Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:3

Μία φορά στο παρελθόν, όταν ο Αδάμ πεινούσε, τον υποσκέλισες· ήλθε ο Θεός του Αδάμ να νηστεύσει και να σε συντρίψει, για να μάθει ο κόσμος ότι με τη νηστεία νικιέται ο διάβολος. Μέσω της λαιμαργίας νίκησας· μέσω της νηστείας τρέπεσαι σε φυγή. «Αυτό το γένος δεν εξέρχεται παρά μόνο με προσευχή και νηστεία». Εκείνος που μετέτρεψε το νερό σε κρασί, μπορεί να μετατρέψει και τις πέτρες σε άρτους, αλλά δεν ήθελε να κάνει το δικό σου θέλημα, παρά το θέλημα Εκείνου που Τον έστειλε. Έπειτα, καθώς η πρώτη ρομφαία του εχθρού έσπασε, σφυρηλάτησε πάλι άλλη ρομφαία, αυτήν της κενοδοξίας. «Και τον στήνει στο πτερύγιο του ιερού», Αυτόν που περπατά πάνω στα φτερά των ανέμων, και λέγει αυτός που έπεσε σε Εκείνον που τον έριξε: «Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω και θα σε πιστέψω». Και αυτός που έπεσε από τον ουρανό πείραζε Εκείνον που τον έριξε: «Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω και θα σε πιστέψω». Κακός είναι ο δάσκαλος των Ιουδαίων. Και εκείνοι είπαν: Αν είσαι Υιός του Θεού, «κατέβα από τον σταυρό και θα σε πιστέψουμε». Από τον ουρανό κατέβηκε και δεν πίστεψαν, και έλεγαν ότι θα Τον πιστέψουν αν κατέβει από τον σταυρό. «Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω». Άθλιε, εναντίον του εαυτού σου, όπως ο Γολιάθ, έστρεψες τη ρομφαία· Αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό σε καταδιώκει. Εάν κατέβεις στα καταχθόνια, σε καταδιώκει και από εκεί.

«Εκείνος που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του»· δείχνει ότι τα συστήματα των υδάτων δεν περιφέρονται τυχαία στον αέρα· ο ίδιος τα έχει στεγάσει με την αρμονία των νεφών. Το χωρίο: «Εκείνος που καθιστά τα νέφη επίβασή του», το έδειξε τρόπον τινά σαφέστερα: Είναι Εκείνος που εκτείνει τις ενέργειες της πρόνοιάς του μέχρι και στα ίδια τα νέφη. Διότι χρησιμοποίησε τον όρο «επίβαση» αντί για την «πρόνοια». «Εκείνος που περιπατεί πάνω σε φτερούγες ανέμων». Δείχνει ότι ούτε η φορά των ανέμων κινείται άσκοπα, αλλά ο ίδιος γίνεται σαν ένας ηνίοχός τους, με το να επιβαίνει στις φτερούγες τους.

Απολ. Δεν έπαθε λοιπόν ο Λόγος; Ορθ. Κατά τη φύση Του, μη γένοιτο. Απολ. Πώς έπαθε; Ορθ. Ενώνοντας με τον εαυτό Του σώμα το οποίο μπορούσε να πάθει, έτσι ώστε το πάθος να ανήκει στην οικονομία και όχι στη φύση του Λόγου. Διότι, όπως κοπίασε από την οδοιπορία όχι κατά τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως, έτσι έπαθε όχι κατά τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Ειδάλλως, Εκείνος που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη χωρίς κόπο και που περπάτησε πάνω στα φτερά των ανέμων, πώς θα κοπίαζε, αν δεν ένωνε με τον εαυτό Του σώμα ικανό να κοπιάσει; Ένα άψυχο σώμα, όμως, ούτε κοπιάζει ούτε γνέθει· και όπως δικό Του είναι το έμψυχο σώμα το οποίο ένωσε με τον εαυτό Του, όχι κατά τη φύση, αλλά κατά την οικονομία, έτσι δικός Του είναι και ο κόπος, όχι κατά τη φύση, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως, και δικό Του πάθος είναι το πάθος, όχι κατά τη φύση —διότι κατά τη φύση είναι απαθής— αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Διότι χάριν του πάθους έγινε και η ένωση, και χάριν της σωτηρίας το πάθος. Επειδή, θέλοντας να σώσει, έπαθε, και θέλοντας να πάθει, προέβη στην ένωση, και αφού το ένωσε μαζί Του δεν το εγκατέλειψε· «διότι έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό», και «θα δουν Εκείνον που εξεκέντησαν».

Και για τα δύο θα ακούσεις το «πολλή»· διότι με πολλή δύναμη και πολλή δόξα θα πραγματοποιήσει τη δεύτερη θεοφάνειά του, επειδή την πρώτη την πραγματοποίησε με αδυναμία και ατιμία, τουλάχιστον ως προς αυτό που έβλεπαν οι πολλοί. Και γιατί σε νεφέλη; Διότι έτσι εμφανίζεται πάντοτε ο Θεός: «Διότι νεφέλη και γνόφος τον περιβάλλουν». Και: «Ο Κύριος κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη». Και πάλι: «Αυτός που θέτει το νέφος ως όχημά του». Και, «Μια νεφέλη τον παρέλαβε κρύβοντάς τον από τα μάτια τους». Και, «Ως Υιός ανθρώπου που έρχεται πάνω στις νεφέλες». Έτσι άλλωστε τον οραματίζεται και ο Δανιήλ· έτσι και τότε θα έλθει όχι κρυφά, αλλά ως Θεός και Κύριος με δόξα θεοπρεπή, και θα μεταβάλει τα πάντα προς το καλύτερο· διότι θα αναστηθούν οι νεκροί, και αυτό το χωματένιο σώμα που είναι ευάλωτο στα πάθη θα αποβάλει τη φθορά· και θα ντυθεί την αφθαρσία, την οποία θα χορηγήσει ο Χριστός, αναδεικνύοντας αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν σύμμορφους με το σώμα της δόξας του. Γι' αυτό και ο ίδιος ονομάζει το γεγονός αυτό απολύτρωσή μας, λέγοντας: «Όταν αρχίσουν να γίνονται αυτά, ανασηκωθείτε και υψώστε τα κεφάλια σας, διότι πλησιάζει η απολύτρωσή σας». Διότι, όπως ακριβώς αν έλεγε κανείς για έναν άνθρωπο ότι από τον Πατέρα έλαβε τη λογική φύση, σημαίνει ότι γεννήθηκε και ο ίδιος λογικός από λογικό όν, έτσι και ο Μονογενής προήλθε ως Θεός από τον Θεό και ως κριτής από Αυτόν που κρίνει όλη τη γη.

Έχοντας λοιπόν αποκάμει, κάθισε σε κάποιον τόπο και έλεγε μέσα του: Τι να κάνω εγώ, που δεν μπορώ να φτάσω στους ουρανούς, διότι βλέπω ότι και τα βουνά με πολεμούν; Ιδού, βλέπω ένα ψηλό βουνό και τον ουρανό από πάνω του. Αν θελήσω να ανεβώ, με προλαβαίνει και γίνεται πεδιάδα. Και τι να κάνω λοιπόν; Διότι Αυτός κάθεται στους ουρανούς, κι εγώ καταβάλλομαι. Τα πάντα Τον υπακούουν. Στους ουρανούς κάθεται, και στη γη τα βλέπει όλα και κυριαρχεί, και στο φως Του το σκοτάδι δεν μπορεί να πλησιάσει· διότι Αυτός επιβαίνει πάνω στις φτερούγες των ανέμων. Και πώς να Τον λυπήσω, όπως Εκείνος με λύπησε με τα δώρα μου, μη αποδεχόμενος αυτά; Αν κάψω βουνά και δάση, πάλι διπλά φυτρώνουν· αν χτυπήσω τα θηρία και τα κτήνη, γίνονται περισσότερα και αυξάνουν τη λύπη μου. Διότι βλέπω τον Άβελ, πριν καν πλησιάσει τον Ύψιστο, Εκείνος δέχεται το δώρο του· διότι, καθώς στεκόμασταν και οι δύο κρατώντας τις θυσίες μας, η φωτιά κατέβηκε και δέχτηκε μόνο το δικό του δώρο, εμένα όμως με άφησε να κρατώ τη θυσία στα χέρια μου. Λοιπόν κι εγώ θα Τον λυπήσω, όπως Εκείνος εμένα. Επειδή, λοιπόν, δεν μπορώ να ανεβώ στον ουρανό για να εκφράσω τα της καρδιάς μου, βρήκα κι εγώ με ποιον τρόπο να Τον λυπήσω: θα σκοτώσω τον αγαπητό του Άβελ, και θα Τον αγγίξει η λύπη, όπως κι εμένα.

Άλλοι, λοιπόν, θεώρησαν ότι τα Σεραφείμ είναι δύο· εγώ όμως, προσηλώνοντας τη σκέψη μου στη Γραφή που λέει ότι «τα Σεραφείμ στέκονταν ολόγυρά του», θεωρώ ότι είναι πάρα πολλά, και ότι τον δορυφορούν από παντού σαν στέφανος, όπως έναν μεγάλο βασιλιά, και ότι περιβάλλουν τον ίδιο τον θρόνο για να φωτίζονται και να ζωοποιούνται από αυτόν. Και εξαιτίας αυτών των Σεραφείμ που τον περικυκλώνουν ονομάστηκε «Κύριος Σαβαώθ», το οποίο ερμηνεύεται «Κύριος των δυνάμεων ή Κύριος των στρατιών». Λέγεται ότι «είχε έξι πτέρυγες το καθένα», επειδή το καθένα είναι στολισμένο, σαν με πτέρυγες, με έμφυτες αρετές και μετεωροπόλες δυνάμεις, με τις οποίες πετούν μέσα από τον ουρανό και τον αιθέρα, χρησιμοποιώντας κάποιες νοερές ενέργειες, οι οποίες επιτελούν πράγματα ανέκφραστα σε εμάς. Διότι, όπως στους ανθρώπους οι άγιοι του Θεού μετείχαν σε «ανώτερα χαρίσματα», όπως το να προφητεύουν τα μέλλοντα, να θεραπεύουν ασθένειες, να ανασταίνουν νεκρούς, να λαλούν με γλώσσες σοφίας και να έχουν γνώση, ή όπως και στο σώμα χρησιμοποιούμε πέντε στον αριθμό φυσικά αισθητήρια (όραση, ακοή, όσφρηση, γεύση, αφή), έτσι ίσως είναι εύλογο και η φύση των αγγέλων να χρησιμοποιεί κάποιες θείες δυνάμεις που επιτελούν παράδοξα και είναι άγνωστες σε εμάς, τις οποίες ο λόγος ονόμασε «πτέρυγες». Επειδή και για τους ανέμους έχει λεχθεί: «εκείνος που περπατά πάνω σε πτέρυγες ανέμων», χωρίς βέβαια εμείς να εκπίπτουμε σε σωματικά σχήματα, θεωρώντας δηλαδή ότι οι άνεμοι φτερουγίζουν σαν πουλιά. Από τις πτέρυγες, λοιπόν, των Σεραφείμ, δηλαδή από τις δυνάμεις που επιτελούν παράδοξα έργα, «με τις δύο σκέπαζαν το πρόσωπο», όχι αυτό του Κυρίου, αλλά το δικό τους, ώστε να μην τολμούν να ατενίζουν σταθερά Εκείνον που έβλεπαν. Γι' αυτό «κανείς δεν γνώρισε τον Υιό, παρά μόνο ο Πατέρας που τον γέννησε». Και «σκέπαζαν τα πόδια» τα δικά τους, επισκιάζοντας τα έσχατα της δικής τους πορείας και, όπως θα έλεγε κανείς, τα βήματα και τις πράξεις του βίου τους, ώστε να μην παρίστανται στον βασιλιά τους με ακάλυπτα πόδια. Γι' αυτό, σκεπαζόμενα και σαν να αποκρύπτουν την πορεία της ζωής τους, άφηναν να φανεί μόνο η μεσαία κατάστασή τους, και θαύμαζαν υπερβολικά τη σοφία της ενδιάμεσης πρόνοιας και διοίκησης του ίδιου του Μονογενούς, μη τολμώντας ούτε στο πρόσωπο της θεότητάς του να ατενίσουν, ούτε ομοίως στα πόδια, εξαιτίας του απειρομεγέθους της ατελεύτητης και ακατάληπτης φύσης, αλλά εκπλήσσονταν υπερβολικά από την άρρητη θεότητα Εκείνου που έβλεπαν.

«Εκείνος που απλώνει τον ουρανό σαν δέρμα, που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του, που θέτει τα νέφη ως όχημά του, που περιπατεί πάνω σε φτερούγες ανέμων, που καθιστά τους αγγέλους του πνεύματα, και τους λειτουργούς του πυρ φλέγον». Εξ αυτού, ευλόγως, η λέξη σεραφείμ, όταν ερμηνεύεται στην ελληνική γλώσσα, σημαίνει «αυτοί που πυρπολούν» ή «εμπρηστές». Και λέγεται ότι η λέξη σεραφείμ δηλώνει τον εμπρησμό. Γι' αυτό έχει ειπωθεί σχετικά με την αγγελική δύναμη: «Εκείνος που καθιστά τους αγγέλους του πνεύματα, και τους λειτουργούς του πυρ φλέγον».

Αναβαίνουν σε όρη και καταβαίνουν σε πεδιάδες, στον τόπο που εσύ θεμελίωσες για αυτά. Έθεσες όριο το οποίο δεν θα υπερβούν, ούτε πρόκειται να επιστρέψουν για να σκεπάσουν τη γη. Αυτός που εξαποστέλλει πηγές μέσα στα φαράγγια, ανάμεσα στα όρη θα διέλθουν τα ύδατα. Θα ποτίσουν όλα τα θηρία του αγρού, οι όναγροι θα τα δεχθούν για να σβήσουν τη δίψα τους. Κοντά σε αυτά θα κατασκηνώσουν τα πετεινά του ουρανού, μέσα από τους βράχους θα υψώσουν τη φωνή τους. Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα του. Επειδή και στην αρχή έλεγε: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του»· ενώ τώρα λέει: «Αυτός που ποτίζει τα όρη από τα υπερώα σου»· εκτός και αν αρέσει σε κάποιον να εννοήσει ως υπερώα του Θεού, εφόσον είναι πλασμένος από αυτόν, τον αέρα που περιβάλλεται από τα νέφη.

ΙΒʹ. Γι' αυτόν τον λόγο, ήλθε αφενός μετά τον Χριστό, για να μη μας λείπει Παράκλητος· αφετέρου δε ονομάστηκε «Άλλος», για να αναλογιστείς εσύ την ομοτιμία. Διότι το «Άλλος» σημαίνει «άλλος όμοιος με εμένα». Και αυτό είναι όνομα συνδεσποτείας, και όχι υποτιμήσεως. Διότι γνωρίζω ότι η λέξη «άλλος» δεν λέγεται για τα ετερούσια, αλλά για τα ομοούσια. Εμφανίστηκε σε μορφή γλωσσών, λόγω της συγγένειας προς τον Λόγο. Πύρινες δε, ερευνώ εάν αυτό συνέβη χάριν της καθάρσεως (διότι η διδασκαλία μας γνωρίζει και καθαρτήριο πυρ, όπως είναι δυνατόν να μάθουν από παντού όσοι το επιθυμούν) ή εξαιτίας της ουσίας του. Διότι ο Θεός μας είναι πυρ, και μάλιστα πυρ που καταναλίσκει την κακία, έστω κι αν εσύ πάλι αγανακτείς, δυσφορώντας για το ομοούσιο. Διαμοιραζόμενες δε, λόγω της ποικιλίας των χαρισμάτων· επικαθήμενες δε, λόγω του βασιλικού αξιώματος και της αναπαύσεώς του στους αγίους· διότι και τα Χερουβίμ είναι θρόνος του Θεού. Στο υπερώο δε (εάν δεν φανώ σε κάποιον περισσότερο ερευνητικός από το δέον), λόγω της αναβάσεως εκείνων που επρόκειτο να τον δεχθούν και της ανυψώσεώς τους από τη γη· επειδή και με θεία ύδατα στεγάζονται κάποια υπερώα, μέσω των οποίων υμνείται ο Θεός.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Δ' ΕΥΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΜΒΡΙΑ Κύριε, ο Θεός ο παντοκράτορας, εσύ που υπάρχεις προ των αιώνων και παραμένεις στους αιώνες, που δημιούργησες τα πάντα από την ανυπαρξία και τα περιέβαλες ολόγυρα με τον ουρανό με σοφία, που στεγάζεις με ύδατα τα υπερώα και κάνεις τα σύννεφα όχημά σου, που υψώνεις τα σύννεφα από την άκρη της γης και «ποτίζεις τα όρη από τα υπερώα σου», που προσκαλείς το νερό της θάλασσας και προνοητικά το εκχέεις πάλι πάνω στο πρόσωπο όλης της γης, ώστε από τον καρπό των έργων σου να χορταίνει αυτή· εσένα παρακαλούμε και εσένα ικετεύουμε, εσένα που αργείς να οργιστείς και σπεύδεις να βοηθήσεις, μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμάς που σε παρακαλούμε, εξαιτίας του πλήθους των αμαρτημάτων μας.

Αλλά ο Πέτρος, έχοντας καταυγαστεί στη διάνοια από εκείνο το μακαριότατο θέαμα και έχοντας ανυψωθεί σε θείο έρωτα και μεγαλύτερο πόθο, μη θέλοντας πλέον να αποχωριστεί εκείνο το φως, έλεγε προς τον Κύριο: «Καλό είναι να μείνουμε εδώ. Αν θέλεις, ας φτιάξουμε εδώ τρεις σκηνές, μία για σένα, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία», μη γνωρίζοντας τι λέει. Διότι δεν είχε φτάσει ακόμη ο καιρός της αποκαταστάσεως, αλλά όταν φτάσει ο καιρός, δεν θα χρειαστούμε χειροποίητες σκηνές. Αλλά ούτε έπρεπε να εξισωθούν οι δούλοι με τον Δεσπότη μέσω της ομοιότητας των σκηνών. Διότι ο μεν Χριστός, ως γνήσιος Υιός, βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, ενώ οι προφήτες καταλλήλως, ως γνήσια τέκνα του Αβραάμ, θα κατοικήσουν στους κόλπους του Αβραάμ. Καθώς λοιπόν ο Πέτρος έλεγε αυτά χωρίς να γνωρίζει, «ιδού, νεφέλη φωτεινή τους επεσκίασε», διακόπτοντας τα λόγια του Πέτρου και δείχνοντας ποια είναι η σκηνή που πρέπει στον Χριστό. Αλλά ποια είναι αυτή η νεφέλη και πώς, ενώ ήταν φωτεινή, τους επεσκίασε; Μήπως αυτή είναι το απρόσιτο φως, στο οποίο κατοικεί ο Θεός, και το οποίο φως περιβάλλεται σαν ιμάτιο; Διότι «Αυτός που θέτει», λέει, «τα νέφη ως όχημά του», και «έθεσε το σκοτάδι ως κρυψώνα του, ολόγυρά του είναι η σκηνή του». Αν και, όπως λέει ο απόστολος, «είναι ο μόνος που έχει αθανασία, κατοικώντας σε φως απρόσιτο». Επομένως, το ίδιο πράγμα είναι εδώ και φως και σκοτάδι, καθώς επισκιάζει εξαιτίας της υπερβολικής λαμπρότητάς του.

«Στον Δαβίδ»: Στον Χριστό, λέει, πρέπει να δίνουμε προσοχή, ο οποίος μας καθοδηγεί προς την εξομολόγηση και τη μετάνοια. «Ευλόγει»: Βλέπεις τι είδους θεμέλιο έθεσε στον ψαλμό το Άγιο Πνεύμα, διεγείροντας την ψυχή του ανθρώπου στο να ευλογεί αδιαλείπτως τον Κύριο. «Κύριε»: Διότι κάθε πνοή μεγαλύνει τον Κύριο. «Εξομολόγησιν»: Διότι, όταν η εξομολόγηση προσφέρεται στον Θεό, τότε Εκείνος ενδύεται ευπρέπεια, επειδή αγαπά την επιστροφή του ανθρώπου. «Αναβαλλόμενος»: Διότι είναι όλος φως και προέρχεται από φως, και είναι περιβεβλημένος το φως· επειδή και τα δύο ανήκουν στον Θεό. «Εκτείνων»: Δείχνει πόση είναι η δύναμη του Θεού· διότι με τον λόγο άπλωσε τον ουρανό σαν ένα απλό ένδυμα. «Ο στεγάζων»: Αποτελεί επίσης γνώρισμα της δύναμης του Θεού το να καλεί το νερό της θάλασσας, να το τοποθετεί σαν οροφή στον ουρανό και να το εκχέει πάνω στο πρόσωπο της γης. «Ο τιθείς»: Διότι επιβιβάστηκε στους αποστόλους σαν σε νεφέλες, προκειμένου να φωτίσει την οικουμένη· επιβιβάστηκε όμως και στη νεφέλη τότε, κατά τον καιρό της αναστάσεως, και επιβιβάστηκε και στη Θεοτόκο σαν σε νεφέλη. «Ο περιπατών»: Διότι επιβαίνει και στους ανέμους, όποτε το επιθυμεί. Αναφέρει δε και τα μυστήρια της σάρκωσης. «Ο ποιών»: Όχι μόνο αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό, αλλά και τους αγίους που αγωνίστηκαν επί της γης, καθιστώντας και αυτούς νοερούς. «Και τους λειτουργούς»: Διότι, όποτε το θέλει, οι άγιοι μεταβάλλονται και σε πυρ, παίρνοντας δύναμη από το πυρ του Πνεύματος.

«Όσοι δε τον έλαβαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού.» «Αυτός που απλώνει τον ουρανό σαν δέρμα.» Σαφώς κήρυξε τον σαρκωθέντα Δημιουργό, λέγοντας γι' αυτόν αυτά ακριβώς που έγραψε ο Ιωάννης ο Θεολόγος· διότι αφού εκείνος είπε για τον Θεό, «Όλα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτε από όσα έγιναν», στη συνέχεια προχωρώντας λέει: «Ο Λόγος έγινε σάρκα, και κατοίκησε ανάμεσά μας.» «Αυτός που στεγάζει με νερά τα υπερώα του.» Διότι τα υψηλά των μυστηρίων τα φανέρωσε μέσα στα νερά του βαπτίσματος. «Αυτός που θέτει τα σύννεφα ως όχημά του.» Αυτό συνέβη με τον Μονογενή κατά τον καιρό της αναλήψεώς του στους ουρανούς, όταν τον παρέλαβε η νεφέλη. «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα.» Εννοεί τους αποστόλους· διότι αυτοί ανήγγειλαν παντού τη διαθήκη του· αυτοί έγιναν και λειτουργοί των προσταγμάτων του· αυτούς τους έκανε πνεύματα, δηλαδή πνευματικούς, αλλά βέβαια και πυρ φλέγον εξαιτίας της χορηγίας του Πνεύματος, η οποία έγινε πάνω τους με τη μορφή πύρινων γλωσσών. «Αυτός που θεμελιώνει τη γη πάνω στην ασφάλειά της.» Γη ονομάζει τον άνθρωπο. Αυτόν, λοιπόν, τον θεμελιώνει πάνω στην ασφάλεια της πίστεως· ο οποίος δεν θα κλονιστεί στον αιώνα του αιώνος, δηλαδή στον μέλλοντα. «Πάνω στα όρη θα σταθούν νερά.» Όρη ονομάζει τους προφήτες λόγω του ύψους της θεωρίας τους· μέσα σε αυτούς στέκονται νερά, με τα οποία ποτίζονται αυτοί που διψούν για διδασκαλία. «Από την επιτίμησή σου θα τραπούν σε φυγή.»

Πρόσεξε πώς οικονοείται να μη γίνονται όλα διά του Πνεύματος, αλλά και να υποπίπτουν στην όραση. Γιατί όμως τον ανέλαβε νεφέλη; Και αυτό αποτελεί τεκμήριο ότι ανήλθε στον ουρανό. Δεν τον ανέλαβε φωτιά, όπως στην περίπτωση του Ηλία, ούτε πύρινο άρμα· αλλά νεφέλη τον ανέλαβε, η οποία ήταν σύμβολο του ουρανού, όπως ακριβώς λέει ο προφήτης: «Αυτός που καθιστά το νέφος όχημά του», αν και αυτό έχει ειπωθεί για τον Πατέρα.

Διότι, πράγματι, η ανάμνηση της πανηγύρεως είναι πλήρης θαύματος και γεμάτη από έκπληξη· πώς, άλλωστε, να μην είναι γεμάτη από θαύμα και έκπληξη; Διότι την απαρχή από το γένος που είχε προσκρούσει, το οποίο είχε στερηθεί και αποβληθεί από τη ζωή, αφού την ανέλαβε ο Δεσπότης Χριστός, σήμερα την ανέβασε και τη συγκάθισε στον βασιλικό θρόνο, επάνω από τους ουρανούς, στον οποίο τα χερουβίμ παρίστανται με τρόμο. Και για το ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ανέβηκε στον ουρανό, άκουσε τον μακάριο Λουκά που λέει: «ενώ εκείνοι έβλεπαν, υψώθηκε», δηλαδή οι μαθητές. Ιδού, μαζί με τον Λουκά υπάρχουν και άλλοι μάρτυρες: «και νεφέλη τον παρέλαβε από τα μάτια τους». Γιατί τον παρέλαβε φωτεινή νεφέλη; Για να δείξει ότι ανήλθε στον ουρανό, όχι με πύρινο άρμα όπως στην περίπτωση του Ηλία, αλλά τον παρέλαβε νεφέλη, επειδή αποτελούσε σύμβολο του ουρανού· όπως ακριβώς λέει ο Δαβίδ: «εκείνος που θέτει τα νέφη ως επίβασή του», γι' αυτό κάνει λόγο για νεφέλη. Και παρέστησε τους μαθητές ως μάρτυρες και θεατές του θαύματος, ώστε να πεισθείς εσύ ότι ανήλθε στον ουρανό με το σύμβολο της θείας δυνάμεως· γι' αυτό και ο προφήτης αναφωνούσε λέγοντας: «ο Θεός κάθεται πάνω σε ανάλαφρη νεφέλη». Και στο όρος, εξάλλου, η νεφέλη ήλθε εξαιτίας Του, και «ο Μωυσής εισήλθε στον γνόφο» μέσα στη νεφέλη, όμως η νεφέλη δεν υπήρχε εξαιτίας εκείνου.

Και δεν θα αποκομίσουμε μόνο αυτό το καλό, αλλά και το ότι εμείς θα γνωρίσουμε πολλά από εκείνα που μας αφορούν· διότι σου κάνει λόγο και για τα παρόντα και για τα μελλοντικά, και για τα ορατά και για την αόρατη κτίση. Και αν θέλεις να μάθεις για τον ουρανό, εάν δηλαδή παραμένει ως έχει ή αν μεταβάλλεται, θα σου απαντήσει σαφώς και θα σου πει ότι: «Οι ουρανοί θα παλιώσουν σαν ένδυμα, και σαν μανδύα θα τους τυλίξεις, Θεέ, και θα αλλαχθούν». Και αν θελήσεις να ακούσεις για το σχήμα του, θα ακούσεις και πάλι: «Αυτός που εκτείνει τον ουρανό σαν δέρμα». Και αν κάποιος θελήσει να μάθει περισσότερα για τα νώτα του, θα σου πει πάλι: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του».

Έτσι πάντοτε εμφανίζεται ο Θεός. Διότι νεφέλη και γνόφος βρίσκονται γύρω του· και, «Κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη»· και πάλι, «Αυτός που καθιστά τα νέφη όχημά του»· και, «Νεφέλη τον ανέλαβε από τα μάτια τους»· και, «Σαν Υιός ανθρώπου που έρχεται πάνω στις νεφέλες». Για να πιστέψουν, λοιπόν, ότι η φωνή προέρχεται από τον Θεό, έρχεται από εκεί. Και η νεφέλη ήταν φωτεινή.

Ο ουρανός είναι ο θρόνος σου και η γη το υποπόδιό σου· ποιος οίκος θα χωρέσει τον αχώρητο; Δεν έχω ουράνια στέγη για να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου· δεν έχω βασιλικές αυλές για να υποδεχθώ τον βασιλέα των ουρανών. Πώς θα δεχθώ κάτω από την οροφή μου Εκείνον που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του; Και πώς το πενιχρό μου κατάλυμα θα δεχθεί να συγκατοικήσει με Αυτόν που μέτρησε τον ουρανό με τη σπιθαμή του; Ποια στέγη θα χωρέσει Εκείνον που περικλείει ολόκληρο τον ουρανό και τη γη ταυτόχρονα; Δεν είμαι ικανός να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου. Ως ευεργέτη βέβαια επιδιώκω διακαώς την είσοδό σου, ως κριτή όμως ευλαβούμαι να έχω αυτή την παρρησία.

Τι λοιπόν υποδηλώνουν οι πτέρυγες; Το υψηλό και μετέωρο αυτών των δυνάμεων. Έτσι και ο Γαβριήλ εμφανίζεται να πετάει και να κατεβαίνει από τους ουρανούς, για να κατανοήσεις το ταχύ και το ελαφρό. Και γιατί απορείς αν χρησιμοποιεί αυτές τις λέξεις για τις λειτουργικές δυνάμεις, εφόσον ακόμη και για τον ίδιο τον Θεό των όλων δεν απέφυγε να μεταχειριστεί αυτήν τη συγκατάβαση; Διότι ο Δαβίδ, θέλοντας να καταδείξει είτε το ασώματο είτε το ταχύ της πανταχού παρουσίας Του, λέει: «Αυτός που περπατά πάνω σε πτέρυγες ανέμων». Αν και βέβαια ούτε οι άνεμοι έχουν πτέρυγες, ούτε Εκείνος περπατά πάνω σε πτέρυγες. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού είναι πανταχού παρών; Αλλά, όπως μόλις προείπα, συγκαταβαίνοντας στην αδυναμία των ακροατών, ανύψωνε τη διάνοιά τους μέσα από τα πράγματα που ήταν ικανοί να κατανοήσουν. Και πάλι, θέλοντας να φανερώσει τη βοήθειά Του και την ασφάλεια που προέρχεται από αυτήν, χρησιμοποιεί τις ίδιες λέξεις, λέγοντας τα εξής: «Κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις». Εδώ ωστόσο, ο προφήτης μέσω αυτών των πτερύγων δεν μας υποδηλώνει μόνο το μετέωρο και ελαφρύ, αλλά και κάτι άλλο φοβερό.

Όταν εκείνοι που είναι αφιερωμένοι σε αυτόν επιδεικνύουν άριστο βίο, όταν και με τα λόγια και με τα έργα τους τον ανυμνούν, τότε εκείνος μεγαλύνεται, όχι επειδή ο ίδιος προσλαμβάνει κάτι ως προς το μέγεθός του, αλλά επειδή σε εκείνους που τον αγνοούν αποδεικνύεται μέγας μέσω όσων τον λατρεύουν, εξαιτίας της μεγαλουργίας, της ποικιλίας των κτισμάτων και της πρόνοιάς του. Και η ψυχή, χαίροντας για αυτό το μεγαλείο, λέει: «Κύριε ο Θεός μου»· διότι η φωνή αυτή ανήκει σε ψυχή που σεμνύνεται. Προσθέτει δε με ποιον τρόπο μεγαλύνθηκε: «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια ενεδύθης». Ο δε Σύμμαχος αποδίδει ως εξής: «Ύμνο και ευδοξία ενεδύθης». Διότι δεν σε αγνοούν πλέον όσοι απολαμβάνουν τα δικά σου αγαθά, ούτε προσφέρουν στα είδωλα τον σεβασμό που ανήκει σε εσένα, αλλά σε υμνούν και σου αποτίνουν το χρέος της δοξολογίας. Διότι, αν και είναι ικανή για τη φανέρωση του μεγαλείου του Θεού η δημιουργία των αγγέλων, η έκταση των ουρανών, η θεμελίωση της γης, και όλα τα άλλα τα οποία πρόσθεσε σε αυτά ο ψαλμωδός, εντούτοις σπουδαιότερο από αυτά είναι το ότι ο Σωτήρας έγινε άνθρωπος και παρέμεινε Θεός, και το ότι έπαθε τα δικά μας και διαφύλαξε τη δική του απάθεια. Γι' αυτόν τον λόγο, παρότι αυτά είναι δεύτερα ως προς τη σειρά, τα τοποθέτησε ωστόσο πριν από τα άλλα, επειδή ως προς τη σημασία τυγχάνουν να είναι πρώτα.

βʹ. Μέσα από αυτά δίδαξε την ευκολία της δημιουργίας. Διότι, όπως είναι εύκολο για τον άνθρωπο να απλώσει ένα δέρμα και να στήσει μια σκηνή, έτσι και ο Θεός του σύμπαντος εξάπλωσε τους μεγάλους θόλους των ουρανών, χρησιμοποιώντας μόνο τον λόγο Του. «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα Του». Αυτό δίδαξε και ο μακάριος Μωυσής· διότι ανέφερε ότι ο Θεός είπε: «Ας γίνει στερέωμα στο μέσο του ύδατος, και ας διαχωρίζει ανάμεσα στο ύδωρ που βρίσκεται πάνω από το στερέωμα, και στο ύδωρ που βρίσκεται κάτω από το στερέωμα».

«Αυτός που καθιστά τα νέφη όχημά Του, Αυτός που περιπατεί πάνω στις φτερούγες των ανέμων». Μέσω αυτών φανέρωσε την πρόνοια που εκτείνεται παντού. Διότι εξουσιάζει και τους ανέμους και τα νέφη, και ο Ίδιος τα κατευθύνει και τα κυβερνά, και παρέχει στον κατάλληλο καιρό την ωφέλεια που προκύπτει από αυτά. Διδάσκει δε ταυτόχρονα ότι η θεία φύση είναι πανταχού παρούσα και επιβλέπει τα πάντα. Επειδή, δηλαδή, από όλα τα αισθητά η φύση των ανέμων είναι η πιο ταχεία (διότι σε μια στιγμή διατρέχει από τη δύση έως την ανατολή, και από την ανατολή προς τη δύση), μη βρίσκοντας άλλη ακριβέστερη εικόνα στα αισθητά, είπε ότι ο Θεός επιβαίνει πάνω στις φτερούγες των ανέμων, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο ότι είναι πανταχού παρών. Βρίσκουμε δε και στους υιούς του Ισραήλ τον Θεό των όλων να εμφανίζεται μέσα σε νεφέλη, και στη Σκηνή να κάνει την εμφάνισή Του μέσω νεφέλης. Και βεβαίως, όταν ο Σολομών εγκαινίαζε τον ναό, νεφέλη κάλυψε τον οίκο· και ο Δεσπότης Χριστός στο όρος φανέρωσε στους τρεις αποστόλους φωτεινή νεφέλη γύρω Του· και κατά την Ανάληψή Του, φωτεινή νεφέλη Τον ανέλαβε κρύβοντάς Τον από τα μάτια τους. «Αυτός που κάνει τους αγγέλους Του πνεύματα, και τους λειτουργούς Του πυρ φλέγον». Έδειξε έτσι ότι είναι δημιουργός όχι μόνο των ορατών, αλλά και των αοράτων. Τους ίδιους δε ονόμασε και πνεύματα και πυρ, διδάσκοντας και με τα δύο το δυνατό και το ταχύ της φύσης τους.

Άλλη ευχή του ιδίου. Του Κυρίου δεηθώμεν. Τη θεία και άγια και μεγάλη, και φρικτή και αβάσταχτη ονομασία και επίκληση κάνουμε για την εκδίωξή σου, αποστάτη, όπως επίσης και επιτίμηση για την εξολόθρευσή σου, διάβολε. Ο Θεός ο άγιος, ο άναρχος, ο φοβερός, ο αόρατος ως προς την ουσία, ο ασύλληπτος ως προς τη δύναμη, και ακατάληπτος ως προς τη θεότητα, ο βασιλιάς της δόξης και παντοκράτορας Δεσπότης, θα σε επιτιμήσει, διάβολε, αυτός που με τον λόγο του δημιούργησε τέλεια τα πάντα από το μη ον στην ύπαρξη, αυτός που περιπατεί πάνω σε φτερά ανέμων. Σε επιτιμά, διάβολε, αυτός που προσκαλεί το νερό της θάλασσας και το εκχέει πάνω στο πρόσωπο όλης της γης· Κύριος των δυνάμεων είναι το όνομά του. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, αυτός που με φόβο υπηρετείται και υμνείται από τα αναρίθμητα ουράνια πύρινα τάγματα, και με τρόμο προσκυνείται και δοξάζεται από το πλήθος των αγγελικών και αρχαγγελικών χορών.

Ήταν χειμώνας· και ο Ιησούς περπατούσε στη στοά του Σολομώντα. Ο Ιησούς που περπατά πάνω σε φτερά ανέμων, που περπατά πάνω στη θάλασσα σαν σε ξηρά· και ο προφήτης έλεγε προς αυτόν: «Κύριε, μέσα στη θάλασσα είναι η οδός σου, και τα μονοπάτια σου μέσα σε πολλά νερά, και τα ίχνη σου δεν θα γίνουν γνωστά». Τον περικύκλωσαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι. Τον περικύκλωσαν όχι επειδή πίστευαν, αλλά τον περικύκλωσαν για να τον πειράξουν. Αυτό έλεγε και ο ίδιος ο προφήτης: «Με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, συναγωγή πονηρευομένων με περιέκλεισε». Και πάλι: «Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα και φούντωσαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα». Τον περικύκλωσαν, λοιπόν, και του έλεγαν: «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;» Απορούν μπροστά στην εξουσία των θαυμάτων του· αμφιβάλλουν μπροστά στην οικονομία της θεότητας· δεν έχουν την οξυδέρκεια να κατανοήσουν τη θαυματουργία των όσων γίνονται. «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία; Δεν έχουμε από πού να σε κρίνουμε. Ενεργείς θαύματα, αλλά υπομένεις ταπεινώσεις. Όταν σε βλέπουμε να πεινάς, σκανδαλιζόμαστε· όταν σε βλέπουμε να τρέφεις πέντε χιλιάδες ανθρώπους με πέντε άρτους, καταπλησσόμαστε. Σε βλέπουμε να ζητάς να πιεις νερό από μια Σαμαρείτιδα γυναίκα, και καταρρέουμε. Όταν πάλι σε καταφρονήσουμε ως απλό άνθρωπο, σε βλέπουμε να χαρίζεις, μέσω του πηλού, μάτια σε έναν εκ γενετής τυφλό· και φέρνουμε στον νου μας τον κεραμέα του παραδείσου. Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;»

Και αν θέλεις να ακούσεις για το σχήμα του, θα ακούσεις πάλι: «Αυτός που εκτείνει τον ουρανό σαν δέρριν». Εάν θελήσεις να μάθεις κάτι περισσότερο για τα νώτα του, θα σου πει πάλι: «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του». Και δεν σταματάει εδώ, αλλά σου μιλάει και για το πλάτος και για το ύψος, δείχνοντας ότι αυτά είναι ισόμετρα· διότι, λέει, «όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας».

Ψαλμός ργ΄ Του Δαβίδ. «Ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριον». Ο φιλόθεος νους παροτρύνει τη δική του ψυχή να δοξάζει τον Κύριο. «Κύριε, ο Θεός μου, μεγαλύνθηκες σφόδρα», δηλαδή, αναγνωρίστηκες ως ο μόνος Θεός. «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια ενδύθηκες», δηλαδή, το να σε ευχαριστούν και να σε μεγαλύνουν με μεγαλοπρέπεια όλα τα κτίσματά σου, «εσύ που τυλίγεσαι το φως σαν ιμάτιο», όχι φως δουλικό και κτιστό, αλλά φως απρόσιτο, που ενοικεί αυτοφυώς. «Εσύ που απλώνεις τον ουρανό σαν δέρμα», δηλαδή, που τον άπλωσες σαν κάποιο δέρμα τεντωμένο και από τα δύο μέρη. «Αυτός που στεγάζει με ύδατα τα υπερώα του». Έτσι, λέει, αφού άπλωσε τον ουρανό χωρίς στηρίγματα και του φόρτωσε το βάρος των υδάτων, για να μη φανεί ότι, όντας ελαφρύς και μη επιβαρυμένος από κανένα βάρος, στέκεται αιωρούμενος, αλλά, αν και βαστάζει στην πλάτη του το βάρος αμύθητων υδάτων, δεν βλάπτεται καθόλου. «Αυτός που καθιστά τα νέφη όχημά του, αυτός που περιπατεί πάνω σε πτέρυγες ανέμων». Εδώ υποδηλώνει το λεπτότατο της ασώματης και θείας φύσης, ή και την ανάληψη του Χριστού, ο οποίος επέβη σε νεφέλη και ανήλθε στους ουρανούς, ή και τα δύο. «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός». Όχι απλώς πυρ, διότι το πυρ είναι σώμα, αλλά αύρα πυρός, εξαιρετικά ασώματη και ελαφρότατη. «Αυτός που θεμελιώνει τη γη πάνω στην ασφάλειά της». Πάνω σε τίποτα δεν την εθεμελίωσε, αλλά τη στερέωσε με ασφάλεια.

Και ένα μεν μέρος έχει ταμιευθεί κάτω από τη γη, το άλλο πάνω από τη γη, και το τρίτο πάνω από το στερέωμα, ώστε το μεν κατώτερο να ονομαστεί άβυσσος, αυτό πάνω από τη γη θάλασσα, και αυτό πάνω από το στερέωμα ύδατα· «Αυτός που στεγάζει», λέει, «με ύδατα τα υπερώα του», δηλαδή του στερεώματος. «Και ονόμασε ο Θεός το στερέωμα ουρανό», ο οποίος είναι ο δεύτερος και ορώμενος από εμάς με τα πολλά άστρα. «Και είδε ο Θεός ότι είναι καλό, και έγινε εσπέρα και έγινε πρωί, ημέρα δεύτερη». Καλό είναι, λοιπόν, και εμείς να καταπαύσουμε τα λόγια για τη δεύτερη ημέρα σε αυτήν, ώστε τα της τρίτης να ταμιευθούν για τον τρίτο λόγο.

Διότι δεν υπήρχε προηγουμένως εν δυνάμει, ώστε αργότερα να μεταβεί από το εν δυνάμει στο εν ενεργεία. 49. Όπως ακριβώς έχει ειπωθεί από τον Κύριο: «Ο Πατέρας μου εργάζεται έως τώρα, κι εγώ εργάζομαι»· δεν εννοεί μόνο την εξαρχής μετάβαση των όντων από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, αλλά πλέον και τη συντήρηση και την πρόνοια για αυτά, όπως το να κάνει τους αγγέλους του πνεύματα, και το να εκτείνει τον ουρανό σαν δέρμα, και το να στεγάζει στα ύδατα τα υπερώα του, και το να θεμελιώνει τη γη πάνω στην ασφάλειά της. Αυτά, αφού έλαβαν υπόσταση μία φορά, διατηρούν ενεργούμενη και τη συνέχεια της υπάρξεώς τους. Η ανθρώπινη όμως δεν είναι αΐδια, αλλά πεπερασμένη, και ορθότερα θα λέγαμε, περιγεγραμμένη.

Αυτά μας προσάπτετε, ω τέκνα των Ιουδαίων, και νομίζετε ότι μιλάτε δίκαια και ότι προβάλλετε απορίες για να υπερασπιστείτε την απιστία σας. Απαντήστε, λοιπόν, σε εμάς που ρωτούμε, εάν υπάρχει μέσα σας λόγος συνέσεως. Ο Θεός είναι μεγαλύτερος από το σύμπαν ή μικρότερος; Μεγαλύτερος, προφανέστατα. Βρίσκεται, λοιπόν, εντός του σύμπαντος ή εκτός; Και εντός είναι και εκτός, και υπεράνω των πάντων, σύμφωνα με το: «Ο μεν ουρανός είναι θρόνος, η δε γη υποπόδιο των ποδιών του» και το «να περιπατεί πάνω σε φτερά ανέμων» και το «μέσα στη θάλασσα είναι τα μονοπάτια του, και βρέχει επί δικαίους και αδίκους, και ανατέλλει τον ήλιο του επί πονηρούς και αγαθούς». Εάν, λοιπόν, εισέρχεται στο σύμπαν, παρότι είναι μεγαλύτερος από το σύμπαν, και εφόσον ο άνθρωπος είναι το πιο εξαίρετο κτίσμα από τα υπόλοιπα, πώς θεωρείς, ω Ιουδαίε, απίστευτο το ότι στην ανθρώπινη φύση, την ανώτερη των άλλων κτισμάτων, κατέρχεται ο Θεός, ενοικεί και περιπατεί, και σαρκώνεται από τα πανάγια αίματα της Παναγίας Παρθένου, προκειμένου τον Αδάμ, που συνετρίβη από την παράβαση και πάλιωσε από τις αμαρτίες, αφού τον αναπλάσει μέσα στον Εαυτό Του, να τον καταστήσει καινούργιο;

Εφόσον όλοι είχαν ήδη δεχθεί τον ήλιο, επιβαίνει σε νεφέλη, ώστε να δείξει το σώμα του ελαφρύτερο και από τον αέρα και να αποδείξει ότι αυτός είναι εκείνος, «που θέτει τα νέφη ως όχημά του και περπατά πάνω σε φτερούγες ανέμων». Η νεφέλη επίσης τον περιέβαλε όταν άλλαζε μορφή, και κατά την έσχατη ημέρα θα τον φέρει κατερχόμενο στη γη, και νεφέλη θα συγκεντρώσει από παντού τους εκλεκτούς του. Και γενικώς η νεφέλη του ήταν παντού απαραίτητη· πρώτον μεν, επειδή την κοινή κτίση, της οποίας αυτός μόνος προσήλθε ως δημιουργός, και υπέρ της οποίας τα πάντα εργάστηκε και τα πάντα επέδειξε, τη συνιστούν γι' αυτόν το πνεύμα και το ύδωρ, και από αυτά αποτελείται η νεφέλη· έπειτα δε, διότι απλώς αποτελούσε σύμβολο του ομοτίμου και πάντοτε παρόντος Παρακλήτου, ο οποίος και ύδωρ λέγεται και πνεύμα ονομάζεται, μέσω του οποίου συνεστήθη στον Σωτήρα εκείνη η ομόθεη σάρκα, και με το οποίο υπήρξε αυτουργός των υπερφυών έργων, και ο οποίος μαρτύρησε τη θεότητά του ερχόμενος κατά τη βάπτισή του, και ο οποίος ήταν παρών κατά τη μεταμόρφωση, φανερωνόμενος μέσω της νεφέλης, συμπληρώνοντας την Τριάδα και συνδέοντας τον εαυτό του ως τρίτο με αυτόν που μαρτυρούσε και με αυτόν για τον οποίο γινόταν η μαρτυρία. Έπρεπε, λοιπόν, και τότε, καθώς ο Υιός ανερχόταν και ο Πατέρας φανερωνόταν από την πορεία του Υιού (διότι, καθώς ο Υιός αποκαθίστατο, πού αλλού ήταν φυσικό να σπεύδει;), να φανεί και ο Παράκλητος μέσω της νεφέλης, ανάγοντας τον ομότιμο στον ουρανό, όπως ακριβώς προηγουμένως τον είχε αναγάγει στην έρημο (διότι λέγει: «οδηγήθηκε από το Πνεύμα στην έρημο»).

Αυτός που στεγάζει στα ύδατα τα υπερώα του. Εσύ που συγκλόνισες τα θεμέλια όλης της γης ως Θεός, όταν υψώθηκες στο ξύλο, δώρισες σε όλους τους πιστούς, Κύριε, ως ασάλευτο στήριγμα το σωτήριο όπλο του σταυρού σου, τον οποίο προσκυνώντας, σε υπερυψώνουμε σε όλους τους αιώνες.

Ο ακατάληπτος, ο οποίος με την παντοδύναμη θέλησή του καθιστά τα νέφη μέσο ανόδου του, ανέβηκε τώρα από το όρος των Ελαιών ψηλά προς τα ύψη, επιβαίνοντας σε νεφέλη. Αληθινά ξεπέρασας τα τάγματα των επουράνιων αγγέλων, Αγνή, δίνοντας σάρκα στον Λόγο του Πατρός· τον οποίο ικέτευε θερμά, πανάμωμε, να μας λυτρώσει από τις άλογες πράξεις.

Τους ευσεβείς παίδες μέσα στο καμίνι. Αυτός που περιπατεί πάνω σε φτερούγες ανέμων, εποχούμενος σε νεφέλη, τώρα αναλαμβάνεται στα επουράνια, εκεί όπου βρισκόταν προηγουμένως, και αποστέλλει τον Παράκλητο στους μαθητές, οι οποίοι τον ανυμνούν και τον υπερυψώνουν στους αιώνες.