέλους στον άδη. Με δάκρυα, με στεναγμούς και με ελεημοσύνες κάμψε σε ευσπλαχνία τον Κριτή των πάντων, ο οποίος φωνάζει και λέει: «Εάν επιστρέψεις και στενάξεις, θα σωθείς». Δεν καθυστερώ, δεν χρονοτριβώ, δεν αναβάλλω. «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνας των αιώνων.

Επομένως, ο στέφανος είναι έργο χάριτος και φιλανθρωπίας. Έτσι και ο θεσπέσιος Ησαΐας αναφωνεί εκ προσώπου της νύμφης: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου στον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας, και με περιέβαλε με χιτώνα ευφροσύνης, σαν σε νυμφίο μου φόρεσε μίτρα, και σαν νύμφη με στόλισε με κοσμήματα»· και λίγο παρακάτω: «Και θα είσαι στέφανος κάλλους στο χέρι του Κυρίου, και διάδημα βασιλείας στο χέρι του Θεού σου». Όλα αυτά, βέβαια, είναι νυφικά δώρα και παροχές του νυμφίου. Διότι η νύμφη έχει προσφέρει μόνο την πίστη. «Αυτόν που χορταίνει με αγαθά την επιθυμία σου». Επειδή υπάρχει και επιθυμία αξιοκατάκριτη, την οποία και ο θείος νόμος απαγορεύει, ορθώς πρόσθεσε το «με αγαθά»· διότι ο Δεσπότης εκπληρώνει τις αγαθές μας επιθυμίες. Διότι λέγει: «Αιτείτε, και θα σας δοθεί· ζητείτε, και θα βρείτε· κρούετε, και θα σας ανοιχθεί».

Διότι καθένας που ζητεί λαμβάνει, και αυτός που αναζητεί βρίσκει, και σε εκείνον που κρούει θα ανοιχτεί. Να ζητείτε δε τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν εκ περισσού. Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου όπως του αετού. Αυτή την αναδημιουργία μάς τη δώρισε πάλι ο Δεσπότης διά του παναγίου βαπτίσματος, και, αφού εξάλειψε το γήρας της αμαρτίας, μας κατέστησε νέους αντί για γερασμένους. Σε συμφωνία με αυτά, ο Θεός λέει διά του προφήτη Ησαΐα: Όσοι υπομένουν θα ανανεώσουν τη δύναμή τους, θα βγάλουν φτερά σαν τους αετούς. Επειδή δηλαδή, όταν δημιουργηθήκαμε, λάβαμε τα θεία και βασιλικά χαρακτηριστικά, αλλά έπειτα τα αμαυρώσαμε και τα διαφθείραμε με κάθε είδους επιτηδεύματα της αμαρτίας, ο προφητικός λόγος μάς υπόσχεται την ανάκτηση της βασιλείας. Διότι βασιλικό είναι το πτηνό αυτό, και του έχει εμπιστευθεί η βασιλεία των πτηνών. Μας διδάσκει δε και τον τρόπο της θείας δωρεάς, ώστε να ανακαινίζεται αποβάλλοντας τον παλαιό άνθρωπο και προσλαμβάνοντας τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προχωρώντας στην επίγνωση του Κτίστου. Έτσι, λοιπόν, λέει, θα ανακαινισθεί η νεότητά σου, ώστε να παραμένει διαρκώς σε νεανική κατάσταση μέσα στην άφθαρτη ζωή.

Τέτοια είναι η μετάνοια· διότι, ανυψώνοντας την καρδιά που την κατέχει σε ύψος ουράνιο, με την πηγή των δακρύων αποκαθαίρει την παλαιότητα των αμαρτημάτων, και την ενδύει με την καινότητα του Πνεύματος. Γι' αυτό και το Πνεύμα λέει προς την ψυχή που βρίσκεται σε μετάνοια: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Γνωρίζοντας ότι αυτή είναι δραστικότερη από όλες τις αρετές, ο μέγας ιατρός των ψυχών μας συμβουλεύει λέγοντας: «Μετανοείτε, διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών». Προσέλθετε στη μετάνοια με θάρρος. Κοιτάξτε τις αρχαίες γενεές και δείτε, ποιος πίστεψε στον Κύριο και ντροπιάστηκε; Ή ποιος παρέμεινε στον φόβο Του και εγκαταλείφθηκε; Ή ποιος Τον επικαλέστηκε και Εκείνος τον παρέβλεψε; Διότι ο Κύριος είναι οικτίρμων και ελεήμων, και συγχωρεί αμαρτίες, και σώζει σε καιρό θλίψεως. Και μην ντραπείς, τέκνο μου, να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου· διότι υπάρχει ντροπή που επιφέρει αμαρτία, και υπάρχει ντροπή που είναι δόξα και χάρη. Η ψυχή που μετανοεί εδώ λαμβάνει την άφεση των αμαρτημάτων· διότι στον άδη ποιος θα εξομολογηθεί στον Κύριο;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤʹ. «Γι' αυτό, αφήνοντας τον αρχικό λόγο για τον Χριστό, ας προχωρήσουμε προς την τελειότητα, χωρίς να βάζουμε πάλι θεμέλιο μετάνοιας από νεκρά έργα και πίστης στον Θεό, διδαχής περί βαπτισμών,» «Αρχή» ονομάζει το θεμέλιο της πίστης· «τελειότητα» δε, την εποικοδόμηση μέσω των αγαθών έργων. «και επιθέσεως των χειρών, αναστάσεως των νεκρών και αιώνιας κρίσης. Και αυτό θα το κάνουμε, εάν βέβαια το επιτρέπει ο Θεός. Διότι είναι αδύνατον αυτούς που άπαξ φωτίστηκαν,» Διότι με αυτόν τον τρόπο λάμβαναν το Πνεύμα. «και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά.» Δηλαδή, την άφεση των αμαρτιών. «Και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος.» Το οποίο έχουμε μέσω του χαρίσματος. «Και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού.» Τη διδασκαλία της ομολογίας. «Καθώς και τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος, και ύστερα παρέπεσαν πάλι.» Αυτό το λέει επειδή οι βαπτιζόμενοι επιτελούσαν θαύματα. Διότι τότε οι βαπτιζόμενοι λάμβαναν χαρίσματα, ώστε να ενεργούν δυνάμεις. «Να ανακαινίζονται σε μετάνοια.» Δηλαδή, διαμέσου της μετάνοιας. Και αυτό το λέει όχι με την έννοια ότι έχει απορριφθεί η μετάνοια· μη γένοιτο· αλλά επειδή δεν είναι δυνατή η ανακαίνιση μέσω του λουτρού (του Βαπτίσματος). Γι' αυτό δεν είπε «είναι αδύνατον να ανακαινισθούν σε μετάνοια» και σιώπησε, αλλά πρόσθεσε το πώς είναι αδύνατον: να ανακαινιστούν «ανασταυρώνοντας», δηλαδή να γίνουν καινούργιοι. Διότι το να κάνει κάποιον καινούργιο ανήκει αποκλειστικά στο λουτρό. Διότι, «θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». «

Ποιες; Τη συγχωρητική, την ιαματική, τη λυτρωτική, τη στεφοδοτική, την ικανοποιητική των αγαθών του ιδιότητα και όλα τα υπόλοιπα από τα άφθονα δωρήματά του. Και εάν βεβαίως, ω ψυχή, φανείς άμεμπτη και ευγνώμων ως προς αυτά, «θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Διότι, εάν το γεράκι και ο πελαργός και διάφορα άλλα πτηνά αποβάλλουν το γήρας και ανακαινίζονται σύμφωνα με τον νόμο της φύσης, πόσο μάλλον μια ψυχή που ευγνωμονεί τον Θεό; «Ο Κύριος ποιεί ελεημοσύνες», παρέχοντας έλεος στους αξίους, «και κρίμα», δηλαδή κατάκριση και ανταπόδοση «υπέρ πάντων των αδικουμένων», αποδίδοντας τα ίσα σε όσους αδικούν, είτε γρηγορότερα είτε αργότερα. «Εγνώρισε τις οδούς του στον Μωυσή», μη έχοντας φανερώσει σε κανέναν άλλον αυτά και τόσο σπουδαία πράγματα, και «στους υιούς του Ισραήλ τα θελήματά του». Εκείνοι όμως, παραδίδοντάς τα στα βάθη της λήθης, συχνά ειδωλολατρούσαν. «Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος, μακρόθυμος και πολυέλεος», εξαιτίας του οποίου και εκείνοι αξιώνονταν συγχώρεσης και ο κόσμος διατηρείται μέχρι τέλους. «Δεν θα οργιστεί μέχρι τέλους, ούτε θα κρατήσει τον θυμό του αιώνια», ώστε να μην καταστραφούν τα σύμπαντα τόσο εύκολα. «Δεν μας συμπεριφέρθηκε σύμφωνα με τις ανομίες μας, ούτε μας ανταπέδωσε σύμφωνα με τις αμαρτίες μας». Διότι, εάν το είχε πράξει αυτό, όλοι θα είχαμε χαθεί ολοσχερώς, επειδή το έλεός του υπερισχύει κατά πολύ της δίκαιης κρίσης του. «

Αλλ' επειδή τα ζιζάνια των αιρέσεων ο πανγεωργός των αγαθών Χριστός τα ξεκαθάρισε από το σιτάρι της πίστεως, και με τη χάρη Του ο αγρός Του διακρίνεται αμιγής, «ας ψάλουμε σε Αυτόν» μαζί με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα Του «άσμα καινό» και, αφού πανηγυρίσουμε λαμπρά τα εγκαίνια, ας σπεύσουμε με τη θεία βοήθεια να εγκαινιάσουμε και τους εαυτούς μας· «Θα ανακαινιστεί», λέει, «η νεότητά σου σαν του αετού», δηλαδή από τη ρυτιδωμένη και φθαρμένη παλαιότητα προς την ένθεη καινουργία και ανανέωση.

Αλλά, βασιλιά, προχώρησε, κατευοδώσου και βασίλευε. Είθε το χέρι σου να βρει τους εχθρούς σου, το δεξί σου χέρι όλους όσους σε μισούν. Και, αφού λουστείς στα νάματα του Ιορδάνη, είθε να ανανεωθείς σαν τον αετό, και βγαίνοντας από εκεί ωραιότερος, όπως ακριβώς και αυτός ο αισθητός ήλιος αναπηδώντας από περικαλλή λίμνη, να εξακοντίσεις πιο φλογερές ακτίνες στις συσσωρεύσεις των νεφών που σκοτεινιάζουν την επικράτειά σου, τα οποία, αφού υψώθηκαν από τη δύση, στάθηκαν απέναντί μας και με συνεχείς συγκρούσεις βγάζουν σπίθες πολέμων σαν αστραπές. Και ας διαλυθούν σαν τον καπνό από τον άνεμο και σαν την πάχνη από τη θύελλα· και εσύ με μεγαλύτερη δεξιοτεχνία σύντριψε τα τόξα, τσάκισε τα όπλα και κατάκαψε τις ασπίδες στη φωτιά, περισσότερο από όσο ο Φαέθων παλαιότερα τη γη στον Ηριδανό που κατοικείται τώρα από τους Αλαμανούς.

Πέτυχε αυτό που ικέτευε· βρήκε αυτό που αναζητούσε· την απαλλαγή από την ατεκνία, την απόκτηση της ευτεκνίας, όχι ως φυσική ακολουθία, αλλά ως καρπό της προσευχής του· διότι η στειρότητα δεν ήταν επιτίμιο κατάρας, μη γένοιτο, αλλά προτύπωση μεγάλου μυστηρίου. Καθώς ο Ζαχαρίας επέμενε στις συνεχείς ικεσίες προς τον Θεό για να λυθεί η στειρότητα, νομίζω πως ίσως άκουσε [τον Θεό να του λέει]: δεν έχει εκπληρωθεί ακόμη ο καιρός· δεν έχουν φτάσει ακόμη οι ημέρες της επιφανείας· τότε λοιπόν να ελπίζεις στην τεκνογονία, Ζαχαρία, όταν θα έλθει η προσδοκία των εθνών· τότε να περιμένεις την απαλλαγή από τη στειρότητα, όταν θα φθάσει η ελπίδα όλων των περάτων της γης. Και επειδή έφθασε ο καιρός, λάβε τον πόθο της καρδιάς σου μέσω της πρόρρησης του Γαβριήλ· ανανέωσε τη νεότητά σου σαν τον αετό· γνώρισε, λέει, τη σύζυγό σου· «Διότι εισακούσθηκε η δέησή σου, και η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιωάννη». Του γνώρισε και το όνομα με το οποίο θα κληθεί, υποδεικνύοντας και από την ίδια την ετυμολογία του ότι πρόκειται για υιό σταλμένο άνωθεν. Ζ΄. «Είπε δε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο». Πλέον δηλαδή συνομιλεί μαζί του με παρρησία, σαν να είναι σύνδουλός του· «Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της».

Διότι στραφείτε προς τα πίσω και δείτε την κατάστασή σας, πού βρισκόταν κάποτε και πού έχει πλέον ανέλθει. Μόλις η ψυχή αδράξει την ευκαιρία της σωτηρίας, πόσο γρήγορα και ανεπαίσθητα βαδίζει και ανεβαίνει στα ύψη των αρετών, πετώντας προς τα επουράνια. Έτσι κι εσείς, τέκνα, αφού συγκεντρώσαμε τους εαυτούς μας και αποθέσαμε όσα μας δυσκολεύουν και μας εμποδίζουν, βαδίσαμε και πορευτήκαμε ευθεία, και γίναμε άλλοι άνθρωποι, ασπαζόμενοι την ευταξία και τηρώντας με ακρίβεια τις εντολές, δεν χάσαμε όσα με καλό τρόπο αποκτήσαμε. Και πράγματι ευφράνθηκε η καρδιά μου και αγαλλίασε το πνεύμα μου, διότι αυξήθηκε το θείο έργο, και φάνηκε να βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα η ιερή σας προσπάθεια. Όλο αυτό δεν εξαρτάται από εκείνον που τρέχει ούτε από εκείνον που θέλει, για να μιλήσω αποστολικά, αλλά από τον ελεήμονα Θεό, μέσω του οποίου οι ανίσχυροι ενισχύονται και οι ασθενείς περιζώνονται με δύναμη. Ω τέκνα, ας μην αρκεστούμε σε όσα ήδη έχουμε κατακτήσει, αλλά ας αγωνιστούμε με νεανικό σφρίγος και για τα ανώτερα, και ας ανακαινιστεί σαν του αετού η νεότητα των ψυχών σας. Και θα προοδεύουμε πάντοτε, και δεν θα θεωρήσουμε τίποτα ως όριο του καλού και της ύψιστης ανάβασης, μέχρι να φτάσουμε μέσω του θανάτου να μεταβούμε από τα πρόσκαιρα στα αιώνια. Και όντως θα είμαστε μακάριοι, αδελφοί, προβαίνοντας και προκόβοντας, και θα λάβουμε τον κλήρο των μακάριων αγίων· διότι πόση δόξα και τιμή υπάρχει στο να πολιτεύεστε με αυτόν τον τρόπο.