Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:2

62 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον, ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέρριν·

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–40 από 62

Ἀστέριος ὁ Σοφιστής Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Καὶ ἦν μετὰ τῶν θηρίων καὶ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ.〉 Πρὸς τοὺς λέγοντας αὐτὸν Μωυσέα καὶ Ἠλίαν· 〈Ἵνα τί ὑπολαμβάνετε, ὄρη τετυρωμένα, τὸ ὄρος ὃ ηὐδόκησεν ὁ θεὸς κατοικεῖν ἐν αὐτῷ.〉 Ὅτι ἀναβιβάσει τοὺς ἀποστόλους εἰς τὸ ὄρος τῆς μεταμορφώσεως· 〈Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς.〉 Ὅτι ἐν τῇ μεταμορφώσει τὰ ἱμάτια αὐτοῦ λευκὰ ἔσται ὡς τὸ φῶς· 〈Ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον.〉 Περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀποστόλων· 〈Υἱοὶ Ἰακὼβ ἐκλεκτοὶ αὐτοῦ·〉 τούτους τοὺς δώδεκα ἐξελέξατο ὁ Ἰησοῦς. Περὶ τῆς τῶν εὐαγγελιστῶν χειροτονίας· 〈Κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ.〉 Περὶ τοῦ δι᾽ αὐτῶν βαπτίσματος· 〈Βροχὴν ἑκουσίαν ἀφοριεῖς, ὁ θεός, τῇ κληρονομίᾳ σου.〉 Ὅτι ὑπὸ Ἰούδα προδοθήσεται· 〈Ὅτι εἰ ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ με, ὑπήνεγκα ἄν· σὺ δέ, ἄνθρωπε ἰσόψυχε, ὃς ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐγλύκανάς μοι ἐδέσματα,〉 ἐπὶ τὸ αὐτό μοι μετὰ τῶν ἄλλων εἰπών· 〈Ποῦ θέλεις ἑτοιμάσωμέν σοι φαγεῖν τὸ πάσχα;〉 Ὅτι ὑπὸ Ἰουδαίων καταστασιασθήσεται· 〈Περιεκύκλωσάν με κύνες πολλοί.〉 Ἐκύκλωσαν γὰρ αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες· 〈Ἕως πότε τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἴρεις;〉 Ὅτι τὰ τριάκοντα ἀργύρια καὶ ὁ Ἰούδας ῥίψει, καὶ οἱ ἀρχιερεῖς αὐτὰ οὐ μερίσονται· 〈Πλὴν τὴν τιμήν μου ἐβουλεύσαντο ἀπώσασθαι.〉 Περὶ τοῦ μερισμοῦ τῶν ἱματίων· 〈Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον,〉 διὰ τὸν ἄραφον χιτῶνα λαγχάνοντες.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Και ήταν μαζί με τα θηρία και άγγελοι τον διακονούσαν.» Προς αυτούς που έλεγαν ότι αυτός είναι ο Μωυσής ή ο Ηλίας: «Γιατί φθονείτε, όρη με πολλές κορυφές, το όρος στο οποίο ευδόκησε ο Θεός να κατοικήσει;» Ότι θα ανεβάσει τους αποστόλους στο όρος της Μεταμορφώσεως: «Αυτός που ανεβάζει νεφέλες από τα άκρα της γης.» Ότι κατά τη Μεταμόρφωση τα ιμάτιά του θα γίνουν λευκά σαν το φως: «Αυτός που ενδύεται το φως σαν ιμάτιο.» Για την εκλογή των αποστόλων: «Οι γιοι του Ιακώβ, οι εκλεκτοί του»· αυτούς τους δώδεκα εξέλεξε ο Ιησούς. Για τη χειροτονία των ευαγγελιστών: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη.» Για το βάπτισμα δι' αυτών: «Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, Θεέ, για την κληρονομιά σου.» Ότι θα προδοθεί από τον Ιούδα: «Διότι αν με χλεύαζε εχθρός, θα το υπέφερα· εσύ όμως, άνθρωπε ισόψυχε, που μαζί γευθήκαμε γλυκά εδέσματα», όταν μου είπε μαζί με τους άλλους: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα;» Ότι θα στασιάσουν εναντίον του οι Ιουδαίοι: «Με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί.» Διότι τον περικύκλωσαν οι Ιουδαίοι λέγοντας: «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;» Ότι ο Ιούδας θα πετάξει τα τριάντα αργύρια, και οι αρχιερείς δεν θα τα μοιραστούν: «Όμως αποφάσισαν να απορρίψουν την τιμή μου.» Για τον διαμοιρασμό των ιματίων: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», ρίχνοντας κλήρο για τον άρραφο χιτώνα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ἀπὸ τοῦ νοουμένου φωτὸς ἄρχεται τὸν ὕμνον ἀναπλέκειν αὐτῷ. Ὥσπερ δὲ ἐν ἑτέρῳ λέλεκται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσιτον, ἐνταῦθα αὐτὸ τοῦτο τὸ φῶς ἀναβάλλεσθαι λέγεται. Ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Δεύτερον τοῦτο προνοίας τίθεται ἔργον, τὸ ἐκτείνεσθαι τὸν οὐρανὸν ὥσπερ τι ἔκταμα ἐν χερσὶ τεχνίτου. Ὁμοῦ καὶ τὸ σχῆμα παρέστησε καὶ τὴν εὐκολίαν τοῦ δημιουργήσαντος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Αυτός που ενδύεται το φως ως ιμάτιο». Από το νοητό φως αρχίζει να συνθέτει τον ύμνο προς Αυτόν. Όπως δε σε άλλο σημείο έχει λεχθεί ότι κατοικεί σε φως απρόσιτο, εδώ λέγεται ότι ενδύεται αυτό ακριβώς το φως. «Αυτός που εκτείνει τον ουρανό ως δέρμα». Αυτό τίθεται ως δεύτερο έργο της πρόνοιας, το να εκτείνεται ο ουρανός σαν κάποιο ύφασμα στα χέρια ενός τεχνίτη. Συγχρόνως παρουσίασε και το σχήμα του και την ευκολία του Δημιουργού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Καθάπερ γὰρ ἀνθρώπῳ ῥᾴδιον ἐκτεῖναι δέῤῥιν, οὕτω καὶ τῷ Θεῷ τὸν οὐκ ὄντα ποιῆσαι οὐρανόν. Ἅμα δὲ καί τι ἕτερον ᾐνίξατο νόημα ὑψηλὸν, ὅτι πρὸς ἕτερον βίον ὁδεύομεν, καὶ τὰ παρόντα σκιὰ τῶν μελλόντων, καὶ οὐδέπω πρὸς τὰ ἄδυτα ἀφικνούμεθα, ἀλλ᾽ ἔτι ἐν σκηνῇ ἐσμεν τῷ παρόντι βίῳ. Ἡ γὰρ σκηνὴ τῶν λυομένων. Καὶ μετ᾽ ὀλίγα· Οὕτω καὶ τοῦ οὐρανοῦ τοῦ ἀλλασσομένου ἕτερος ἔσται τρόπος ζωῆς καὶ λῆξις τῆς παρούσης ἀμείνων. Ἔσται γὰρ ὁ οὐρανὸς καινὸς καὶ ἡ γῆ καινή. Ἀλλ᾽ ἀκουσώμεθα ὅσα περὶ οὐρανοῦ λέγουσιν οἱ προφῆται, ἵνα τὰ στόματα τῶν ἐπὶ τῷ πώγωνι μέγα φρονούντων ἐμφράξωμεν· οἳ τὰ ἐπελθόντα φθεγξάμενοι, καὶ ὑπὸ γῆν οὐρανὸν εἶναι λέγουσι· πρὸς οὓς ἱστάμενος ὁ προφήτης ἔλεγε· Ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Ἡ δέῤῥις οὐ σφαῖρά τίς ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνων ληρωδίαν· ἀλλ᾽ εἰ μὴ κυκλίῳ τινὶ καὶ ἡμισφαιρίῳ προσέοικεν. Ὅπερ οὖν ἕτερος προφήτης δηλῶν ἔλεγεν· Ὁ στήσας ὡς καμάραν τὸν οὐρανὸν, καὶ διατείνας ὡς σκηνὴν κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ πάλιν, ὅτι Οὐ περιδονεῖται· ἀλλ᾽ ἕστηκε πεπηγώς. Οὕτω φησὶν ὁ προφήτης, Ὁ πήξας τὸν οὐρανόν. Καὶ τὴν λεπτότητα δὲ αὐτοῦ τὴν εἰς ἄκρον παριστῶν ἔλεγεν, ὅτι Ὁ οὐρανὸς ὡσεὶ καπνὸς ἐστερεώθη.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς είναι εύκολο για τον άνθρωπο να απλώσει ένα δέρμα, έτσι και για τον Θεό είναι εύκολο να δημιουργήσει τον ουρανό εκ του μη όντος. Συγχρόνως όμως άφησε να εννοηθεί και ένα άλλο, υψηλό νόημα: ότι οδεύουμε προς μια άλλη ζωή, και τα παρόντα αποτελούν σκιά των μελλοντικών, και δεν έχουμε φτάσει ακόμη στα άδυτα, αλλά βρισκόμαστε ακόμη σε σκηνή κατά τον παρόντα βίο. Διότι η σκηνή ανήκει σε εκείνα που διαλύονται. Και λίγο πιο κάτω προσθέτει: Έτσι, με την αλλαγή του ουρανού, θα υπάρξει ένας άλλος τρόπος ζωής και μια κατάσταση ανώτερη από την παρούσα. Διότι ο ουρανός θα είναι καινός και η γη καινή. Ας ακούσουμε όμως όσα λένε οι προφήτες περί του ουρανού, για να κλείσουμε τα στόματα εκείνων που υπερηφανεύονται για τα γένια τους (των φιλοσόφων)· οι οποίοι, λέγοντας ό,τι τους κατέβει στο μυαλό, ισχυρίζονται ότι υπάρχει ουρανός και κάτω από τη γη. Απέναντι σε αυτούς στεκόμενος ο προφήτης έλεγε: «Εκείνος που απλώνει τον ουρανό σαν δέρμα». Το δέρμα δεν είναι καμία σφαίρα, όπως λένε οι δικές τους φλυαρίες, αλλά μοιάζει μάλλον με κάποιο κυκλικό σχήμα και ημισφαίριο. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας και ένας άλλος προφήτης έλεγε: «Αυτός που έστησε τον ουρανό σαν καμάρα, και τον άπλωσε σαν σκηνή για κατοικία πάνω στη γη». Και πάλι, φανερώνει ότι δεν περιστρέφεται, αλλά στέκεται σταθερός. Έτσι λέει ο προφήτης: «Εκείνος που στερέωσε τον ουρανό». Και θέλοντας να παραστήσει την υπερβολική του λεπτότητα έλεγε: «Ο ουρανός στερεώθηκε σαν καπνός».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Βασίλειος Κατὰ Εὐνομίου λόγοι ιβʹ
Ἐγὼ δὲ τί φημί; Ὅτι, εἰ μὴ ἕτερόν τι εἴη τοῦ ἀγεννήτου τὸ φῶς, οὐκέτι τῷ Υἱῷ δυνατὸν ἐπιλέγεσθαι, ὥσπερ οὐδὲ αὐτὸ τὸ ἀγέννητον. Μάθοι δ᾽ ἄν τις κἀκεῖθεν τῶν σημαινομένων ὑπὸ τῶν φωνῶν τὸ διάφορον. Φῶς οἰκεῖν εἴρηται ὁ Θεὸς, καὶ ἀναβάλλεσθαι φῶς, οὐδήπου ἐνοικεῖν αὐτὸν τῇ ἑαυτοῦ ἀγεννησίᾳ, οὐδὲ ἔξωθεν ἑαυτῷ περικειμένην ἔχειν, τοῦ λόγου λέγοντος (ἢ ταῦτα μὲν καταγέλαστα)· τὸ δὲ γεννητὸν καὶ ἀγέννητον γνωριστικαί τινές εἰσιν ἰδιότητες.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εγώ όμως τι λέγω; Ότι, εάν το φως δεν ήταν κάτι διαφορετικό από το αγέννητο, δεν θα ήταν πλέον δυνατόν να αποδοθεί στον Υιό, όπως ακριβώς ούτε το ίδιο το αγέννητο. Θα μπορούσε δε κάποιος να κατανοήσει και από το εξής τη διαφορά των εννοιών που δηλώνονται από τις λέξεις. Έχει λεχθεί ότι ο Θεός κατοικεί σε φως και ότι περιβάλλεται φως, σίγουρα όμως ο λόγος δεν λέει ότι κατοικεί μέσα στη δική Του αγεννησία, ούτε ότι τη φέρει περιβεβλημένη εξωτερικά επάνω Του (διότι αυτά είναι καταγέλαστα)· το δε γεννητό και το αγέννητο είναι κάποιες γνωριστικές ιδιότητες.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τοὺς δώδεκα προφήτας
Λαμβάνεται τοίνυν ὁ λόγος ἐπὶ τὸν ἀρτίως ἡμῖν εἰρημένον Ἰσραήλ. ὅτι δέ ἐστι παναλκὴς ὁ τῶν ὅλων Δημιουργὸς, ὁ τὴν ἐπὶ τούτοις ἡμῖν ποιούμενος προανάῤῥησιν, ἀποφαίνει λέγων Ἐκτείνων οὐρανὸν, καὶ θεμελιῶν γῆν, καὶ πλάσσων πνεῦμα ἀνθρώπου ἐν αὐτῷ. δέχεται γὰρ, φησὶν, ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ τὸ λῆμμα τοῦ λόγου Θεὸς ὁ πάντα ἰσχύων, καὶ “ἐκτείνων μὲν ὡσεὶ δέῤῥιν τὸν οὐρανὸν,” κατὰ τὴν τοῦ ψάλλοντος φωνὴν, ἑδραιοτάτην τε οὕτως ἀποφήνας τὴν γῆν, ὡς ἀεί τε καὶ διὰ παντὸς ἀκλονήτως ἔχειν, καίτοι τεθεμελιωμένην ἐπὶ θαλασσῶν· ἔφη γὰρ οὕτως ἡ θεόπνευστος γραφή. αὐτὸς ὁ πλάσσων πνεῦμα ἀνθρώπου ἐν αὐτῷ. ὁ δὲ δὴ τῶν οὕτω μεγάλων δημιουργὸς καὶ τεχνίτης, πῶς οὐκ ἂν ἀνιδρωτὶ καὶ μάλα εὐκόλως τὸ αὐτῷ δοκοῦν ἀποπεραίνῃ; πλάσσεται δὲ παρὰ Θεοῦ πνεῦμα ἀνθρώπου ἐν αὐτῷ, οὐκ εἰς ἀρχὰς τοῦ εἶναι καλούμενον, εἰ καὶ γέγονε δι᾽ αὐτοῦ, ἀλλ᾽ οἷον μεταμορφούμενον, ἐξ ἀσθενείας εἰς δύναμιν, ἐξ ἀνανδρίας εἰς ὑπομονὴν, καὶ ἁπαξαπλῶς ἐκ τῶν αἰσχιόνων εἰς τὰ ἀμείνω μεταστοιχειούμενον νοητῶς. ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέσιος Δαυείδ “Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ ”ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.” καὶ οὐ δήπου φαίη τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχοι, καρδίαν ἢ πνεῦμα βούλεσθαι λαβεῖν, ὡς οὐκ ἔχοντα τὴν ἀρχήν· οἰηθείη δ᾽ ἂν μᾶλλον ἐν αὐτῷ κτίζεσθαι παρακαλεῖν καρδίαν καθαρὰν καὶ πνεῦμα εὐθές.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο λόγος, λοιπόν, αφορά τον Ισραήλ για τον οποίο μιλήσαμε προηγουμένως. Το ότι ο Δημιουργός των πάντων, ο οποίος μας κάνει αυτή την προφητεία, είναι παντοδύναμος, το αποδεικνύει λέγοντας: «Αυτός που εκτείνει τον ουρανό και θεμελιώνει τη γη και πλάθει το πνεύμα του ανθρώπου μέσα του». Διότι, λέει, το θέμα του λόγου για τον Ισραήλ το αναλαμβάνει ο Θεός που έχει τη δύναμη για τα πάντα, και «ο οποίος εκτείνει τον ουρανό σαν σκηνή», σύμφωνα με τα λόγια του ψαλμωδού, και κατέστησε τη γη τόσο σταθερή, ώστε να παραμένει πάντοτε και για πάντα ακλόνητη, παρότι είναι θεμελιωμένη πάνω σε θάλασσες· διότι έτσι είπε η θεόπνευστη Γραφή. Αυτός πλάθει το πνεύμα του ανθρώπου μέσα του. Και αυτός που είναι δημιουργός και τεχνίτης τόσο μεγάλων έργων, πώς δεν θα φέρει σε πέρας άκοπα και πολύ εύκολα αυτό που επιθυμεί; Πλάθεται, δε, από τον Θεό το πνεύμα του ανθρώπου μέσα του, όχι με την έννοια ότι καλείται στην αρχή της ύπαρξής του, αν και δημιουργήθηκε από Αυτόν, αλλά σαν να μεταμορφώνεται, από την αδυναμία στη δύναμη, από τη δειλία στην υπομονή, και γενικά μεταβάλλεται πνευματικά από τα χειρότερα στα καλύτερα. Ψάλλει, άλλωστε, κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ μου, και πνεύμα ευθές ανανέωσε στα σπλάχνα μου». Και βέβαια, κανείς δεν θα ισχυριζόταν, εάν έχει λογική, ότι επιθυμεί να λάβει καρδιά ή πνεύμα σαν να μην τα είχε εξαρχής· αντίθετα, θα κατανοούσε ότι παρακαλεί να δημιουργηθεί μέσα του καθαρή καρδιά και ευθύ πνεύμα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἱεροσολύμων Κατηχήσεις πρὸς τοὺς φωτιζομένους
Κατήχησις πεντεκαιδεκάτη φωτιζομένων, ἐν Ἱεροσολύμοις σχεδιασθεῖσα εἰς τὸ καὶ ἐρχόμενον ἐν δόξῃ κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. καὶ περὶ τοῦ Ἀντιχρίστου. καὶ ἀνάγνωσις ἐκ τοῦ Δανιήλ· ἐθεώρουν ἕως οὗ θρόνοι ἐτέθησαν καὶ παλαιὸς ἡμερῶν ἐκάθητο. καὶ ἑξῆς· ἐθεώρουν ἐν ὁράματι τῆς νυκτός, καὶ ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ ὡς υἱὸς ἀνθρώπου ἐρχόμενος. καὶ τὰ ἑξῆς. Χριστοῦ παρουσίαν καταγγέλλομεν οὐ μίαν μόνον, ἀλλὰ καὶ δευτέραν τῆς προτέρας πολὺ καλλίονα. ἡ μὲν γὰρ ὑπομονῆς εἶχεν ἐπίδειξιν, ἡ δὲ θείας βασιλείας φέρει τὸ διάδημα. ὡς γὰρ ἐπὶ τὸ πλεῖστον πάντα διπλᾶ παρὰ τῷ κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ. διπλῆ γέννησις, μία ἐκ θεοῦ πρὸ τῶν αἰώνων, καὶ μία ἐκ παρθένου ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων. διπλαῖ αἱ κάθοδοι, μία ἡ ἀσυμφανής, ἡ ὡς ἐπὶ πόκον, καὶ δευτέρα ἡ ἐπιφανής, ἡ μέλλουσα. ἐν τῇ προτέρᾳ παρουσίᾳ ἐσπαργανώθη ἐν τῇ φάτνῃ, ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀναβάλλεται φῶς ὡς ἱμάτιον. ἐν τῇ προτέρᾳ ὑπέμεινε σταυρόν, αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν τῇ δευτέρα ἔρχεται ὑπὸ στρατιᾶς ἀγγέλων δορυφορούμενος, δοξαζόμενος. οὐχ ἱστάμεθα τοίνυν ἐπὶ τῇ πρώτῃ παρουσίᾳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν δευτέραν προσδοκῶμεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Κατήχηση δέκατη πέμπτη προς τους φωτιζομένους, η οποία εκφωνήθηκε στα Ιεροσόλυμα με θέμα το «και ερχόμενον εν δόξη κρίναι ζώντας και νεκρούς, ου της βασιλείας ουκ έσται τέλος». Και περί του Αντιχρίστου. Και ανάγνωσμα από τον Δανιήλ: «Έβλεπα έως ότου τοποθετήθηκαν θρόνοι και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών». Και στη συνέχεια: «Έβλεπα σε νυχτερινό όραμα, και ιδού, ερχόταν με τις νεφέλες του ουρανού κάποιος σαν υιός ανθρώπου». Και τα εξής. Κηρύττουμε την παρουσία του Χριστού όχι μόνο ως μία, αλλά και δεύτερη, πολύ πιο λαμπρή από την πρώτη. Διότι η πρώτη αποτέλεσε επίδειξη υπομονής, ενώ η δεύτερη φέρει το διάδημα της θείας βασιλείας. Επειδή, ως επί το πλείστον, όλα είναι διπλά στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Διπλή είναι η γέννηση, μία από τον Θεό προ των αιώνων, και μία από την Παρθένο στο τέλος των αιώνων. Διπλές και οι κάθοδοι, η πρώτη αφανής, σαν τη βροχή πάνω στον πόκο, και η δεύτερη επιφανής, η μελλοντική. Στην πρώτη παρουσία σπαργανώθηκε στη φάτνη, στη δεύτερη περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο. Στην πρώτη υπέμεινε σταυρό, περιφρονώντας την ντροπή, στη δεύτερη έρχεται δορυφορούμενος και δοξαζόμενος από στρατιά αγγέλων. Δεν περιοριζόμαστε λοιπόν μόνο στην πρώτη παρουσία, αλλά προσδοκούμε και τη δεύτερη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐφραίμ ὁ Σύρος Εὐχαὶ εἰς τὴν Θεοτόκον
Εὐχὴ τῆς Θεοτόκου Δέσποινα, ὑπεραγία μου Θεοτόκε, κεχαριτωμένη Θεογεννήτρια, ὑπερευλογημένη θεοχαρίτωτε Θεομῆτορ, δοχεῖον τῆς 〈ἀστέκτου〉 Θεότητος τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ ἀθανάτου καὶ ἀοράτου Πατρός, θρόνε πυρίμορφε, τῶν τετραμόρφων ὑπερενδοξοτέρα, πάναγνε, πανάχραντε, πανάσπιλε, παναμόλυντε, παναμώμητε, πανύμνητε, πανάφθορε, παμμακάριστε, πανακήρατε, πάνσεπτε, πάντιμε, παντευλόγητε, παντομνημόνευτε, παμπόθητε, παρθένε τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι καὶ τῷ νοΐ, καθέδρα Βασιλέως τοῦ ἐπὶ τῶν Χερουβείμ, κλίμαξ ἐπουράνιε, δι᾽ ἧς οἱ ἐπὶ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνατρέχομεν, νύμφη Θεοῦ, δι᾽ ἧς αὐτῷ κατηλλάγημεν· ἀκατανόητον θαῦμα, ἀνερμήνευτον ἄκουσμα, μυστηρίου θείου ἀποκεκρυμμένου φανέρωσις, ἀκαταμάχητος προστασία, ἀντίληψις κραταιά, ζωοδόχε πηγή, πέλαγος ἀνεξάντλητον τῶν θείων καὶ ἀπορρήτων χαρισμάτων καὶ δωρεῶν, ὕψος τῶν ἐπουρανίων 〈καὶ ἀσωμάτων〉 Δυνάμεων 〈καὶ τῶν Σεραφεὶμ ὑψηλοτέρα〉, βάθος τῶν ἀποκρύφων νοημάτων τὸ ἀνεξερεύνητον, ἡ κοινὴ φιλοτιμία τῆς φύσεως, ἁπάντων τῶν καλῶν χορηγία, ἡ μετὰ τὴν Τριάδα πάντων 〈τῶν ποιημάτων〉 Δέσποινα, ἡ μετὰ τὸν Παράκλητον ἄλλος Παράκλητος, καὶ μετὰ τὸν μεσίτην 〈Χριστὸν μεσίτρια τοῦ〉 κόσμου παντός, τὸ ὄχημα ἡλίου τοῦ νοητοῦ, 〈τὸ δοχεῖον〉 τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ τοῦ φωτίζοντος πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, ἡ φέρουσα 〈ἐν ἀγκάλαις τὸν〉 τῷ ῥήματι τὰ πάντα φέροντα· τὸ ἄσπιλον ἔνδυμα τοῦ ἀναβαλλομένου φῶς ὡς ἱμάτιον, ἡ γέφυρα κόσμου παντὸς πρὸς τὸν ὑπερκόσμιον οὐρανὸν ἡμᾶς ἀνάγουσα, ὑπερτέρα 〈τῶν Χερουβείμ, ἀσυγκρίτως ὑπερενδοξοτέρα τῶν Σεραφείμ, καὶ τιμιωτέρα πάσης τῆς κτίσεως〉· Ἀγγέλων ἀγλάϊσμα, ἀνθρώπων διάσωσμα, κλεὶς εἰς τὸν οὐρανὸν ἡμᾶς ἡ εἰσάγουσα, μήτηρ καὶ δούλη τοῦ ἀδύτου ἡλίου, αὐγὴ τῆς ἀληθινῆς καὶ μυστικῆς ἡμέρας, τῆς ἀνεξιχνιάστου τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας ἡ ἄβυσσος, 〈ἡ τιμιωτέρα τῆς Ἐδέμ, ἡ τῆς ἐπαγγελίας γῆ ἁγία, τῆς χάριτος〉 ἅρμα τὸ θεῖον καὶ πολυώνυμον, τῆς ἀληθινῆς πίστεως στερρότατον ἔρεισμα, χωρίον τοῦ ἀχωρήτου τὸ εὐρυχωρότατον, ἄμπελος ἡ ἀληθινὴ τὸν καρπὸν τῆς ζωῆς ἡ βλαστήσασα, ἐλαία κατάκαρπος τὰς ψυχὰς τῶν πιστῶν ἱλαρύνουσα, σκέπη τοῦ κόσμου παγκόσμιος, θύρα τοῦ ὑπὲρ νοῦν σεπτοῦ μυστηρίου, 〈ἀκτὶς τοῦ νοητοῦ ἡλίου Χριστοῦ〉, τριαδικῶν χαρίτων πλήρωμα, ὡς τὰ δευτερεῖα τῆς Θεότητος φέρουσα, ἀστραπὴ 〈τὰς〉 ψυχὰς τῶν πιστῶν καταλάμπουσα, τῶν ἁμαρτωλῶν ἡ καταλλαγή, τῶν ἑστώτων ἡ ἀσφάλεια, τῶν πιπτόντων ἡ ἀνάκλησις, τῶν ῥᾳθυμούντων ἡ διέγερσις, τῶν εὐεκτούντων ἡ ἰσχύς, τῶν Ἐκκλησιῶν ἡ ὁμόνοια, τῶν στρατοπέδων ἡ εὐτυχία, τῶν καλῶν ἁπάντων ἡ χορηγία, ἡ εὐνομία τῶν πόλεων, ἡ τῆς οἰκουμένης εἰρήνη, ἡ καρτερία τῶν ἀσκητῶν, ἡ ἀνδρεία τῶν ἀθλητῶν· θησαυρὲ ζωῆς ἀκηράτου, νεφέλη φέρουσα τὴν οὐράνιον δρόσον τοῖς ἐπὶ γῆς, 〈λαμπὰς τοῦ ἀπροσίτου φωτός,〉 κλίμαξ 〈ἡ μετάρσιος〉, δι᾽ ἧς οἱ ἐπουράνιοι Ἄγγελοι πρὸς ἡμᾶς κατεφοίτησαν, τῶν χειμαζομένων λιμήν, τῶν θλιβομένων χαρά, τῶν ἀδικουμένων προστάτις, 〈τῶν πενθούντων παράκλησις,〉 τῶν ἀβοηθήτων ἡ βοήθεια, τῶν ἀσθενούντων ἡ ῥῶσις, τῶν καταπονουμένων ἡ ἀντίληψις, τῶν τυφλῶν βακτηρία, τῶν πεπλανημένων σωτήριος ὁδηγός, τῶν ἐν ἀνάγκαις ἐπίκουρος ἀσφαλής.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ευχή της Θεοτόκου. Δέσποινα, υπεραγία μου Θεοτόκε, κεχαριτωμένη Θεογεννήτρια, υπερευλογημένη θεοχαρίτωτη Θεομήτορ, δοχείο της αστέκτου Θεότητος του μονογενούς Υιού του αθανάτου και αοράτου Πατρός, πυρίμορφε θρόνε, ενδοξότερη των τετραμόρφων, πάναγνη, πανάχραντη, πανάσπιλη, παναμόλυντη, παναμώμητη, πανύμνητη, πανάφθορη, παμμακάριστη, πανακήρατη, πάνσεπτη, πάντιμη, παντευλόγητη, παντομνημόνευτη, παμπόθητη, παρθένη στην ψυχή, στο σώμα και στον νου, καθέδρα του Βασιλέως που επιβαίνει επί των Χερουβείμ, επουράνια κλίμακα διά της οποίας εμείς οι επί γης ανεβαίνουμε στους ουρανούς, νύμφη του Θεού διά της οποίας συμφιλιωθήκαμε με Αυτόν· ακατανόητο θαύμα, ανερμήνευτο άκουσμα, φανέρωση του αποκρυμμένου θείου μυστηρίου, ακαταμάχητη προστασία, κραταιά αντίληψη, ζωοδόχε πηγή, ανεξάντλητο πέλαγος των θείων και απόρρητων χαρισμάτων και δωρεών, ύψος των επουρανίων και ασωμάτων Δυνάμεων και υψηλότερη των Σεραφείμ, το ανεξερεύνητο βάθος των απόκρυφων νοημάτων, το κοινό καύχημα της φύσεως, η χορηγία όλων των αγαθών, η μετά την Τριάδα Δέσποινα όλων των δημιουργημάτων, ο άλλος Παράκλητος μετά τον Παράκλητο, και μετά τον μεσίτη Χριστό μεσίτρια όλου του κόσμου, το όχημα του νοητού ηλίου, το δοχείο του αληθινού φωτός που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, εσύ που φέρεις στην αγκαλιά σου Αυτόν που με τον λόγο Του φέρει τα πάντα· το άσπιλο ένδυμα Εκείνου που ενδύεται το φως ως ιμάτιο, η γέφυρα όλου του κόσμου που μας ανάγει προς τον υπερκόσμιο ουρανό, η ανώτερη των Χερουβείμ, ασυγκρίτως ενδοξότερη των Σεραφείμ και τιμιότερη από όλη την κτίση· αγλάισμα των Αγγέλων, διάσωσμα των ανθρώπων, κλείδα που μας εισάγει στον ουρανό, μητέρα και δούλη του άδυτου ηλίου, αυγή της αληθινής και μυστικής ημέρας, η άβυσσος της ανεξιχνίαστης φιλανθρωπίας του Θεού, η τιμιότερη της Εδέμ, η άγια γη της επαγγελίας, το θείο και πολυώνυμο άρμα της χάριτος, το στερεότατο έρεισμα της αληθινής πίστεως, ο ευρυχωρότατος τόπος του αχωρήτου, η αληθινή άμπελος που βλάστησε τον καρπό της ζωής, η κατάκαρπη ελιά που ιλαρύνει τις ψυχές των πιστών, η παγκόσμια σκέπη του κόσμου, θύρα του υπέρ νουν σεπτού μυστηρίου, ακτίνα του νοητού ηλίου Χριστού, το πλήρωμα των τριαδικών χαρίτων καθώς φέρεις τα δευτερεία της Θεότητος, αστραπή που καταλάμπει τις ψυχές των πιστών, η καταλλαγή των αμαρτωλών, η ασφάλεια αυτών που στέκονται, η ανάκληση αυτών που πέφτουν, η αφύπνιση των ραθυμούντων, η ισχύς των ευεκτούντων, η ομόνοια των Εκκλησιών, η επιτυχία των στρατοπέδων, η χορηγία όλων των αγαθών, η ευνομία των πόλεων, η ειρήνη της οικουμένης, η καρτερία των ασκητών, η ανδρεία των αθλητών· θησαυρέ της άφθαρτης ζωής, νεφέλη που φέρει την ουράνια δρόσο στους επί γης, λαμπάδα του απροσίτου φωτός, η μετάρσια κλίμακα διά της οποίας οι επουράνιοι Άγγελοι κατέβηκαν προς εμάς, λιμάνι των χειμαζομένων, χαρά των θλιβομένων, προστάτιδα των αδικουμένων, παρηγοριά των πενθούντων, η βοήθεια των αβοήθητων, η θεραπεία των ασθενών, η αντίληψη των καταπονουμένων, βακτηρία των τυφλών, σωτήριος οδηγός των πεπλανημένων, ασφαλής βοηθός όσων βρίσκονται σε ανάγκη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐπιφάνιος Σαλαμῖνος Κύπρου Ἀποσπάσματα εὐχῆς καὶ ἐξορκισμοῦ
Ἐπικαλούμεθά σε, Θεὲ παντοκράτορ Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ οὐράνιε βασιλεῦ· ἐπικαλούμεθά σε τὸν ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Ἐξορκίζω σε, πνεῦμα ἀκάθαρτον, κατὰ τοῦ λόγου Θεοῦ τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. φοβήθητι τὸν ἀναβαλλόμενον φῶς ὡς ἱμάτιον· τὸν μόνον ἔχοντα ἀθανασίαν καὶ φῶς ἀπρόσιτον· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σε επικαλούμαστε, Θεέ παντοκράτορα, Κύριε Ιησού Χριστέ, επουράνιε βασιλιά· σε επικαλούμαστε, εσένα που εποίησες τον ουρανό και τη γη. Σε εξορκίζω, ακάθαρτο πνεύμα, στο όνομα του Λόγου του Θεού, ο οποίος εποίησε τον ουρανό και τη γη. Φοβήσου εκείνον που περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο· εκείνον που είναι ο μόνος που έχει αθανασία και φως απρόσιτο· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες. Αμήν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τὸν Ἠσαΐαν
καὶ πρῶτον μὲν 〈τὸν οὐρανόν〉 φησι 〈μόνος ἐξέτεινα〉, ἔπειτα 〈ἐστερέωσα τὴν γῆν〉· ⌜«πάντα» γὰρ «δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν». 〈ἐξέτεινε〉 δὲ 〈τὸν οὐρανὸν μόνος καὶ ἐστερέωσε τὴν γῆν〉 νεύματι καὶ βουλῇ τοῦ πατρός· «αὐτὸς γὰρ εἶπε, καὶ ἐγενήθησαν, αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτίσθησαν».⌝ διὸ ἐν Παροιμίαις εἴρηται ἐξ αὐτοῦ προσώπου· «ἡνίκα ἡτοίμαζε τὸν 〈οὐρανόν〉, συμπαρήμην αὐτῷ»· ‹ἑτοιμάζοντι› μὲν γὰρ τῷ πατρὶ διὰ τοῦ βούλεσθαι καὶ διατάττειν ‹συμπαρῆν›, εἰς ἔργα δὲ προάγοντι διηκονεῖτο ἔργοις ἐπιτελῶν τὸ πρὸς τοῦ πατρὸς ὡρισμένα. διό φησιν· 〈ἐξέτεινα τὸν οὐρανὸν μόνος καὶ ἐστερέωσα τὴν γῆν〉. ⌜ἡ μὲν οὖν 〈γῆ〉 ναστὴ οὖσα καὶ στερέμνιος, ὡς ἡδράσθαι ἀκινήτως τὸν σύμπαντα αἰῶνα, εἰκότως 〈ἐστερεῶσθαι〉 λέγεται· ὁ δὲ 〈οὐρανὸς〉 ἅτε ἐξηπλωμένος δι᾽ ὅλου 〈ἐκτετάσθαι〉. διὸ καὶ ἐν ἑτέροις εἴρηται· «〈ἐκτείνας τὸν οὐρανὸν〉 ὡσεὶ δέρριν».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και πρώτον μεν λέγει «τον ουρανό μόνος εξέτεινα», έπειτα «στερέωσα τη γη»· διότι «τα πάντα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα». Και «εξέτεινε τον ουρανό μόνος και στερέωσε τη γη» με το νεύμα και τη βούληση του Πατρός· «διότι αυτός είπε και έγιναν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν». Γι' αυτό στις Παροιμίες λέγεται από το δικό του πρόσωπο: «όταν ετοίμαζε τον ουρανό, συμπαρευρισκόμουν μαζί του»· διότι καθώς ο Πατέρας «ετοίμαζε» μέσα από τη βούληση και τη διαταγή, εκείνος «ήταν παρών», και καθώς Εκείνος τα προήγε σε έργα, εκείνος διακονούσε, επιτελώντας εμπράκτως τα ορισθέντα υπό του Πατρός. Γι' αυτό λέγει: «εξέτεινα τον ουρανό μόνος και στερέωσα τη γη». Η μεν γη λοιπόν, ούσα συμπαγής και στερεή, ώστε να παραμένει εδραιωμένη ακίνητα για όλη την αιωνιότητα, εύλογα λέγεται ότι «έχει στερεωθεί»· ενώ ο ουρανός, επειδή έχει εξαπλωθεί παντού, ότι «έχει εκταθεί». Γι' αυτό και σε άλλα σημεία αναφέρεται: «εκείνος που εκτείνει τον ουρανό ωσάν δέρμα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ προπαρασκευή
οὕτω δὴ μετὰ τὰ πρῶτα τῶν ἐν ἀσωμάτοις δυνάμεσιν ἐπινοουμένων ἄστρων, φωτὸς νοεροῦ δυνάμει τε καὶ οὐσίᾳ διαπρεπόντων, πολλή τις καὶ ἡμῖν ἀπερινόητος διαφορὰ τυγχάνει ἀνήριθμά τε φῦλα καὶ γένη, ἀλλ᾽ οὐ καὶ τῷ τῶν ὅλων ποιητῇ. διὸ καὶ τὸ καταληπτὸν αὐτῶν μόνῳ τῷ θεῷ παριστάς τις θεολόγων φησί· “Μύριαι μυριάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ καὶ χίλιαι χιλιάδες παρειστήκεισαν ἔμπροσθεν αὐτοῦ,” διὰ μὲν τοῦ ἀριθμοῦ δηλῶν τὸ τῷ θεῷ καταληπτὸν αὐτῶν, διὰ δὲ τοῦ ποσοῦ τὸ ἡμῖν ἄπειρον· παρ᾽ ὃ καὶ εἰώθαμεν ὀνομάζειν καθ᾽ ὑπερβολῆς ἔμφασιν τὰ πολλὰ καὶ ἄπειρα μυρία. ἄλλος δέ τις προφήτης περὶ τῆς οὐσίας αὐτῶν διεξιὼν ὧδέ πως τὸν ποιητὴν τῶν ἁπάντων θεολογεῖ, φάσκων· “Κύριε ὁ θεός μου, ὡς ἐμεγαλύνθης σφόδρα, ἐξομολόγησιν καὶ μεγαλοπρέπειαν ἐνεδύσω, ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον, ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέρριν· ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα.”
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έτσι λοιπόν, μετά τα πρώτα άστρα που κατανοούνται μεταξύ των ασώματων δυνάμεων, τα οποία διαπρέπουν με τη δύναμη και την ουσία του νοερού φωτός, υπάρχει μια μεγάλη και για εμάς ακατανόητη διαφοροποίηση, καθώς και αναρίθμητες φυλές και γένη, όχι όμως και για τον Ποιητή των όλων. Γι' αυτό, θέλοντας να παραστήσει ότι αυτά είναι καταληπτά μόνο στον Θεό, κάποιος από τους θεολόγους αναφέρει: «Μύριες μυριάδες τον λειτουργούσαν και χίλιες χιλιάδες παρίσταντο ενώπιόν του», δηλώνοντας αφενός με τον αριθμό το γεγονός ότι αυτά είναι καταληπτά στον Θεό, και αφετέρου με την ποσότητα το ότι για εμάς είναι άπειρα· εξαιτίας του οποίου συνηθίζουμε να ονομάζουμε, προς έμφαση της υπερβολής, τα πολλά και άπειρα «μύρια». Κάποιος άλλος προφήτης, αναλύοντας την ουσία τους, θεολογεί κάπως έτσι για τον Ποιητή των συμπάντων, λέγοντας: «Κύριε, Θεέ μου, μεγαλύνθηκες πάρα πολύ, ενδύθηκες δόξα και μεγαλοπρέπεια, εσύ που περιβάλλεσαι το φως σαν ιμάτιο, που εκτείνεις τον ουρανό σαν δέρμα· εσύ που κάνεις τους αγγέλους σου πνεύματα και τους λειτουργούς σου φλόγα πυρός».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Ναζιανζηνός Εἰς τὸ ἅγιον πάσχα
ΙΗʹ. Ὀσφὺς δὲ, τοῖς μὲν ἀλόγοις, ἄνετος ἔστω καὶ ἄδετος· οὐδὲ γὰρ λόγον ἔχουσι, τὸν κρατοῦντα τῶν ἡδονῶν· οὔπω λέγω, ὅτι κἀκεῖνα ὅρον οἶδε τῆς φυσικῆς κινήσεως· σοὶ καὶ ἀναστελλέσθω ζώνῃ καὶ σωφροσύνῃ τὸ ἐπιθυμητικὸν καὶ χρεμετιστικὸν (ὡς ἡ θεία φησὶ Γραφὴ, τὸ τοῦ πάθους αἰσχρὸν διασύρουσα), ἵνα καθαρῶς ἐσθίῃς τὸ Πάσχα, νεκρώσας τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὴν Ἰωάννου ζώνην μιμούμενος, τοῦ ἐρημικοῦ, καὶ προδρόμου, καὶ μεγάλου τῆς ἀληθείας κήρυκος. Οἶδα καὶ ζώνην ἄλλην, τὴν στρατιωτικὴν λέγω καὶ ἀνδρικὴν, καθ᾽ ἣν Εὔζωνοι Συρίας καὶ Μονόζωνοί τινες ὀνομάζονται· καθ᾽ ἣν καὶ τῷ Ἰὼβ χρηματίζων φησὶν ὁ Θεός· Μὴ, ἀλλὰ ζῶσαι ὥσπερ ἀνὴρ τὴν ὀσφύν σου, καὶ δὸς ἀπόκρισιν ἀνδρικήν· ἣν καὶ ὁ θεῖος Δαβὶδ περιεζῶσθαι δύναμιν ἐκ Θεοῦ μεγαλαυχεῖ, καὶ τὸν Θεὸν αὐτὸν εἰσάγει ἐνδεδυμένον δύναμιν καὶ περιεζωσμένον, δηλαδὴ κατὰ τῶν ἀσεβῶν· εἰ μή τῳ φίλον, τὸ περιὸν τῆς δυνάμεως, καὶ οἷον ἀνεσταλμένον, οὕτω παραδηλοῦσθαι, καθὸ καὶ φῶς ἀναβάλλεται, ὡς ἱμάτιον. Τὸ γὰρ ἄσχετον αὐτοῦ τῆς δυνάμεως καὶ τοῦ φωτὸς τίς ὑποστήσεται; Ζητῶ, τί κοινὸν ὀσφύϊ καὶ ἀληθείᾳ; τί δαὶ τῷ ἁγίῳ Παύλῳ νοεῖται τὸ φάσκειν· Στῆτε οὖν περιεζωσμένοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΙΗ΄. Η οσφύς, λοιπόν, στα άλογα ζώα ας είναι ελεύθερη και άδετη· διότι δεν διαθέτουν τη λογική, η οποία να συγκρατεί τις ηδονές· για να μην αναφέρω ότι ακόμη και εκείνα γνωρίζουν το όριο της φυσικής τους ορμής. Σε εσένα όμως ας περιστέλλεται με τη ζώνη και τη σωφροσύνη το επιθυμητικό και το χρεμετιστικό (όπως λέει η θεία Γραφή, στηλιτεύοντας το αισχρό του πάθους), για να φας με καθαρότητα το Πάσχα, αφού νεκρώσεις τα μέλη σου τα επί της γης, και μιμούμενος τη ζώνη του Ιωάννη, του ερημίτη, του προδρόμου και μεγάλου κήρυκα της αλήθειας. Γνωρίζω και μία άλλη ζώνη, εννοώ τη στρατιωτική και ανδρική, σύμφωνα με την οποία ονομάζονται κάποιοι Εύζωνοι της Συρίας και Μονόζωνοι· κατά την οποία και ο Θεός, απευθυνόμενος στον Ιώβ, λέει: «Όχι, αλλά ζώσου σαν άνδρας την οσφύ σου, και δώσε ανδρική απόκριση»· με αυτήν και ο θείος Δαβίδ καυχάται ότι έχει ζωστεί δύναμη από τον Θεό, και παρουσιάζει τον ίδιο τον Θεό να έχει ενδυθεί δύναμη και να έχει ζωστεί, προφανώς εναντίον των ασεβών· εκτός και αν είναι σε κάποιον πιο αρεστό ότι το περίσσευμα της δυνάμεώς Του, και η τρόπον τινά συγκράτησή της, υποδηλώνεται με αυτόν τον τρόπο, όπως ακριβώς ενδύεται το φως σαν ιμάτιο. Διότι την ακατάσχετη ορμή της δυνάμεώς Του και του φωτός Του ποιος θα μπορέσει να την αντέξει; Διερωτώμαι, τι κοινό υπάρχει μεταξύ της οσφύος και της αλήθειας; Και τι άραγε εννοεί ο άγιος Παύλος όταν λέει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας ζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια»;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὴν Πουλχερίαν
οὐκοῦν εἰ καὶ σοῦ ἀπεφοίτησε τὸ παιδίον, ἀλλὰ πρὸς τὸν δεσπότην ἀπέδραμεν. σοὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἔκλεισεν, ἀλλὰ τῷ φωτὶ τῷ αἰωνίῳ διήνοιξεν. τῆς σῆς ἀπέστη τραπέζης, ἀλλὰ τῇ ἀγγελικῇ προσετέθη. ἔνθεν τὸ φυτὸν ἀνεσπάσθη, ἀλλὰ τῷ παραδείσῳ ἐνεφυτεύθη. ἐκ βασιλείας εἰς βασιλείαν μετέστη. ἐξεδύσατο τὸ τῆς πορφύρας ἄνθος, ἀλλὰ τῆς ἄνω βασιλείας τὴν περιβολὴν ἐνεδύσατο. εἴπω σοι τὴν ὕλην τοῦ θείου ἐνδύματος; οὐ λίνον ἐστὶν οὐδὲ ἔριον οὐδὲ τὰ ἐκ σηρῶν νήματα. ἄκουσον τοῦ Δαβίδ, ὅθεν ἐξυφαίνεσθαι λέγει τῷ θεῷ τὰ ἐνδύματα· Ἐξομολόγησιν καὶ μεγαλοπρέπειαν ἐνεδύσω, ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. ὁρᾷς οἷα ἀνθ᾽ οἵων ἠλλάξατο; λυπεῖ σε τὸ τοῦ σώματος κάλλος μηκέτι φαινόμενον, οὐ γὰρ ὁρᾷς αὐτῆς τὸ ἀληθινὸν τῆς ψυχῆς κάλλος, ᾧ νῦν ἐν τῇ πανηγύρει τῶν οὐρανίων ἀγάλλεται. ὡς καλὸς ἐκεῖνος ὁ ὀφθαλμὸς ὁ τὸν θεὸν βλέπων. ὡς ἡδὺ τὸ στόμα τὸ ταῖς θείαις ὑμνῳδίαις καλλωπιζόμενον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επομένως, κι αν το παιδί απομακρύνθηκε από εσένα, έτρεξε όμως προς τον Δεσπότη. Για σένα έκλεισε τον οφθαλμό, αλλά τον άνοιξε διάπλατα στο αιώνιο φως. Αποχώρησε από τη δική σου τράπεζα, αλλά προστέθηκε στην αγγελική. Από εδώ το φυτό ξεριζώθηκε, αλλά φυτεύτηκε στον παράδεισο. Μετέστη από βασιλεία σε βασιλεία. Απεκδύθηκε το άνθος της πορφύρας, αλλά ενδύθηκε την περιβολή της άνω βασιλείας. Να σου πω την ύλη του θείου ενδύματος; Δεν είναι λινάρι, ούτε μαλλί, ούτε μεταξωτά νήματα. Άκουσε τον Δαβίδ, από πού λέει ότι εξυφαίνονται τα ενδύματα του Θεού: «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια ενδύθηκες, περιβαλλόμενος το φως σαν ιμάτιο». Βλέπεις τι αντάλλαξε και με τι; Σε λυπεί το κάλλος του σώματος που δεν φαίνεται πλέον, διότι δεν βλέπεις το αληθινό κάλλος της ψυχής της, με το οποίο τώρα αγάλλεται στην πανήγυρη των επουρανίων. Πόσο ωραίος είναι εκείνος ο οφθαλμός που βλέπει τον Θεό. Πόσο γλυκό το στόμα που καλλωπίζεται με τις θείες υμνωδίες.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας θε
Καρδίᾳ τοίνυν καθαρᾷ προσέλθωμεν καὶ εὑρήσωμεν τὴν χρυσαυγοῦσαν καὶ καρποὺς ἀθανασίας ἐπ᾽ αὐτῇ ἀρωματίζοντας. Ἐκ γὰρ τῆς ἀφθόρου Μαρίας ἐβλάστησεν ἡμῖν τὸ ἀείζωον δένδρον τῆς χάριτος, σοφίας γὰρ πνευματικῆς κατὰ πάντα ἐπεπλήρωτο ἡ μακαρία ἐκ πασῶν τῶν γενεῶν .... Ἐν μόνῃ τῇ ἀχράντῳ ἀειπαρθένῳ Μαρίᾳ τὸ φυτὸν τῆς ζωῆς ἡμῖν ἤνθησεν, αὕτη γὰρ μόνη ἁγνὴ ψυχῇ καὶ σώματι γέγονε καὶ θαρσαλέῳ φρονήματι τὸν ἄγγελον προσδιελέγετο· “Πόθεν ὁ ἀσπασμὸς οὗτος; καὶ πῶς ἔσται μοι τοῦτο μαθεῖν ἐθέλῳ· πῶς ἡ μεγαλοπρεπὲς ἐξουσία ὁμοιοπαθεὶς γίνεται τῇ ἡμετέρᾳ πτωχείᾳ; πῶς ὁ ἔχων τῆς δυνάμεως οὐρανῶν τὴν ἐξουσίαν ἀναλαμβάνει εἰκόνα τῆς ἡμετέρας εὐτελείας καὶ ὁ προαιώνιον ὑπάρχων θεὸς μέλλει παιδίον γίνεσθαι καὶ σαρκοῦσθαι ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον;”. Καὶ ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτὴν λέγει· “Ναὶ ταῦτα οὕτως εὐδόκησεν, ἵνα σώσῃ τὸ πλάσμα τὸ ἴδιον”. Τοιοῦτον μυστήριον ἡ ἁγία παρθένος ἐζήτει τὸ ἀκατάληπτον καὶ τῶν θείων μυστηρίων δοχεῖον γέγονε, τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐπισκιάσαντος. Καὶ προσελήφθη ἡ ἀλήθεια τοῦ σώματος καὶ ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν οἶκον· ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, τοῦτ᾽ ἔστιν ἐν αὐτῷ τῷ σώματι ὅπερ ἔλαβεν ἐξ ἀνθρώπου καὶ πνεῦμα ψυχῆς λογικῆς ἐψύχωσεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Με καθαρή καρδιά, λοιπόν, ας προσέλθουμε και ας βρούμε τη χρυσαυγούσα και τους καρπούς της αθανασίας που ευωδιάζουν επάνω της. Διότι από την άφθορη Μαρία βλάστησε για εμάς το αείζωο δέντρο της χάριτος, επειδή η μακαρία από όλες τις γενεές ήταν σε όλα πλήρης πνευματικής σοφίας... Μόνο στην άχραντη Αειπάρθενο Μαρία άνθισε για εμάς το φυτό της ζωής, διότι αυτή μόνη στάθηκε αγνή στην ψυχή και στο σώμα και με θαρραλέο φρόνημα συνομιλούσε με τον άγγελο: «Από πού προέρχεται αυτός ο χαιρετισμός; Και πώς θα μου συμβεί αυτό, επιθυμώ να μάθω· πώς η μεγαλοπρεπής εξουσία γίνεται ομοιοπαθής με τη δική μας πτωχεία; Πώς εκείνος που έχει την εξουσία της δυνάμεως των ουρανών αναλαμβάνει την εικόνα της δικής μας ευτέλειας, και ο προαιώνια υπάρχων Θεός πρόκειται να γίνει παιδί και να σαρκωθεί, αυτός που περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο;». Και ο άγγελος της λέει: «Ναι, έτσι ακριβώς ευδόκησε, για να σώσει το δικό του πλάσμα». Ένα τέτοιο ακατάληπτο μυστήριο ερευνούσε η αγία Παρθένος και έγινε δοχείο των θείων μυστηρίων, με την επισκίαση του Αγίου Πνεύματος. Και προσλήφθηκε η αλήθεια του σώματος και η Σοφία οικοδόμησε οίκο· ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, δηλαδή μέσα στο ίδιο το σώμα, το οποίο έλαβε από τον άνθρωπο και το εμψύχωσε με πνεύμα λογικής ψυχής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ἐπιστολαὶ πρὸς Ἀκίνδυνον καὶ Βαρλαάμ
Ἔτι, ἐπεὶ μὴ μόνον αἱ θέσεις, ἀλλὰ καὶ ἀφαιρέσεις τῶν περὶ θεόν εἰσιν, ἔσονται καὶ αὗται θεῖαι οὐσίαι κατὰ σέ, καίτοι μὴ πεφυκυῖαι δηλοῦν ὅ ἐστιν, ἀλλ’ ὃ μὴ ἔστιν. Ἀλλ’ εἰ μὴ αὖται, καίτοι μᾶλλον τῶν περὶ θεὸν θέσεων ἁρμόττουσαι θεῷ, πῶς ἄρ’ αἱ θέσεις εἶεν ἂν οὐσίαι θεῖαι; Πῶς δὲ καὶ «ἃ ταῖς ἄλλαις οὐσίαις τὰ καθ’ αὑτό, ταῦτα θεῷ τὰ περὶ αὐτόν ἐστιν»; «Ἐπεί» φησι «μὴ ἔστιν εἶναί τε καὶ μή». Τίς ἡ νέα αὕτη καὶ παράδοξος θεογνωσία; Τὸ γὰρ καθ’ αὑτό τινι ὑπάρχον οὐκ ἔνι κατ’ οὐδένα τρόπον μὴ εἶναι τοῦτο ἐκεῖνο. Οἷον τί λέγω; Καθ’ αὑτὸ ὑπάρχει τῷ ἀνθρώπῳ τὸ εἶναι λογικόν· οὐκ ἔνι γοῦν τὸν ἄνθρωπον μὴ εἶναι λογικόν· τῶν δὲ περὶ θεὸν λεγομένων, ζωή τε καὶ οὐσία καὶ δύναμις, ἀλλὰ καὶ πάντων τούτων ὑπερεξῃρημένος ὑπάρχει ὁ θεὸς καὶ καθ’ ὑπεροχὴν μὴ εἶναι ταῦτα λέγεται, καὶ τοῦ εἶναι ταῦτα τὸ μὴ εἶναι θεοπρεπέστερόν τε καὶ ἀληθέστερον· οὐκ ἄρα τῷ θεῷ τὰ περὶ αὐτὸν ἃ ταῖς ἄλλαις οὐσίαις τὰ καθ’ αὑτό. Οὐ μόνον δὲ τὰ ἀντιφατικῶς ἀντικείμενα λέγεται ἅμα ἐπὶ τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τἀναντία· «φῶς γὰρ ὡς ἱμάτιον» λέγεται περιβεβλῆσθαι καὶ «φῶς οἰκεῖν ἀπρόσιτον», ἀλλὰ καὶ «ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ» καὶ «γνόφος ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦς»· ταῖς δὲ ἄλλαις οὐσίαις οὐκ ἔνι καθ’ αὑτὸ τὰ ἐναντία εἶναι· τῶν ἀδυνάτων ἄρ’ εἶναι τῷ θεῷ τὰ περὶ αὐτὸν ἃ τὰ καθ’ αὑτὸ τοῖς ἄλλοις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ακόμη, επειδή σχετικά με τον Θεό δεν υπάρχουν μόνο καταφάσεις, αλλά και αφαιρέσεις, θα είναι και αυτές θείες ουσίες σύμφωνα με εσένα, παρόλο που από τη φύση τους δεν δηλώνουν το τι είναι, αλλά το τι δεν είναι. Αλλά αν δεν είναι αυτές, παρότι αρμόζουν στον Θεό περισσότερο από τις περί Θεού καταφάσεις, πώς λοιπόν θα μπορούσαν οι καταφάσεις να είναι θείες ουσίες; Και πώς επίσης «όσα στις άλλες ουσίες είναι τα καθ' εαυτά, αυτά για τον Θεό είναι τα περί αυτόν»; «Επειδή», λέει, «δεν είναι δυνατόν κάτι και να είναι και να μην είναι». Ποια είναι αυτή η νέα και παράδοξη θεογνωσία; Διότι αυτό που υπάρχει σε κάτι ως καθ' εαυτό δεν είναι δυνατόν με κανέναν τρόπο να μην ταυτίζεται με αυτό. Τι εννοώ, για παράδειγμα; Το να είναι λογικός υπάρχει στον άνθρωπο ως καθ' εαυτό· δεν είναι δυνατόν λοιπόν ο άνθρωπος να μην είναι λογικός. Από όσα όμως λέγονται για τον Θεό, όπως ζωή και ουσία και δύναμη, ο Θεός υπάρχει εξυψωμένος πάνω από όλα αυτά, και λόγω της υπεροχής του λέγεται ότι δεν είναι αυτά, και το να μην είναι αυτά είναι πιο θεοπρεπές και πιο αληθινό από το να είναι· άρα για τον Θεό τα περί αυτόν δεν είναι ό,τι τα καθ' εαυτά για τις άλλες ουσίες. Και όχι μόνο λέγονται ταυτοχρόνως για τον Θεό τα αντιφατικά, αλλά και τα αντίθετα· διότι λέγεται ότι έχει περιβληθεί «το φως ως ιμάτιο» και ότι κατοικεί σε «φως απρόσιτο», αλλά και ότι «έθεσε το σκότος ως αποκρυφή του» και «γνόφος υπάρχει κάτω από τα πόδια του»· στις άλλες ουσίες όμως δεν είναι δυνατόν να συνυπάρχουν τα αντίθετα ως καθ' εαυτά· άρα είναι αδύνατον τα περί τον Θεό να είναι για αυτόν ό,τι είναι τα καθ' εαυτά για τα άλλα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Λόγοι ἀντιρρητικοὶ κατὰ Ἀκινδύνου
Εἰ γὰρ καὶ φῶς ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν, ἀλλὰ καὶ φῶς ἀληθινὸν καλεῖται, μᾶλλον δὲ αὐτὸ τὸ ἀληθινὸν φῶς, ὃ ὡς ἱμάτιον ὁ θεὸς ἀναβάλλεται· φῶς οὗ μηδὲν τῶν κτιστῶν χωρεῖ τὴν ὑπερβολὴν τῆς λαμπρότητος· φῶς τὸ κατὰ πάσης φύσεως ἔχον τὰ νικητήρια· φῶς «ὃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη» πώποτε· φῶς, τοῖς ἁγίοις μόνοις ὁρώμενον, καὶ τούτοις ἐν πνεύματι· φῶς, ὃ φῶς τοὺς ὁρῶντας ποιεῖ καὶ φῶς τέλειον, τελείου φωτὸς γεννήματα· φῶς, ᾧ «ἐνερείδειν οἱ ἄγγελοι τὸ ὄμμα οὐ σθένουσι»· φῶς, «ὃ δοξάζουσιν ἄγγελοι, ὃ δοξολογοῦσιν ἀρχάγγελοι, ᾧ πᾶσα τῶν ὑπερκοσμίων ἡ νοητὴ διακόσμησις ἀΰλως ἑστιωμένη, τεκμήριον ἐναργέστατον τίθεται τῆς περὶ ἡμᾶς τοῦ λόγου φιλανθρωπίας»· φῶς ἁπλοῦν, ὑπερφυές, ἀσχημάτιστον, καὶ τοῖς μεριστοῖς συμβόλοις οὐδαμῶς παραπλήσιον· φῶς ἀνέσπερον, ἄληκτον, ἄϋλον, ἀφόρητον, ἀπρόσιτον, ἀσύγκριτον, ἄκτιστον· φῶς, δι’ οὗ κατὰ ἀλήθειαν ὁ θεὸς ὁρᾶται· φῶς, «δι’ οὗ πᾶσα γνῶσις ἀποκαλύπτεται καὶ θεὸς πρὸς ἀλήθειαν τῇ φιλουμένῃ ψυχῇ γνωρίζεται»· φῶς τὸ τὴν μέλλουσαν ἀποκατάστασιν προδεικνῦον· «φῶς ὃ κατ’ ἔκστασιν εἶδον οἱ τοῦ κυρίου ἀπόστολοι, πάσης αἰσθητικῆς καὶ νοερᾶς ἀντιλήψεως τῷ μὴ κατ’ αὐτὰς ὁρᾶν τὸ ὄντως ὁρᾶν εἰσδεδεγμένοι, καὶ τῷ πάσχειν τὰ θεῖα τῶν ὑπὲρ φύσιν τὴν αἴσθησιν προσιέμενοι»· φῶς οὐρανῶν βασιλείας· φῶς «τὸ τῶν ἐραστῶν ἁπάντων ὑψηλότατον καὶ τιμιώτατον· φῶς εὐφροσύνης ἀκαταλύτου τοῖς ὁρῶσι πρόξενον»· φῶς τὸ κρύφιον καὶ τὴν ἔκφανσιν ἔχον, γνόφος ὑπέρφωτος, ἀόρατος ὅρασις, πάθος μακάριόν τε καὶ πολυΰμνητον, φῶς θεότητος, ἀστραπὴ θεότητος, ἀκτὶς ἄναρχος θεότητος, «φωτὸς ἀπροσίτου ἄβυσσος, αἴγλης θείας χύσις ἀπεριόριστος».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, αν και φέρει την ονομασία του φωτός, ονομάζεται επίσης αληθινό φως, ή μάλλον είναι αυτό το ίδιο το αληθινό φως, το οποίο ο Θεός ενδύεται ως ιμάτιο· φως του οποίου κανένα από τα κτιστά όντα δεν μπορεί να χωρέσει την υπερβολική λαμπρότητα· φως που κατέχει τα νικητήρια έναντι κάθε φύσεως· φως «το οποίο μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκε» ποτέ· φως, το οποίο οράται μόνο από τους αγίους, και από αυτούς εν Πνεύματι· φως, το οποίο καθιστά αυτούς που το βλέπουν φως, και μάλιστα τέλειο φως, γεννήματα του τέλειου φωτός· φως, στο οποίο «οι άγγελοι δεν έχουν τη δύναμη να προσηλώσουν το βλέμμα τους»· φως, «το οποίο δοξάζουν οι άγγελοι, το οποίο δοξολογούν οι αρχάγγελοι, με το οποίο όλη η νοητή διακόσμηση των υπερκοσμίων όντων, συμμετέχοντας άυλα στο συμπόσιό του, το θέτει ως το πιο εναργές τεκμήριο της φιλανθρωπίας του Λόγου προς εμάς»· φως απλό, υπερφυές, ασχημάτιστο, και καθόλου παρόμοιο με τα μεριστά σύμβολα· φως ανέσπερο, ατελεύτητο, άυλο, αφόρητο, απρόσιτο, ασύγκριτο, άκτιστο· φως, μέσω του οποίου οράται αληθινά ο Θεός· φως, «μέσω του οποίου αποκαλύπτεται κάθε γνώση και ο Θεός γνωρίζεται αληθινά στην ψυχή που τον αγαπά»· φως που προδεικνύει τη μέλλουσα αποκατάσταση· «φως που κατ' έκσταση είδαν οι απόστολοι του Κυρίου, οι οποίοι, υπερβαίνοντας κάθε αισθητική και νοερή αντίληψη, δέχθηκαν την αληθινή όραση με το να μην βλέπουν σύμφωνα με αυτές, και με το να πάσχουν τα θεία προσέλαβαν την υπερφυσική αίσθηση»· φως της βασιλείας των ουρανών· φως «το υψηλότερο και τιμιότερο από όλα τα ποθούμενα· φως πρόξενο ακατάλυτης ευφροσύνης σε αυτούς που το βλέπουν»· φως κρύφιο που έχει συγχρόνως την έκφανσή του, γνόφος υπέρφωτος, αόρατη όραση, βίωμα μακάριο και πολυΰμνητο, φως θεότητας, αστραπή θεότητας, άναρχη ακτίνα θεότητας, «άβυσσος απρόσιτου φωτός, απεριόριστη έκχυση θείας αίγλης».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Λόγοι ἀντιρρητικοὶ κατὰ Ἀκινδύνου
Οὐ γὰρ τῶν εἰπόντων ἃ σὺ προφέρεις, ὡς αὐτὸς οἴει, ἀλλὰ τῆς σῆς σκοτεινῆς περὶ τὸ φῶς διανοίας. Ἐθεάθη μὲν γὰρ ὑπ’ ὀφθαλμῶν, ἀλλ’ ἀποστολικῶν, καὶ τῶν κατ’ αὐτοὺς ἐκκρίτων τότε, καὶ τούτων ἐν πνεύματι, ὃ «ἐρευνᾷ καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ» ἀμυδρῶς γε μήν· τίς γὰρ ἂν χωρήσαι πᾶσαν τὴν ἀπειροδύναμον δύναμιν τοῦ πνεύματος, ἵνα δι’ αὐτῆς τὸ πᾶν κατίδοι τοῦ θεοῦ; Ἑώραται μὲν οὖν ἀνθρωπίνοις ὀφθαλμοῖς, ἀλλὰ καὶ γέγραπται μηδὲ τοὺς ἀγγέλους ἀτενῶς σθένειν ἐρείδειν τὸ ὄμμα πρὸς αὐτό. Τὸ δὲ καὶ τοσοῦτον ὑπὲρ τούτους ἆρα κτίσμα; Τὸ μόνοις ἁγίοις ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις, καὶ τούτοις οὐκ ἄνευ πνευματικῆς δυνάμεως ὁρώμενον, ἀλλὰ τῆς ὑπερουσιότητος ἐκείνης ὑφειμένον ἢ δεύτερον; Ἀλλ’ ὡς πηγῆς ὑπερκειμένης, ὡς αἰτίας, ὡς χορηγοῦ τῶν περὶ αὐτὴν ἱδρυμένων ἀγαθοπρεπῶν δωρεῶν, ἀφ’ ὧν δείκνυται τὸ πρὸς αὐτὴν ἀδιαίρετον. Πῶς οὖν οὐκ ἄκτιστον; Καὶ ὡς ἀμεθέκτου καὶ ἀνεκφοιτήτου καὶ ἀμεταδότου μενούσης ἐκείνης, αὐτοῦ μετεχομένου καὶ μεταδιδομένου καὶ φοιτῶντος κάτω πρὸς τὴν κτίσιν, τουτέστιν ἐπιφαινομένου τοῖς ἀξίοις καὶ θεοῦντος αὐτούς. Πῶς οὖν κτίσμα τὸ θεοῦν τὰ δεκτικὰ θεώσεως; Καὶ ὡς ἀοράτου μενούσης ἐκείνης παντάπασιν· «ἔθετο γὰρ σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ», ἴσως τὸν ὑπέρφωτον τοῦτον γνόφον, ἐπεὶ καὶ φῶς οἰκεῖν ἀπρόσιτον ἀναγέγραπται, καὶ τὸ φῶς ἀναβάλλεται ὡς ἱμάτιον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι αυτό δεν προέρχεται από εκείνους που είπαν όσα εσύ προβάλλεις, όπως νομίζεις, αλλά από τη δική σου σκοτεινή διάνοια σχετικά με το φως. Διότι εθεάθη μεν από οφθαλμούς, αλλά αποστολικούς, και από εκείνους των τότε εκλεκτών που τους έμοιαζαν, και τούτο εν Πνεύματι, το οποίο «ερευνά και τα βάθη του Θεού», αν και αμυδρά· διότι ποιος θα μπορούσε να χωρέσει όλη την απειροδύναμη δύναμη του Πνεύματος, ώστε μέσω αυτής να αντικρίσει το παν του Θεού; Εθεάθη λοιπόν με ανθρώπινους οφθαλμούς, αλλά έχει επίσης γραφεί ότι ούτε οι άγγελοι δεν έχουν τη δύναμη να στηρίξουν ατενώς το βλέμμα τους σε αυτό. Και αυτό που είναι τόσο ανώτερο από αυτούς, είναι άραγε κτίσμα; Αυτό που οράται μόνο από τους αγίους αγγέλους και τους ανθρώπους, και από αυτούς όχι χωρίς πνευματική δύναμη, αλλά είναι κατώτερο ή δεύτερο από εκείνη την υπερουσιότητα; Αλλά ως προερχόμενο από πηγή υπερκείμενη, ως αιτία, ως χορηγό των αγαθοπρεπών δωρεών που έχουν ιδρυθεί γύρω της, από τις οποίες αποδεικνύεται το αδιαίρετο προς αυτήν. Πώς λοιπόν δεν είναι άκτιστο; Και ενώ εκείνη παραμένει αμέθεκτη και ανεκφοίτητη και αμετάδοτη, αυτό μετέχεται και μεταδίδεται και κατέρχεται προς την κτίση, δηλαδή επιφαίνεται στους άξιους και τους θεώνει. Πώς λοιπόν είναι κτίσμα αυτό που θεώνει όσα είναι δεκτικά θεώσεως; Και ενώ εκείνη παραμένει εντελώς αόρατη· διότι «έθεσε ως αποκρυφή του το σκότος», ίσως αυτόν τον υπέρφωτο γνόφο, επειδή ακριβώς έχει γραφεί ότι κατοικεί σε φως απρόσιτο, και περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ομιλίες ΚΑ΄–ΜΒ΄
Ἀλλ’ ὁ Πέτρος ὑπὸ τῆς μακαριωτάτης θέας ἐκείνης καταυγασθεὶς τὴν διάνοιαν καὶ πρὸς ἔρωτα θεῖον καὶ πόθον ἐπαρθεὶς μείζονα, τοῦ φωτὸς ἐκείνου διαστῆναι μηκέτι θέλων, «καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι», πρὸς τὸν Κύριον ἔλεγε, «εἰ θέλεις ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν, καὶ Μωϋσεῖ μίαν, καὶ μίαν Ἠλίᾳ», μὴ εἰδὼς ὃ λέγει· οὔπω γὰρ ὁ καιρὸς ἐφειστήκει τῆς ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ καιροῦ ἐπιστάντος, οὐ χειροποιήτων δεησόμεθα σκηνῶν· ἀλλ’ οὐδ’ ἐξισοῦν ἔδει τῷ δεσπότῃ τοὺς δούλους διὰ τῆς τῶν σκηνῶν ὁμοιότητος· ὁ μὲν γὰρ Χριστὸς ὡς Υἱὸς γνήσιος ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός ἐστιν, οἱ δὲ προφῆται καταλλήλως ὡς υἱοὶ γνήσιοι τοῦ Ἀβραὰμ ἐν τοῖς κόλποις Ἀβραὰμ οἰκήσουσιν. Ὡς οὖν ταῦτα ὁ Πέτρος μὴ εἰδὼς ἔλεγεν, «ἰδού, νεφέλη φωτεινὴ ἐπεσκίασεν αὐτούς», διακόπτουσα τοὺς Πέτρου λόγους, καὶ δεικνῦσα τίς ἡ τῷ Χριστῷ πρέπουσα σκηνή. Ἀλλὰ τίς αὕτη ἡ νεφέλη καὶ πῶς, φωτεινὴ οὖσα, ἐπεσκίασεν αὐτούς; Μὴ αὕτη τὸ ἀπρόσιτόν ἐστι φῶς, ἐν ᾧ ὁ Θεὸς κατοικεῖ, καὶ ὃ φῶς ἀναβάλλεται ὡς ἱμάτιον; «Ὁ τιθεὶς» γάρ, φησί, «νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ», καὶ «ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ». Καίτοι, καθά φησιν ὁ ἀπόστολος, «μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον»· ὥστε τὸ αὐτὸ καὶ φῶς ἐστιν ἐνταυθοῖ καὶ σκότος, δι’ ὑπερέχουσαν φανότητα ἐπισκιάζον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά ο Πέτρος, έχοντας καταυγαστεί στη διάνοια από εκείνο το μακαριότατο θέαμα και έχοντας ανυψωθεί σε θείο έρωτα και μεγαλύτερο πόθο, μη θέλοντας πλέον να αποχωριστεί εκείνο το φως, έλεγε προς τον Κύριο: «Καλό είναι να μείνουμε εδώ. Αν θέλεις, ας φτιάξουμε εδώ τρεις σκηνές, μία για σένα, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία», μη γνωρίζοντας τι λέει. Διότι δεν είχε φτάσει ακόμη ο καιρός της αποκαταστάσεως, αλλά όταν φτάσει ο καιρός, δεν θα χρειαστούμε χειροποίητες σκηνές. Αλλά ούτε έπρεπε να εξισωθούν οι δούλοι με τον Δεσπότη μέσω της ομοιότητας των σκηνών. Διότι ο μεν Χριστός, ως γνήσιος Υιός, βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, ενώ οι προφήτες καταλλήλως, ως γνήσια τέκνα του Αβραάμ, θα κατοικήσουν στους κόλπους του Αβραάμ. Καθώς λοιπόν ο Πέτρος έλεγε αυτά χωρίς να γνωρίζει, «ιδού, νεφέλη φωτεινή τους επεσκίασε», διακόπτοντας τα λόγια του Πέτρου και δείχνοντας ποια είναι η σκηνή που πρέπει στον Χριστό. Αλλά ποια είναι αυτή η νεφέλη και πώς, ενώ ήταν φωτεινή, τους επεσκίασε; Μήπως αυτή είναι το απρόσιτο φως, στο οποίο κατοικεί ο Θεός, και το οποίο φως περιβάλλεται σαν ιμάτιο; Διότι «Αυτός που θέτει», λέει, «τα νέφη ως όχημά του», και «έθεσε το σκοτάδι ως κρυψώνα του, ολόγυρά του είναι η σκηνή του». Αν και, όπως λέει ο απόστολος, «είναι ο μόνος που έχει αθανασία, κατοικώντας σε φως απρόσιτο». Επομένως, το ίδιο πράγμα είναι εδώ και φως και σκοτάδι, καθώς επισκιάζει εξαιτίας της υπερβολικής λαμπρότητάς του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ὑπὲρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων
Τίνα τοίνυν δόξαν οὗτος ἐπώπτευσε τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἕτερος ἀπόστολος παρίτω δείξων· «Διαγρηγορήσαντες» γάρ φησιν «ὁ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, εἶδον τὴν δόξαν τοῦ Χριστοῦ». Ποίαν δόξαν; Ἕτερος αὖθις παρελθέτω τῶν εὐαγγελιστῶν συμμαρτυρήσων· «Ἔλλαμψέ» φησι «τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένοντο λευκὰ ὡς τὸ φῶς»· καὶ ἔδειξεν αὐτοῖς ὅτι αὐτός ἐστι, κατὰ τὸ ψαλμικόν, «ὁ τὸ φῶς ὡς ἱμάτιον ἀναβαλλόμενος» Θεός. Διὸ καὶ ὁ Πέτρος μετὰ τὸ εἰπεῖν ὅτι ἐπώπτευσε τὴν δόξαν τοῦ Χριστοῦ «ἐν τῷ ὄρει τῷ ἁγίῳ», τὸ φῶς τὸ καὶ τὰς ἀκοάς, εἰ καὶ θαυμαστὸν εἰπεῖν, περιαυγάζον, καὶ νεφέλην γὰρ φωτεινὴν λόγους ἐνηχοῦσαν ἐθεάσαντο ἐκεῖ, μετὰ τὸ ἰδεῖν τοίνυν ταύτην τὴν δόξαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ «ἔχομέν» φησι «βεβαιότερον τὸν προφητικὸν λόγον». Ποῖον προφητικὸν λόγον βεβαιότερον ἀπὸ τῆς θέας τοῦ φωτὸς ἔχετε μαθόντες, ὦ θεόπται; Ποῖον ἕτερον ἢ ὅτι ὁ Θεὸς «ὡς ἱμάτιον τὸ φῶς ἀναβάλλεται»; «Τούτῳ δέ» φησι «καλῶς τῷ λόγῳ τῷ προφητικῷ ποιεῖτε προσέχοντες, ὡς λύχνῳ φαίνοντι ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ, ἕως οὗ ἡμέρα διαυγάσει». Ποῖα ἡμέρα; Πάντως ἡ διαυγάσασα ἐν Θαβωρίῳ. «Καὶ φωσφόρος ἀνατελεῖ». Ποῖος φωσφόρος;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ποια δόξα λοιπόν του Κυρίου Ιησού Χριστού επόπτευσε αυτός, ας προσέλθει άλλος απόστολος για να το δείξει: «Διότι ο Πέτρος και αυτοί που ήταν μαζί του», λέει, «αφού έμειναν άγρυπνοι, είδαν τη δόξα του Χριστού». Ποια δόξα; Ας προσέλθει πάλι άλλος από τους ευαγγελιστές για να συμμαρτυρήσει: «Έλαμψε», λέει, «το πρόσωπό του σαν τον ήλιο και τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως»· και τους έδειξε ότι αυτός είναι, σύμφωνα με τον ψαλμό, ο Θεός «που περιβάλλεται το φως σαν ένδυμα». Γι' αυτό και ο Πέτρος, αφού είπε ότι επόπτευσε τη δόξα του Χριστού «στο άγιο όρος», το φως που περιέλαμπε και τις ίδιες τις ακοές, αν και είναι θαυμαστό να το πει κανείς (διότι είδαν εκεί και φωτεινή νεφέλη να αντηχεί λόγια), αφού είδε λοιπόν αυτή τη δόξα του Χριστού, λέει: «και έχουμε πιο βέβαιο τον προφητικό λόγο». Ποιον προφητικό λόγο έχετε μάθει πιο βέβαιο από τη θέα του φωτός, ω θεόπτες; Ποιον άλλον παρά ότι ο Θεός «περιβάλλεται το φως σαν ένδυμα»; «Και σε αυτόν τον προφητικό λόγο», λέει, «καλά κάνετε και προσέχετε, σαν σε λύχνο που φέγγει σε σκοτεινό τόπο, μέχρις ότου διαυγάσει η ημέρα». Ποια ημέρα; Εξάπαντος αυτή που διαύγασε στο Θαβώρ. «Και ανατείλει ο φωσφόρος». Ποιος φωσφόρος;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
Τῷ Δαυίδ Τῷ Χριστῷ, φησίν, χρὴ προσέχειν διδάσκοντι πρὸς ἐξομολόγησιν καὶ μετάνοιαν. εὐλόγει Ὁρᾷς, ποῖον θεμέλιον ἔθηκε τῷ ψαλμῷ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, διεγεῖρον τὴν ψυχὴν τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸ εὐλογεῖν διηνεκῶς τὸν κύριον. κύριε Πᾶσα γὰρ πνοὴ μεγαλύνει τὸν κύριον. ἐξομολόγησιν Ὅταν γὰρ ἐξομολόγησις προσάγεται τῷ θεῷ, τότε εὐπρέπειαν ἐνδύεται, ὡς φιλῶν τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἀνθρώπου. ἀναβαλλόμενος Φῶς γὰρ ὑπάρχει ὅλος καὶ ἐκ φωτὸς καὶ τὸ φῶς περιβεβλημένος· θεῷ γὰρ ἀμφότερα πρόσεστιν. ἐκτείνων Δείκνυσι τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ ὁποία ἐστίν· ἐτάνυσε τῷ λόγῳ τὸν οὐρανὸν ὡς ἱμάτιον ἁπλοῦν. ὁ στεγάζων Καὶ τοῦτο τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ τὸ προσκαλεῖσθαι τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, δίκην ὀροφῆς περιτιθέναι τῷ οὐρανῷ καὶ ἐκχέειν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς. ὁ τιθείς Ἐπέβη γὰρ τοῖς ἀποστόλοις ὡς νεφέλαις, ἵνα τὴν οἰκουμένην φωτίσῃ· ἐπέβη δὲ καὶ τῇ νεφέλῃ τότε, τῷ καιρῷ τῆς ἀναστάσεως, ἐπέβη δὲ καὶ τῇ θεοτόκῳ ὡς τῇ νεφέλῃ. ὁ περιπατῶν Ἐπιβαίνει γὰρ καὶ τοῖς ἀνέμοις, ὁπότε βούλεται. λέγει δὲ [καὶ] τὰ τῆς σαρκὸς μυστήρια. ὁ ποιῶν Οὐ μόνον τοὺς ἐν οὐρανῷ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς ἁγίους ἀγωνισαμένους, καὶ τούτους νοεροὺς ἀποτελῶν. καὶ τοὺς λειτουργούς Ὁπόταν γὰρ θέλει, καὶ εἰς πῦρ μεταβάλλονται οἱ ἅγιοι, τῷ πυρὶ τοῦ πνεύματος νευρούμενοι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Στον Δαβίδ»: Στον Χριστό, λέει, πρέπει να δίνουμε προσοχή, ο οποίος μας καθοδηγεί προς την εξομολόγηση και τη μετάνοια. «Ευλόγει»: Βλέπεις τι είδους θεμέλιο έθεσε στον ψαλμό το Άγιο Πνεύμα, διεγείροντας την ψυχή του ανθρώπου στο να ευλογεί αδιαλείπτως τον Κύριο. «Κύριε»: Διότι κάθε πνοή μεγαλύνει τον Κύριο. «Εξομολόγησιν»: Διότι, όταν η εξομολόγηση προσφέρεται στον Θεό, τότε Εκείνος ενδύεται ευπρέπεια, επειδή αγαπά την επιστροφή του ανθρώπου. «Αναβαλλόμενος»: Διότι είναι όλος φως και προέρχεται από φως, και είναι περιβεβλημένος το φως· επειδή και τα δύο ανήκουν στον Θεό. «Εκτείνων»: Δείχνει πόση είναι η δύναμη του Θεού· διότι με τον λόγο άπλωσε τον ουρανό σαν ένα απλό ένδυμα. «Ο στεγάζων»: Αποτελεί επίσης γνώρισμα της δύναμης του Θεού το να καλεί το νερό της θάλασσας, να το τοποθετεί σαν οροφή στον ουρανό και να το εκχέει πάνω στο πρόσωπο της γης. «Ο τιθείς»: Διότι επιβιβάστηκε στους αποστόλους σαν σε νεφέλες, προκειμένου να φωτίσει την οικουμένη· επιβιβάστηκε όμως και στη νεφέλη τότε, κατά τον καιρό της αναστάσεως, και επιβιβάστηκε και στη Θεοτόκο σαν σε νεφέλη. «Ο περιπατών»: Διότι επιβαίνει και στους ανέμους, όποτε το επιθυμεί. Αναφέρει δε και τα μυστήρια της σάρκωσης. «Ο ποιών»: Όχι μόνο αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό, αλλά και τους αγίους που αγωνίστηκαν επί της γης, καθιστώντας και αυτούς νοερούς. «Και τους λειτουργούς»: Διότι, όποτε το θέλει, οι άγιοι μεταβάλλονται και σε πυρ, παίρνοντας δύναμη από το πυρ του Πνεύματος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς ψαλμούς (ἐκ τοῦ μεγάλου ἑρμηνευτικοῦ)
ΨΑΛΜΟΣ ΡΓʹ. «Κύριε ὁ Θεός μου, ὡς ἐμεγαλύνθης σφόδρα!» Οὐχ ὅτι μεγέθει προσθήκην ἐδέξατο· ἀεὶ γάρ ἐστι, καὶ ὡσαύτως ἐστίν· ἀλλ’ εἰκότως μεγαλυνθῆναι λέγει τοῦ μεγέθους αὐτοῦ τὴν φανέρωσιν, οὖσαν μὲν καὶ πρότερον, σφοδροτέραν δὲ γενομένην εἰς ὕστερον. Εἰ γὰρ καὶ ἱκανὰ εἰς δήλωσιν τοῦ Θεοῦ ἡ τῶν ἀγγέλων δημιουργία, τῶν οὐρανῶν ἡ ἔκτασις, ἡ τῆς γῆς θεμελίωσις, καὶ ἕτερα ὅσα τούτοις ὁ Ψαλμῳδὸς ἐπήγαγεν· ἀλλὰ τούτων ἱκανωτέρα ἡ τοῦ Σωτῆρος σάρκωσις, τὸ γενέσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον, καὶ μεῖναι Θεόν· παθεῖν τὰ ἡμέτερα, καὶ φυλάξαι τὴν οἰκείαν ἀπάθειαν· διόπερ καίτοι δεύτερα ταῦτα τῇ τάξει τυγχάνοντα, πρότερα τῶν ἄλλων ὁ Θεὸς ἔταξεν, ὡς τῇ δυνάμει τυγχάνοντα πρότερα. Ἐνδύσασθαι δὲ ταύτην αὐτὸν τὴν μεγαλοπρέπειαν καὶ τὴν ἐξομολόγησίν φησιν, οὐχ ὡς πάλιν ἀποδύεσθαι μέλλοντα, ἀλλ’ ὥστε δειχθῆναι, ὅτι σαρκωθεὶς οὐ μετεβλήθη εἰς ἄνθρωπον, ἀλλὰ καὶ Θεὸς μένει, καὶ ἄνθρωπος γίνεται. «Ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον.» Περὶ τῆς αὐτῆς οἰκονομίας λέγει· φῶς γὰρ αὐτὴν καὶ Ἰωάννης ἐκάλεσε. Λέγει δὲ οὕτως· Καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτείᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΨΑΛΜΟΣ ΡΓ΄. «Κύριε ο Θεός μου, πόσο πολύ μεγαλύνθηκες!» Όχι επειδή δέχτηκε προσθήκη στο μέγεθός Του· διότι υπάρχει πάντοτε και παραμένει ο ίδιος· αλλά εύλογα λέει ότι μεγαλύνθηκε η φανέρωση του μεγαλείου Του, η οποία, αν και υπήρχε και προηγουμένως, έγινε εντονότερη αργότερα. Διότι, αν και ήταν επαρκή για την αποκάλυψη του Θεού η δημιουργία των αγγέλων, η έκταση των ουρανών, η θεμελίωση της γης και όλα τα άλλα όσα πρόσθεσε σε αυτά ο Ψαλμωδός· ωστόσο, επαρκέστερη από αυτά υπήρξε η σάρκωση του Σωτήρος, το ότι έγινε άνθρωπος και παρέμεινε Θεός· το ότι υπέστη τα δικά μας πάθη και διαφύλαξε τη δική Του απάθεια. Γι' αυτό, αν και αυτά έρχονται δεύτερα στη σειρά, ο Θεός τα έταξε πριν από τα άλλα, επειδή ως προς τη δύναμη είναι πρωταρχικά. Λέει δε ότι ο Ίδιος ενδύθηκε αυτήν τη μεγαλοπρέπεια και τη δόξα, όχι με την έννοια ότι πρόκειται πάλι να την απεκδυθεί, αλλά για να δειχθεί ότι, όταν σαρκώθηκε, δεν μεταβλήθηκε απλώς σε άνθρωπο, αλλά και Θεός παραμένει και άνθρωπος γίνεται. «Εσύ που ενδύεσαι το φως σαν ένδυμα.» Για την ίδια Οικονομία μιλάει· διότι και ο Ιωάννης την ονόμασε φως. Λέει δε τα εξής: «Και το φως μέσα στη σκοτία φέγγει, και η σκοτία δεν το κατέλαβε».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς ψαλμούς (ἐκ τοῦ μεγάλου ἑρμηνευτικοῦ)
Ὅσοι δὲ ἔλαβον αὐτόν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι. «Ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν.» Σαφῶς τὸν σαρκωθέντα Δημιουργὸν ἐκήρυξε, ταῦτα περὶ αὐτοῦ λέγων ἅπερ Ἰωάννης ὁ Θεολόγος ἔγραψεν· εἰπὼν γὰρ ἐκεῖνος περὶ τοῦ Θεοῦ, Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ γέγονε, μετὰ τοῦτο κατιών, Ὁ Λόγος, φησίν, σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. «Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα.» Τὰ γὰρ ὑψηλὰ τῶν μυστηρίων ἐν τοῖς ὕδασι τοῦ βαπτίσματος ἔδειξεν. «Ὁ τιθεὶς νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ.» Τοῦτο τῷ Μονογενεῖ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀναλήψεως πέπρακται, ἡνίκα νεφέλη αὐτὸν ὑπέλαβεν. «Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα.» Τοὺς ἀποστόλους λέγει· οὗτοι γὰρ αὐτοῦ πανταχοῦ τὴν διαθήκην ἀνήγγειλαν· οὗτοι καὶ λειτουργοὶ τῶν αὐτοῦ προσταγμάτων ἐγένοντο· τούτους πνεύματα, τουτέστι πνευματικούς, ἀλλὰ μὴν καὶ πῦρ φλέγον διὰ τὴν χορηγίαν τοῦ Πνεύματος τὴν ἐν εἴδει γλωσσῶν πυρίνων ἐπ’ αὐτοὺς γενομένην ἐποίησεν. «Ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν.» Γῆν καλεῖ τὸν ἄνθρωπον. Τοῦτον τοίνυν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν θεμελιοῖ τῆς πίστεως· ὅστις οὐ κλιθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, δηλαδὴ ἐν τῷ μέλλοντι. «Ἐπὶ τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα.» Ὄρη τοὺς προφήτας διὰ τὸ ὕψος τῆς θεωρίας καλεῖ· ἐν αὐταῖς ὕδατα ἵστανται, οἷς οἱ διψῶντες διδασκαλίας ποτίζονται. «Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου φεύξονται.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Όσοι δε τον έλαβαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού.» «Αυτός που απλώνει τον ουρανό σαν δέρμα.» Σαφώς κήρυξε τον σαρκωθέντα Δημιουργό, λέγοντας γι' αυτόν αυτά ακριβώς που έγραψε ο Ιωάννης ο Θεολόγος· διότι αφού εκείνος είπε για τον Θεό, «Όλα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτε από όσα έγιναν», στη συνέχεια προχωρώντας λέει: «Ο Λόγος έγινε σάρκα, και κατοίκησε ανάμεσά μας.» «Αυτός που στεγάζει με νερά τα υπερώα του.» Διότι τα υψηλά των μυστηρίων τα φανέρωσε μέσα στα νερά του βαπτίσματος. «Αυτός που θέτει τα σύννεφα ως όχημά του.» Αυτό συνέβη με τον Μονογενή κατά τον καιρό της αναλήψεώς του στους ουρανούς, όταν τον παρέλαβε η νεφέλη. «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα.» Εννοεί τους αποστόλους· διότι αυτοί ανήγγειλαν παντού τη διαθήκη του· αυτοί έγιναν και λειτουργοί των προσταγμάτων του· αυτούς τους έκανε πνεύματα, δηλαδή πνευματικούς, αλλά βέβαια και πυρ φλέγον εξαιτίας της χορηγίας του Πνεύματος, η οποία έγινε πάνω τους με τη μορφή πύρινων γλωσσών. «Αυτός που θεμελιώνει τη γη πάνω στην ασφάλειά της.» Γη ονομάζει τον άνθρωπο. Αυτόν, λοιπόν, τον θεμελιώνει πάνω στην ασφάλεια της πίστεως· ο οποίος δεν θα κλονιστεί στον αιώνα του αιώνος, δηλαδή στον μέλλοντα. «Πάνω στα όρη θα σταθούν νερά.» Όρη ονομάζει τους προφήτες λόγω του ύψους της θεωρίας τους· μέσα σε αυτούς στέκονται νερά, με τα οποία ποτίζονται αυτοί που διψούν για διδασκαλία. «Από την επιτίμησή σου θα τραπούν σε φυγή.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἱππόλυτος Ῥώμης Περὶ συντελείας τοῦ κόσμου (Νόθος)
ἀθάνατε, πότε σε ἴδομεν ξένον καὶ συνηγάγομεν; φιλάνθρωπε, πότε σε ἴδομεν ἀσθενῆ ἢ ἐν φυλακῇ καὶ ἤλθομεν πρὸς σέ. σὺ εἶ ὁ ἀεὶ ὤν. σὺ εἶ ὁ συνάναρχος τῷ πατρὶ καὶ συναΐδιος τῷ πνεύματι. σὺ εἶ ὁ ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα ποιήσας. σὺ εἶ ὁ τῶν ἀγγέλων βασιλεύς. σὺ εἶ ὃν τρέμουσιν ἄβυσσοι, “σὺ εἶ ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον„. σὺ εἶ ὁ ποιήσας ἡμᾶς καὶ πλάσας ἀπὸ γῆς. σὺ εἶ ὁ τὰ ἀόρατα δημιουργήσας. σοῦ ἀπὸ προσώπου φεύγει πᾶσα ἡ γῆ. καὶ πῶς ἡμεῖς ἐξενοδοχήσαμεν τὴν σὴν βασιλείαν καὶ κυριότητα; τότε ἀποκριθήσεται πάλιν ὁ βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, λέγων πρὸς αὐτοὺς “ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε„. ἐφ᾽ ὅσον οὓς προεῖπον ὑμῖν ἐξενοδοχήσατε, ἐνεδύσατε καὶ ἐθρέψατε καὶ ἐποτίσατε τὰ μέλη μου, τοὺς πτωχούς, ἐμοὶ ἐποιήσατε. ἀλλὰ δεῦτε εἰς τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. ἀπολαύσατε εἰς αἰῶνα αἰῶνος παρὰ τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς καὶ τοῦ παναγίου καὶ ζωοποιοῦ πνεύματος. ποῖον ἄρα στόμα ἐκδιηγήσεται τὰ ἀγαθὰ ἐκεῖνα “ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ οἶδεν οὔτε οὖς οὐκ ἤκουσεν οὔτε ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν„. ἔγνωτε χαρὰν ἀδιάδοχον, ἔγνωτε βασιλείαν ἀσάλευτον, ἔγνωτε τρυφὴν ἀγαθῶν τέλος μὴ ἔχουσαν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αθάνατε, πότε σε είδαμε ξένο και σε περιμαζέψαμε; Φιλάνθρωπε, πότε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα; Εσύ είσαι ο αεί ων. Εσύ είσαι ο συνάναρχος με τον Πατέρα και συναΐδιος με το Πνεύμα. Εσύ είσαι που εποίησες τα πάντα εκ του μηδενός. Εσύ είσαι ο βασιλιάς των αγγέλων. Εσένα τρέμουν οι άβυσσοι, «εσύ είσαι αυτός που περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο». Εσύ είσαι αυτός που μας εποίησε και μας έπλασε από τη γη. Εσύ είσαι αυτός που δημιούργησε τα αόρατα. Από το πρόσωπό σου φεύγει όλη η γη. Και πώς εμείς φιλοξενήσαμε τη δική σου βασιλεία και κυριότητα; Τότε θα αποκριθεί πάλι ο Βασιλεύς των βασιλευόντων, λέγοντας προς αυτούς: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα». Εφόσον φιλοξενήσατε, ντύσατε, θρέψατε και ποτίσατε αυτούς που σας προείπα, τα μέλη μου, τους φτωχούς, σε εμένα το κάνατε. Αλλά ελάτε στην ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου. Απολαύστε στους αιώνες των αιώνων από τον Πατέρα μου τον εν ουρανοίς και το πανάγιο και ζωοποιό Πνεύμα. Ποιο στόμα άραγε θα διηγηθεί εκείνα τα αγαθά, «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε, ούτε ανέβηκαν ποτέ σε καρδιά ανθρώπου, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν»; Γνωρίστε χαρά αδιάκοπη, γνωρίστε βασιλεία ασάλευτη, γνωρίστε απόλαυση αγαθών που δεν έχει τέλος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὰ βαΐα
Διὸ οὐκ ἐζήτουν ἐπὶ τοῦ Κυρίου διάδημα κοσμικόν· ἔγνωσαν γὰρ αὐτὸν ἀνάρχως βασιλεύοντα· οὐκ ἐζήτουν ἁλουργίδα· ἐθεώρουν γὰρ αὐτὸν ἀναβαλλόμενον φῶς, ὡς ἱμάτιον· οὐ περιεβλέποντο πλῆθος στρατιωτῶν, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι προφήτῃ· Μύριαι μυριάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ, καὶ χίλιαι χιλιάδες ἀρχαγγέλων παρειστήκεισαν αὐτῷ· οὐκ ἐπεζήτουν ἵππους καὶ ἅρματα· ἐγνώρισαν γὰρ ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ τὸν Ἠλίαν ἐν ἅρματι πυρίνῳ ἀναλαβών· καὶ τοὺς εὐαγγελιστὰς καθάπερ ἵππους παρακολουθοῦντας αὐτῷ γινώσκοντες, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι προφήτῃ· Ζαχαρίας δὲ οὗτός ἐστιν ὁ εἰπὼν, ὅτι Ὀπίσω αὐτοῦ ἵπποι λευκοὶ, καὶ πυῤῥοὶ, καὶ ποικίλοι, καὶ ψαροί. Λευκὸς ἵππος Ματθαῖος, ὡς τὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου σαφέστερον ἐκθέμενος· ψαρὸς ἵππος ὁ Μάρκος, ὃς διανθέστερον τὸ Εὐαγγέλιον ἔγραψε· ποικίλος ἵππος ὁ Λουκᾶς, ὡς εὐγλωττοτέρως καὶ ποικίλως τὰ κατὰ Κύριον ἐκθέμενος· πυῤῥὸς ἵππος Ἰωάννης, ὁ τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ, καθάπερ ἀστραπὴ πυρὸς, τοῖς ἀποστόλοις ἐκλάμψας. Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Ἵππους δὲ ταχυδρόμους εἰς πᾶσαν τὴν γῆν τὸ Εὐαγγέλιον κομίσαντας, καὶ ὁ προφήτης Ἀμβακοὺμ τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε λέγων· Καὶ ἐπεβίβασας εἰς θάλασσαν τοὺς ἵππους σου· θάλασσαν τροπικῶς τὸν ἅπαντα κόσμον καλέσας.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό δεν αναζητούσαν στον Κύριο κοσμικό διάδημα· διότι γνώριζαν ότι Αυτός βασιλεύει ανάρχως. Δεν αναζητούσαν αλουργίδα· διότι Τον έβλεπαν να περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο. Δεν αναζητούσαν γύρω τους πλήθος στρατιωτών, έχοντας πειστεί στον προφήτη που είπε: «Μύριες μυριάδες Τον υπηρετούσαν, και χίλιες χιλιάδες αρχαγγέλων παρίσταντο σε Αυτόν». Δεν επιζητούσαν ίππους και άρματα· διότι αναγνώρισαν ότι Αυτός είναι που ανέλαβε τον Ηλία με πύρινο άρμα· και επειδή γνώριζαν ότι οι ευαγγελιστές Τον ακολουθούσαν σαν ίπποι, έχοντας πειστεί στον προφήτη που είπε – και ο Ζαχαρίας είναι αυτός που το είπε – ότι: «Πίσω Του υπήρχαν ίπποι λευκοί, και πυρροί, και ποικίλοι, και ψαροί». Λευκός ίππος είναι ο Ματθαίος, καθώς εξέθεσε σαφέστερα τα της ενανθρωπήσεως του Κυρίου. Ψαρός ίππος είναι ο Μάρκος, ο οποίος συνέγραψε το Ευαγγέλιο με πιο διανθισμένο τρόπο. Ποικίλος ίππος είναι ο Λουκάς, καθώς εξέθεσε τα του Κυρίου πιο εύγλωττα και με μεγαλύτερη ποικιλία. Πυρρός ίππος είναι ο Ιωάννης, ο οποίος εξέλαμψε τη θεότητα του Χριστού στους αποστόλους σαν πύρινη αστραπή: «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος». Ως ταχυδρόμους ίππους, που μετέφεραν το Ευαγγέλιο σε όλη τη γη, ονόμασε τους αποστόλους και ο προφήτης Αμβακούμ, λέγοντας: «Και επιβίβασες στη θάλασσα τους ίππους σου»· αποκαλώντας μεταφορικά θάλασσα ολόκληρο τον κόσμο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὰς δέκα παρθένους
Χαρᾶς πρόξενον, καὶ μὴ θρήνων ἄξιον ἔργασαι τὸν θάνατον· συνηγόρων ἐκτὸς μὴ παραστῇς τῷ φοβερῷ κριτηρίῳ· χόρτασον τὰς κοιλίας τῶν ὀφειλόντων ταῖς γλώσσαις ὑπὲρ σοῦ ῥητορεῦσαι πρὸς τὸν Κύριον. Κτησώμεθα δι᾽ αὐτῶν χρεώστην τὸν κτίσαντα, τοῦ μὴ δοῦναι δίκην κατ᾽ ἐκείνην τὴν ἡμέραν· ὠνησώμεθα χρήμασι τῆς τοιαύτης ἐπιτυχίας ῥήτορας. Ἔχεις γὰρ, φησὶ, μάρτυρα τῆς περὶ ἐμὲ φιλίας τὸν πένητα· οἶδάς με τὰ τῶν πτωχῶν οἰκειούμενον. Ἐξανατέλλω χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ πᾶσι τὴν τροφὴν χορηγῶ· καὶ ὅμως σοῦ ποιοῦντος τὴν ἐλεημοσύνην, ἐγὼ τῷ πένητι συγκλίνω τὴν χεῖρα, καὶ τὸν ὀβολὸν ὑποδέχομαι. Ἀναβάλλομαι τὸ φῶς ὡς ἱμάτιον· κἂν μόνον σὺ τὸν πτωχὸν περιβάλῃς, ἐγὼ τῆς θέρμης αἰσθάνομαι. Οἶδάς με ἐν οὐρανῷ τῷ Πατρὶ συγκαθήμενον· κἂν μόνον ὁρμήσῃς τοὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι, εὑρήσεις με τοῖς δεσμοῖς συγκαθήμενον· κἂν δράμῃς πρὸς νοσοῦντας, τῆς κλίνης οὐκ ἀπολιμπάνομαι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Κάνε τον θάνατο πρόξενο χαράς και όχι άξιο θρήνων· μην παραστείς στο φοβερό κριτήριο χωρίς συνηγόρους· χόρτασε τις κοιλιές εκείνων που οφείλουν με τη γλώσσα τους να ρητορεύσουν υπέρ σου προς τον Κύριο. Ας καταστήσουμε μέσω αυτών οφειλέτη τον Κτίστη, ώστε να μην υποστούμε την καταδίκη κατ' εκείνη την ημέρα· ας αγοράσουμε με χρήματα ρήτορες για μια τέτοια επιτυχία. Διότι, λέει, έχεις τον πένητα ως μάρτυρα της φιλίας σου προς εμένα· γνωρίζεις ότι εγώ οικειοποιούμαι τα όσα αφορούν τους φτωχούς. Κάνω να αναβλαστάνει το χόρτο για τα κτήνη και χορηγώ σε όλους την τροφή· και όμως, όταν εσύ κάνεις ελεημοσύνη, εγώ απλώνω το χέρι μου μαζί με του πένητα και υποδέχομαι τον οβολό. Περιβάλλομαι το φως σαν ιμάτιο· και αν απλώς εσύ ντύσεις τον φτωχό, εγώ αισθάνομαι τη θέρμη. Γνωρίζεις ότι συγκαθόμαι με τον Πατέρα στον ουρανό· και αν απλώς σπεύσεις να επισκεφθείς όσους βρίσκονται στη φυλακή, θα με βρεις να κάθομαι μαζί τους στα δεσμά· και αν τρέξεις προς τους ασθενείς, εγώ δεν λείπω από την κλίνη τους.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν γέννησιν
Σήμερον τοίνυν τὸ κατὰ σάρκα γεννᾶται Χριστὸς ἐξ οἰκείας φιλανθρωπίας καταδεξάμενος τὴν τοῦ δούλου μορφὴν καὶ τὴν παλαιὰν ἐκείνην δυσπρέπειαν μεταβαλὼν εἰς εὐπρέπειαν. Πάλιν μαρτυρούμενος ὁ Δαυὶδ ἀληθεύει· «Ὁ κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο.» Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ τοῦ δούλου μορφὴ συμμεταποιηθεῖσα τῷ ὁμοιώματι τοῦ ἐνδυσαμένου λόγου, τουτέστιν τὸ φῶς περὶ οὗ πολὺς ὁ λόγος ὁ λέγων· «Ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον,» καθὼς αὐτὸς ἐν εὐαγγελίοις φησίν· «Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου.» Καὶ πάντων παραδοξώτερον, ἐκ παρθένου γεννᾶται τὸ φῶς, ὁ πολύς, τὸ μυστήριον τῆς εὐφημίας. Παρθένος δίχα συνουσίας ἐγέννησεν, ἵνα Ἡσαΐας ἀληθεύσῃ· «Ἀγαλλιάσθω ἔρημος καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον,» σύμφωνα τῷ Δαυὶδ προφητεύσας τῷ εἰπόντι· «Ἐδίψησέν σε ἡ ψυχή μου. Ποσαπλῶς σοι ἡ σάρξ μου ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ;», ὅσον εἰς ἰκμάδα παιδοποιΐας καὶ ἀβάτοις ἴχνεσιν συμπλακείς. Ἐγέννησεν ἡμῖν τὸ ἀκατάληπτον φῶς· καὶ οὔτε ὁ τόκος τὴν παρθενίαν διέφθειρεν, οὔτε ἡ παρθενία τὸν τόκον ἠμαύρωσεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σήμερα, λοιπόν, γεννάται ο Χριστός κατά σάρκα, έχοντας καταδεχθεί από τη δική Του φιλανθρωπία τη μορφή του δούλου και μεταβάλλοντας εκείνη την παλαιά δυσπρέπεια σε ευπρέπεια. Πάλι, δίνοντας τη μαρτυρία του, ο Δαβίδ επαληθεύεται: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη ευπρέπεια». Διότι αυτή είναι η μορφή του δούλου, η οποία μεταποιήθηκε σύμφωνα με το ομοίωμα του Λόγου που την ενδύθηκε, δηλαδή το φως, για το οποίο γίνεται πολύς λόγος και λέγει: «Αυτός που περιβάλλεται το φως ως ιμάτιο», καθώς και ο Ίδιος στα Ευαγγέλια αναφέρει: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Και, το παραδοξότερο όλων, από παρθένο γεννάται το φως, ο πολύς, το μυστήριο της ευφημίας. Παρθένος γέννησε χωρίς συνουσία, για να επαληθευτεί ο Ησαΐας: «Ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει ως κρίνο», προφητεύοντας σύμφωνα με τον Δαβίδ που είπε: «Σε δίψασε η ψυχή μου. Πόσο πολύ Σε επιπόθησε η σάρκα μου σε γη έρημη, άβατη και άνυδρη;», όσον αφορά την ικμάδα της τεκνοποιίας και την εμπλοκή σε άβατα ίχνη. Γέννησε για εμάς το ακατάληπτο φως· και ούτε η γέννα διέφθειρε την παρθενία, ούτε η παρθενία αμαύρωσε τη γέννα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν λίμνην Γεννησαρέτ καὶ εἰς τὸν ἅγιον Πέτρον τὸν ἀπόστολον
Ἤκουσα γὰρ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησεν. Ἐπεὶ οὖν πάντα θελήσει παρήγαγες εἰς τὸ εἶναι, καὶ οὐρανοὺς μὲν ἐξέτεινας ὡσεὶ δέῤῥιν, γῆν δὲ ὑφήπλωσας ὡς σινδόνα, τὰ μεταξὺ δὲ τούτων πολυμόρφως ἀμφιάσας· ἀπόδος κἀμοὶ τὸ τῆς φύσεως ἱμάτιον, ὅπως τὸν μὲν νόμον ὡς φορτικὸν ἐκκλίνω, τὴν δὲ χάριν ὡς φιλάνθρωπον δοξάσω, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι άκουσα τον προφήτη να λέει: Ο Θεός μας στον ουρανό και στη γη έπραξε όλα όσα θέλησε. Επειδή, λοιπόν, τα πάντα τα έφερες στην ύπαρξη με το θέλημά Σου, και τους μεν ουρανούς εξέτεινες σαν δέρμα, τη δε γη άπλωσες από κάτω σαν σεντόνι, και όσα βρίσκονται μεταξύ αυτών τα ενέδυσες πολυμόρφως· απόδωσε και σε εμένα το ιμάτιο της φύσεως, ώστε τον μεν νόμο να τον αποφύγω ως φορτικό, τη δε χάρη να τη δοξάσω ως φιλάνθρωπη, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολήν
γʹ. Ἡμῶν τοίνυν ἐστὶ μὴ ἀποδύσασθαι τὸ τῆς δικαιοσύνης ἱμάτιον, ὃ καὶ ὁ Προφήτης ἱμάτιον σωτηρίου καλεῖ, ἵνα τῷ Θεῷ ὁμοιωθῶμεν· καὶ γὰρ αὐτὸς δικαιοσύνην ἐνδέδυται. Τοῦτο ἐνδυσώμεθα τὸ ἱμάτιον. Τὸ δὲ, ἐνδύσασθαι, οὐδὲν ἄλλο δηλοῖ, ἢ τὸ μηδέποτε ἀποθέσθαι. Ἄκουε γὰρ τοῦ Προφήτου λέγοντος· Ἐνεδύσατο κατάραν ὡς ἱμάτιον, καὶ ἥξει αὐτῷ. Καὶ πάλιν, Ὁ περιβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Καὶ πάλιν ἡμῖν ἔθος λέγειν ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων· Ὁ δεῖνα τὸν δεῖνα ἐνεδύσατο. Ὥστε οὐ μίαν ἡμέραν οὐδὲ δευτέραν οὐδὲ τρίτην, ἀλλὰ διαπαντὸς ἡμᾶς βούλεται εἶναι ἐν ἀρετῇ, καὶ μηδέποτε γυμνοὺς εἶναι τοῦ ἱματίου τούτου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
γ΄. Δικό μας χρέος, λοιπόν, είναι να μην απεκδυθούμε το ιμάτιο της δικαιοσύνης, το οποίο και ο Προφήτης ονομάζει ιμάτιο σωτηρίου, προκειμένου να ομοιωθούμε με τον Θεό· διότι και ο Ίδιος έχει ενδυθεί δικαιοσύνη. Ας ενδυθούμε αυτό το ιμάτιο. Το να το ενδυθούμε, όμως, δεν δηλώνει τίποτε άλλο, παρά το να μην το απεκδυθούμε ποτέ. Διότι άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Ενεδύθη την κατάρα ως ιμάτιο, και θα έλθει σε αυτόν». Και πάλι: «Αυτός που περιβάλλεται το φως ως ιμάτιο». Και πάλι, συνηθίζουμε να λέμε για τους ανθρώπους: «Ο τάδε ενεδύθηκε τον τάδε». Ώστε δεν θέλει να βρισκόμαστε μέσα στην αρετή για μία ημέρα, ούτε για δεύτερη ούτε για τρίτη, αλλά παντοτινά, και να μην βρεθούμε ποτέ γυμνοί από αυτό το ιμάτιο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολήν
Οὐ τοῦτο δὲ μόνον καρπωσόμεθα τὸ καλὸν, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ πολλὰ ἡμεῖς εἰσόμεθα τῶν ἡμῖν διαφερόντων· καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν παρόντων καὶ τῶν μελλόντων σοι διαλέγεται, καὶ περὶ τῶν ὁρωμένων, καὶ περὶ τῆς ἀοράτου κτίσεως. Κἂν περὶ οὐρανοῦ θέλῃς μαθεῖν, πότερον μένει τοιοῦτος ἢ μεταβάλλεται, σαφῶς ἀποκρινεῖταί σοι καὶ ἐρεῖ, ὅτι Οἱ οὐρανοὶ ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτοὺς, ὁ Θεὸς, καὶ ἀλλαγήσονται. Καὶ περὶ τοῦ σχήματος ἂν θέλῃς ἀκοῦσαι, ἀκούσῃ πάλιν· Ὁ ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Κἂν περὶ τῶν νώτων αὐτοῦ βουληθῇ τις πλέον εἰδέναι, ἐρεῖ σοι πάλιν· Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και δεν θα αποκομίσουμε μόνο αυτό το καλό, αλλά και το ότι εμείς θα γνωρίσουμε πολλά από εκείνα που μας αφορούν· διότι σου κάνει λόγο και για τα παρόντα και για τα μελλοντικά, και για τα ορατά και για την αόρατη κτίση. Και αν θέλεις να μάθεις για τον ουρανό, εάν δηλαδή παραμένει ως έχει ή αν μεταβάλλεται, θα σου απαντήσει σαφώς και θα σου πει ότι: «Οι ουρανοί θα παλιώσουν σαν ένδυμα, και σαν μανδύα θα τους τυλίξεις, Θεέ, και θα αλλαχθούν». Και αν θελήσεις να ακούσεις για το σχήμα του, θα ακούσεις και πάλι: «Αυτός που εκτείνει τον ουρανό σαν δέρμα». Και αν κάποιος θελήσει να μάθει περισσότερα για τα νώτα του, θα σου πει πάλι: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Ὅταν οἱ ἀνακείμενοι αὐτῷ βίον ἄριστον ἐπιδείξωνται, ὅταν καὶ διὰ ῥημάτων καὶ δι᾽ ἔργων αὐτὸν ἀνυμνῶσι, μεγαλύνεται τότε, οὐκ αὐτός τι προσλαμβάνων εἰς μέγεθος, ἀλλὰ τοῖς ἀγνοοῦσιν αὐτὸν διὰ τῶν θεραπευόντων μέγας δεικνύμενος διὰ μεγαλουργίας κτισμάτων ποικιλίας τε καὶ προνοίας. Χαίρουσα δὲ ἡ ψυχὴ τῷ τοσούτῳ φησί· Κύριε ὁ Θεός μου· σεμνυνομένης γὰρ ἡ φωνή. Τίνα δὲ τρόπον ἐμεγαλύνθη ἐπάγει· Ἐξομολόγησιν καὶ μεγαλοπρέπειαν ἐνεδύσω. Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως, Ὕμνον καὶ εὐδοξίαν ἠμφιάσω. Οὐκ ἔτι γάρ σε ἀγνοοῦσιν οἱ τῶν σῶν ἀπολαύοντες ἀγαθῶν, οὐδὲ τοῖς εἰδώλοις τὸ σὸν σέβας προσφέρουσιν, ἀλλά σε ὑμνοῦσι, καί σοι τὸ τῆς δοξολογίας ἐκτίνουσι χρέος. Εἰ γὰρ καὶ ἱκανὴ εἰς δήλωσιν τοῦ μεγέθους τοῦ Θεοῦ ἡ τῶν ἀγγέλων δημιουργία, ἡ τῶν οὐρανῶν ἔκτασις, ἡ τῆς γῆς θεμελίωσις, καὶ ἄλλα ὅσα τούτοις ὁ ψαλμῳδὸς ἐπήγαγεν, ἀλλὰ τούτων ἱκανώτερον τὸ γενέσθαι τὸν Σωτῆρα ἄνθρωπον, καὶ μεῖναι Θεὸν, παθεῖν τε τὰ ἡμέτερα, καὶ φυλάξαι τὴν οἰκείαν ἀπάθειαν. Διόπερ δεύτερα ταῦτα τῇ τάξει ὄντα, πρότερα τῶν ἄλλων ὅμως ἔταξεν, ὡς τῇ δυνάμει τυγχάνοντα πρότερα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όταν εκείνοι που είναι αφιερωμένοι σε αυτόν επιδεικνύουν άριστο βίο, όταν και με τα λόγια και με τα έργα τους τον ανυμνούν, τότε εκείνος μεγαλύνεται, όχι επειδή ο ίδιος προσλαμβάνει κάτι ως προς το μέγεθός του, αλλά επειδή σε εκείνους που τον αγνοούν αποδεικνύεται μέγας μέσω όσων τον λατρεύουν, εξαιτίας της μεγαλουργίας, της ποικιλίας των κτισμάτων και της πρόνοιάς του. Και η ψυχή, χαίροντας για αυτό το μεγαλείο, λέει: «Κύριε ο Θεός μου»· διότι η φωνή αυτή ανήκει σε ψυχή που σεμνύνεται. Προσθέτει δε με ποιον τρόπο μεγαλύνθηκε: «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια ενεδύθης». Ο δε Σύμμαχος αποδίδει ως εξής: «Ύμνο και ευδοξία ενεδύθης». Διότι δεν σε αγνοούν πλέον όσοι απολαμβάνουν τα δικά σου αγαθά, ούτε προσφέρουν στα είδωλα τον σεβασμό που ανήκει σε εσένα, αλλά σε υμνούν και σου αποτίνουν το χρέος της δοξολογίας. Διότι, αν και είναι ικανή για τη φανέρωση του μεγαλείου του Θεού η δημιουργία των αγγέλων, η έκταση των ουρανών, η θεμελίωση της γης, και όλα τα άλλα τα οποία πρόσθεσε σε αυτά ο ψαλμωδός, εντούτοις σπουδαιότερο από αυτά είναι το ότι ο Σωτήρας έγινε άνθρωπος και παρέμεινε Θεός, και το ότι έπαθε τα δικά μας και διαφύλαξε τη δική του απάθεια. Γι' αυτόν τον λόγο, παρότι αυτά είναι δεύτερα ως προς τη σειρά, τα τοποθέτησε ωστόσο πριν από τα άλλα, επειδή ως προς τη σημασία τυγχάνουν να είναι πρώτα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐνδύσασθαι ταύτην αὐτὸν τὴν ἐξομολόγησιν καὶ τὴν μεγαλοπρέπειάν φησιν, οὐχ ὡς πάλιν ἀποδύεσθαι μέλλοντα, ἀλλ᾽ ὥστε δειχθῆναι, ὅτι σαρκωθεὶς οὐ μετεβλήθη εἰς ἄνθρωπον, ἀλλὰ καὶ Θεὸς μένει καὶ ἄνθρωπος γίνεται. Ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς, ὡς ἱμάτιον. Περιβάλλεται φῶς, ὡς ἱμάτιον, ὡς γνώσεως πανταχόθεν πεπληρωμένος, ὡς ἀκατάληπτον ἔχων οὐσίαν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά βέβαια λέγει ότι αυτός ενδύθηκε αυτήν την εξομολόγηση και τη μεγαλοπρέπεια, όχι σαν να επρόκειτο να την απεκδυθεί πάλι, αλλά για να φανερωθεί ότι, αφού σαρκώθηκε, δεν μεταβλήθηκε σε άνθρωπο, αλλά και Θεός παραμένει και άνθρωπος γίνεται. «Αυτός που περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο». Περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο, καθώς είναι από παντού πλήρης γνώσεως και καθώς έχει ακατάληπτη ουσία.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Τοσοῦτον γάρ ἐστιν ἐκεῖνο τὸ φῶς, ὡς μηδένα πελάζειν τολμᾷν· ἀποστρέφει γὰρ τὰς ὄψεις ἡ τῆς αἴγλης ὑπερβολή. Εἰ γὰρ ὁ αἰσθητὸς τοῦτο ποιεῖν ἥλιος ἀναγκάζει τοὺς ἀπλήστως καθορᾷν πειρωμένους, τίς ἱκανὸς τοῦ ἀπροσίτου φωτὸς ἐν περινοίᾳ γενέσθαι; Ἔστι μὲν οὖν καὶ αὐτὸς φῶς ἀληθινὸν, ἀναβάλλεται δὲ καὶ φῶς ὡς ἱμάτιον, καὶ φῶς οἰκεῖ ἀπρόσιτον, καὶ Νεφέλη καὶ γνόφος κύκλῳ αὐτοῦ, καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι τόσο έντονο είναι εκείνο το φως, ώστε κανείς δεν τολμά να το πλησιάσει· επειδή η υπερβολική του λάμψη αποστρέφει τα βλέμματα. Διότι, εάν ο αισθητός ήλιος αναγκάζει να το κάνουν αυτό όσους προσπαθούν να τον κοιτάζουν άπληστα, ποιος είναι ικανός να συλλάβει με τον νου του το απρόσιτο φως; Είναι λοιπόν και ο Ίδιος φως αληθινό, και περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο, και κατοικεί σε φως απρόσιτο, και νεφέλη και γνόφος υπάρχουν γύρω Του, και έθεσε το σκοτάδι ως τόπο της απόκρυψής Του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Καὶ οὐκ ἐναντία ταῦτα ἀλλήλοις· τὸ γὰρ ἀπρόσιτον φῶς τοῖς ὁρᾷν οὐ δυναμένοις τῷ γνόφῳ καὶ τῷ σκότει ταὐτόν ἐστιν· οὔτε γὰρ τὰ ἐν τούτῳ, οὔτε τὰ ἐν ἐκείνῳ δυνατὸν κατιδεῖν· καὶ τοῦτο μέντοι κἀκεῖνο τῆς θείας φύσεως δηλοῖ τὸ ἀόρατον. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ἰωάννης ὁ θεολόγος περὶ τῆς αὐτῆς οἰκονομίας διηγούμενος, φῶς αὐτὴν ἐκάλεσε λέγων· Καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβε. Ταύτην ὡς ἱμάτιον ἐνδύεται μὲν, ὅτε ὁλοκλήρως τοῖς ὑστερήμασι τῆς σαρκὸς σκέπει τε καὶ κρύπτει τὴν δύναμιν τῆς θεότητος, οἷον πεινῶν, διψῶν, κοπιῶν, καὶ τὰ τούτων ὑπομένων παραπλήσια. Ἀναβάλλεται δὲ φῶς, ἡνίκα ἑαυτοῦ φανεροῖ τὴν θεότητα, ἐπιτιμῶν τῇ θαλάσσῃ, σαλεύων τὴν γῆν, σκοτίζων τὸν ἥλιον· οὐκ ἔτι γὰρ συγχωρεῖ τὴν θεότητα ὑπὸ τῆς ἀνθρωπότητος κρύπτεσθαι. Ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και αυτά δεν είναι αντίθετα μεταξύ τους· διότι το απρόσιτο φως, για εκείνους που δεν μπορούν να δουν, είναι το ίδιο με τον γνόφο και το σκοτάδι· επειδή ούτε όσα βρίσκονται μέσα στο ένα ούτε όσα βρίσκονται μέσα στο άλλο είναι δυνατόν να τα δει κανείς· και εντούτοις, τόσο το ένα όσο και το άλλο καταδεικνύουν το αόρατο της θείας φύσεως. Βεβαίως, και ο Ιωάννης ο Θεολόγος, διηγούμενος την ίδια αυτή θεία οικονομία, την ονόμασε φως λέγοντας: «Και το φως λάμπει μέσα στο σκοτάδι, και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε». Αυτήν την ενδύεται σαν ιμάτιο, όταν σκεπάζει και κρύβει ολοκληρωτικά τη δύναμη της θεότητας με τις αδυναμίες της σάρκας, όπως όταν πεινά, διψά, κοπιάζει, και υπομένει τα παρόμοια με αυτά. Περιβάλλεται δε το φως, όταν φανερώνει τη θεότητά του, επιτιμώντας τη θάλασσα, σείοντας τη γη, σκοτεινιάζοντας τον ήλιο· διότι δεν επιτρέπει πλέον στη θεότητα να κρύβεται πίσω από την ανθρώπινη φύση. Είναι αυτός που απλώνει τον ουρανό σαν δέρμα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Ὅτι ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται
Καὶ τί λέγω περὶ ἀνθρώπων δικαίων; Ὁπόταν αὐτὸς ὁ θεὸς καὶ σωτὴρ ἡμῶν Χριστὸς κύριος ἐκ λαγόνων μητρικῶν παρεγένετο, καὶ τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ἔνιψεν· ὁ μονογενὴς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρὸς κατὰ τὴν μαρτυρίαν Ἰωάννου, ὁ σύνθρονος καὶ σύγχρονος τῷ πατρί, ὁ συμβασιλεύων αὐτῷ τὴν ἀτελεύτητον βασιλείαν, παρεγένετο καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀνελάβετο· ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον, ὁ καθήμενος ἐπὶ τῶν χερουβίμ, τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων ἔνιψεν· οὐ μόνον ἔνιψεν, ἀλλὰ καὶ λέντιον λαβὼν περιεζώσατο (οὗ φησιν «Ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τὸ περιβόλαιον»), ἵνα σὲ πρὸς ἐκείνην χειραγωγήσῃ τὴν ταπεινοφροσύνην, καὶ δι’ αὐτῆς βραβεύσῃ σοι τὰ παρ’ αὐτῆς χαρίσματα· ταπεινοῖς γὰρ δίδωσι χάριν, ὑπερηφάνοις δὲ ἀντιτάσσεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και τι να λέω για τους δίκαιους ανθρώπους; Τη στιγμή που ο ίδιος ο Θεός και σωτήρας μας, ο Κύριος Χριστός, προήλθε από μητρικά σπλάχνα και έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του· ο Μονογενής, αυτός που βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ιωάννη, ο σύνθρονος και σύγχρονος με τον Πατέρα, αυτός που συμβασιλεύει μαζί Του στην ατελεύτητη βασιλεία, ήρθε και ανέλαβε τη μορφή του δούλου· αυτός που περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο, αυτός που κάθεται πάνω στα Χερουβείμ, έπλυνε τα πόδια των αποστόλων· και όχι μόνο τα έπλυνε, αλλά πήρε και ένα λέντιο και ζώστηκε (για τον οποίο η Γραφή λέει: «Η άβυσσος είναι το περιβόλαιό του σαν ιμάτιο»), για να σε καθοδηγήσει προς εκείνη την ταπεινοφροσύνη και, μέσω αυτής, να σε ανταμείψει με τα χαρίσματα που αυτή προσφέρει· διότι στους ταπεινούς δίνει χάρη, ενώ στους υπερηφάνους αντιτάσσεται.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Προοίμια εἰς τοὺς Ψαλμούς (Νόθα)
Καὶ περὶ τοῦ σχήματος ἐὰν θέλῃς ἀκοῦσαι, ἀκούσῃ πάλιν, Ὁ ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Ἐὰν περὶ τῶν νώτων αὐτοῦ βουληθῇς τι πλέον εἰδέναι, ἐρεῖ σοι πάλιν, Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ. Καὶ οὐδ᾽ ἐνταῦθα ἵσταται, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ πλάτους καὶ ὕψους σοι διαλέγεται, δεικνὺς ταῦτα ἰσόμετρα ὄντα· Καθόσον γὰρ, φησὶν, ἀπέχουσιν ἀνατολαὶ ἀπὸ δυσμῶν, ἐμάκρυνεν ἀφ᾽ ἡμῶν τὰς ἀνομίας ἡμῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και αν θέλεις να ακούσεις για το σχήμα του, θα ακούσεις πάλι: «Αυτός που εκτείνει τον ουρανό σαν δέρριν». Εάν θελήσεις να μάθεις κάτι περισσότερο για τα νώτα του, θα σου πει πάλι: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του». Και δεν σταματάει εδώ, αλλά σου μιλάει και για το πλάτος και για το ύψος, δείχνοντας ότι αυτά είναι ισόμετρα· διότι, λέει, «όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Σωτῆρος
Καὶ ἐγένετο, φησίν, ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ, καὶ ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν, καὶ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. Ἔρημος γὰρ ἦν ὁ τόπος, καὶ ἡ ὥρα πρὸς ἑσπέραν, καὶ οὐκ ἦν ἐν αὐτῷ εἰ μὴ σμικρότατον σπήλαιον. Καὶ γὰρ τοῦτο εὐδοκία· ἐν γὰρ σπηλαίῳ σμικρῷ τεχθῆναι κατεδέξατο ὁ δεσπότης, ὁ μηδαμοῦ χωρητός, ὁ ἔχων θρόνον οὐρανὸν καὶ ὑποπόδιον τὴν γῆν, ἵνα τὸν πεσόντα ἄνθρωπον ἐν μεγάλῳ πτώματι καὶ σπήλαιον ὄντως γεγονότα λῃστῶν τῇ τροπῇ τῆς εἰκόνος τῇ θεϊκῇ συνεργείᾳ πρὸς λαμπροτέραν κάλλους εὐπρέπειαν ἀναστιλβώσηται. Καὶ σπαργανοῦται ῥάκει ὑπὸ τῆς οἰκείας μητρὸς ὁ φῶς ὡς ἱμάτιον ἀναβαλλόμενος θεϊκῶς, ἵνα τὰς σειρὰς λύσῃ τῶν πολυσφίγκτων ἡμῶν ἁμαρτιῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Και συνέβη», αναφέρει, «ενώ βρίσκονταν εκεί, συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον υιό της τον πρωτότοκο και τον σπαργάνωσε και τον ανέκλινε στη φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα». Διότι ο τόπος ήταν έρημος, και η ώρα πλησίαζε προς το βράδυ, και δεν υπήρχε σε αυτόν παρά μόνο ένα πολύ μικρό σπήλαιο. Και τούτο βέβαια συνέβη κατά θεία ευδοκία· διότι ο Δεσπότης καταδέχθηκε να γεννηθεί σε ένα μικρό σπήλαιο, Αυτός που δεν χωράει πουθενά, που έχει ως θρόνο τον ουρανό και ως υποπόδιο τη γη, προκειμένου τον άνθρωπο, που είχε υποστεί μεγάλη πτώση και είχε μετατραπεί όντως σε σπήλαιο ληστών με την αλλοίωση της εικόνας του, να τον λαμπρύνει εκ νέου, με τη θεία συνέργεια, προς μια λαμπρότερη ευπρέπεια κάλλους. Και σπαργανώνεται με φτωχικό ύφασμα από την ίδια Του τη μητέρα Εκείνος που περιβάλλεται θεϊκά το φως ως ιμάτιο, για να λύσει τα δεσμά των σφιχτοδεμένων αμαρτιών μας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Εἰς τὸ ἅγιον σάββατον
Παρασκευὴ μὲν οὖν λέγεται, οἷόν τις προετοιμασία πρὸς τὴν τοῦ Σαββάτου ἀνάπαυσιν. Κατάπαυσιν γὰρ τῶν ἔργων εἶχε τὸ Σάββατον, μηδενὸς λατρευτοῦ τὸ παράπαν ἐφάπτεσθαι τοῦ Θεοῦ τοῖς Ἑβραίοις θεσπίσαντος· ἀλλ᾽ ἡμῖν Παρασκευὴ πρὸς τὴν τῆς ἁμαρτίας, καὶ τῶν ἐκ ταύτης δυσχερῶν, τὸ θεῖον πάθος γεγένηται. Σινδόνι τοίνυν καθαρᾷ ἐνειλίσσεται ὁ μόνος καθαρὸς καὶ ἀκήρατος, ὁ περιβάλλων τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον ἐν τάφῳ τίθεται, ὁ θρόνον ἔχων τὸν οὐρανὸν, καὶ τὴν γῆν ὑποπόδιον, ὁ πληρῶν καὶ περιγράφων τὰ σύμπαντα, ὁ μόνος ὡς Θεὸς ἀπερίγραπτος, καὶ δρακὶ περιδεδραγμένος τῆς κτίσεως, ἐν τάφῳ σωματικῶς περιγράφεται. Αὐτὸς ὡς Θεὸς ἐν οὐρανῷ σὺν Πατρὶ προσκυνούμενος καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος σωματικῶς ἐν μνήματι κείμενος, καὶ ψυχικῶς ἐν τοῖς ᾅδου μυχοῖς αὐλιζόμενος, καὶ τῷ λῃστῇ εἰσιτητὸν ποιῶν τὸν παράδεισον, συμπαρομαρτούσης ἁπανταχῆ τῆς ἀπεριγράπτου Θεότητος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ονομάζεται, λοιπόν, Παρασκευή, ως ένα είδος προετοιμασίας για την ανάπαυση του Σαββάτου. Διότι το Σάββατο περιελάμβανε την κατάπαυση των έργων, καθώς ο Θεός είχε νομοθετήσει στους Εβραίους να μην καταπιάνονται απολύτως με κανένα δουλικό έργο. Αλλά για εμάς, το θείο πάθος έχει γίνει Παρασκευή (δηλαδή προετοιμασία) απέναντι στην αμαρτία και στα δεινά που προέρχονται από αυτήν. Τυλίγεται, λοιπόν, με καθαρή σινδόνη ο μόνος καθαρός και αμόλυντος, εκείνος που περιβάλλει τον ουρανό με νεφέλες· εκείνος που ενδύεται το φως ως ιμάτιο τοποθετείται σε τάφο· εκείνος που έχει ως θρόνο τον ουρανό και τη γη υποπόδιο, εκείνος που γεμίζει και περικλείει τα σύμπαντα, εκείνος που μόνος, ως Θεός, είναι απερίγραπτος, και που συγκρατεί την κτίση στη χούφτα του, περικλείεται σωματικά σε τάφο. Ο ίδιος, ως Θεός, προσκυνείται στον ουρανό μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, και ο ίδιος, ως άνθρωπος, κείται σωματικά στο μνήμα, ενώ ως ψυχή διαμένει στα βάθη του άδη, και καθιστά προσβάσιμο τον παράδεισο στον ληστή, με την απερίγραπτη Θεότητά του να παρίσταται πανταχού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς Θεοτόκου
Χαῖρε, κεχαριτωμένη, χαῖρε δι᾽ ἧς ἡμῖν ἐπέφαινεν ὁ πρὸ πάντων βουνῶν γεννηθεὶς, Θεὸς, φημὶ, ὁ παντεξούσιος. Χαῖρε, δι᾽ ἧς ἡμῖν ὁ ὑπερκόσμιος ἐπέφανεν, ὁ κόσμον ἄκοσμον κοσμήσας, καὶ κτίσιν ἄκτιστον κτίσας. Χαῖρε, δι᾽ ἧς ἡμῖν ἐπέφανεν, ὁ πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι, καὶ πλασθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην, ἐκ Πατρὸς ἀγεννήτου γεννηθείς. Χαῖρε, δι᾽ ἧς ἡμῖν ἐπέφανεν, ὁ τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν ἐκτείνας, καὶ τὴν ξηρὰν ἐπὶ τῶν ἀβυσσίων ἑδράσας ὑδάτων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Χαίρε, κεχαριτωμένη· χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς αυτός που γεννήθηκε πριν από όλα τα όρη, ο Θεός, εννοώ, ο παντεξούσιος. Χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς ο υπερκόσμιος, ο οποίος διακόσμησε τον αδιακόσμητο κόσμο, και δημιούργησε την αδημιούργητη κτίση. Χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς αυτός που προτού δημιουργηθούν τα όρη και πλασθεί η γη και η οικουμένη, γεννήθηκε εκ του αγεννήτου Πατρός. Χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς αυτός που εξέτεινε τον ουρανό ωσάν δέρμα, και στερέωσε την ξηρά επάνω στα αβυσσαλέα ύδατα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἔκθεσις πίστεως
Ἕτεροι δὲ ἡμισφαίριον τὸν οὐρανὸν ἐφαντάσθησαν ἐκ τοῦ τὸν θεηγόρον Δαυὶδ λέγειν· «Ὁ ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέρριν», ὅπερ δηλοῖ τὴν σκηνήν, καὶ τὸν μακάριον Ἡσαΐαν· «Ὁ στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν», καὶ ὅτι δύνων ὅ τε ἥλιος καὶ ἡ σελήνη καὶ τὰ ἄστρα κυκλοῖ τὴν γῆν ἀπὸ δύσεως ἐπὶ βορρᾶν καὶ οὕτω πάλιν ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν ἀφικνεῖται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Άλλοι πάλι φαντάστηκαν τον ουρανό ως ημισφαίριο, επειδή ο θεηγόρος Δαβίδ λέει: «Αυτός που απλώνει τον ουρανό σαν δέρμα», το οποίο υποδηλώνει τη σκηνή, και ο μακάριος Ησαΐας: «Αυτός που έστησε τον ουρανό σαν καμάρα», αλλά και επειδή, όταν δύουν ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα, κυκλώνουν τη γη από τη δύση προς τον βορρά και έτσι φτάνουν πάλι στην ανατολή.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Περὶ τοῦ τρισαγίου ὕμνου
Ἴσμεν ταῦτα καὶ ἡμεῖς καὶ σύμφαμεν, ἀλλ᾽ οὐ ταῦτα τὸν υἱὸν τρισάγιον νομοθετεῖ. Τοῦ μακαρίου Πρόκλου Κωνσταντινουπόλεως ἐκ τοῦ λόγου τοῦ εἰς τὴν ἁγίαν θεοτόκον· Ἐπὶ σταυροῦ ἐπήγνυτο καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ἐν οὐρανοῖς οὐκ ἐγυμνοῦτο, ἐν τάφῳ κατεκλείετο καὶ τὸν οὐρανὸν ἐξέτεινεν ὡσεὶ δέρριν, ἐν νεκροῖς ἐλογίζετο καὶ τὸν ᾅδην ἐσκύλευσε, κάτω πλάνος ἐσυκοφαντεῖτο καὶ ἄνω «ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος» ἐδοξολογεῖτο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τα γνωρίζουμε αυτά και εμείς και συμφωνούμε, αλλά αυτά δεν ορίζουν τον Υιό ως τρισάγιο. Του μακαρίου Πρόκλου Κωνσταντινουπόλεως, από τον λόγο του στην αγία Θεοτόκο: Στον σταυρό προσηλωνόταν και ο θρόνος του στους ουρανούς δεν έμενε κενός, σε τάφο κλεινόταν και άπλωνε τον ουρανό σαν σκηνή, στους νεκρούς συγκαταλεγόταν και τον Άδη σκύλευσε, κάτω συκοφαντούνταν ως πλάνος και άνω δοξολογούνταν ως «άγιος, άγιος, άγιος».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός Κανόνες παρακλητικοὶ εἰς τὴν Θεοτόκον
ᾨδή πέμπτη. Ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον Ὕμνοις εὐφημοῦμεν σε καὶ μεγαλύνομεν ψυχῇ καὶ γλώσσῃ, καρδίας πόθῳ καὶ κινήσει στόματος, ἄχραντε παρθένε, τῶν γηγενῶν τὸ καύχημα. Νύμφη Θεοῦ πάντιμε, ἡλίου ὄχημα, φωτὸς δοχεῖον, εὐῶδες ἄνθος, φυτὸν εὐθαλέστατον, κλέος τῶν ἀνθρώπων, τοὺς δούλους σου περίσῳζε.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ωδή πέμπτη. Εσύ που περιβάλλεσαι το φως ως ιμάτιο. Με ύμνους σε δοξολογούμε και σε μεγαλύνουμε με την ψυχή και τη γλώσσα, με τον πόθο της καρδιάς και την κίνηση του στόματος, άχραντε Παρθένε, το καύχημα των γηγενών. Πάντιμη Νύμφη του Θεού, όχημα του ηλίου, δοχείο του φωτός, ευωδιαστό άνθος, ολόθαλερο φυτό, κλέος των ανθρώπων, περίσωζε τους δούλους σου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες