Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:28

«Και ανοίξτε», λέει, «οι άρχοντες». Την παράκληση με το χέρι ακολουθεί το άνοιγμα του χεριού, έκφραση την οποία συνηθίζει η Γραφή να χρησιμοποιεί για τη μεταδοτική ενέργεια της προσφοράς, όταν λέει: «Όταν δε ανοίξεις εσύ το χέρι σου, τα σύμπαντα θα πλησθούν από αγαθότητα». Ανοίξτε, λοιπόν, τους οίκους σας, και τους θησαυρούς της περιουσίας σας ανοίξτε τους σε ξένους και φτωχούς· μη συγκρατείτε τα υπάρχοντά σας, αλλά να τα προσφέρετε για την παρηγοριά των καταπονουμένων. Και αυτό να το κάνετε πρώτοι εσείς, οι άρχοντες, ώστε μέσω του παραδείγματός σας να παρακινήσετε και τον λαό.

Διότι, αν και το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα, εντούτοις έρχεται διά του Υιού, και είναι ίδιον αυτού· διότι τα πάντα προέρχονται από τον Πατέρα διά του Υιού. Ότι, δηλαδή, αναπλασθήκαμε για την αιώνια ζωή διά του Πνεύματος, θα μας το επιμαρτυρήσει ο θείος μελωδός, αναφωνώντας προς τον Θεό των όλων: «Όταν ανοίγεις το χέρι σου, τα σύμπαντα θα γεμίσουν από χρηστότητα· όταν αποστρέψεις το πρόσωπό σου, θα ταραχθούν· θα πάρεις πίσω το πνεύμα τους και θα εκλείψουν, και στο χώμα τους θα επιστρέψουν. Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης.» Ακούς πώς η παράβαση του Αδάμ, και κατά κάποιον τρόπο η αποστροφή προς τα θεία προστάγματα, συνέτριψε για εμάς την ανθρώπινη φύση και την έκανε να επιστρέψει στο ίδιο της το χώμα; Όταν όμως ο Θεός εξαπέστειλε το Πνεύμα του, και μας ανέδειξε μετόχους της δικής του φύσης, και δι' αυτού ανακαινίστηκε το πρόσωπο της γης, μεταμορφωθήκαμε σε μια νέα ζωή, αποβάλλοντας τη φθορά που προήλθε από την αμαρτία, και αδράξαμε ξανά την αιώνια ζωή, διά της χάριτος και φιλανθρωπίας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου και μαζί με τον οποίο ανήκει η δόξα στον Θεό και Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες. Αμήν. <ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΝΑΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ.>

Αυτός ο δράκοντας, τον οποίο έπλασες για να τον εμπαίζεις. Όλα από εσένα προσδοκούν να τους δώσεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό. Όταν εσύ τους τη δώσεις, θα τη συλλέξουν· και όταν ανοίξεις το χέρι σου, τα σύμπαντα θα γεμίσουν από αγαθότητα. Πρόσεξε αν θα μπορέσεις να εξαγάγεις από αυτό ένα καθολικό δόγμα: ότι όλα τα δημιουργήματα είναι πτωχά, υστερούν και έχουν ανάγκη από τη χορηγία του Θεού, και όταν συμμετάσχουν σε αυτήν, δυναμώνουν και ισχυροποιούνται, σαν να ζωογονούνται μέσω κάποιας τροφής. Όλα από εσένα προσδοκούν να τους δώσεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό. Και λέγοντας «τα πάντα», ο λόγος συμπεριέλαβε ομού και τις νοητές και άγιες δυνάμεις, καθώς και τις αισθητές και εκείνες που βρίσκονται μέσα σε θνητά σώματα. Διότι έτσι η αγαθότητα διαλάμπει ακόμη περισσότερο, με το να μεταδίδει τη χρηστότητά του και στους άξιους και στους ανάξιους.

«πάντα πρὸς σέ»: Εννοεί τη μυστική τροφή, η οποία δίνεται την κατάλληλη στιγμή σε όσους την αναζητούν. «δόντος σου»: Διότι οι άνθρωποι, λαμβάνοντας τα μυστήρια στα χέρια τους, τα διασφαλίζουν για τον εαυτό τους ως υπάρχοντα. «ἀνοίξαντος»: Διότι, όταν ο Θεός ανοίξει τα σπλάγχνα Του, δια του χεριού Του γεμίζει όλη η κτίση (η γη) με αγαθότητα και έλεος. «ἀποστρέψαντος»: Διότι, όταν ο Θεός οργιστεί (οργισθεί) και αποστρέψει το πρόσωπό Του από τον άνθρωπο, ο άνθρωπος ταράσσεται με πολύ φόβο ως γήινος. «ἀντανελεῖς»: Αναφέρεται στον θάνατο του ανθρώπου και κάθε ζωντανού όντος. «καὶ εἰς τὸν χοῦν»: Είναι σαφές· διότι η γη παίρνει πίσω τη γη. «ἐξαποστελεῖς»: Κατά την ανάσταση των νεκρών· διότι κάθε ψυχή αναλαμβάνει το δικό της σκήνωμα (σκηνή). «καὶ ἀνακαινιεῖς»: Όπως ακριβώς ο Δημιουργός φανερώνει νέους ουρανούς και νέα γη στους αγίους. «ἤτω ἡ δόξα»: Διότι μόνο η δόξα του Κυρίου παραμένει αναλλοίωτη στους αιώνες. «εὐφρανθήσεται»: Με ποια έργα; Με όσα παραδόξως έπραξε, για να σώσει τον άνθρωπο. «ὁ ἐμβλέπων»: Διότι η γη δεν αντέχει το βλέμμα του Δημιουργού, παρά μόνο ότι με την εμφάνιση του Χριστού (του Κυρίου) η επίγεια πολιτεία κυριεύθηκε από μεγάλο τρόμο (φόβο) ως μέλλουσα να αφανιστεί. «ὁ ἁπτόμενος»: Εννοεί τον διάβολο και τους δαίμονές του· διότι η Γραφή και αυτούς τους ονόμασε «όρη». Επειδή όταν τους αγγίξει έστω και μόνο η απειλή Του, διαλύονται σαν καπνός και αφανίζονται.

Επειδή, εάν κάποιος δεν αναγεννηθεί από νερό και πνεύμα, δεν θα εισέλθει στη βασιλεία του Θεού. «Τα πάντα προσδοκούν σε σένα.» Διότι όλα τα αγαθά περικλείονται στο χέρι του Θεού, ώστε, όταν το ανοίγει, να γεμίζει και να χορταίνει τα πάντα με αγαθότητα. Ως άνοιγμα των χεριών του πρέπει να θεωρήσουμε και την έκτασή τους πάνω στον σταυρό, από την οποία τα πάντα γέμισαν με αγαθότητα, δηλαδή με φιλανθρωπία, επειδή κάθε αμαρτία έχει συγχωρεθεί μέσω του σταυρού. «Θα εξαποστείλεις το πνεύμα σου.» Αυτό θα μπορούσε να λέγεται για την ανάσταση των νεκρών, ως αποστολή του ανθρώπινου πνεύματος στη γη για να ανακαινιστεί η ανθρωπότητα, εάν ο Προφήτης δεν έλεγε «το Πνεύμά σου», δηλώνοντας σαφώς το Άγιο Πνεύμα του Θεού. Με την αποστολή του οποίου όλη η γη, δηλαδή όλα τα έθνη, αναδημιουργήθηκε και ανακαινίστηκε, προφανώς μέσω του κηρύγματος των αποστόλων. Διότι σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους. «Αυτός που επιβλέπει τη γη.» Διότι τόσο μεγάλη είναι η δύναμη του Δημιουργού, ώστε και μόνο το βλέμμα του είναι ικανό να σαλέψει τη γη που φαίνεται ασάλευτη. «Θα ψάλω στον Κύριο σε όλη μου τη ζωή.» Αγαθή υπόσχεση, που παρέχει αιώνια ζωή σε όποιον την εκπληρώνει, το να θέτει κάποιος ως σκοπό του βίου του τη δοξολογία του Θεού. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος ανέρχεται στην τάξη των αγγέλων. «Είθε να του είναι ευάρεστος ο στοχασμός μου.»

Και ο Δαβίδ λέει: Όλα σε σένα προσβλέπουν για να τους δώσεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό. Όταν τους τη δώσεις, θα τη συλλέξουν· όταν ανοίξεις το χέρι σου, τα σύμπαντα θα γεμίσουν από αγαθότητα· αν όμως αποστρέψεις το πρόσωπό σου, θα ταραχθούν. Και πάλι: Αυτός που επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει. Και ο Ησαΐας: Αυτός που συγκρατεί τον κύκλο της γης. Και σχετικά με την αρετή: Εάν ο Κύριος, λέει, δεν οικοδομήσει τον οίκο, μάταια κοπίασαν αυτοί που τον οικοδομούν. Και πάλι: Αυτός που εγκαθιστά τη στείρα σε οίκο, ως μητέρα που ευφραίνεται για τα παιδιά της. Γι' αυτόν τον λόγο και σείει τη γη, και κάνει τα όρη να καπνίζουν όταν τα αγγίζει, φανερώνοντας την κυριαρχία του. Σκοτεινιάζει δε τον ήλιο και προκαλεί την έκλειψή του, διακηρύσσοντας και πάλι μέσα από αυτό το έργο της δημιουργίας του.

Από Εσένα, λέει, στον κατάλληλο καιρό τα πάντα προμηθεύονται τα αναγκαία. Διότι τα άλογα ζώα αναζητούν μεν την τροφή τους, αγνοούν δε τον χορηγό της· ωστόσο τη δέχονται από τον Ποιητή. Όταν Εσύ δίνεις, αυτά συλλέγουν. Όταν Εσύ παρέχεις την αφθονία, το καθένα από αυτά καρπώνεται τα κατάλληλα για τη συντήρησή του.

Όταν ανοίξεις το χέρι Σου, τα σύμπαντα θα γεμίσουν από χρηστότητα. Με τα λόγια αυτά φανέρωσε την ευκολία της χορηγίας των αγαθών. Διότι, όπως ακριβώς είναι εύκολο να εκτείνει κανείς τα δάχτυλα που είναι λυγισμένα προς τα μέσα, έτσι εύκολο είναι για τον Θεό να δωρίσει την παροχή όλων των αγαθών. Ως άνοιγμα δε των χεριών Του, πρέπει να αναλογιστούμε και την έκτασή τους πάνω στον σταυρό, από την οποία τα πάντα γέμισαν από χρηστότητα, δηλαδή από φιλανθρωπία· επειδή κάθε αμαρτία έχει συγχωρεθεί δια του σταυρού.

Διότι έδωσε ο Κύριος και Πατέρας ως «αγαθότητα» τον αγαπητό Του Υιό, «και η γη μας έδωσε τον καρπό της», την πάγκαρπο Θεοτόκο. Η «δικαιοσύνη», στο πρόσωπο του Προδρόμου Του, «θα προπορευθεί», καθιστώντας ευθείες τις οδούς Εκείνου που έρχεται. Έπειτα δε και ο Ίδιος, όταν έλθει, με τρόπο άρρητο «θα κατευθύνει στον δρόμο τα βήματά Του», χωρίς να εγκαταλείψει την άνω διαμονή, ώστε «τα σύμπαντα» να «γεμίσουν από τη δική Του αγαθότητα».

Νιώθοντας λοιπόν ίλιγγο ο προφήτης μπροστά στην ευταξία των πάντων από τον σοφό Δημιουργό, αναφώνησε με λαμπρή φωνή και είπε: «Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε, τα πάντα με σοφία τα εποίησες». Τίποτα, λέει, δεν στερείται σοφίας, τίποτα δεν είναι περιττό, τίποτα ελλιπές από τα σοφά σου δημιουργήματα. Έπειτα, απομακρύνοντας τον λόγο από την ξηρά και μέλλοντας να μεταβεί στο υγρό στοιχείο, λέει: «Γέμισε η γη από τα δημιουργήματά σου. Αυτή είναι η θάλασσα η μεγάλη και ευρύχωρη, εκεί υπάρχουν ερπετά, των οποίων δεν υπάρχει αριθμός, ζώα μικρά μαζί με μεγάλα». Όπως, λέει, η γη είναι γεμάτη από τα δικά σου δημιουργήματα, έτσι και στη θάλασσα είναι αναρίθμητα τα ενάλια όντα. «Εκεί διαπλέουν πλοία», εκπληρώνοντας τις ανάγκες, «εκεί και αυτός ο δράκοντας, που τον έπλασες για να παίζει μέσα σε αυτήν». Δράκοντα ονομάζει το μεγάλο κήτος, και «παίζει», επειδή όταν από τον βυθό της θάλασσας ανεβαίνει προς την επιφάνεια των υδάτων, δίνει σε όσους το βλέπουν την εντύπωση στεριάς. «Όλα περιμένουν από εσένα να τους δώσεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό», δηλαδή, όταν τη χρειάζονται, και «όταν τους τη δώσεις, θα τη συλλέξουν. Μόλις ανοίξεις το χέρι σου, τα σύμπαντα θα γεμίσουν από την αγαθότητά σου».

Αλλά και ακόμη: «Κλίνον, Κύριε, τους ουρανούς και κατάβα» προς την παρθενική μήτρα, ώστε «τα σύμπαντα να πληρωθούν από χρηστότητα», «άγγιξε τα όρη και θα καπνίσουν». «Άστραψε αστραπή και θα τους σκορπίσεις· εξαπόστειλε τα βέλη σου και θα τους καταταράξεις». Αυτά πρέπει να τα εκλάβουμε και για την ένσαρκη κάθοδο του Χριστού και για τους υπερόπτες τυράννους και για τη δεύτερη παρουσία του Χριστού, όταν και «θα ανάψει πυρ από τον Θεό και θα καταφάει τη γη έως τον κατώτατο άδη», όπως λέει η θεία φωνή. «Εξαπόστειλε το χέρι σου από το ύψος», δηλαδή τη βοήθειά σου. «Ελευθέρωσέ με και λύτρωσέ με από πολλά ύδατα», δηλαδή, από πνιγηρές θλίψεις και πειρασμούς. Ιστορικά μεν τον Δαβίδ, αναγωγικά δε την εξ εθνών εκκλησία σου από τους δυσμενείς τυράννους. «Των οποίων το στόμα μίλησε ματαιότητα», βλασφημώντας τον Κύριο της δόξης, «και η δεξιά τους είναι δεξιά αδικίας», που θανατώνει ανελέητα τους χριστιανούς. «Θεέ μου, ωδή καινή θα σου ψάλω», μια νέα ευχαριστήρια ωδή, πέρα από τις ήδη λεχθείσες, θα σου ψάλω, «με ψαλτήρι δεκάχορδο θα σου ψάλω». Ονομάζεται δε και ο άνθρωπος έμψυχο δεκάχορδο ψαλτήρι, λόγω των πέντε αισθήσεων του σώματος και λόγω των πέντε δυνάμεων της ψυχής, δηλαδή με τις νοερές αισθήσεις της.