Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:10

Και έψαλλε στις ερήμους λέγοντας, ότι και «Τα ύψη των ορέων είναι δικά του·» και πρόσθετε πάλι: «Ανάμεσα στα όρη θα διέλθουν ύδατα, και θα ποτίσουν όλα τα θηρία του αγρού. Κοντά σε αυτά θα κατασκηνώσουν τα πετεινά του ουρανού.» Έψαλλε και τα όσα αφορούν τον άνθρωπο, λέγοντας: «Τα πάντα υπέταξας κάτω από τα πόδια του, πρόβατα και όλα τα βόδια.» Επιπλέον δε, έψαλλε και τα θαυματουργήματα του Θεού. Καθώς δε ο Σαούλ βασανιζόταν από το ακάθαρτο πνεύμα, παρουσιάζεται κάποιος μηνυτής στον Σαούλ· και με αυτόν τον τρόπο προσκαλείται ο Δαβίδ.

Ανάμεσα στα όρη θα διέλθουν ύδατα. Δοξολογώντας λεπτομερώς, στρέφεται στο θέμα της θείας πρόνοιας, και θαυμάζει την αγαθότητα που συνδυάζεται με τη σοφία, καθώς και το γεγονός ότι ο Θεός μερίμνησε για τη διατήρηση των άλογων ζώων· διότι, αφού τα δημιούργησε, τόσο τα τρέφει όσο και τα ποτίζει. Γι' αυτό, διανοίγοντας τα όρη, κατασκεύασε δίοδο για τα ύδατα.

Αναβαίνουν σε όρη και καταβαίνουν σε πεδιάδες, στον τόπο που εσύ θεμελίωσες για αυτά. Έθεσες όριο το οποίο δεν θα υπερβούν, ούτε πρόκειται να επιστρέψουν για να σκεπάσουν τη γη. Αυτός που εξαποστέλλει πηγές μέσα στα φαράγγια, ανάμεσα στα όρη θα διέλθουν τα ύδατα. Θα ποτίσουν όλα τα θηρία του αγρού, οι όναγροι θα τα δεχθούν για να σβήσουν τη δίψα τους. Κοντά σε αυτά θα κατασκηνώσουν τα πετεινά του ουρανού, μέσα από τους βράχους θα υψώσουν τη φωνή τους. Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του. Επειδή και στην αρχή έλεγε: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του»· ενώ τώρα λέει: «Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα σου»· εκτός και αν αρέσει σε κάποιον να εννοήσει ως υπερώα του Θεού, εφόσον είναι πλασμένος από αυτόν, τον αέρα που περιβάλλεται από τα νέφη.

Επομένως, ακόμη και αν δεν παύσεις να ευχαριστείς διαρκώς τον Θεό, μόλις και μετά βίας θα ανταποδώσεις τη χάρη για το παρόν, μη βρίσκοντας καμία επινόηση για να ανταποδώσεις τα οφειλόμενα ούτε για το μέλλον ούτε για το παρελθόν. Εμείς όμως, υπολειπόμενοι τόσο πολύ από την ευχαριστία που οφείλουμε κατά τις δυνάμεις μας, δεν δείχνουμε ευγνωμοσύνη ούτε στο μέτρο του δυνατού, μη αφιερώνοντας στην κατά Θεόν ενασχόληση, δεν λέω ολόκληρη την ημέρα, αλλά ούτε καν ένα ελάχιστο κλάσμα της. Ποιος έστρωσε για μένα τη γη; Ποιος κατέστησε, με τη σοφία του, βατή την υγρή φύση; Ποιος στερέωσε για μένα τον ουρανό σαν θόλο; Ποιος κρατά αναμμένη για μένα τη λαμπάδα του ήλιου; Ποιος αναβλύζει πηγές στις φάραγγες; Ποιος ετοίμασε τις διόδους για τους ποταμούς; Ποιος υπέταξε στην υπηρεσία μου τα άλογα ζώα; Ποιος έκανε εμένα, που ήμουν άψυχη σκόνη, να μετέχω στη ζωή και στη νόηση; Ποιος έδωσε σε αυτόν τον πηλό μορφή κατ' εικόνα του θείου χαρακτήρος; Ποιος επανέφερε στην αρχαία της χάρη τη θεία εικόνα μέσα μου, η οποία είχε παραμορφωθεί εξαιτίας της αμαρτίας; Ποιος ελκύει προς την αρχική μακαριότητα εμένα, που εξορίστηκα από τον παράδεισο, που βρέθηκα μακριά από το ξύλο της ζωής και που καταπλακώθηκα στο βάραθρο της υλικής ζωής; «Δεν υπάρχει κανείς που να κατανοεί», λέει η Γραφή. Διότι, αν τα αναλογιζόμασταν αυτά, θα προσφέραμε την ευχαριστία μας ακατάπαυστα και αδιάκοπα σε όλο το διάστημα της ζωής μας.

"Ο αποστέλλων". Αναφέρει μεν τις φάραγγες των ορέων, επειδή σε αυτές ηχούν τα ύδατα, αλλά υποδηλώνει [επίσης] τα δάκρυα της μετάνοιας, και ως "φάραγγες" τις κόγχες των οφθαλμών. "Ανάμεσα". Εννοεί ανάμεσα στους Προφήτες και τους αποστόλους· διότι άγια όρη είναι και οι μεν και οι δε, και ανάμεσά τους βρίσκονται τα ύδατα του βαπτίσματος. "Θα ποτίσουν". Εννοεί όσους έχουν εξαγριωθεί από την ελληνική σοφία και βόσκουν σαν θηρία μέσα στο δάσος των δαιμόνων· διότι και αυτοί θα προσέλθουν στο βάπτισμα με χαρά, λαμβάνοντας πλουσιοπάροχα τη χάρη. "Θα προσδεχθούν". Αναφέρεται στα έθνη, τα οποία υποδουλώθηκαν στην πλάνη ανόητα· διότι αυτοί, όντας άγριοι, ήταν ασταθείς ως προς την επιστροφή τους στον Θεό· όμως και αυτοί δίψασαν για το ύδωρ του βαπτίσματος. "Επ' αυτά". Όσοι καθάρισαν τον βίο τους και είναι έτοιμοι σαν πτηνά για ουράνια πτήση, αυτοί κατασκήνωσαν στο βάπτισμα, αφού το διαφύλαξαν. "Εκ μέσου". Διότι έτσι είπε και ο απόστολος, ότι οι άγιοι κατασκηνώνουν σε όρη και σπήλαια και στις οπές της γης. Αναφέρεται δε και στο ύδωρ του βαπτίσματος, το οποίο ηχεί ανάμεσα στους λίθους της οικοδομής κατά τη βάπτιση του ανθρώπου. "Ποτίζοντας". Δηλαδή, τρέφοντας πλουσιοπάροχα τα δόγματα των προφητών και τους βίους των αγίων από την άνωθεν χάρη. "Από τον καρπό". Διότι από τον καρπό των κτισμάτων, τα οποία πρόσταξες να προσφέρει η γη, ευφραίνεται ο άνθρωπος· [διότι νοητή γη είναι ο άνθρωπος]. Εννοεί όμως και τα μυστήρια των πιστών.

Ποιας επιτίμησης; Αυτής εναντίον των Ιουδαίων. Διότι αυτό το αποδεικνύει άλλος προφήτης: «Και θα δώσω σε αυτούς όχι πείνα για ψωμί, ούτε δίψα για νερό, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου». Επειδή, όταν ο Θεός οργιστεί, τα ύδατα των προφητών θα σπανίσουν· διότι δεν κατέχουν την παροχή από τον εαυτό τους. Και «φωνή βροντής» ονομάζει τη φωνή του Ευαγγελίου, την οποία δεν αποφεύγουν, αλλά δειλιάζουν μπροστά της τα ύδατα των προφητών, εξαιτίας της ανωτερότητας της γνώσης που υπάρχει σε αυτήν. «Ανεβαίνουν σε όρη.» Διότι οι προφήτες ανεβαίνουν μέσω της θεολογίας, ενώ κατεβαίνουν προσαρμοζόμενοι στη δεκτικότητα εκείνων που ακούνε· αλλά και τα δύο γίνονται για τη σωτηρία των ανθρώπων. Διότι αυτόν τον τόπο εθεμελίωσε ο Θεός για την προφητεία. «Αυτός που εξαποστέλλει πηγές μέσα σε φάραγγες.» Όχι μόνο, λέει, στους προφήτες, οι οποίοι είναι όρη, αλλά και στους ταπεινούς ανθρώπους, οι οποίοι εύλογα ονομάζονται φάραγγες, έδωσε ο Θεός χάρη διδασκαλίας. Όπως λοιπόν το πλήθος των υδάτων προέρχεται από το πλήθος των ορέων, έτσι και το πλήθος της γνώσης δεν συλλέγεται από έναν προφήτη, αλλά από ολόκληρο το σύνολο των προφητών. «Θα ποτίσουν όλα τα θηρία του δάσους.» Θηρία του δάσους ονομάζονται οι δαίμονες· και θηρία του αγρού, δηλαδή του κόσμου, αποκαλεί τους αμαρτωλούς. Επειδή, όπως τα θηρία του αγρού μπορούν να γίνουν ήμερα, έτσι και οι αμαρτωλοί μπορούν να μεταστραφούν· γι' αυτό και ποτίζονται με τα προφητικά ύδατα.

Έθεσες όριο, το οποίο δεν θα υπερβούν, ούτε θα επιστρέψουν για να σκεπάσουν τη γη. γ΄. Η θάλασσα σέβεται την άμμο, και παρόλο που μαίνεται μέχρι αυτήν, εμποδιζόμενη από το θείο όριο σαν από χαλινό, αναχαιτίζεται πάλι και υποχωρεί προς τα πίσω. Ή σημαίνει το εξής: διότι ούτε οι προφήτες αναγγέλλουν όλες τις αποκαλύψεις τους· παρά μόνο εκείνες που τους προστάζεται να αποκαλύψουν, για να μην σκεπάσουν με το πλήθος τους τη γη, δηλαδή τον άνθρωπο, ο οποίος δεν δύναται να τα χωρέσει. Αυτό το μαρτυρεί και ο Παύλος λέγοντας: «Άκουσα άρρητα λόγια, τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να προφέρει». «Εσύ που εξαποστέλλεις πηγές στις φάραγγες· ανάμεσα στα βουνά θα διέλθουν ύδατα». Έπειτα αποδεικνύει τη χρησιμότητά τους. «Θα ποτίσουν όλα τα θηρία του αγρού· οι άγριοι όνοι θα τα δεχτούν για τη δίψα τους». «Κοντά τους θα κατασκηνώσουν τα πετεινά του ουρανού· μέσα από τους βράχους θα βγάλουν φωνή». Και αυτό αποτελεί μέγιστο τεκμήριο της θείας πρόνοιας, το ότι ικανοποιεί την ανάγκη όχι μόνο των ανθρώπων, αλλά και των άλογων ζώων. Γι' αυτόν τον λόγο, διασχίζοντας τα βουνά, δημιούργησε πέρασμα για τα ύδατα, ώστε να έχουν άφθονα τα νάματα των πηγών όχι μόνο οι άνθρωποι, αλλά και τα είδη των χερσαίων ζώων και των πτηνών. Το δε χωρίο «οι άγριοι όνοι θα τα δεχτούν για τη δίψα τους», ο Σύμμαχος το ερμήνευσε ως εξής: «Θα καταπραΰνει ο άγριος όνος τη δίψα του».

Εξάλλου, και η θάλασσα, όταν μαίνεται με σάλο και τρικυμία, δίνει σε όσους την παρατηρούν την εντύπωση βουνών, όταν όμως υποχωρούν, σχηματίζουν πεδιάδες που καταλήγουν σε αφρούς, και εγκαθίστανται «στον τόπο τον οποίο εθεμελίωσες γι' αυτά». «Έθεσες όριο, το οποίο δεν θα υπερβούν, ούτε θα επιστρέψουν για να σκεπάσουν τη γη». Διότι, εφόσον μία φορά με το πρόσταγμά σου το πλήθος των υδάτων συγκεντρώθηκε σε μία συναγωγή, δεν επιστρέφουν πλέον για να σκεπάσουν τη γη. «Αυτός που εξαποστέλλει πηγές μέσα στις φάραγγες». Διότι τα μεν πηγάδια και οι βρύσες βρίσκονται στις πεδιάδες, οι πηγές όμως των ποταμών αναβλύζουν μέσα στις φάραγγες των βουνών. «Ανάμεσα από τα βουνά θα περάσουν ύδατα· θα ποτίσουν όλα τα θηρία του αγρού· οι άγριοι όνοι θα τα δεχθούν για τη δίψα τους».