Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
6 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἐτάχυναν, ἐπελάθοντο τῶν ἔργων αὐτοῦ, οὐχ ὑπέμειναν τὴν βουλὴν αὐτοῦ·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–6 από 6
Ὁ δὲ ἐπίμικτος λαὸς Αἰγύπτιος μὲν ἦν, πιστεύων δὲ ταῖς Μωϋσέως φωναῖς, σωτηρίας ἔτυχεν. Καὶ ἐπίστευσαν τῷ λόγῳ αὐτοῦ, καὶ ᾖσαν τὴν αἴνεσιν αὐτοῦ. Ἐτάχυναν, ἐπελάθοντο τῶν ἔργων αὐτοῦ, οὐχ ὑπέμειναν τὴν βουλὴν αὐτοῦ.
Ο δε ανάμικτος λαός ήταν μεν αιγυπτιακός, πιστεύοντας όμως στα λόγια του Μωυσή, έτυχε σωτηρίας. Και πίστεψαν στον λόγο Του και έψαλαν τον αίνο Του. Βιάστηκαν, λησμόνησαν τα έργα Του, δεν υπέμειναν τη βουλή Του.
Λεπτομέρειες
Σὺν τῷ Μωϋσῇ καὶ Ἀαρὼν τὴν ᾠδὴν τὴν ἐν τῇ ἐξόδῳ παραυτίκα καὶ παραχρῆμα μεταβαλλόμενοι ἐτάχυναν, ἐπελάθοντο τῶν ἔργων αὐτοῦ. Καὶ ἐπεθύμησαν ἐπιθυμίαν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἐπείρασαν τὸν Θεὸν ἐν ἀνύδρῳ. Καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς τὸ αἴτημα αὐτῶν, ἐξαπέστειλε πλησμονὴν εἰς τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Καὶ παρώξυναν τὸν Μωϋσῆν ἐν τῇ παρεμβολῇ, τὸν Ἀαρὼν, τὸν ἅγιον Κυρίου. Ὅτε μὲν τὸν Θεὸν ἐπείρασαν ἐν ἀνύδρῳ, ἀπείραστος, ὢν ἀμνησίκακος, οὐκ ἀμειψάμενος αὐτοὺς ἔδωκεν αὐτοῖς τὸ αἴτημα αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ὅτε παρεπίκραναν ἀναβαίνοντες ἐν τῇ Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ, καὶ τότε ἐγνώρισεν αὐτοῖς τὴν δυναστείαν αὐτοῦ· ὅτε δὲ παρώργισαν τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν Ἀαρὼν ἐν τῇ παρεμβολῇ, τὸ τηνικαῦτα ἠνοίχθη ἡ γῆ, καὶ κατέπιεν αὐτούς· οὐκ ἔδει γὰρ καταφρονηθῆναι τοὺς θεράποντας.
Μαζί με τον Μωυσή και τον Ααρών, μεταβάλλοντας αμέσως και παρευθύς στάση μετά την ωδή της Εξόδου, βιάστηκαν και λησμόνησαν τα έργα Του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία στην έρημο, και προκάλεσαν τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Και τους έδωσε αυτό που ζήτησαν, και έστειλε χορτασμό στις ψυχές τους. Και εξόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο, και τον Ααρών, τον άγιο του Κυρίου. Όταν μεν προκάλεσαν τον Θεό στον άνυδρο τόπο, Εκείνος, όντας απείραστος από το κακό και αμνησίκακος, χωρίς να τους τιμωρήσει, τους έδωσε αυτό που ζήτησαν. Αλλά και όταν τον πίκραναν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα, και τότε τους έκανε γνωστή τη δύναμή Του· όταν όμως παρόργισαν τον Μωυσή και τον Ααρών στο στρατόπεδο, τότε ακριβώς άνοιξε η γη και τους κατάπιε· διότι δεν έπρεπε να καταφρονηθούν οι υπηρέτες Του.
Λεπτομέρειες
Ηʹ. Καλῶ καὶ τὴν ἑτέραν μοῖραν εἰς τὴν πανήγυριν, ὅσοι, τὸν μὲν τῶν ὅλων ὁμολογοῦντες Θεὸν, καὶ μέχρι τούτου τοὺς λογισμοὺς ὑγιαίνοντες τοῖς δὲ τῆς προνοίας λόγοις οὐκ ἐμβατεύοντες, ἐκ τῶν ἐναντίων πολλάκις τὰ βελτίω διοικουμένης, καὶ τῇ χρηστότητι προκαλουμένης τὴν ἐπανόρθωσιν, ἀλλὰ διὰ πτωχείαν ψυχῆς καὶ κουφότητα, ἐν τῷ ὑπερηφανεύεσθαι τὸν ἀσεβῆ τοὺς λογισμοὺς, ἐμπυριζόμενοί τε καὶ ἀναπτόμενοι, καὶ εἰρήνην ἁμαρτωλῶν οὐ φέροντες, ὃ δὴ φησὶν ὁ ψαλμὸς, οὐδ᾽ ὑπομένοντες τοῦ Θεοῦ τὴν βουλὴν, καὶ πρὸς τὸ πέρας μακροθυμοῦντες· δοῦλοι δὲ ὄντες ἀεὶ τῶν παρόντων καὶ τῶν ὁρωμένων, τοῖς τοιούτοις θαύμασι βεβαιοῦνται πρὸς τὴν ἀλήθειαν.
Η΄. Καλώ και την άλλη μερίδα στην πανήγυρη, όσους ομολογούν μεν τον Θεό των όλων, και μέχρι αυτού του σημείου οι λογισμοί τους είναι υγιείς, δεν εμβαθύνουν όμως στους λόγους της θείας πρόνοιας, η οποία πολλές φορές μέσα από αντίξοες καταστάσεις οικονομεί τα πράγματα προς το βέλτιστο και με την αγαθότητά της προκαλεί τη διόρθωση. Αντιθέτως, εξαιτίας της πενίας της ψυχής και της ελαφρότητάς τους, όταν ο ασεβής υπερηφανεύεται, πυρπολούνται και εξάπτονται, μη αντέχοντας την ειρήνη των αμαρτωλών, όπως λέει ο ψαλμός, ούτε υπομένοντας τη βουλή του Θεού και επιδεικνύοντας μακροθυμία μέχρι το τέλος· αλλά, όντας πάντοτε δούλοι των παρόντων και των ορατών, με τέτοιου είδους θαύματα στερεώνονται στην αλήθεια.
Λεπτομέρειες
καὶ ᾔνεσαν Τότε σωθέντες ἐκ τῆς θαλάσσης ᾖσαν τὴν ᾠδὴν οἱ Ἰσραηλῖται· οἱ πιστοὶ <δὲ> σωθέντες ἐν τῷ βαπτίσματι διὰ τοῦ ὕδατος ᾄδουσι τὸ ᾆσμα τὸ καινόν. ἐτάχυναν Τότε οἱ Ἰσραηλῖται εὐθὺς ἐπελάθοντο τῶν θαυμάτων τοῦ θεοῦ· ὡσαύτως οἱ πιστοὶ ἐπελάθοντο τῶν ἔργων τῶν δαιμόνων. οὐχ ὑπέμειναν Οὐκ ἐδέξαντο (ἐξεδέξαντο) μαθεῖν, τί βουλεύεται ὁ θεὸς περὶ αὐτῶν, ἀλλ’ ἐβλασφήμουν τὸν θεόν· οὔτε μὴν οἱ πιστοὶ ἔστερξαν ἔτι τὴν βουλὴν τῶν δαιμόνων, ἀλλὰ ἀπώσαντο αὐτήν. καὶ ἐπεθύμησαν Οἱ Ἰσραηλῖται τότε ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐτέλουν τὴν ἐπιθυμίαν (τὰς ἐπιθυμίας) τῆς ψυχῆς αὐτῶν· ἐπεθύμει δὲ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μέλλοντα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐπιτελεῖσθαι τὰ μυστήρια. ἔρημος γὰρ ἦν ἡ ἐκκλησία τὸ πρότερον. καὶ ἐπείρασαν Μὴ πιστεύοντες (πιστεύσαντες), ὅτι τῷ θεῷ πάντα δυνατά ἐστιν. καὶ ἔδωκεν Ὁ θεὸς ὡς ἀγαθὸς παρέσχεν <αὐτοῖς τὰ αἰτήματα αὐτῶν>, ἵνα μὴ λάβωσιν ἀφορμὴν ἀπιστίας. ἔδωκε δὲ καὶ τοῖς ἔθνεσιν, ὃ ᾐτοῦντο ἀπὸ (παρὰ) θεοῦ. καὶ ἐξαπέστειλεν Ἐχόρτασεν αὐτοὺς ἐξ ἀοράτου ὡς θεός, ἐκεῖνοι δὲ ἠπίστησαν. καὶ παρώργισαν Ἐπανέστησαν γὰρ αὐτῷ, ὥστε θανατῶσαι αὐτόν· τύπος δὲ ἦν τοῦ Χριστοῦ ὁ Μωυσῆς. καὶ Ἀαρών Καὶ αὐτῷ γὰρ λίθους ἐπήγαγον, ἵνα δειχθῇ, πόσην ἀχαριστίαν (πόσον ἀχαριστίας) εἶχε (ἔχει) τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων ἐξ ἀρχῆς.
«και αίνεσαν» Τότε, αφού σώθηκαν από τη θάλασσα, έψαλαν την ωδή οι Ισραηλίτες· ενώ οι πιστοί, αφού σώθηκαν στο βάπτισμα μέσω του ύδατος, ψάλλουν το νέο άσμα. «ετάχυναν» Τότε οι Ισραηλίτες αμέσως ξέχασαν τα θαύματα του Θεού· ομοίως οι πιστοί ξέχασαν τα έργα των δαιμόνων. «δεν υπέμειναν» Δεν δέχθηκαν (ανέμειναν) να μάθουν τι σχεδιάζει ο Θεός για αυτούς, αλλά βλασφημούσαν τον Θεό· ούτε βέβαια οι πιστοί ανέχθηκαν πλέον τη βουλή των δαιμόνων, αλλά την απώθησαν. «και επιθύμησαν» Οι Ισραηλίτες τότε στην έρημο εκπλήρωναν την επιθυμία (τις επιθυμίες) της ψυχής τους· αλλά και τα έθνη επιθυμούσαν τα μυστήρια που επρόκειτο να τελούνται στην Εκκλησία. Διότι η Εκκλησία ήταν προηγουμένως έρημος. «και επείρασαν» Επειδή δεν πίστευαν (δεν πίστεψαν) ότι στον Θεό τα πάντα είναι δυνατά. «και έδωσε» Ο Θεός ως αγαθός τούς παρέσχε τα αιτήματά τους, για να μη λάβουν αφορμή απιστίας. Έδωσε όμως και στα έθνη αυτό που ζητούσαν από τον Θεό. «και εξαπέστειλε» Τους χόρτασε με αόρατο τρόπο ως Θεός, αλλά εκείνοι απίστησαν. «και παρόργισαν» Διότι επαναστάτησαν εναντίον του, ώστε να τον θανατώσουν· ο Μωυσής όμως ήταν τύπος του Χριστού. «και τον Ααρών» Διότι και εναντίον του έριξαν λίθους, για να αποδειχθεί πόση αχαριστία είχε (έχει) το γένος των Ιουδαίων από την αρχή.
Λεπτομέρειες
Ὥσπερ ἐπιφέρει· «Ἐτάχυναν, ἐπελάθοντο.» Ἀπίστων τοῦτο καὶ ὀλιγωρῶν ἴδιον, μὴ ἀναμένειν τὴν τοῦ Θεοῦ βουλήν, ὅταν μετὰ μακροθυμίας οἰκονομῆσαι ἐκεῖνος βούληται ἅπαντα, ἀλλ’ ἀπογινώσκειν, λήθην παθόντας τῶν θαυμάτων τῶν ἔμπροσθεν. «Καὶ ἐπεθύμησαν ἐπιθυμίαν ἐν τῇ ἐρήμῳ.» Δύο τῶν Ἰουδαίων συνῆψεν ἁμαρτήματα· ἓν μέν, ὅτι σαρκικὴν ἐπιθυμίαν ἐπεθύμουν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν ᾗ φιλοσοφεῖν ἔδει, καὶ ἀπὸ πάσης τοιαύτης ἐπιθυμίας ἐγκρατεύεσθαι· δεύτερον δέ, ὅτι δεηθέντες ὕδατος οὐκ ᾔτουν, ἀλλ’ ἐπείραζον. Πλὴν θαυματουργῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἐπαύετο. Οὐδὲ γὰρ ἀνεβάλετο, οὐδὲ εἰς ἕτερον μεταστῆναι τόπον, ὥστε ὕδατος εὑρεῖν χορηγίαν ἐκέλευσεν, ἀλλὰ τὴν ἔρημον καὶ διψάδα ἔνυδρον πηγὴν προαγαγὼν ἀπὸ τῆς πέτρας ἔδειξεν. «Ἠνοίχθη ἡ γῆ.» Ἡνίκα συστάντες κατὰ Μωϋσέως καὶ Ἀαρών, χάσματος γενομένου κατεπόθησαν. Εἰκότως δὲ αὐτοῖς τοῦτο τῆς τιμωρίας τὸ εἶδος συνέβαινεν. Ἐπειδὴ γὰρ τοὺς τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν διελθόντας ἐφαύλισαν, αὐτοὶ τῆς γῆς συλληφθείσης ἀπώλοντο. «Καὶ ἐξουδένωσαν γῆν ἐπιθυμητήν.» Τὴν ἐπαγγελθεῖσαν λέγει, ἡνίκα τοὺς κατασκόπους πέμψαντες, καὶ πολλὰ ὅσα τῆς γῆς ἀκηκοότες ἐγκώμια, εἰς Αἴγυπτον ἐπιστρέφειν ἐβούλοντο. «Καὶ παρώργισαν αὐτὸν ἐπὶ ὕδατος.» Δηλοῖ τὴν ἀπὸ τῆς γῆς ὀλιγωρίαν τὰ ῥήματα· Ἀκούσατέ μου, οἱ ἀπειθεῖς· Μὴ ἐκ τῆς πέτρας ταύτης ἐξάξομεν ὑμῖν ὕδωρ;
Όπως ακριβώς προσθέτει: «Βιάστηκαν, λησμόνησαν.» Αυτό είναι ίδιον των απίστων και των ολιγόπιστων, το να μην αναμένουν το θέλημα του Θεού, όταν Εκείνος θέλει να τα οικονομήσει όλα με μακροθυμία, αλλά να απελπίζονται, έχοντας ξεχάσει τα προηγούμενα θαύματα. «Και επιθύμησαν επιθυμίαν στην έρημο.» Εδώ συνέδεσε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: πρώτον, ότι είχαν σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να ασκούνται πνευματικά και να εγκρατεύονται από κάθε τέτοια επιθυμία· και δεύτερον, ότι όταν είχαν ανάγκη από ύδωρ δεν παρακάλεσαν, αλλά πείραζαν τον Θεό. Εντούτοις, ο Θεός δεν έπαψε να θαυματουργεί. Διότι ούτε καθυστέρησε, ούτε τους πρόσταξε να μετακινηθούν σε άλλον τόπο για να βρουν παροχή ύδατος, αλλά απέδειξε την έρημο και διψασμένη γη ένυδρη, αναβλύζοντας πηγή από την πέτρα. «Άνοιξε η γη.» Όταν στασίασαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, δημιουργήθηκε χάσμα και καταποντίστηκαν. Και ευλόγως τους συνέβη αυτό το είδος της τιμωρίας. Επειδή, δηλαδή, περιφρόνησαν εκείνους που είχαν διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, οι ίδιοι χάθηκαν όταν η γη συγκλείστηκε και τους κατάπιε. «Και εξουθένωσαν γη επιθυμητή.» Εννοεί την Υποσχεμένη, όταν, αφού έστειλαν τους κατασκόπους και άκουσαν τόσα πολλά εγκώμια για τη γη, ήθελαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο. «Και τον παρόργισαν στο ύδωρ.» Τα λόγια δηλώνουν την ολιγωρία τους: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε ύδωρ;»
Λεπτομέρειες
Καὶ ἐπίστευσαν τῷ λόγῳ αὐτοῦ, καὶ ᾖσαν τὴν αἴνεσιν αὐτοῦ. Τῶν γὰρ ἀνδρῶν ὑμνούντων Μωϋσῆς ὁ μέγας ἡγεῖτο, τοῦ δὲ χοροῦ τῶν γυναικῶν Μαριὰμ ἡ προφῆτις. Ἀνάγραπτος δὲ καὶ ἡ ᾠδή. Ἐτάχυναν, ἐπελάθοντο τῶν ἔργων αὐτοῦ· οὐχ ὑπέμειναν τὴν βουλὴν αὐτοῦ. Καὶ ἐπεθύμησαν ἐπιθυμίαν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἐπείρασαν τὸν Θεὸν ἐν ἀνύδρῳ. Τοσαῦτα γὰρ ἔχοντες καὶ τοιαῦτα ἐχέγγυα τῆς θείας δυνάμεως, οὐκ ᾔτησαν τὴν χρείαν λαβεῖν, οὐδὲ τὴν θείαν προσέμειναν δωρεὰν, ἀλλ᾽ εὐθὺς λοιδορίαις κατὰ τῶν θείων ἐχρήσαντο θεραπόντων. Δύο δὲ τῶν Ἰουδαίων συνῆψεν ἁμαρτήματα, ἓν μὲν, ὅτι σαρκικὴν ἐπιθυμίαν ἐπεθύμουν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν ᾗ φιλοσοφεῖν ἔδει καὶ ἀπὸ πάσης ἐπιθυμίας ἐγκρατεύεσθαι· δεύτερον δὲ, ὅτι δεηθέντες ὕδατος, οὐκ ᾔτουν, ἀλλ᾽ ἐπείραζον. Πλὴν θαυματουργῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἐπαύετο. Καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς τὰ αἰτήματα αὐτῶν· ἐξαπέστειλε πλησμονὴν εἰς τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Οὐ γὰρ ἐξ ὧν εὖ ἔπαθον ἤδη, περὶ τῶν ἐλλιπόντων ἐπίστευσαν· τοῦ δὲ Θεοῦ κατελάλησαν λέγοντες. Ἐμνήσθησεν τῶν κρεῶν καὶ τῶν λεβήτων τῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Αἴτημα δὲ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκάλεσεν. Οὐ γὰρ ᾔτησαν, ἀλλὰ κατελάλησαν.
Και πίστεψαν στον λόγο του, και έψαλαν τον αίνο του. Διότι στους άνδρες που υμνούσαν ηγείτο ο μέγας Μωυσής, και στον χορό των γυναικών η προφήτιδα Μαριάμ. Είναι δε καταγεγραμμένη και η ωδή. Γρήγορα ξέχασαν τα έργα του· δεν υπέμειναν τη βουλή του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία μέσα στην έρημο, και έβαλαν σε δοκιμασία τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Διότι, ενώ είχαν τόσες και τέτοιες εγγυήσεις της θείας δυνάμεως, δεν ζήτησαν απλώς να λάβουν τα αναγκαία, ούτε ανέμειναν τη θεία δωρεά, αλλά αμέσως χρησιμοποίησαν ύβρεις εναντίον των θεραπόντων του Θεού. Συνέδεσε δε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: το πρώτο, ότι κυριεύθηκαν από σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να επιδίδονται στον πνευματικό βίο και να επιδεικνύουν εγκράτεια από κάθε επιθυμία· και το δεύτερο, ότι, ενώ είχαν ανάγκη από νερό, δεν το ζήτησαν, αλλά προκαλούσαν τον Θεό. Παρ' όλα αυτά, ο Θεός δεν έπαυσε να θαυματουργεί. Και τους έδωσε τα αιτήματά τους· έστειλε πλήρη χορτασμό στις ψυχές τους. Διότι δεν στηρίχθηκαν στις ευεργεσίες που είχαν ήδη βιώσει, ώστε να πιστέψουν ότι θα τους δοθούν και όσα τους έλειπαν, αλλά κακολόγησαν τον Θεό λέγοντας τα εξής: Θυμήθηκαν τα κρέατα και τους λέβητες που υπήρχαν στην Αίγυπτο. Ονόμασε δε «αίτημα» την επιθυμία τους. Διότι δεν ζήτησαν προσευχόμενοι, αλλά καταφέρθηκαν με κατηγορίες εναντίον του.
Λεπτομέρειες