Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 104:40

Αυτό υπερέβαινε και την ίδια την τάξη της φύσης. Άπλωσε νεφέλη για να τους σκεπάζει, και πυρ για να τους φωτίζει τη νύχτα. Αφού διήλθε τις πληγές εναντίον των Αιγυπτίων, στη συνέχεια μεταβαίνει στις ευεργεσίες που έγιναν προς τον Ισραήλ· αφενός προτρέποντας και εμάς να αποφεύγουμε τον τρόπο των Αιγυπτίων, ώστε να μην περιπέσουμε στα ίδια, και αφετέρου να ευχόμαστε να ανήκουμε στη μερίδα του Θεού, στην οποία παρείχε τις δικές Του ευεργεσίες. Συγχρόνως υπενθυμίζοντας τα παράδοξα θαύματα του Θεού για τα οποία αξιώθηκαν οι εκ περιτομής, προς έλεγχο μεν της δικής τους διαγωγής, και ως απολογία για τη μετέπειτα αποβολή τους. Ζήτησε, και ήλθε ορτυκομήτρα, και τους χόρτασε με άρτο του ουρανού. Διέρρηξε βράχο, και έρευσαν ύδατα, πορεύθηκαν ποτάμια σε άνυδρους τόπους· διότι θυμήθηκε τον άγιο λόγο Του, εκείνον προς τον δούλο Του τον Αβραάμ. Και ο Μωυσής στο Δευτερονόμιο τους λέει: Μην πεις· Εξαιτίας των δικαιοσυνών μου με εξήγαγε ο Κύριος από τη γη της Αιγύπτου, αλλά για τον όρκο που ορκίστηκε ο Κύριος στους πατέρες σας. Και θα γνωρίσεις σήμερα, ότι όχι εξαιτίας των δικαιοσυνών σου σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου αυτή την αγαθή γη για να την κληρονομήσεις, διότι είσαι λαός σκληροτράχηλος. Και εξήγαγε τον λαό Του με αγαλλίαση, και τους εκλεκτούς Του με ευφροσύνη.

Διότι σε αυτό (σε αυτήν) προστατεύονται οι πιστοί από τον καύσωνα της αμαρτίας. «Και πυρ»: Διότι τότε ο στύλος του πυρός προπορευόταν του λαού, για να μην χάσουν τον δρόμο τους. Το πυρ όμως προεικόνιζε το πυρ του Πνεύματος, για το οποίο έχει γραφεί (όπως λέγει ο Ιωάννης): «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ» που φωτίζει τους πιστούς. «Ζήτησαν»: Διότι τους έδωσε τότε σωματική και έμψυχη τροφή, για να δηλώσει ότι πρόκειται να τρέφει τους πιστούς με Σώμα και Αίμα, [ή για να σε διδάξει τα επόμενα]. «Και άρτον»: Διότι έτρωγαν πτηνά, γι' αυτό λέγει του ουρανού· υποδήλωνε δε τον άρτο που κατεβαίνει (που κατέβηκε) από τον ουρανό στους πιστούς, ο οποίος είναι ο Χριστός. «Διέρρηξεν»: Εννοεί την ακρότομη πέτρα, και με αυτήν υποδηλωνόταν η πλευρά του Χριστού, όπως λέγει και ο απόστολος: «Η δε πέτρα ήταν ο Χριστός». «Επορεύθησαν»: Προτυπωνόταν η Εκκλησία και το βάπτισμα· διότι η Εκκλησία ήταν άνυδρη πριν λάβει τη χάρη του βαπτίσματος. «Ότι εμνήσθη»: Ο λόγος αναφέρεται στον Χριστό· διότι ο Θεός Λόγος, ενθυμούμενος τα έθνη, ήλθε για να σώσει τον άνθρωπο. «Του προς Αβραάμ»: Διότι από τον Αβραάμ προέρχεται κατά σάρκα. «Και εξήγαγεν»: Τον λαό των εθνών εξήγαγε από τη συνοχή των ειδώλων [με αγαλλίαση]. Διότι εκείνος ήταν τύπος τούτου. «Και τους εκλεκτούς»: Όλους τους αγίους, τους οποίους μετά την αναχώρησή τους από εδώ [εκεί] τους ευφραίνει αιωνίως.

Γι' αυτό, δεν οφείλουμε να ανησυχούμε καθόλου για τη δύναμη των εχθρών, όταν έχουμε τον Θεό να μάχεται υπέρ ημών. «Ζήτησαν, και ήλθε ορτυγομήτρα.» Λέει ότι το μάννα δεν φερόταν από τον ίδιο τον ουρανό, αλλά από τον αέρα πάνω από τα κεφάλια τους (τον οποίο η θεία Γραφή πολλές φορές ονομάζει ουρανό), φέροντας συγχρόνως και την εικόνα του ουράνιου άρτου που δόθηκε μυστηριακά στην Εκκλησία. «Διέρρηξε την πέτρα, και έρρευσαν ύδατα.» Επομένως, το χτύπημα της ράβδου και η ρήξη δεν έφεραν στην επιφάνεια νερό που ήδη υπήρχε μέσα στην πέτρα· αλλά τα προστάγματα του Θεού προκάλεσαν και το ράγισμα της πέτρας από τη ράβδο, και τη ροή του νερού, το οποίο προηγουμένως δεν υπήρχε μέσα σε αυτήν. Διότι, επιβεβαιώνοντας αυτό το γεγονός ο Προφήτης, αναφώνησε: «Πορεύθηκαν ποταμοί σε άνυδρους τόπους», για να υπαινιχθεί το ξηρό, το άνικμο και το άγονο από νερά εκείνης της γης. Και χάριν τίνος θαυματουργούνταν αυτά; Επειδή θυμήθηκε τον άγιο λόγο του. «Για να φυλάξουν τα προστάγματά του.» Και να αναζητήσουν τον νόμο του, δηλαδή το Ευαγγέλιο. Διότι, τι επρόκειτο να αναζητήσουν, εφόσον το είχαν ήδη; Συνεπώς, υπαινίσσεται οπωσδήποτε τη δεύτερη διαθήκη.

Έτσι λοιπόν κατατρόμαξαν από τις παντοειδείς τιμωρίες, ώστε να θεωρήσουν την ελευθερία των Εβραίων ως δική τους ευεργεσία. Άπλωσε νεφέλη για να τους σκεπάζει, και φωτιά για να τους φωτίζει τη νύχτα. Διότι η ίδια αυτή νεφέλη γινόταν σκηνή για αυτούς κατά τη διάρκεια της ημέρας και εμπόδιζε το ενοχλητικό καύμα των ακτίνων· τη νύχτα δε, επειδή γινόταν πυροειδής, τους χορηγούσε το αναγκαίο φως. Ζήτησαν, και ήλθε ορτυγομήτρα, και τους χόρτασε με άρτο του ουρανού. Επειδή δηλαδή επιθύμησαν και κρέατα, τους παρέσχε αυτομάτως θήραμα πτηνών· και όταν παρακάλεσαν για άρτο, τους τον χορήγησε από ψηλά, δωρίζοντάς τους μέσα από τα σύννεφα όχι βροχή, αλλά την ίδια την τροφή. Αναφέρεται δε στο μάννα, το οποίο έπεφτε όχι από τον ίδιο τον ουρανό, αλλά από τον αέρα πάνω από τα κεφάλια τους, τον οποίο η θεία Γραφή ονομάζει ουρανό, και συγχρόνως επειδή αυτό έφερε την εικόνα του ουράνιου άρτου που δόθηκε μυστηριακώς στην Εκκλησία. Έσχισε την πέτρα και έτρεξαν ύδατα, και ξεχύθηκαν σαν ποταμοί σε άνυδρους τόπους. Θεράπευσε δε και τη δίψα τους με τις παράδοξες ωδίνες της πέτρας· διότι σε τόπο άνυδρο και ξηρό πρόσταξε να αναβλύσει ποταμός. Ονομάζει δε ποταμούς τα ρεύματα των υδάτων που ανέβλυσαν από την πέτρα.