Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:13

Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του. Διότι ποτίζει τα όρη και τις πεδιάδες, όχι από τις πηγές των φαραγγιών ούτε από τους ποταμούς που ρέουν πάνω στη γη, αλλά χορηγώντας από ψηλά τις επαρκείς βροχές. Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη. Όπως ακριβώς παρείχε τη χορηγία των υδάτων, έτσι μερίμνησε ώστε να τρεφόμαστε και από τη γη.

Αναβαίνουν σε όρη και καταβαίνουν σε πεδιάδες, στον τόπο που εσύ θεμελίωσες για αυτά. Έθεσες όριο το οποίο δεν θα υπερβούν, ούτε πρόκειται να επιστρέψουν για να σκεπάσουν τη γη. Αυτός που εξαποστέλλει πηγές μέσα στα φαράγγια, ανάμεσα στα όρη θα διέλθουν τα ύδατα. Θα ποτίσουν όλα τα θηρία του αγρού, οι όναγροι θα τα δεχθούν για να σβήσουν τη δίψα τους. Κοντά σε αυτά θα κατασκηνώσουν τα πετεινά του ουρανού, μέσα από τους βράχους θα υψώσουν τη φωνή τους. Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του. Επειδή και στην αρχή έλεγε: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του»· ενώ τώρα λέει: «Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα σου»· εκτός και αν αρέσει σε κάποιον να εννοήσει ως υπερώα του Θεού, εφόσον είναι πλασμένος από αυτόν, τον αέρα που περιβάλλεται από τα νέφη.

Επομένως, ο Θεός ποτίζει τα όρη και τις πεδιάδες ανάμεσά τους, καθώς και όλη την υπόλοιπη γη, όχι από τις πηγές που βρίσκονται στα φαράγγια, ούτε από τα ποτάμια που ρέουν πάνω στη γη, αλλά από τα υπερώά Του άνωθεν, χορηγώντας από τα ύψη τις επαρκείς και μετρημένες βροχές. Ως υπερώα δε του Θεού ονομάζει τον αέρα, σαν να αποτελεί ολόκληρος ο κόσμος μία οικία. Τα μεν όρη είναι οι πνευματοφόροι άνδρες· και ποτίζονται από τα υπερώα του ίδιου του Θεού, πληρούμενοι από τα χαρίσματα του Πνεύματος, τον λόγο της σοφίας και όσα άλλα απαριθμούνται στη συνέχεια. Και τα υπερώα του Θεού, από τα οποία ποτίζει τα όρη, είναι οι καθαρές και υπερβάλλουσες θεωρίες της αλήθειας, οι οποίες ονομάζονται υπερώα, επειδή τίποτα δεν τις έχει υπερβεί. «Από τον καρπό των έργων Σου θα χορτάσει η γη». Διότι Αυτός είπε: «Ας βλαστήσει η γη χλωρό χορτάρι και δέντρο καρποφόρο που να κάνει καρπό» και τα εξής. Από τα έργα της θείας οικονομίας του Ιησού, τα οποία έχουν άφθονο καρπό, ολόκληρη η γη χορταίνει, μετέχοντας σε εκείνα που τόσο παράδοξα έχουν επιτελεστεί από τον Ιησού· διότι αυτός είναι ο καρπός των έργων Του. Αλλά και ο λόγος για τα έργα της δημιουργίας και της πρόνοιάς Του, όταν κατανοηθεί ως καρπός των έργων του Θεού, θα χορτάσει τη γη· εννοώ δηλαδή τους ανθρώπους που διαβιούν πάνω στη γη.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Δ' ΕΥΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΜΒΡΙΑ Κύριε, ο Θεός ο παντοκράτορας, εσύ που υπάρχεις προ των αιώνων και παραμένεις στους αιώνες, που δημιούργησες τα πάντα από την ανυπαρξία και τα περιέβαλες ολόγυρα με τον ουρανό με σοφία, που στεγάζεις με ύδατα τα υπερώα και κάνεις τα σύννεφα όχημά σου, που υψώνεις τα σύννεφα από την άκρη της γης και «ποτίζεις τα όρη από τα υπερώα σου», που προσκαλείς το νερό της θάλασσας και προνοητικά το εκχέεις πάλι πάνω στο πρόσωπο όλης της γης, ώστε από τον καρπό των έργων σου να χορταίνει αυτή· εσένα παρακαλούμε και εσένα ικετεύουμε, εσένα που αργείς να οργιστείς και σπεύδεις να βοηθήσεις, μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμάς που σε παρακαλούμε, εξαιτίας του πλήθους των αμαρτημάτων μας.

"Ο αποστέλλων". Αναφέρει μεν τις φάραγγες των ορέων, επειδή σε αυτές ηχούν τα ύδατα, αλλά υποδηλώνει [επίσης] τα δάκρυα της μετάνοιας, και ως "φάραγγες" τις κόγχες των οφθαλμών. "Ανάμεσα". Εννοεί ανάμεσα στους Προφήτες και τους αποστόλους· διότι άγια όρη είναι και οι μεν και οι δε, και ανάμεσά τους βρίσκονται τα ύδατα του βαπτίσματος. "Θα ποτίσουν". Εννοεί όσους έχουν εξαγριωθεί από την ελληνική σοφία και βόσκουν σαν θηρία μέσα στο δάσος των δαιμόνων· διότι και αυτοί θα προσέλθουν στο βάπτισμα με χαρά, λαμβάνοντας πλουσιοπάροχα τη χάρη. "Θα προσδεχθούν". Αναφέρεται στα έθνη, τα οποία υποδουλώθηκαν στην πλάνη ανόητα· διότι αυτοί, όντας άγριοι, ήταν ασταθείς ως προς την επιστροφή τους στον Θεό· όμως και αυτοί δίψασαν για το ύδωρ του βαπτίσματος. "Επ' αυτά". Όσοι καθάρισαν τον βίο τους και είναι έτοιμοι σαν πτηνά για ουράνια πτήση, αυτοί κατασκήνωσαν στο βάπτισμα, αφού το διαφύλαξαν. "Εκ μέσου". Διότι έτσι είπε και ο απόστολος, ότι οι άγιοι κατασκηνώνουν σε όρη και σπήλαια και στις οπές της γης. Αναφέρεται δε και στο ύδωρ του βαπτίσματος, το οποίο ηχεί ανάμεσα στους λίθους της οικοδομής κατά τη βάπτιση του ανθρώπου. "Ποτίζοντας". Δηλαδή, τρέφοντας πλουσιοπάροχα τα δόγματα των προφητών και τους βίους των αγίων από την άνωθεν χάρη. "Από τον καρπό". Διότι από τον καρπό των κτισμάτων, τα οποία πρόσταξες να προσφέρει η γη, ευφραίνεται ο άνθρωπος· [διότι νοητή γη είναι ο άνθρωπος]. Εννοεί όμως και τα μυστήρια των πιστών.

Ποιος είναι αυτός που άφησε τον όναγρο ελεύθερο; Και ποιος έλυσε τα δεσμά του; «Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του». Διότι οι προφήτες δεν έχουν τη χορηγία του Πνεύματος από τον εαυτό τους, αλλά από τους ουρανούς, τους οποίους ο Θεός έθεσε ως υπερώα της κτίσεως. «Από τον καρπό των έργων σου». Έργα του Θεού δεν είναι μόνο τα δημιουργήματα, αλλά και τα σημεία και τα θαύματα, καρπός των οποίων είναι το Ευαγγέλιο, με το οποίο χόρτασε τον άνθρωπο με τη θεογνωσία. «Για να εξαγάγει άρτο από τη γη». Εννοεί βέβαια το Κυριακό σώμα· διότι από εκεί εξήγαγε τον μυστικό άρτο.

Γι' αυτόν τον λόγο και ποτίζονται με τα προφητικά και αποστολικά ύδατα. Ονόμασε δε όναγρους εκείνους που δεν επωμίζονται πλέον την αμαρτία, αλλά έχουν ελευθερωθεί από αυτήν· γι' αυτό και τους παρουσίασε να διψούν για τα νοητά ύδατα. Αυτούς υπαινίχθηκε ο Θεός μιλώντας προς τον Ιώβ: «Ποιος είναι αυτός που άφησε τον όναγρο ελεύθερο; Και ποιος έλυσε τα δεσμά του;». «Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του· από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη». Για ποιον λόγο ποτίζονται τα όρη; Διότι και εκείνα έχουν ανάγκη από βροχές, εκεί όπου υπάρχουν χόρτα και άκαρπα δέντρα. Διότι δεν προετοιμάζει τη φύση των υδάτων να αναβλύζει μόνο από κάτω, αλλά προσφέρει την άρδευση και από πάνω, μέσω των νεφών. Υπερώα δε του Θεού ονομάζει τον αέρα, θεωρώντας ολόκληρο τον κόσμο ως μία οικία, ως έργο του Θεού· η δε αναφορά στη βροχή γίνεται εξαιτίας της ανύψωσης των υδάτων από τη θάλασσα. «Αυτός που παρέχει χόρτο στα κτήνη, και χλόη για την εξυπηρέτηση των ανθρώπων, ώστε να παραγάγει άρτο από τη γη». Διότι φυτρώνει η χλόη και τρέφει τα κτήνη που έχουν πλαστεί για τις ανάγκες των ανθρώπων. Τρέφονται όμως και οι καρποί μέσω των βροχών, και ωριμάζουν, και προσφέρονται στους ανθρώπους.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί τροφών και των αναγκαίων για το ζην. «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έχω δώσει όλα· όμως δεν θα φάτε κρέας με το αίμα της ζωής του.» «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη.» «Τα πρωταρχικά για τη ζωή των ανθρώπων είναι το ψωμί και το νερό, το ένδυμα και η φωτιά, ο σίδηρος και το αλάτι, το σιμιγδάλι του σιταριού, το λάδι, το γάλα και το μέλι· όλα αυτά για τους ευσεβείς είναι για το καλό τους.» «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, από τα πνιγμένα ζώα και από την πορνεία· αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας από αυτά, θα πράξετε άριστα.» «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτε δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο. Εάν όμως ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας μιας τροφής, τότε δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη. Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Εκείνος που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται.» «Όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς· αντίθετα, για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτε δεν είναι καθαρό, αλλά έχει μιανθεί τόσο ο νους όσο και η συνείδησή τους.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ΄.

Και όχι απλώς οι άγριοι όνοι, αλλά και τα κοπάδια των ελαφιών και των ζαρκαδιών και τα αμέτρητα πλήθη των ερπετών θεραπεύουν το πάθος της δίψας. Την ασφάλεια σε αυτά παρέχει το ακατοίκητο των ορέων. «Κοντά τους τα πετεινά του ουρανού θα κατασκηνώσουν», εξαιτίας του αδιάβατου και του ατάραχου από τα ανθρώπινα βήματα. «Ανάμεσα από τις πέτρες θα βγάλουν φωνή». Διότι μερικά από τα πετεινά κελαηδούν καθισμένα πάνω στα φυτά, ενώ άλλα βγάζουν φωνή μέσα από τις πέτρες των δύσβατων τόπων. «Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του». Οι βουνοκορφές δεν αντλούν υγρασία από την άβυσσο, αλλά ποτίζονται από τους αέρες των υπερώων με το νεύμα του Θεού, ώστε η ξηρασία να μην καταστήσει τα φυτά τους μαραμένα.

Γι' αυτό συχνά κατεβαίνουν σε αυτά πάχνες και χιόνια, και δέχονται πιο ψυχρούς αέρηδες σε σχέση με κάθε πεδινή έκταση. «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη», δηλαδή, τα πλήθη των ανθρώπων και ολόκληρη η θνητή φύση θα χορτάσουν από τα δικά σου έργα, τα οποία παρέχουν άφθονα γεννήματα τροφών. «Εσύ που κάνεις να φυτρώνει χορτάρι για τα κτήνη, και χλόη για την υπηρεσία των ανθρώπων». Μία φορά, λέει, πρόσταξες τη γη να βλαστήσει χορτάρι και χλόη, και μέχρι τέλους υπηρετεί το πρόσταγμά σου, παράγοντας ποικίλα και άφθονα χλωρά σπαρτά και χορτάρι για τα κτήνη. «Για να βγάλει άρτο από τη γη» με τη φροντίδα των γεωργών. «Και ο οίνος ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου, για να κάνει το πρόσωπό του ιλαρό με το έλαιο, και ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου». Αυτό το βιώνουμε όλοι στην πράξη, καθώς με άρτο, οίνο και έλαιο συντηρούμαστε και ευφραίνεται η καρδιά μας. «Θα χορτάσουν τα δέντρα του κάμπου» βγάζοντας ώριμους και μεστωμένους καρπούς στην ώρα τους, και αυτοί που τα φροντίζουν τα περιποιούνται όπως πρέπει. «Οι κέδροι του Λιβάνου, τους οποίους φύτεψες».

Και θα απαλλάξει τη γη από τη φθορά, και θα εκπληρώσει την επιθυμία της, αποδίδοντάς της την αφθαρσία, περιμένοντας την οποία η φωνή του Παύλου λέει ότι στενάζει, ώστε και αυτό που λέει ο προφήτης προς τον Θεό: «από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη», σε αυτόν να αναφέρεται· και αυτός ο καρπός να υπονοεί την Παρθένο και αυτήν την επιθυμία της γης· διότι και αυτή θα χορτάσει, σύμφωνα με τα λόγια της Γραφής, όταν φανερωθεί η δόξα του Σωτήρα. Αν βέβαια η Γραφή ονομάζει «γη» τους ανθρώπους, και αυτοί μέσω αυτής κατόρθωσαν να εκπληρώσουν τις προσευχές τους και να φτάσουν σε εκείνη την ημέρα που επιθύμησαν οι προφήτες. Διότι, μόνο την ευδαιμονία την οποία χάσαμε αφότου δημιουργηθήκαμε και την οποία ποθούσαμε, και για την οποία κανείς δεν ήταν αρκετός, ούτε από τους αγγέλους ούτε από τους ανθρώπους, αλλά πράτταμε χειρότερα από ό,τι έπρεπε για να μπορέσουμε μέσω αυτών να πετύχουμε την επιστροφή, και ποθώντας μόνο αυτό στενάζαμε, αυτήν λοιπόν ξανά μάς προσέφερε η μακαρία Παρθένος για να ευδαιμονούμε, και εκπλήρωσε την επιθυμία φέρνοντας τον μόνο επιθυμητό, του οποίου αν κάποιοι γίνουν μέτοχοι δεν είναι δυνατόν να ζητούν τίποτε περισσότερο, αφού τον ένωσε με τους ανθρώπους τόσο τέλεια, ώστε όχι μόνο στον τρόπο ζωής και στον τόπο, αλλά και στη φύση να γίνει κοινωνός μας.