Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 104:11

Δεν πρέπει να αγνοούμε, λέει, ότι αυτός είναι ο Κύριος ο Θεός μας, ο οποίος με την πρόνοιά του διοικεί ολόκληρο τον κόσμο με θείες κρίσεις, ώστε τίποτα να μη γίνεται άκριτα ούτε χωρίς την πρόνοια του Θεού. Ενθυμήθηκε εις τον αιώνα τη διαθήκη του, τον λόγο που παρήγγειλε για χίλιες γενεές, τον οποίο συνήψε με τον Αβραάμ, και τον όρκο του προς τον Ισαάκ· και τον καθιέρωσε στον Ιακώβ ως πρόσταγμα, και στον Ισραήλ ως αιώνια διαθήκη, λέγοντας: Σε σένα θα δώσω τη γη Χαναάν, ως κλήρο της κληρονομιάς σας.

Το ότι λοιπόν τα σύμβολα του Μωυσή αντιστοιχούσαν σε θειότερα πράγματα, και ότι ήταν δυνατόν και χωρίς υλικό μύρο να ονομάζονται «χριστοί» εκείνοι που κατέχονταν από το θείο Πνεύμα, ας το εξετάσουμε με κάπως μεγαλύτερη ακρίβεια. Ο Δαβίδ στον 104ο (ρδ΄) ψαλμό, αναφέροντας τις ιστορίες για τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, ονομάζει «χριστούς» αυτούς ακριβώς τους θεοφιλείς προπάτορες, οι οποίοι έζησαν και πριν από την εποχή του Μωυσή, όχι για κανέναν άλλο λόγο παρά για την επιρροή του θείου Πνεύματος, του οποίου μετείχαν. Αφού λοιπόν διηγήθηκε πώς έζησαν ως ξένοι ανάμεσα σε αλλοφύλους, και πώς, όταν τους επιβουλεύτηκαν, βρήκαν σωτήρα τον Θεό, σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Μωυσής, τους ονομάζει ταυτόχρονα προφήτες και χριστούς, μολονότι ο Μωυσής δεν βρισκόταν ακόμη τότε ανάμεσα στους ανθρώπους, ούτε είχε νομοθετηθεί η χρήση του κατασκευασμένου μύρου της εποχής του. Άκουσε δε τι λέει ο ψαλμός: «Να θυμάστε τα θαυμάσια έργα του που έπραξε, τα θαύματά του και τις κρίσεις του στόματός του· το σπέρμα του Αβραάμ, οι δούλοι του, οι γιοι του Ιακώβ, οι εκλεκτοί του. Αυτός είναι ο Κύριος ο Θεός μας· σε όλη τη γη απλώνονται οι κρίσεις του. Θυμήθηκε αιώνια τη διαθήκη του, τον λόγο που έδωσε ως εντολή για χίλιες γενεές, τη διαθήκη που συνήψε με τον Αβραάμ, και τον όρκο του προς τον Ισαάκ· και την επικύρωσε στον Ιακώβ ως πρόσταγμα και στον Ισραήλ ως αιώνια διαθήκη, λέγοντας: Σε σένα θα δώσω τη γη Χαναάν, ως μερίδιο της κληρονομιάς σας». «Και διήλθαν από έθνος σε έθνος και από ένα βασίλειο σε άλλον λαό».

Σπέρμα: Σπέρμα του Αβραάμ και δούλους του Θεού ονομάζει αυτούς εξ αυτών που πίστεψαν. Υιοί Ιακώβ: Υιοί του Ιακώβ είναι ο πιστός λαός· διότι ο Ιακώβ ερμηνεύεται ως ο Χριστός, και εκλεκτοί υιοί Του είναι τα έθνη. Αυτός Κύριος: Αυτός προ των αιώνων, Αυτός και στους αιώνες. Σε όλη τη γη: Διότι παντού στη γη έγιναν ξακουστά ο νόμος και η χάρις. Θυμήθηκε: Αναφέρεται σε αυτήν προς τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, και γι' αυτό τους περιέθαλψε σε όλες τις θλίψεις τους. Λόγου: Υπαινίσσεται τον Χριστό, τον οποίο μετά από χίλιες γενεές φανέρωσε στον κόσμο ο Θεός και Πατέρας. Τον οποίο διέθεσε: Διότι προ αιώνων αποφάσισε να φανερωθεί σαρκικά ο Χριστός από αυτούς. Και έστησε: Εννοεί την Παρθένο, τη Θεοτόκο· διότι από τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ προέρχεται το γένος της. Διότι ορκίστηκε και δεν μετανόησε. Και στον Ισραήλ: Στον νοητό Ισραήλ, που είναι ο Χριστός· διότι στους αιώνες των αιώνων μένουν ασάλευτα τα μυστήρια της Παρθένου. Λέγοντας: Εννοεί την Παρθένο, τη Θεοτόκο· διότι αυτή ονομάζεται γη της επαγγελίας. Διότι Χαναάν ερμηνεύεται ως επίγνωση, και από αυτήν δόθηκε η γνώση στους ανθρώπους. Σχοίνισμα: Το σχοίνισμα (μερίδιο) της κληρονομιάς είναι η κατάσταση (κατάσχεση)· διότι όσοι από τον Ισραήλ πίστεψαν, κληρονόμησαν τον Θεό (τον Χριστό). Ενώ ήταν: Διότι κάποτε οι Ισραηλίτες ήταν πάρα πολύ λίγοι σε σχέση με τα έθνη και υψώθηκαν πάνω από όλους.

Και πράγματι εκπληρώνει αυτές τις υποσχέσεις, αφενός ελευθερώνοντας τους απογόνους τους από τη δουλεία των Αιγυπτίων μέσω του Μωυσή, και αφετέρου παραδίδοντας την υποσχεθείσα γη μέσω του Ιησού του Ναυή, ενώ το πλήρωμα της επαγγελίας το ολοκλήρωσε μέσω του Δεσπότου Χριστού. Λέγοντας: «Σε σένα θα δώσω τη γη Χαναάν, ως σχοίνισμα της κληρονομιάς σας». Ονόμασε «σχοίνισμα» την κυριότητα της γης· διότι είναι ίδιον εκείνων που κατέχουν κάτι να υποβάλλουν τη γη σε μέτρηση. «Όταν αυτοί ήταν λιγοστοί στον αριθμό, ελάχιστοι, και πάροικοι σε αυτήν». Αυτά, λέει, τα υποσχέθηκε στους πατέρες όταν ήταν λίγοι και πολύ εύκολο να μετρηθούν. Μέσω αυτού φανερώνει τη δύναμη Εκείνου που έδωσε την υπόσχεση, ότι δηλαδή είχε τη δύναμη να παραχωρήσει την κυριότητα τόσο μεγάλης γης σε αυτούς που ήταν τόσο λίγοι. Διότι υποσχέθηκε στον Αβραάμ και στους δικούς του ότι, αντί να είναι λίγοι, θα πληθύνονταν σαν τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο στην ακρογιαλιά της θάλασσας, και ότι μέσω αυτών θα ευλογηθούν όλα τα έθνη· και αντί να παροικούν τότε στη γη Χαναάν, θα τους καθιστούσε κυρίους της γης. Πράγματα τα οποία συνέβησαν και τα δύο στους απογόνους τους, οι οποίοι αυξήθηκαν σε πλήθος σαν την άμμο. Μέσω δε του σπέρματός του, στο οποίο ευλογήθηκαν τα έθνη, έγιναν και αυτά στο πλήθος σαν τα άστρα του ουρανού. Διότι σε αυτούς έχει ειπωθεί: «Ανάμεσα στους οποίους φαίνεστε σαν φωστήρες στον κόσμο, κρατώντας τον λόγο της ζωής». Και διήλθαν από έθνος σε έθνος, και από ένα βασίλειο σε άλλον λαό.