Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 104:9

Δεν πρέπει να αγνοούμε, λέει, ότι αυτός είναι ο Κύριος ο Θεός μας, ο οποίος με την πρόνοιά του διοικεί ολόκληρο τον κόσμο με θείες κρίσεις, ώστε τίποτα να μη γίνεται άκριτα ούτε χωρίς την πρόνοια του Θεού. Ενθυμήθηκε εις τον αιώνα τη διαθήκη του, τον λόγο που παρήγγειλε για χίλιες γενεές, τον οποίο συνήψε με τον Αβραάμ, και τον όρκο του προς τον Ισαάκ· και τον καθιέρωσε στον Ιακώβ ως πρόσταγμα, και στον Ισραήλ ως αιώνια διαθήκη, λέγοντας: Σε σένα θα δώσω τη γη Χαναάν, ως κλήρο της κληρονομιάς σας.

Σπέρμα: Σπέρμα του Αβραάμ και δούλους του Θεού ονομάζει αυτούς εξ αυτών που πίστεψαν. Υιοί Ιακώβ: Υιοί του Ιακώβ είναι ο πιστός λαός· διότι ο Ιακώβ ερμηνεύεται ως ο Χριστός, και εκλεκτοί υιοί Του είναι τα έθνη. Αυτός Κύριος: Αυτός προ των αιώνων, Αυτός και στους αιώνες. Σε όλη τη γη: Διότι παντού στη γη έγιναν ξακουστά ο νόμος και η χάρις. Θυμήθηκε: Αναφέρεται σε αυτήν προς τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, και γι' αυτό τους περιέθαλψε σε όλες τις θλίψεις τους. Λόγου: Υπαινίσσεται τον Χριστό, τον οποίο μετά από χίλιες γενεές φανέρωσε στον κόσμο ο Θεός και Πατέρας. Τον οποίο διέθεσε: Διότι προ αιώνων αποφάσισε να φανερωθεί σαρκικά ο Χριστός από αυτούς. Και έστησε: Εννοεί την Παρθένο, τη Θεοτόκο· διότι από τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ προέρχεται το γένος της. Διότι ορκίστηκε και δεν μετανόησε. Και στον Ισραήλ: Στον νοητό Ισραήλ, που είναι ο Χριστός· διότι στους αιώνες των αιώνων μένουν ασάλευτα τα μυστήρια της Παρθένου. Λέγοντας: Εννοεί την Παρθένο, τη Θεοτόκο· διότι αυτή ονομάζεται γη της επαγγελίας. Διότι Χαναάν ερμηνεύεται ως επίγνωση, και από αυτήν δόθηκε η γνώση στους ανθρώπους. Σχοίνισμα: Το σχοίνισμα (μερίδιο) της κληρονομιάς είναι η κατάσταση (κατάσχεση)· διότι όσοι από τον Ισραήλ πίστεψαν, κληρονόμησαν τον Θεό (τον Χριστό). Ενώ ήταν: Διότι κάποτε οι Ισραηλίτες ήταν πάρα πολύ λίγοι σε σχέση με τα έθνη και υψώθηκαν πάνω από όλους.

Χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν. Ως Διαθήκη εδώ να εννοήσεις την Παλαιά, και τον λόγο που διακήρυξε μέσα σε αυτήν για τους πατριάρχες. «Την οποία συνήψε με τον Αβραάμ.» Κάποιος άλλος λέει: Την οποία ολοκλήρωσε με τον Αβραάμ. «Και διήλθαν από έθνος σε έθνος.» Διότι πέρασαν από πολλά έθνη, μέχρι τη στιγμή που παρέλαβαν τον κλήρο της γης που τους είχε υποσχεθεί. «Δεν άφησε άνθρωπο να τους αδικήσει.» Θα πεις το ίδιο και για τον Λάβαν· διότι δεν του επέτρεψε να αδικήσει τον Ιακώβ, παρόλο που εκείνος το ήθελε. «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου.» Χριστοί είναι οι πατριάρχες, όχι επειδή χρίστηκαν με λάδι, αλλά λόγω της μετοχής τους στο Πνεύμα· εξαιτίας της οποίας ονομάζονταν και προφήτες. Έχεις ακούσει εξάλλου πώς ο Θεός στα λόγια του προς τον Αβιμέλεχ ονόμασε τον Αβραάμ προφήτη. «Κάθε στήριγμα άρτου συνέτριψε.» Δηλαδή, ο Προφήτης εξιστόρησε ότι κάθε υπόσταση τροφής συνετρίβη. Έτερος ερμηνευτής λέει βακτηρία, δηλαδή ισχύ. «Απέστειλε πριν από αυτούς άνθρωπο.» Αποδεικνύει ότι όσα συμβαίνουν στους αγίους, γίνονται εξαιτίας κάποιας θαυμαστής θείας οικονομίας η οποία δοξάζει και τον ίδιο τον Θεό και αυτούς που πάσχουν. Διότι ιδού και ο Ιωσήφ πουλήθηκε ως δούλος, ώστε να αποσταλεί πριν από το υπόλοιπο γένος του· δηλαδή, ώστε να προηγηθεί και να τους προετοιμάσει την κάθοδο στην Αίγυπτο· από την οποία ακολούθησαν τόσο μεγάλα θαύματα. «Ως δούλος πουλήθηκε ο Ιωσήφ.»

Μέσα από αυτά διδάσκει τον διαρκή και μόνιμο χαρακτήρα των υποσχέσεων που δόθηκαν στον Αβραάμ. Διότι ο λόγος δεν είναι, όπως υπέθεσαν κάποιοι, υπερβολικός, αλλά αληθινός και θεϊκός. Υποσχέθηκε δε ο Θεός των όλων ότι στο σπέρμα του θα ευλογήσει όλα τα έθνη· και σπέρμα του είναι ο Δεσπότης Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος κατέχει αιώνια την εξουσία και άφθαρτη τη βασιλεία. Αυτό υποδηλώνει και η μνεία των χιλίων γενεών. Διότι ο λόγος δεν φανερώνει απλώς έναν αριθμό ετών, αλλά υπαινίσσεται το διαρκές και αιώνιο πλήθος των γενεών, ή και λόγω της αναγωγής προς τη μονάδα, όπως και στο χωρίο: «Χιλιάδες αυτών που ευημερούν»· και πάλι: «Αγαθός είναι για εμένα ο νόμος του στόματός σου, περισσότερο από χιλιάδες χρυσού και αργύρου». Τον οποίο συνήψε με τον Αβραάμ· και τον όρκο του προς τον Ισαάκ. Και τον καθόρισε στον Ιακώβ ως πρόσταγμα, και στον Ισραήλ ως αιώνια διαθήκη. Αυτόν τον όρκο μνημόνευσε και ο θεσπέσιος Μωυσής. Διότι αναφέρει ότι είπε ο Θεός στον Αβραάμ: «Ορκίστηκα στον εαυτό μου· πράγματι θα σε ευλογήσω πλουσιοπάροχα, και θα πληθύνω σε μέγιστο βαθμό το σπέρμα σου σαν τα άστρα του ουρανού»· και: «Μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης». Αυτόν τον όρκο υπενθυμίζει και στον Ισαάκ, και επιβεβαιώνει τις συμφωνίες και προς τον Ιακώβ.