Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:33

Εάν σε ξεχάσω, Ιερουσαλήμ, ας ξεχαστεί η δεξιά μου. Δηλαδή, ας μην τύχω της άνωθεν βοήθειας. Ας κολλήσει η γλώσσα μου στον λάρυγγά μου, εάν δεν σε θυμηθώ. Διότι ποιο είναι το όφελος να παραμένει υγιές το όργανο του λόγου, όταν δεν κρούεται για το πρέπον; Γι' αυτό άλλωστε και οι μακάριοι άνδρες αφιέρωναν όλη τους τη ζωή στη μέριμνα των ύμνων, λέγοντας: Θα ψάλω στον Κύριο στη ζωή μου. Η πόλη δε, τους ήταν πολύτιμη εξαιτίας της θείας λατρείας, όπως έχει προλεχθεί: Για χάρη του Κυρίου του Θεού μας αναζήτησα αγαθά για σένα.

Αδελφέ, όταν στέκεσαι να ψάλεις στον Θεό, άνοιγε το στόμα σου με λόγο Θεού, σύμφωνα με εκείνον που λέγει: «Θα ψάλλω στον Θεό μου όσο υπάρχω»· μήπως, εξαιτίας της αμέλειάς σου, αλλότριοι λογισμοί ταράξουν τη διάνοιά σου. Αλλά, όταν ψάλλεις με το πνεύμα, να ψάλλεις και με τον νου. Μεγάλο δώρο είναι τα δάκρυα στην προσευχή· το να παρασύρεται όμως κανείς από δαιμονιώδεις λογισμούς είναι ίσο με θάνατο. Την καρδιά που εξέπεσε από τα ουράνια φρονήματα θα τη δέσουν οι δαίμονες με τα γήινα πράγματα· όταν όμως καταφρονήσει τα φθειρόμενα, θα αποκτήσει τα άφθαρτα. Στο ψοφίμι θα συναχθούν οι γύπες· και στην ψυχή που έχει απελπισθεί από τον εαυτό της θα συναχθούν οι δαίμονες· διότι όπου είναι το πτώμα, εκεί θα συναχθούν οι γύπες. Ας έχουμε άνω τον νου, αγαπητέ· διότι ακόμη λίγο και θα αναχωρήσουμε από εδώ· και όσα συνήγαγες, σε ποιον θα ανήκουν; Όπως ο καπνός διώχνει τις μέλισσες, έτσι και η κακία διώχνει τη γνώση από την καρδιά. Κανείς δεν ευφραίνεται για τη δικαιοσύνη, αλλά για την πλεονεξία. Κανείς δεν χαίρεται επειδή δεν αδίκησε τον πλησίον, αλλά όταν αγοράσει πολλά με λίγα. Πριν από τη βροντή σπεύδει η αστραπή, και μπροστά σε βαριά νεφέλη αποσύρεται κάθε πουλί. Η απειλή του αγριόχοιρου θα τον παραδώσει στη σφαγή, και η οργή του ανθρώπου θα του ετοιμάσει πτώση. Το λιοντάρι αιχμαλωτίζεται εξαιτίας της κοιλιάς του, και ο γαστρίμαργος συντρίβεται εξαιτίας της ηδονής της κοιλιάς. Το σκληρόστομο άλογο θα παραδώσει τον αναβάτη του στα χέρια κακών ανθρώπων, και ο σκληροτράχηλος άνθρωπος θα πέσει σε κακά.

«Ας είναι η δόξα του Κυρίου στον αιώνα· θα ευφρανθεί ο Κύριος για τα έργα του. Αυτός που επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει, αυτός που αγγίζει τα όρη και καπνίζουν. Θα υμνήσω τον Κύριο στη ζωή μου, θα ψάλω στον Θεό μου όσο υπάρχω». Επειδή έχω διδαχθεί αυτά, λέει, γι' αυτόν τον λόγο θα αναλώσω όλη μου τη ζωή στον ύμνο προς τον Δημιουργό· και όσο ζω και υπάρχω σε αυτόν τον βίο, θα αποδίδω τον οφειλόμενο ψαλμό στον Θεό μου. Πολλή δε εσωτερική διάθεση και οικειότητα προς τον Θεό φανερώνει η προσθήκη. Διότι δεν είπε, «θα ψάλω στον Θεό», αλλά, «στον Θεό μου». Επειδή είναι σαν να λέει: σε Αυτόν που με έπλασε και με έθρεψε και έγινε η αιτία όλων των αγαθών για εμένα. Ως ωδή όμως εδώ δεν εννοεί μόνο αυτήν που γίνεται με τα λόγια, αλλά και εκείνη που γίνεται με τα έργα. Διότι, επειδή βρήκε τον εαυτό του να είναι υπόχρεος για πολλά στον Θεό, και μη μπορώντας να προσφέρει καμία αντάξια ανταπόδοση, καταθέτει αυτήν που μπορεί: το να υμνεί διαρκώς, το να δαπανήσει όλη τη ζωή του σε αυτό. Ας τα ακούσουν αυτά εκείνοι που φθείρονται ολόκληρη την ημέρα σε εμπορικές συναλλαγές και καπηλείες, και δεν στρέφονται ούτε μία φορά σε προσευχή, πόσο μεγάλοι οφειλέτες είναι απέναντι στον Θεό· αυτό είναι το κέρδος της ζωής, το να δοξολογεί κανείς τον Θεό, για αυτόν τον λόγο αξίζει και να ζει. Εύλογα λοιπόν πρόσθεσε το «στη ζωή μου», καθώς και το «όσο υπάρχω, θα ψάλω στον Θεό». Διότι «στον θάνατο δεν υπάρχει κανείς που να Τον μνημονεύει, και στον άδη ποιος θα Τον δοξολογήσει;».

«Θα ψάλω»: Διότι ο ζωντανός άνθρωπος δοξολογεί τον Θεό· διότι δεν θα σε δοξολογήσουν, [λέει,] αυτοί που βρίσκονται στον άδη, αλλά εμείς οι ζωντανοί θα ευλογήσουμε τον Θεό (τον Κύριο). «Θα ψάλω»: Διότι μετά τον θάνατο παύει η ψαλμωδία, καθώς κλείνει το στόμα του ανθρώπου. «Ας γίνει ευάρεστη»: Διότι ο Θεός ευαρεστείται με τη συνομιλία των αγίων. «Εγώ δε»: Ο προφήτης μιλάει για εκείνα που προανήγγειλε· [διότι χαίρεται,] επειδή ολοκληρώθηκαν. «Είθε να εκλείψουν»: Οι δαίμονες από τη γη, εφόσον ενδήμησε ο Χριστός. Εννοεί όμως και να εκλείψουν οι αμαρτωλοί άνθρωποι από τη γη των πιστών, που είναι ο παράδεισος. «Και οι άνομοι»: Όποιο είναι το θεμέλιο του ψαλμού, τέτοια είναι και η επιστέγασή του. Διότι παντού ο πιστός άνθρωπος πάντοτε προτρέπει την ψυχή του σε ευχαριστία.

Επειδή, εάν κάποιος δεν αναγεννηθεί από νερό και πνεύμα, δεν θα εισέλθει στη βασιλεία του Θεού. «Τα πάντα προσδοκούν σε σένα.» Διότι όλα τα αγαθά περικλείονται στο χέρι του Θεού, ώστε, όταν το ανοίγει, να γεμίζει και να χορταίνει τα πάντα με αγαθότητα. Ως άνοιγμα των χεριών του πρέπει να θεωρήσουμε και την έκτασή τους πάνω στον σταυρό, από την οποία τα πάντα γέμισαν με αγαθότητα, δηλαδή με φιλανθρωπία, επειδή κάθε αμαρτία έχει συγχωρεθεί μέσω του σταυρού. «Θα εξαποστείλεις το πνεύμα σου.» Αυτό θα μπορούσε να λέγεται για την ανάσταση των νεκρών, ως αποστολή του ανθρώπινου πνεύματος στη γη για να ανακαινιστεί η ανθρωπότητα, εάν ο Προφήτης δεν έλεγε «το Πνεύμά σου», δηλώνοντας σαφώς το Άγιο Πνεύμα του Θεού. Με την αποστολή του οποίου όλη η γη, δηλαδή όλα τα έθνη, αναδημιουργήθηκε και ανακαινίστηκε, προφανώς μέσω του κηρύγματος των αποστόλων. Διότι σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους. «Αυτός που επιβλέπει τη γη.» Διότι τόσο μεγάλη είναι η δύναμη του Δημιουργού, ώστε και μόνο το βλέμμα του είναι ικανό να σαλέψει τη γη που φαίνεται ασάλευτη. «Θα ψάλω στον Κύριο σε όλη μου τη ζωή.» Αγαθή υπόσχεση, που παρέχει αιώνια ζωή σε όποιον την εκπληρώνει, το να θέτει κάποιος ως σκοπό του βίου του τη δοξολογία του Θεού. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος ανέρχεται στην τάξη των αγγέλων. «Είθε να του είναι ευάρεστος ο στοχασμός μου.»

Αυτός που επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει· αυτός που αγγίζει τα όρη και καπνίζουν. Εύλογα τα πρόσθεσε αυτά, διδάσκοντας το ανενδεές της θείας φύσεως. Διότι δεν ευχαριστείται να δέχεται προσκύνηση επειδή έχει ανάγκη, αλλά, επειδή επιθυμεί να σώσει, φανερώνει την αλήθεια, και ενώ έχει τη δύναμη να τιμωρήσει, δεν επιφέρει την τιμωρία, αν και μόνο με την εμφάνισή του σείει τη γη, και γεμίζει τα όρη με φωτιά και καπνό. Αυτό άλλωστε έπραξε και στο όρος Σινά· διότι, πραγματοποιώντας τη δική του εμφάνιση, έκανε ολόκληρο το όρος να καπνίζει. Θα υμνώ τον Κύριο σε όλη μου τη ζωή, θα ψάλλω στον Θεό μου όσο υπάρχω. Και αυτά εύλογα τα πρόσθεσε. Διότι δεν υπάρχει κανείς στον θάνατο που να τον μνημονεύει· και στον άδη ποιος θα τον δοξολογήσει; Έτσι έκλεισε η θύρα του νυμφώνα για τις μωρές παρθένους, οι οποίες δαπάνησαν τον χρόνο της λαμπαδηφορίας στην αγορά ελαίου.

Εφόσον λοιπόν έτσι έχει η φύση των πραγμάτων: «Θα ψάλω στον Κύριο σε όλη μου τη ζωή, θα ψάλω στον Θεό μου όσο υπάρχω», δηλαδή, για όσο διάστημα βρίσκομαι ανάμεσα στους ζωντανούς. «Ας γίνει ευάρεστος», δηλαδή ας φανεί ευχάριστος και γλυκύτατος «σε αυτόν ο στοχασμός μου» αυτός, ώστε «εγώ να ευφρανθώ με τον Κύριο. Ας εκλείψουν οι αμαρτωλοί από τη γη και οι άνομοι, ώστε να μην υπάρχουν πλέον». Γεμάτο από θείο ζήλο είναι το χωρίο. Μακάρι, λέει, να μην υπήρχαν αμαρτωλοί πάνω στη γη, και οι άνομοι να μην ζούσαν πια πάνω στη γη, αλλά όλοι να γίνονταν δίκαιοι και τηρητές του νόμου. «Ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο». Συνέδεσε το τέλος του ψαλμού με την αρχή του, παρακινώντας την ψυχή σε υμνωδία του Θεού.